Full text of "Iacobi Arminij ... amica cum D. Francisco Iunio De praedestinatione per litteras habita collatio"

See other formats

I A C O B I 

A R M I N 1 1 

Veteraqaiinatis Batavi, 

S. TheologU VoBoris eximy, 
amica < 

cum 

D.FRANCISCO IUNIO 

DE 

FRAEDESTINAf IONE 

» 

Collatio* 





Lugciuni tBatrtorunfp 

GODEFRIDUM BaSSON* 

cto. Io. c. xiii. 



> • 




i 
•■ 



- 



• 1 



. .-:-■ 



< ./• .-tA/. 



» . 



1« 
i 



-> I ; ' ** i. .C ■•.*> 

r 



Digitized by Google 



D. D. 

O R D 1 N I B«V S 

PKOVINCIiE • 

VLf RAIECTINAE, 

tDtfw»* jM/fair bomnndU. 
j .... 




Vin divina plan£ mi. 



fcricordia fadum fit, 
uccumreftitutapatrie/ 
noftrae libertace excut * 

foque jugo cyrannidis 
Iberica?, Eccleifix^uoquelefu Chrifti 
: hislocisabidololacriarepurgacaefue- 
rint , neminem putamus efle , qui fi 
aliqua piecace tacius in rcs patrum, ac 
majoirum aecace geftas oculos "coniu 
Giat, dubitare queat. 

r Preflerat enim Rcmp. dudum dira 
fervitus; .bmriique lervitucegravior 
tyrarinis c6nfcientiarurn , qui bmni- 
Dusqui hon prarrmito ad formulam 
Coaciiij Tridcntini ioquerentuf ,cre- 

(:) i ilerent, ■' . 



EPlStOLA 

* « 

derent y vivcrent , poft exquifi tiflima 
tormenta, certura igni,aqua,gladio, 
refte^exitiura inferebatur,nifimatur£ 
delertafattiabonilq; bmnibus mal- 
lent nudi atq ; extorresinter ignotos 
vivere, & quamafuo Principe non 
potei:ant,ab alijs Principibus clemen- 
tiamcxpcriri. S#vitu diu fuit,permi# 
tetc ita Deo,in innoxia ci vium capita, 
nulla fexus, nulla aetatis, nulla ordinis 
Habitaratipne. Sacras (cripttiras lc- 
eifle • lblum Deum religiosecoluifle* 
Chriftum/quiinccelisaddextram 
Patris regnat negafle paucorum ver- 
borum obmurmuratione ex pane 
creari , atque ita fub fpeciebus panis 
adorandum efle- dixifle,peccata mor- 
talium fbloillius fanguine deleri, ne- 
cjue ullo igni fubterraneo aut indul- 
gentijs purgari ,• edi&um aliquod Ec~ 
clefiae Romanse miqimum violafle, 
carnes die Veneris guftafle, aut aliud 
levius commififle,capitaleerat,Muila 
fereeft honeftior in patria noftra fa- 

milia, 

- ■ 



Digitized by Google 



DEDICATORrA: 

milia, quae non iftius flammae ftintjfw 
las experta fic. Iamque adeo om nia 
fcrfiim prorfum mifcenda videbari- 
tur, quum refpkiens adfli<$am Pa- 
triam noftram e cceio Deus , Vos ex- 
citavitllluftres, Nobiliffimi, Magni« 
fitiDomi»i,in quorum Dioecefi^na; 
urbe Metropolirana,conjun<5li atque 
unici Patriae noftrae Proceres , capica 
quasdam fan<5tee libertatis iti Rep. & 
Ecclefia fervanda decreverunc. Ec fuit 
quidem illudde Religionecaput cunc 
temporis, rudius conceptum : ncque 
enim paciebancur initia illa accurario- 
rem omnium parciuai reftauracie- 
nem, vigence^ adftuc magna ex parte 
Papati^ armilq ; circumftrepencibus: 
Sed heroka virrus veftra, nihilo fe- 
cius , incer rubas & crepitus armo- 
pum pro vica& incolumitacecivium 
fufeeptorum, leroper hoc fibi m ip(c> 
MarcepropoficumhabiHC^ uc poflec 
aliquandodepoficis armis pacis ftu 
diacum Religionis Apoftolkae puri* 
tatewnjungcre. (;) j Simui; 



• BPISTOL A 

.^ Jt Simulat^{ ergo conceflum vobis 
. divinitus fuit (pacium rcfpirandi , re- 
pottawabhofte Hifoano cum duo- 
dccenhalibus induci js pracclara illa 
.confeflione a vitac libertatis atque 
^ww/iWretuliftis vos protinus ad pri- 
tnas illas curas conftituendae tran- 
♦uillitatis Ecclefiamcar. Sciebatis 
ehim muneris veftri efle , omniumq ; 
aded ct 0»tf«i? ovT«y, dare operam, ut 

clves ijfifwv Kf tm#n &u» X&yc*m « m«i w.- 

Videbatisetiam.non 

in vicihis taritum", fed in veftra etiam 
Republica,id nuperpraecifis quorun- 
dam. a&ionibus confilijfq; efle&um 
efle, ut titulo reformationis,pauci ali-' 
quotinquietf,fibique pariter atq ; alijs 
, molefti homines , " wcjitvfa <tyr2ntc, 
m«t 3 /3A«fl•<p1f»5»«^.no , 




liierarchiam,non eam quidem ido- 
loiacriae aut fuperftitionis , fed con- 



cfeutiarumtytannidis inveherent. Sc 
^o^^^omnmm^ veri ffim urn 
jadica^idaiijs protinus Viris bonis/ 

'"' etiam 



etiamcumgraviflimoramfupplido* 
rimt comminatione pradcribcrent . 
abutentesad hanc remcredula? plebis 
fadlitate, & paucoramquorundam 
doctorura; noftrorum autoritate : 
Quum autem rcs iftacertum Ecclc% 
fchifma,tr iftem ciy ibuscalamitatera, 
&, fiincftam Reip. Chriftianae labcm 
clsct illatura,necj-adhuccot>ia ullaSy 
nodi generalis daremr^ exftitiftis vos 
primi , qui ad Retp. & Ecclcfix vomV 
comifTae confervationem , formulam 
quandam regiminisEcclefiaftici antc 
hos annos fex conceptam, jufliftis in 
luccm protrahijUtcjuibus ca partibus 
brevior vidcbaturjfiipplereturiquibus , 
laxior, truncareturj quibus mutila , 
corrigeretur, atqueemendareturj ad, 
exemplum ( quoad ejus fieri poterat) ; 
inftitutionis Apoftolic^, ut ita habita , 
inrebus indifferentibusrationcimdo- , 
lis civium veftroram, vcftriquc poli- . 
teumatis, omnia fiercnt, «# tfe $ . 

(•) 4 ^ 

f • r 

9 



KFISTOLA 

Scd meditantes ifta triftis quidara • 
perculitcaius,qui,parum abfuit,quin 
turbatis confilijs omnibus , totam 
vobis Rempubl . , & cum Republ ica 
Ecclefiamvolqueadeoipfos fubver- 
tifiet : hoc agente Diabplo , ut falu te 
pofthabica exciusoque imperiocives 
mutuis factionibus in fiia invicem 
vifcera fevirent. Quae mala fimul 
atquc caelefti potius quam humana, 
providentia per vos & confcederatos 
. vobis Belgic» Proceres compofita. 
atqueconfopitafunt, relapfieftis pro- 
tinus adpriftina illa pacis & pietatis 
confilia,formuIamqueregiminis Ec- 
clefiaftici concepifti s , q ua quidem 
omnibus pacem Ifraelis exoptantibus. > 
nihilvidetut ftiubrius , nihil ad con- 
cordiam firmius hocquidem tempo- 
te potuifse exoptari. 

Qui exiftimant pacem aliter fieti 
noji pbfle, quam fi conceptis, minu- 
tatim de rebus fingulis . formulis ac 
^ectetis } edicatur poftea, ut qui (ecus 

ientiunt 

■ 

• * i 
■ 

i • » 

, Digitized by Google 



DBDICATORIA. 

fentiunt communione excludantnr, 
no polsunt quin necefsitatem rerum 
credcndarum in infinita capita diri- 
mant , aded ut Chriftianus aliquis 
defide fua interrogatus , velindi- 
cem decifionum talium confulere 
cogatur, vel alioqui Brbliothecam 
adirefif autores fuos evolvere, priuC 
quam certi quicquam pqlsit reiport- 
dere: quod quidem malum quumin 
Scotiaantecomplures annos zelota- 
rum quorundam ftudio invaluilset, 
poftea Sereniisimi Magnae Britannia? 
Regis autoritate & divina prudentia 
emehdatumeft. Vcut enimamplifi-' 
candi & probandi capita piura ha- 
beant paftores atque Epilcopi, quam 
habcat plebs ; tamen credendi & fan- 
<5fce vivendi paria fint oportet, & 
quidem numero pauca , fbrma fim- 
plici(sima.Vultenim Deus necefsaria 
omniaexpofita efse, adeo ut ab 
eorum perceptione neque per im- 
becillitatem corporis , qeque per 

(0 5 varic- 



TRPISTOLA 

yarictatcm occupationum rctrahatur 
quiiquam , ncque pcr difficultatcm 
ebfcur itatemque abfterreatur. Solc 
&Luna nihil magis eft neceflarium ; 
nihil tn.magisexpofitum hominum 
ufibus:Deusipfe, qui alioqui luccm 
habitat inacceflam , ita mcntibus 
noftris & fcnfibu&fcicingcrit,ut nihil 
rerum creatarum videri poflit , quod 
non de ipfotcftetur, ejufque fapicn- 
tiam, bonitatcm , & juftitiam prcdi- 
cet. Deinde 3 quumabftrufiorafcien- 
tiarum npnnifi longo tempore,mul- 
tis laboribus atque vigilijs,parari pof. 
fint , voluit Deus neceflaria fidei do- 
gmata pauciscapitibus comprehela , 
per Apoftolos fuos Ecclefiae proponi, 
N utqui in illisconfentirent^Chriftiani, 
CatholicLOrthodoxi audiret, etiam- 
f\ in minutijs quibufdam probatio- 
nym, alius tortealio irct. Caufts pla- 
rcs collegit adverfiis GentcsThoma^ 
earum tamenunamquia id mcretur, 
fubjiciemus, ^^inquit^V^gflriwi 

rdtionii 



DIDICATOJtlA. 

\rut plerumque faljitdt admifte- 
tur,propterdebititatem inteHeSitu noflri hi 
jgdicando, & phantafmatum permixtionent; 
<p quia apud mtdtosin dubio remancrent ea 
qm fmtnjerifiinuu & demonfirata , dnm 
roim iemtmfiratiom ignorant, tsr pnccijme 
quum <vident *u diverfis quifiipicntes di~ 
cuntur, diverfiu doceri • inter mult<t~> etim 
<ver*-> qu& demonfirantur immi/cetur alt- 
quando aliquid fdfum quod non demonfir^ 
turjfed aliqua probabili <vel fophifiica rationc 
adferitur y quat interdum demonjkatio repu* 
tatur } ideb opmmtper <vi*m fidei fixa cer- 
titudine ipfam <veritatem dt^vebus divinis 
bominibus exhiberi. Hacergoiegefidei 
manente, ut praclare a Terrulliano 
icnptum elt,c«etera jam dtlciphnae & u 
converfationis^admittiintnovjtatem 
corredionis,operante fcilicct & pro- 
ficiente ufcjuein finem gratia Dci. 
Apoftolibrcvi Symbolo omnia crc~ 
denda comglcxi lunt: Dcus ipfe agen- 
da^Decalbgo: Chriftus petenda ora r 
tionis fonjaulaa ic p r^fcr i p ta; Qui e 



» 



Google 



EPISTOLA 

cfijquifupra Deum,Chriftum, Apo^ 
ftolos fapereaudeat^&vel fuis decifio- 
nibus Ecclefiam onerarc, velinje&is 
fpinofis quacftionibus pioruanimos 
conturbare,& unkatemEcclefi«econ- 
vellcre? Si cui tancum vel animi eft vel 
otij,meminerit,Fkiei efle credere quae 
non videas, & adfentiri ijs quorurn 
caufcs ignores : Di vina facro my ftc- 
riorum velo, tegi ; noftrum efle a Aio- 
nem ad fidcmadjungere, & ferre in 
alijs omnia,quae pietatem non Iaedut. 
Nunquam tam bene orbi Chriftia- 
no fuk,quio quum in neceflarijs, hoc 
cft,in paucis omaes convenirent- in 
reliquis, hoc eft, ih multis al ij ab alijs 
diflentirent, falva etiam Ecclefiae uni- 
tate. Nullum dari feculum poteft 
quo hoc non licuerit: nullus Eccle- 
fiafticus icriptor qui non & ab alijs & 
a feipfb interdum recedat ; adeo, uc 
qui hodie fententiam aliquam extra 
illa necefli tatis capita velit defendere, 
facile invcnturus fit inter antiquos 

quem 



Digitized by Google 



DEDICATORIA. 

quemluaeopinioniobtendac, Proin- 
de bene illi de genere humaqo mereri 
\idencut, qui in fan&a &religiofa 
opinandi libercate unicatem concor- 
diamque Ecclefiae ficam eflc judican- 
tes, hominum animos neceflarijs 
adftringunt,a difpucandoq ; rccrahunc 
ad ftudia vi vendi : & uc Socraces la- 
pientiam e coelo revocacam in urbi*. 
busprimuscollocavic, ica ipfiChri- 
ftianam plebem ab altercationc ad 
morcs & vicam revocanc: ecfi cnim 
jucundi fint dilptitantiuin labores , 
tamen agentium,hoc eft Deo obtem- 
pcrantium, & laudabiljores funt, & 
fru&uofiores. 

Ac perpetua «juidem hxc Pacris 
noftri Iacobi Arminii dum 
vixit vota fuifle, perpetuafque con- 
tentiones,onines qui eum norunt, 
facile teftari poflunt : nos (ane 
lacpe vidimus illum noctes diebus. 
haec talia meditantem continuafle. 
Necjue vero fuiflet illi difficilc, 



ingcnium adverfus Ecclefiae hoftes 
armare,& Bellarminumalic|uem,auc 
totam (imulphalangem Pontificiam 
impetere • fed quum judicaret, quae- 
dam ab illis non tasAi doceri , quac- 
d.im nonre&eanoftris, nonputavit 
fibi ^ftic .in agro alienocum noxijs 
herbis bonas fruges cvellendas.autin 
pioprio zizania qus avenarum fii- 
perfeminator atquc intcrpblatorDia 7 
bolus fubftituerat,pro utiii & falutao 
icgetevenditanda. 

Etinitioquidem,quieratilliuscaii- 
dor ,fperabat haud magni rcm laboris 
futuram: namquualiosexfuoinge- 
nio metiretur , credebat humanitatc* 
prudetia,ratioriemanifeftaeopcrduci 
pofle fratres fuos, ut vcl crrorfes com- 
monftratos agndfceretipfi ultr6,ax^ 
emendarent,- vel fi vcritatcm (utfitj) 
vinceret pertinacia, (altcm patercntur 
alioscam,quodinitioetiam licuerat, 
profitcri. FruftriLMulti enim vd hoc 
ipfumpro criminc habucrut ; quodin 



"BBDICATOHi. 

* iplorumque aotefenani 

P™' > *&• fuVinXe 
Caput autcn, & vcluti foJ^J; 

tftptfpofteracoucepudediviuip™: 
demoauooeopiniomoc enim caour 
« «« Calvino conccptumSS 

«umanatura ipftis Dci &facrislite- 
« = dTealienum, ipusquinctiammo- 

vicam fiL inteu™"* 3£ 
ullo modo ad ialutem " .P 01tet 
<W cuim iSfcS» 
cum omnibu, VoluptaVurc S ™ 

fuammi?I tWd * CCTtoauef ' b ipe"- 

filveturaiam n«eflamim ut 
«ccflanum Tte-. 



'•• ... 



i ^ngat? Quid ipictati 
,n %a«, quarum ffudium 

nunquam 



e*ist6la 
fiunquam non acerbum eft, & per /c 
homdurr^operetur^qui certo ftatuat, 
nonquidem fe eflein numeroillo ab- 
iblute rejectorum quia id (ciat , ied 
eflepoflc,licetidne(ciat. ? Acfatebatur 
quidem fepenumerd parens nofter, 
heripofle,utD.Calvinus &Luthcrus 
in fententiam illam,quam lpft oppu- 
gnabat,religione aliqua lcripturarurn 
perdudti cflent ; fed quum & illae ipfe 
icriptura? non recte ab ipfls eflent in- 
telle&e, & tota ab ipfls difsentiret 
antiquitas,Gra?ca pariter ac Latma,& 
pietati noxia eftet iilaipia credulitas, 
& religionem omnem everteret , pu- 
tabat ille fine ullo pacis publicae di- 
fpendio ea a fe proponi pofse, quae Sc 
icripturisconfona,&Dei naturaecon- 
venientia, & pietati inftillahdae ido- 
nea , & fi admifsa efsent pacem ac 
concordiam cum fan&imonia alla- 
ruta efsc j udicabat. Imprimis vcr6 
etiam illud pium ipfius pe&us percel- 
Ubat^uodpofltaula abfbluta decre- 

torum 



DEDICATORIA. 

torum mediorumque ad fines fuos 
iubordinatorum necefsitate, videbac 
fieri non poise, quin & caufa peccati 
Deus ille optimus & (an&ifsimus 
itatueretur,& in clementiisimum nu» 
men iub titulo juftiri* , fiimmar cru- 
deli tatisinfam ia transieri beretur.Fer- 
tur quondam Tiber.C#(ar virglnem 
quandam ftrangulari voluifse. Cur? 
quia ita libebat. Sed quum vetaret 
idpatri£ mos, quo no licebat inteme- 
rata oecidere,mifit virginem ad leno- 
nem ,& decreto fiio viam ipfc ftemens 
ftupratam occidi julsit. Suetonius, * 
Immatw.epuell^,auia more tradito ne. capxxi. 
fa effet Mrgmesjtrangttari, <vitiau 
prim acarmfici , ttebt ftratigulat* fitnt. 
Igrtofce,6 bone Chrifte, Ecclefut tua: 
do&oribu5,quideDeoadexemplum 
Tibetij docere , loqui , fcribere , non 
VCrcnrur, 

Htotm bomines hot cmfiuo cMMfle.m 
ntotantimUbtpoJJentJedetiamutret~ sd 
ffaUkrmw,fii^ftumnonmfihac 

" ~ " N (0 (0 ratiottf 



> 

* - 



Digitized by Google 



EPISTOLA ; 

? rdtlone perVenire potuerit ad Jines ii 

principaks. 
Calvini (entcntiam horridiorcm 
quum pofsec de(ererc,maluit incru- 

icare D Junius ; itaauefubje<5him pr£- 
dcftinationis conftituic non homi- 
ncm quem nondum Dcus crcarc de- 
crevefat,nequeeundem cr eatumcum 
praefcientialapfus: (ed creatum, qua* 



ftru<Shjs,ad fupernaturale bonum 
cvocabatur : quae quidem fcntentia 
Thomamefitannofit, parum rcferr,- 
certe conftat a D. lunio in Academia 
Lugdunenfi piopoficam ac defen- 
fam,non multo paqciora habercab- 
furda quam habeat illa D. Calvini. 

Hanc (entcntiam poftquam apud 
ieexcnflifletparens hofter , ^anjqqe 
'inveniflec non ijs pixam firifcametitjs 
qu« animo ipfius (atisfacerc^vifiiffi 
ipfi fuit tum deeaipfa, tum de priore 
illa Calvin* cpllatione cunj Q*Junio 
(cum quo iUihaiidi^^ &rmo 



edi- 



Digitized by 



DEDICATORIA. 

*de divina providentia fuerat, & qtii* 
dem optatofucceflujitiftitueie. BreVf 
itaque ad eurri exaratO (cttpto, (efe<5ti$ 
aliqubt argumentis hocevihtere cd* 
natus eft,utraque ijla (ententia^prttet 
alia incommoda^hecerfitatetti peccati 
iricroduci; 4d jfroincfead tertiam quae 
creationertt & lapfurri luppondret dc- 
veniendurri efle. Hoc fi obtinuifler- 
animus ipfifrat aldus prdgredi, Sc 
tandem decretum de fafvahdis fideli^ 
bus,conderrinandis infidelibus, f)rb- 
ponete. Refpondit ad illudfcrfc 
ptiirri luriius, Jed rioh fecuricfbm et- 
fpeftationem buacreritis: tiuandoqui- 
demp,nim communem objWra- 
tibnem ponendo (cjubd pafcne cexctne- 
A*»M parrirri verba auctorurn fle&ert- 
doex piuribus uriarri fcntentiam con- 
flare conatus eflet,tontra cdrum qui 
'flngulas tuebarttur mentcm. Vifd 
crg6 hocrefponfb coriftitueratparcni 
hofterCollationerrt praefcindere. Ve- 
ruftv, cuih inteHigercr poftiriodurii, 

(0 (0 * hoc 

■ 



Digitized 



hocigj(um tefponfum a Convi&orr 
bps aitfo$i£transfcriptum pafsim per 
pia^pjus ftudioforum volicare , contra 
quatp inicio convenerat, imo & in 
lucem fprre edendum : movic hoc 
Cijip uc brcviflimam adornarec Re- 
plicam, &adD, lunium mitteret. 
Eam. Replicam per fexennium inte- 
grui&^pud fehabuic D. Iunius, ance- 
quam aDeoexhac vica evocarecur,& 
t^qaien nc vet;bp tjuidem atcigic. Poft 
mortert> vero illiusparens nofter eam 
auxit & amplificavit , in eum quam 
nui>c qchjbem^&modum.Non eftab 
coqH^fit^viiapriajfcd verita$.Habuit 
P, luni^s laudcsfiias, quasillcipfe 
qjjj cun» oupcr capcopere exculic , ut 
putark a^vcrfus vivum ncmincm 
hifc;ereaufurum fuiile , nondum (atis 
capit, Vcinam vero viri illius ad ex- 
qcp^onem i(lan? rdppnfionem t vide-* 
rclicuilTet. Habfrcntfojrtc viri graves 
& dodtiquod ajmpliu* judicarcnt 4e 
fmnma rci, Hoc fane.^ 

tamus. 



DEDICATGfclA. 

tattius, utcuilibetdeirtcepsn^afflf& 
ftum futurum fit, ad multa, irrro ad 
pleraque, refpondeti hbft bomiffe: & 
li ukerius in coilittone prbgreflum 
fuifle^adiitcitas dmttino hlhtumVe* 
digendum fuifle ; & vel fehtfehtiatn 
mutaturum, qubdeftcahdoris- vel 
pertinaciam prodlturum ruifle,^utJci 
ab illius mbribus etat alieniflimum. 
Hancergo Collacioncrn.quia &pra> 
cipuum S.TheoIosi«caputexJ)licar, 
.q ual iseni m Praedemrtatio, talts Rcli- 
gio : & quia ihter duos excelleht^s 
doctrina virosinftitutaeft:* inj*ehtr- 
bus votis hactenus diu mukum^ue 
expetita, (uatu amicorum patemo- 
rumquum inlucemederc deercvifle- 
mus, & patronUs aiiquis huic operi 
quxreretutj inlcripflmus vobis II- 

LVSTRBS ET MaGNIFICI PrO- 

cer.es, quorum & moderatio Chri- 
ftiano orbi jampridem fiota fuit y Sc 
nuper conftitutis decretis Eccleflafti- 
cis magis adhuc emicuit • & adfe&us 

(:)(:) i ia 

t 

♦ 

' Digitize 



_ j EPI 8TOLA , 

iripatrcmnoftrum cantus dum vixlc 
fuit,ut vel ilUus memof ia partem a&- 
^uamludus noftri dolorilque lenia- 
tnus. Adhibuifti$ illum aliquando 
yivum ad componendas controver- 
fys in Eccleiljs veftris natas-adhibete 
nunc defun&i cqufiliumjad piecatem 
ReKjgipnemqueverairi ciyitj>us veftris 
ciunyericatein^illan^am. Itayps 

... Illvstres,, bJOBILISSIMI, Mift- 

GNiFici Domini, Iefus Chriftus 
jctemus Dei Filius pacria: conftrvec, 
veftrifqueconfili)sbenedicac. Dac. 
kugd. Bat. 8. ,M af t« Anno ulcimi 
feculi clo. lo. c. xni. 



, ■ - 




Iacobi Arminii 
Theologi Liberior- 
haninovem. 



Ad 



Digitiz&d by Google 




Ad Lcaoretn. 

A bcs hic>amice LeQor^duorumgra vijji+ 
morum Theologorum modefiam de di- 
vina fradefitnationedijpumtionem-fion 
quaomnes cmahocdeclrinxcaptft du- 
bitationes expediau , fid quapracipuae 
filtenrepu fentenfta quam amplexw fuit, Cl. Vtr *D\ 
Francijcus fumus. Calvini Pawadoxa ad vivumbis 
nonrcfecantur y fidtaniumqnatcnut placitis JunianU 
funt adfiniaipfenius enim ea perficntus esl Arminius 
libcUo adverfus Tcrkjnfum; ftcniffimejtbro finguUri 
quoThefes quadanu tnopinafarDkFrancifct (jomari 
4e~ hoe argumento examinantur. 

Sicut autcmliberalis fuit ejr ingenua hacduorum* 
virorum vctitatis caufawftituta&l&Xtfycjta jucun- 
dum imb cr utilem tibt jutnrum exijitmo itiiu* confpe- 
Qum.Erit omninoopertpretium vidcre 9 quam blande 
atque bumaniter funiunu compejlee prior Arminius: 
quam dijlinclercs fuas proponat>,qtiamclare cxpli- 
cef t quantocumjudtcio ordtnet 9 quamnervosc confir- 
met. Ttyfnn*, quamgravtter refpondcat, Arminio 
Junius, quam curiose o vnnia ex*minet y quam f}>etios\ 
dijtinguat, quam caSide^quadaps dtcltnet^quam dex- 
tri diffmulet Dsnique t quam detrablo omnifcbemate 
pojieanudam v^rnatem-jproferat^ Armimus,& inj 
medium quafi Solemeducat t qwbufa lacertiitela itu 
fetorta retotqueat^ tJHagnumfwc dubio.fuit D* 
fanij nomen apud multos.fed Arminif apud quofdam 
non mjnus: iUe frmaapud^exteros clarebat\ bic apud 
funsiln illo eruditio multipUx; in hoc cumpbilofiphia 
notttiafxaclnetiavigaitThcoUgU cognitiojndefijfo 
Jiudio ardentifimify ai Dcum votu comparata. lUe 
multa fcire voluit\ btc fe dejuntlumjudicabat , fi ho<\ 
wwmfctrct quddproftebatur.Scrtpturam (icramJUo 

(:) (:) * tru 



iuptMc^slibosiefibkfcruputofm; &t$utm. Vter- 
qu$ tametu facit & concordt**m*ns % fed dtverps 
eonfilijs. Ittequumfuamfintentiampropofmjfet, re- 
liquas quamumvi* dijfidcntes ad eam mcimare drfl$~ 
ttere cenabatur$icquumownet totigUs\$xamin*Jfet* 
ftimutiamampltQcbatur, auans vcram ejfc judtca- 
bat. reliquit ita rcjeUs$> m c$n$ofdj4 fisit confultunu 
$xijlimm*ct f fippfit$wjhf* 
ltberedifqu\rere iiceret. JtafstSlum esl \ut Hliusfm* 
tentiam in t*nt& nominie cclebritate fcquantur pauci % 
Itujmmulti: Sed pottfi firtefondon*riP. funie, 
ejuodcaufim ifhsm agat* ffrgidtufcttl$,n*mquum 
nondunupltncfcytet qu*n*nuejfee Q. oArmiui/ 
e\$ ^Pr*dcfltuatfionefen^$n$ta§ uoutaus x/tdctur 
tuiffe rojpoufipna fuat\ dsrtgcrt ad tsfrmtuiana tlla 
ofpugnand* » quanu aa) fua dejindcnd* i Quo*\ 
ipfum tamen quam (ilidi fiap % ex icttioneipfa judt* 
$*bis. vfcctpe interea Colfationis ifltut STNQ 
PSlN, &cxeacognofccquidabutroque praftuum) 



Arminiui ttc* fcnrcntia* dc Prxdcftinatione recen? 

fct 4, 
hmim ftnunum iUmcompofttHm^nmdipn&toncsfum^ 
ttu 4. 
Arrainiut fentcntias illas trcs diftinguit pag. 7. 
oftendit eas non diffcrrc fololoqucndi modo»p # 
*. EtdiftinftioncidqaUunianascxaminar. 

U, 

Arminius proponit trium fcntcntiarum difcrimen.T 1. 
Inmmupiobtuonnvotmdottiwpinift^ etcipi, & 

ftXU* 






1. 



Digitized 



ftttitnmtfftib Atmhtit ta emvuuAfuv4cuUm\ in 

Arminiusoftenditfcreptobatioais vocca afisf* 
paflc fignificatione lunio ipfi fcmilUrt. • ' 1 !• 

Ilt 

Proponitur fcntentia D. Calvini ab Arminio. 14. 
Unm nt^at um tffe Cnlvini ,faamqutpro Calvmana eom* 
mendau 15,' 
Arminius probat cam efle Calvini,lunianam ve. 
rb a Cal vini mcntc alienam efle ofteodi t . 1 6. 

IV. 

Proponitur fcntcnti^Tbom», quam Iuntns fcqui. 

tur. xj. 
Innm negat tam tjfe ihom*. ibi d . 

Arminius dcroonftrat*cam,utThom* non fit,ta . 
men a Iunio propoficam in Thefibus publice 
<ttfDutatj$, *u 

V # 

Proponttur fcntcntia B. Auguftfni. 3 u 

1 Innim tonatnr cnm prioribm concilinrt* 1 3 . 

Arminius difciimcn hujus a prioribusurget.ibid. 

VI. 

Examinatur prima fcntcntia quse cft Cal vini. 3 6. 

DAunim pofquAm dijfttnit de mente iUim fententid pag. 3 7. de 
conveuientii eim cnm fecnndi & teriut. p .3 8 <fc 
mtntk qnibufdam nd iUimfententid deftnfionem nectjfarqs, 
39. txaminat pofta D. Armimj argnmentn. 

1 . Qnod dixtrat. Dtum non pojft dtctrntre n&um aclum mife- 
ricordia aut iufiitidfnd circi tnm, quem nondnm dtcrevtt 
fore. /.43. 
Aut qnem eonftdmt qnidem nt trutnm,fed inpttrk naturd- 
libm. , 48 . 

n.QuoddixerAtexeoeffeunfeqnens 9 nt Dem ft antotptc- 
cati. 51/ 
landem ptopouit qudflionts dum 9 Vnam 9 qnomodo pecutum 
pt libernm, quum voluntat fit n Deoi $4. 
Alttram, Cnr Dtm voluntatem hommi iudiderit} 5 f. 
Arminius t . probat fidelttet a fe expoficam auto- 
rum fcntentiam. /8. 1 z . Fundamcnta Iuniana 

0)0) S «P* 1 - 



,M fttpcn di« , de efrentia Dei. De caofis ac^o« 
AUJn divinarum. 64. 1 11. £xaminar rcfpon- 
fionet Iunianai aA argumenca a fe prolata. 
Adprimum.pag rfj. Ad fecundum.70. iv.£x- 
cutit icvite,r 4»ft.ipftioncs luoianas. p. 76. v.B- 

\ v tiam alias , quas ab ejus fcnfentia; autoribus di* 
ierat invcntas, & quas Iunius praterierat, p. 77. 
utfunt, 

1. Inpeccato aliud , etTc aftum cjus , aliud cjus vi* 
tioiitatem. 79 . 

2. Decretum Oei ponercquidem ncce{fitatem,fed 
non poncrc coadfonetn . 80. 

3. Diftingucndumcfle decretum, ab exfecutione 
decteti. • 83.* 

4. Aliudcflc in haccaufa decrctum efficax , aliud 
pcrroiflivum. 84. 

j. AdfineccfrariumquidcmetTc refpe&u dccrcti, 
contingcntcm vero refpedu naturs humana;.8 5. 

6. Deum non tam deftrudioncm creatur* quare* 
re in reprobationc,quam fuam gloriam. &6, 

VII. 

Tranfic ArminiusadfententiamThoma?. 88. 
VAnmw mfe exopftjftm pulribw nrgnmentk priorem fcnten- 
t im Arm mim Qjieri potkif[et,oppHgndjfet. 8 8 . 

Arminius ncgat priora a Iunio fqluta eflc ; addit- 
quctriainfupcrnovaargumcnta. 89. 

VJU. 

Scntent}amXhom* tribus quajftipnibus CQmprchcn* 
dit Arrninius». 90. 
Innm illas Agnofiit, fed difingnit voccm pura naturalia ; & 
vocem peprobationis infenfn catachuftico reijcit 9 x . 
Arminiuscxplicatfoccmpura naruralia: &pro 
rcprobatiqne fubftituit vocem pracdamnatio* 
nis. 91. 

IX 

Pxoponitur prima quatftio An obje&um ele&ionis 
& non cUaionis iint homines in puris naturalibus 
confiderati? Arminiusidnegat. p-9*- 

ImmexplicfitfwenuMf&dicit homimmdDio (onfidttd- 



• Oigitizecf by Google 



vnmfuijfe eommnniter t cittA ntionem pteeAti ut cnnfg. f 3 . 

Atminius oftendit ftatum quaeftionjf callid^mu- 
tatum. Quasrienim 3 anpeccatum lit condicio 
prascxiftcns in obje&o ehgeqdo aut non eligen- 
do. fcfleautcm probat, 97. 

. X. 

^robatur , in eleftione non confiderarihomiuem a 
Deoinpurisnaturalibus, i.quiaralis horoonun. 
quamfuita Deoereatus. 1. quia Deusnon dihgic 
cVeligitnifipoftpeccatum. • > - . 99. 

Ijwjni di/riigftir >y pura naturalia, Deindf probtt ims&i- 
nem Deifmffe bomini nttnnlem p, 1 c 1 . foficriorcm ve- 
1$ mionem ncgAt. 1 1 11 

' Arrpinius priiis illqd argumentufn vindicaturus 
docet quid fit naturalc,quid (upernaturale. 116, 
& 1 19. tum quz partes imaginis Dci naturales 
fuerint^quae fupernaturalcs in Adamo.i lo.Inde 
refutateaquibus probaverat Iunius bona illa 
fuiflc naturalia. 123. deniquj oftendit quoa&u 
DeihancautiUam imaginis partcm habueric 
Adani 1^8. 
Poftcaaflerit fecundum fuum argumetum.i 30« 

X f. 

Probat idera , v ex eoquod dicamur cle&i in Chri- 
fto. a.quodelediofadaexgratia 134. 
\nnmperplexAtnr p ejr*d 1 . negdt cbnfinm ejfe tmnm me- 
dtAtorem peccAtornm. tl$>*d %.dicit % grAUAm ab Aimimo 
nccipi fecnndnm qnid, qnumintcUigendA fit fimphcittr. 13 9 . 
Arminius argumcnta fuaduo vindicat , &pro 
priorcdocet, Mediatoris voce non eflie intclli- 
gendumaliumquarareconciliatorcm. 140 pro 
pofteriore, Non inteilexiiTe fe gratiam aliam 
quam quac peccatori fic. 1 45 . 

X I. 

Probatur idem in pr*teritione,utqua;etiam prafup- 
ponat peccatum. 149« 

Innmputeritionit definithnem cnlpAt tripUci nomine, 1 jo. 
Inm negAt Syllogifmi minorem. ibid. Ztfnlc rnm eim pri- 
mm, ibid. fecnndnm. ij}. fofiekwionej intoptnte, 

enem. 

• 



^ * • Digitized 



)ftA*ff nnttmk uufdm nou tfft in homme. t f iJ 
Arminius docee , tllud , dc dcfinitionc , quxfituro 
trTe,(e enitn non definivifle. 1 5 6. Rcfpondetque 
•drriailla. 157. pofteaminoris fu*argumen- 
tum primum defendic 1 60. Etfecundum, ioj. 
Dein, diluic ea quae lunius a ratione, autoritate, 
exemplo attulerat. 163. Poftrcmum,oftendit 
aftum oegativumquo homo permiflus cft labi 
in peocatum,non pofle vocati a&um praitentio. 
nit,i6<. Deniqucdefenditar^uineutum fuum 

XIIL 

Dfpr«paratiorjcgrati*ejufque negatione, docetur, 
«am non verfan circa, homines. in puris naturalibut 
confideracos. 1 69. 

Unim ftatum hnim qudfmk AliterformAt. ibid. 
Armimus formacum a lunio admittit. 1 ;o. 

XIV. 

Arminius quod dixerac.probar, t. cx eo quod homo 
non fuerit creatus ica a Dco ir\ puris naturahbus.fed 
ingratia* fupernacurali. 2. cx.co, quod Lcx homini 
dataeft,qua?pr*ftari fu*e grattf fupernaturali non 
potuit i 7I . 
Unim prhxi mebro dicit xtjponfnm 4 fe aA ptopefitionem X. U 
< pftrim , n<g*t pMrticnUrtm HIam Ugtm de Arbort fciettUA 
Um \&mdb,4domntthominttotnmnijft. 171. Argu- 
meuu Armknij qnibm ittt oppofitnm probAverAt,iouAtnr rr- 
ftUete; primum, 173. fecnndum, 174. tertinm & quAr- 
tum. 17 g. 
Arminius prius membrum docet vindicatum 
fiiiflc a fe adfertione propofuionis dccim*. 1 80. 
Secundum jam confirmac in !ege fymboUcl. 
i^i.Vbictiamrcliquafuaadfcric. iga. 

Probatur idem cx eo qupd graria quas pr*deftinacio - 
ne homini pr«paratur,ilc Euaagelica. 1 8 j. 
inuim ittnd degrutiu EMAugelicA refer; ud guxum mfttVA* 
tionk 9 nonA^rAtiAmrtfAnrAtionu. 18 5. 

Arminius urgec,gtaciam Eoangelicam cffc primo 

der* 



dcredaurationchominiipcccatorij. . Uj: 

XVI. 

Probaturidem exeo,quod rcli&io hominiiin ftatu 
natuue <> fine grati* Uipcrnaturalis adje£tione,cau(k 
fottTet yeccati. 19^ 

I«»i«f te$ondet y gutim fnpttUAtuulm ftt» fuifit dtbi* 

A rminius rcponit, debiram fuiffc. 294. 

XVIT. 

De prsparatione ad pocnam fic praeteritorum 9 negat 
Arminius illorum pocnas ira a Deo fuiflc pracpari- 
tas. 196» 

Inmm adfirmat fuijfe* . ' lbid* 

Arminius perftat, 297« 

XVIII. 

Probat fcntcnriam fuam Arminius, 1. ex coquod 
ita ftatuantur peccata ncceflaria. 2. quod pccna 
fpirituaHsillis deftinctur, qui aprxmio fpirituatt 
antecedcnteDei decreto fucrunt rcpuUi. 1 9!« 

\nnim ptim iUuduegAtJeqni. De oofletiote dkit 9 ueminm 
4 pumio fpirttutli ttpulpm fuifft dUtcietUntt Dti dtcn* 
to. 

Arminiuspriusargumentumdefendit ipfis lony 
veibis. 100. Secundumaitnitihypothcfilunia- 
nasinThcfibusexprefla?. ' 204. 

XIX. 

Probatur idem hoc argumento , Dcus ita concipiea* 
duseftdecernere,ficutexfequitur: At cxfcquieut 
in peccatorcm,Ergo. p. 206. 

lunim dijttngmty tjr eligi qnidem tc puteriri * Deo dicit homfc 
nem y damnArivero petutorem: tuque qnoddititur , VtM* 
deftinationem nihil aftu poncrc in pratddftinato» 
ille imapreutut , nihil fupponcre. p.tvy. tftgAt 
tttim vttum tfft,gutim Deiuon communiuti uifi ptcu* 
Utk ibid. 
Acminius exphcat pbtafm ScholaAicam. 208- te 
oftendic , gratiam pratdcftinationc prxparatatn 
non dari nifi pcccatof %. v 

3£ 



XX. 

Oftenditur fcntenti* Iuniana; fiilcra infirma cffc. i . 

illud , de nccctTariS declaratione liberalis gratia? & 
: ibonkatis divinac ::hanc .n. dicit in creatione appa- 
ruirTc.i.illud,de neccffaria declaratione juftitiac di- 
vinac;nam haec aliter martifcftari potuit.villud,de 
, natura providentia?i ncgat n. etTcconveniens,ut ea 
t pcrmittat,utqui(quam a fiimmofinedcrTciat. 210. 
Inrim u conAtttf eonfiwtre. , 

Arminius fua explicat,Iunianacfficaciterevertit-» 

• * XXJ. 1 , 
Arminius fcntentiam lunianam cum Calvini fcnten- 

ji 1 conferens, oftcndit utriraquc introduci necefli- 
utem peccandi, ; i3 . 228. 

Inrimidnegat. . < 229. 

a Arminius diftin&i probar. Primum ip fcntcntifc 
Calvihi 1 3 6. ubietiarn refutat ea qus fcntenti* 
<WI " Calvini cxcufinde & cfcfcndSdjeallatafunt.i^. 
meairtfentcntiaD. Iunij. 245 . 

* ¥ , .V v ;XXII. .\u V , ..■ 
Oftenditur imo, femcntiam fecundam cfu* lunij eft, 
- minus eiTe probabilem quam (it ptima. Argwn. 
„ it Quia rlogjl 6bjeaum, quale nuliuhr fuitun- 

quaxn. ' y v 249. 

hrim knictrgnmmo u$o*fnm *{t *it id pbpafttiom V I. 
*X. ibid. 
Arminius refponfiooes illas a fe, quoo^e cxcuflai 

"• dicit - ■ • . xxiiL ; lJo1 

4y£ 1 !• Qflia illud copulat intct fc decjeta hctero. 
gcnea. ; f . . :1 _ v 

Jhwj* n?«rr4, <uc W4 iit r*#e inter fe (chdjere, ibid. 

.Arminius con trariu m e vidcnter oftcndir . 153. 

XXIV, .• ■»,■• ' . 

Jt£. III. Quianiatutu rclinquit inter dccrcturri ph* 
v.ieritioms& reprobationis, qucm Calviriqs fup- 
jplet. ' 257. 

ton'M*tiuqmiJl<mt4i94$crw x $ i. 



Armimosoftendtt nbn pouc ex prateritione ad 
pr«damnationem re&d perveniri» nifi interce» 
dente decreto pofitivo ncccflar i j peccati. 150. 

XXV. 

Aig. I V. Qaia eft inconvcnicn$,ut qua? concipiat 
homines aut rion conGderatos in Adamo receni 
crcato; aut non omnes conGdcratosjautdivcrfimo- 
ddconfideratos. 160. 
lnwHs ut elHftetHr,4octt % eitiMntm tfft Mtnrdiem^ pniefin^ 
tiouem fnfetn€tuu\em\ hdque mirum nog ejfejt diter Md, 
tliter h*c eonfideretur. j6o. 
Arminius ncgat id eflc confequens. ikiL 

XXVI. 

Arg.Y. Qtjia introducit decretum jequivocum a & fiib 

condicionetantumdivifioniscerturn. 
Unitu id negiU ibid. 
Arminiusmentem fuam cxpiicat, & efficacttet 
confirmat. 16 ?• 

XXVIL 

SentcntiaB. Auguftini quie tertiaerat intafta reliii- 
quitur ab Ar minio, & cut? 17 f * 

Uww em dictt cum dmtbm iUU prioribmeoufentiee. tbtd. 
Arminius oftcndit non convenire: flcconclu* 
dit. 17** 



FINIS. 



»• » » '.. '»1 



. < • « • > 



> > 



. r .. - • < 



•» *■ • 



- « . . • 



• « 



- i 1 i ' . i 

• f »• 
» • - 



.«•••. • . . 



■ » . • •• • 



•V * J • • •» 



I I 



• t 
■ ■ 



f 

1 

» 



Digitized by Google 




1ACOBI ARMINII 

amica cutn 
D» FR ANCISCO IVNIO 

PRAfeDESTINATlONB 

p£r iittfcras habita Collatio* . 



CUriJJimo viro D. D. Francisco lvmo, 
Fratr) i* Chnfto dtbita obftrvantia mtbt cvltndo 

IAcob. Arm. faiutfcm dicit. 

"\7* /r CU*iffimt 9 & multu mibi nminibttt f <#t- 

faade. 

Vi ferirentijs aliorum fuurti aflenfum viettmikh 
«bn tnbuurt^iiActoquidcm ccttoid h^tm.ai 
facere videnturfibi, & ali js vidcti vo- pnmmm 
lunt : fed aliena* ientCntix ignoratio/* Mm Scr ^ 
fvpiufculeejusrcieftcau{a,quam ta* 
sncninfe ifiinirhc agnofcunt. Ego dcwilortihi fco- JjJJ^&^ 
minum tum noftrUunrt antiqtii kculi ienrentijsde r ff *, r 
Pr^deftinationis&Reprobationisdccretoaftipula- t ; te ^ 
ri ha&enu* cetta anima perfuafione non potur. gm A tkd€ 
Caufam iftius ut judicto cetto adfcnbatn non pau- Bxtdtjli* 
turmeaeimpentKCOnfcientia: ut ignoiantia:, vix nauone, 
fert opinio quardara ruca, qud illotum fcntcuuas 
mihipcrcepiilcvidcot Hsfitavi itaquehucuique; b*t>inm 
adfentiti hietucns iententiac alienae weo ai.irao non * tx ^ 
flcnc ptrfuafic i & adrcvcrarc non audciiscam, 

A quam J 9 ' 




/ 

» Iac. Arm. di pR^ntf. 

tirv#rifo. qaim ycriorcra quidcra habui , at do&jorurn ouV 
umk I. cu |] s oondurn adprobatam. Quatc ncccflarium rr i- 
' n * hi putavi ad animi tranquiilitatera cutn doftoribu* 
nlwJf^* ftpcthocdccretoconfcriciutcxpcnrctatoilloruin 
4 tril / * do&a opcradubitationcm mihi & ignotantiarn cxi- 
mere potfet , & fcicmiam certirudinemquc rncnti 
rac* ingcncratc. Et fcci quidcm hoc jamautca 
opud asquales nonnullos, & alios qtti funt in iu fto- 
ritate;at (ut vcrumfatcarj inutihmihi, autetiarn 
damnofo cvcntu. Quarc ad tc confugiendum roihi 
putavi:qucm partim ex editrs fcriptis,partim cx alio- 
rum rclato talcm no v i , ut abfque m«u ccrtum aai* 
, hiextc fruftumliccatfpcrarc. 

RefponCo 
FRANCISCI IVNII. 

IACOBO ARMINIO 

Dimino&fittriChdrifimQfilMtimi 

VtOllHtHtll 

ni^^i^T^^ amni ^ cnti Wu^^fcrvaB^cfiatet.mi- 
iu, quo~ hiTcrrnllianusattulit,qucmamcfufccptuni 
h*li*risft- fwlfe jam diu non ignoras t Intcrcahtterastuas in 
Imj un. pegmatc collocavi c tcgionc adfpcftus mci % ut 
fim *dfnt $ mei crga te cflici) rccordarer quara pritouro pof- i 
2*4*'*- fera y & ad argumentum poftulationis tu£ attcndc- » 
mm/M^rr Acccrtamquidcmgravi(Gm*uniusquaeftia- i 
V* nis cxplicationcm \ me defideras : qui ih qufcftione i 

^ trm Sr ^ uck1 vcritati$ c ^ novit D°roinus i quod fatii 
ifijfLpn c ** «prcffit in vctbo fcripto,quod fccundurn DcUrn 
mSubJkw utrique confulimus:quod fcntis > & non fcntis apcr- 
wlbiwfnr* tccnu^tias.-quodfcnuopcr mt apcriricupis :ut cx 



Digitized by Goolle 



t 

CUM ijF. IUMIO COXlATIoI | 

tacmutuacongreflione &c communicationeillu.* 
llrcmus grafiJe divinae vcntatem. Faciam pro men- 
fura,quarri mihi admcnfus Dominus, quod pof- 
fum; & my ftcrij hujus aUguftiflimt quicquid vidco 
indicabo, (ivc c* veritatc , fi vc cx fpccnlo opinionis 
VidcrO : ut quod Del cft habcas mccurn ; quod noa 
vidc mus quarras mccum | fi quaeri in verbo poteft: 
quod meas opinionis e(t, fi mclius vidctis , amantcc 
& fraterne retegas,& {alurati monitu revoccs in ve« 
iitatis viam i Nihil hic is&t ruv *sr&QiiJu*ty$lm di- 
cam,quiaad rem ipfam malo tranicurrere,quae ma- 
gis facit a^V oUoio^v nfik quarri Apoflo- 
lus prarcipit. Omncspictati &vcritatiftudercju- % 
dico: fed non omnes propterca in pietatc vcritatem 
omnem vidcnt. Cognofciraus omhcs ex parte,at- NC#t.i|< 
<juee* parte prophetamus: &Spiritusventatisde Uh.i6*' 
die in dicm deducit nos in omncm veritatcm. Par- 
tcm veritatts percipimus , partemquc tradirnus : re- . 
JiqUam fuis momcntis fpiritus veritatis daturus cft 
pcrennbus. Detigiruhlleutfi^uenoftrura ii jio- 
^cAflt/3«r ngft «?^t<A $ ovai dhn&etcw. Hujus autcm • 
collationisfratcrna* ufiim ut melius percipiamus 
titcrque ,& riihil mihi irhprudenti ( ut conferenti- 
bus plaer uhque fit ) cxcidat , fcquar ipfa lirtcrarum 
tuarum vcftigiajvcrburrt de vcrbo cXfcribensA di- 
Ringucnsinquacdamvciutir%ita locos fcriptionts r 
tu* : cifquc fubjiciam codem ordinc fcntcntiarrt JJJJ' 
meam dc fingulis , u t ad omnia quid fentiam , quid j cri „ * m 
iion 9 & quibus fundamentis & ratiodibus ien. jt mm j m 
tiampcrfpicucviderC poflis» & fecundum Deum upn^jivt 
HatUere e* roodo refporifioms racac. Hicctgo pri* propojiuo* 
tnuslocusfcriptionis coae* ubi te diccnumrcco- »« q^f 
B^fcaslkcc. ' **m. 

k + trimd 



Digitized by Googl< 



4 Iac. Arm. de Pn^DEsr. 

i * 

Prima propofirio Arminii txiiflin- 
Btont 1 v N u. 

f £»«»e.T Tldcoitaque/Vir CluiflimCjtresinunivcrfrra 
untnrtrts \ cfie de ilto Articuh fententias , qua hjos ha- 
divtrffde bentadftipul3totesimerdoclorcs hcclch* nofha% 
pr&dcpnt- y n4 c ft ^ qna . Calvini& Ikza: dicitur \alter*, T ho- 
ttonejey ^^ScftUoriiro tertia y nuguftinicx corurn qui 

Swfd , ^ UItl * mUantur -^ mncS ,n c0 convcniunt;quoc; pa- 
nterftatuunt: Dcum a:tcrno& immutabilidecrcto 
fuosrefe- flatuiilcccrtishoniinibus.c^tcrispractcririSjdarcvi. 
rnnmr i tam auernam (upetnaturjlcm, caquc mcdia ijfdi m 
cflaiditHr- prxparatu; quarad vuam litatn confcqucndam funt 

qne iuquo ncceilar ia & cfficacia. 
lOhvem- 

m omnts. j? Ivn 1 1 ad prirham profojitiontm 

rejponflo. 

vUres tn T Ariasfcntentias n quisaccumularc vcletjplu- 
Jfeofw %tu V res in Ipecicm bibicurus elt.kd h$ fumo fanc 
v i, orum f ati j^ m| Mupum in tationc docc nda? vcrx- 
diverfa tausnujuslcntcntix. ln quuauterfcconvcniiccm- 
jmentiai. nibus inicrfe praedicas , duo iunt cxplicationc & 
aniiuadveilione ( nili mc anin usfallit)dign flima. 
VnumeOj id quiccm, quodais , eiie veniljmumj 
Deum &terno ey tmtnsMbtlt decreto ftatutffe certia ho~ 
minibui dart vttam &U)»A7n f npeyr^tttraiem : (cd vi- 
tamillam setcrnam non hic eiJeprimo & pcr fe 
opusdivina:pra?dcftinarionjs illius,quin pctius fe» 
cundario& percoi:fequens ircvtcSwictc conieda* 
riam. bemonflrat Apotfclus Ephcf. i. ^srfsf^o^er^ 
pctc «V 'ifo9*<ri#v Ira-is Xe>cs? «V *£lif* TvV 
<&W*i>,&c. Et paulopcft. verf. 9. fv.wjt^ctf' 
fiunu. &c ctKovcytctv «ra %Kr l qti>iAeU(& Vxovfwv ctvciKi* 
Qaheuucx&v* m tmrfg. iv i£ Xe/^&c. £t Rcrn. 

*u **7- 



CVM F. IVNIG COtUTIO j 

8.17. *f & w\ *HngovifAH , WK^ovipLQi $t 9iS 9 
cvyKtyovipot <f[iS X&i^&c.Ndn ignoras autcra p 
d pro dirferencia ponicur aliquis effettus, definitKM 
nem rci vitiofam eflc. Ptaedeftinatio, fi prcpnam 
ejus differcntiam fpedfces, Scriptura te(te f «V 
«ixi» elb, m filiationcm ( ur ita dicamus } five adop- 
tionera filiaicm, cujus efft&us & confequens aeter- 
m vira. Sic vcrum cft prardeftinari nos ad vitam/cd 
propnumpraedeftiaarud ^o9s<n*y fingulari gratia 
carleft/spacris. Qui utramvisponit,alccram fuppo- 
»it fed priorcm illam ln tradhtione cammuni fem- 
pcr 5c omnind poni neceifc cft, Qvjamobrem hujus 
totiusargumetmexpcdirior fore videtur ratio , (i 
hoc oidtne falutareillud pra?deftinationis divinac 
dccrcturo obfervemus : Deom prcdeitinavuTc nos , 
adadoptioncmfiliorum'Dei 111 Ciuifto «y «Wr, 
cjufquc adopttonis viam & terminum aetcrno fuo« 
decrctoprxfixide: viam quidcm gratiae, nosinof- 
ficiodcducentisvocatione & jufttficationc noftri: 
terminuui vero vira:, quam adfequemur perfc&a 
glonficatione noftra, Rom # 8. qu*duograti«illius 
effe&a funt , & uoftrar adopuonis confequcntia 
dt&H*&. Vcru igitur diciturornnind.cum Deus 
ad vitam illam ccrtos homincs prajdeftinavifTe dici- 
tut: fed in ratione doonJi nec faris videtur dici.ntc 
fatiscommode,niu^o5€«fliinChrifto gratuita,vc- 
lut prior ju&tficauonc & vui ac gloria fubftcrnatur, 
Alcerum adhuc animaciverfione mihi quidem vi- 
detur habcte opus, cum Deum dicis , ea media ho-* 
minibn* iffiemprgparajfe^ qu&ad vttam iftam confe- 
ejttendamf mt necejfaria & ejjicacia. Haec e nim etfi ■ 
dicuntur vcnflime, tajnencertacaurionediftingui» 
& religiofeaccipi neceffc eft.Opuspcaedeftinationit 
dmn»eft(utitadicam ) filiationoftra, qubdDcus 
Upbiscft patcr ,4: nos filios adjungit fibi per gra- 
■r , * A } 

M . 



DJgitized by Google 



• a » ■ 

C Iac Arm. db Pr^bist; 

cii*. Qgicquid autem Dcus ad hajiq y9*«W con * 
fummandaia in nobis ordinavic i id r efpc#u ty$f- 
illjiis noftwp non mediura, fcd neccllarium ad- 
jun&umeft ^autconfc&ariiim. IHaipIasecernav** 
tacft coitfe$aria adoptionis noftrac «V ouMk. Rcfpc- 
&UVcr6adjuq#ommcV confcqucntium intcr fc, 
alia aliorum mcdia appcllari rjoilunr; uc vocatio mc- 
dium juftificationis dicitur , & juftificaiio glonfica- 
cionisijoftrap. Rora, &. Vcrmuamen umt media 
fint, (ccundum quid plarraque fum neccllaria & ef- 
ficacia^nonpcr fcarqucfimphcitcr ; nam fiperfc 
fimplicitcrque cflent neceilaria $c cfficacia , irquc 
in omnibus pijs & elc&is ncceflaria cffcnt & cffica- 
cia: non funt autcm plaeraquc ejufmodi;cura criafn 
infantes , & qui hora fuprema veniu nc vpcati a Do- 
mino, finc illis vitam arterjiam confcqucnrur. At* 
• quehaccperoccafionemdiAa: alioquindercon*» 
jund convcnic. 

Rcplica I, Arm. ad Rcfponfionctn 

F. Ivnii. 

Clarijfimo Viro 

D. D. FRANCiSCO IVNIO, 
fratri in Chriftodcbita rcvcrcnti* , 

(olcndo , 

f romlnm . XTfr Cldrijfime> & mnltUmibinominihm W- 
Ktfliu J ncrande. 

.driMw, Egituumfcriptum&rel«-gi,caquequapo- 

I tul dili s cnna cxcuffi > Cm ^ hs c > us p artcg 

nt M—J curo meis propofinonibusaccuratc.pro vi- 
nfir*e jf- riummodulo^confcrcns^utccrtiusdcvc- 
t»mm*- ritatc rei, quas incer notf agicur 9 judicarc peflcrn. 

' Dwm 



Digitized by 



Bum aute m fingula judicij lucc cxpcndo * aniraai- tmti fku 
vcrtcrcmihi videor plerafque meas propQfitiones 
tc argamentationes tua refporifione non refutari: 
quarc audiocajamura in manus fumcre ,& aliquid no V$* m , 
convnentari,quo,quidiri ift* rcfponfione delide- ^**7*W 



rcm, fignificcmA mcas rationcs propugncm.Qaj ww 
Min6 *ucetn m^bi perfuadeo T. R. non xgriusid t i tU rHm€t 

priorc mco (ccipto ufurpatatn hbcr- jjrmat*- 
tatcm tulic» raihjquc fi quascorre&ioncindigerc, rum rj«# 
& rcfncaciQncdignavidcbuntticcaJcrn caricace ia- «cmr^tw 
Jicacucam: ategovericacem,quaminfimpUcicace r#| 
cordi* quajrQ , cui fidcli opcra intclligcrc queam, & 
ilijsadgloriamDci&ipforum falutcrn, quantum tw * * 
•fus poftulabic, cxplicare. Spiritus illc vcritatis mu 
ki adfic, racntcraqoe & manum ita dirigat, uc a ve- 
riucenuliibiabscrct: firamcnqaidexadcric vcrac 
ipfius fenfui minus confentaneum , id noadi&um 
non fcripcum kafeeri volo, 

- 

• *■•* + 

pflu* Arminu Jive conftderatio rtftw» 
fionuaJpimmfropofuionm. 

TRes egoin priorc mco (cripto pofui noftrorfi Vtut 
do&orunxde Praedeftinationis-Sc Reprohatio- m H*»t 
iiisdecrcro fenccmiasdiv^r(as A nonconrrarias:plu-» *f e fi Hte * y 
res forrc adferri poflent,fed non arquc inter fc & ab 
abjs difcrcpances.SinguI ? n. illa? illuftribus notis * 
rciipfius,dequaagirur,cffcntiamnatm:amquccon- 4^ 
ccrn,entibus,diftinguantur. Primb decrcti obje6ko mgX imr, 
( Homirii ) divetfum raodurn & racionem forma- to* ft 
lcm induimt, dum illa condendum, ifta conditum, & $b Alfr 
haec lapfum Deodeccrnenriofterc.2 0 . Propriecatc* djfcKftu* 
divinasautaliasaacaliomodocoaGdcrataa, dccrc- 
to tfh accommodant. Nam priraa mifcricordiam & 
tiamfibiobjca;um fuum pra;parantcs ; tcrtia 
sm proprictatcs ut invcmcntcs fuum obie6fcum 

4 pr«F*! 




Digitized by Google 



8 IaC,ArM. DE PRiCDBSL 

pracparatum introducit: fecunda gtatiam quar genc* 
/ fis vicc ctt ad illam mifencordiam , prxficit PtXdcJ 

Itinarioni,^ Jibcrtategtatiae non-cle#ioni (cu prnr 
Cci itipni; prxparationi verd pccnx jultuhm. 5°. A- 
<hbus ccctts intcr ic chrTcrunc. Pnma fententia 
#um creationjsdccicto iftitiibuie, &laplumho- 
jmnisciderpdccreio fubordjnar: fccunua& tcici* 
creati >nem pracmittitvtcrtia ttiarn lapfum hominis 
cjccreto prxlupponu , itatuens decrcjum clc&ionis. 
qaodcxmifcricqrdiafluic, cV rcpiobacionis quod 
cx juftiria admifhftratur, lociUub^e non poflc nifi 
circahomincm ur ptxcatorem confjderatu ,& pro- 
♦ ptcrca ut mi(cf »ini merituni. Vnde apparct iwc r.on 

lmmerito (entcntias iftas diflcparaflc , quae notabiU 
ahquodifcriminc inrcr feff p:rantur atq; difcrimi- 
iiantur.CiCtcrum iftos n,othos P^dtpres mudo ran* 
tum doccndapcjufdcm veritatMacrcpare,mihi fois 
facilias,quam ipCis au&oribus^eorumq-jriiTeclis pcr- 
"AnSarw fuafcris.Beza n. multis locis accitcrcontcniiit,quoc| 
ijfomro |) CQS prsdeftinsms & rcprobans hommcm non uc 
jcittenuA- conditum, ncdumutlapfum, feduc condcndunv 
}olodocen~ conUoierar » iclc l llc vu * c nominc N4aiV, Rom.9 11« 
dimfafed %'ufc.itum,graviacjueabfuida fccus fcntientibus 
Uftftn. hnpingit. H # C. Dicit illos, qui Dco dcccrnenti 
tentysdif- hominem uc conditum offerunr, imprudcntcrn 
fidcte, Deum ftatuere, qui hominetn antca crearit , qnaro 
depoftremo cjus finc apud fc quippiam conftitu- 
* tumhabuerit. Quiverout lapfam, hisctimcnim- 
pinfgit ncgat* providentia? divinz, citracujusde- 
crctum&ordinationcmpeccatumin mundumin- 
travcritcxijloruui talium fenrcntii. Faule nutcnv 
patior, tmo laudo, fiquis (cntentias Do&orum po- 
tius conciliare iTudeat,quara magis diflcpatare,mo- 
r ddid fiatpcrcoramodamfcntentiaruminfpecicdi-» 

* ¥44farumjexjpb'^iu^a # non pcc carundem int* 

mutationcni 



.-/.. 



• .' t 



Digitized Google 



fnutationera , additionemve ab ipfis fententijs difr 
fcncrencem. Secusquifacit, ncc opcaco con ciUatjo- 
Iiisp titurfru&u, &dcpravatx fcntentia: lucrum 
ftdipifcicur ,apud ipfos au&oies m&h&u grtiUrn. 
Quodadduoillaaccincc quae animadvertcnda ptt- A £ 
tas ui cxplicatione conveniemias iflarum fentcntia- mddvn 
t uni , in priore tibx adfentio, jn altero non mulmra fmtihw] . 
^itfentip, Imwrcdiacc enim Prardeftinatiocft in ad- 
ppcioncm , & pcr illam in vitnm : fed cum egofen • 
ccnciasajieius bic proponam , eas mihicorrigcndas 
nonpmavi. Lubens camcn correftioncm accipi os 
quanq^umpacumaiJtniiiilfaciat ad hanc conrro- 
ycrfiain. Imo puto eam ficerc ad ftabiliendam fen- _ 
tentiarn meam. NaraadopcioinChriftonon pec- A ty llU 
caumodocan auamconditiontsmobjefto requiii- n % 
ta? poftuiat policionem , fed & alterius cujuiii im no ^ ^ €Cm 
tei,dequamini iti piioremcofiriptoagendumuon utim % {e4 
putavi.lftaauternrcscllfidesin lefum Chriftura, & fidem 
cirra quam nemini reipfacontiogit adoptio,& citta m cbri- 
pujusconilderuionem ncmini adoptio praeparatur fnm pr4- 
praedeftinationcdivma Joh.i.n Adoptanturemm 
fidelcs , non duiiancur fide adoprati: prarpanrur ad- 
pptiocredituiis,no!i prxpararuc fides adopcandts 9 
<jue madmodum luflificario pfirparata cft fidehbus; 
non fides juftificacii. Hunc ordinem nobis infinitis 
locis cjemonftrat Scnprura Quo vcro fenlu voca* 
tioncm &juftificationem viaraadoptionisappelles, 
non plenecapio Potelt cnim yia adoptioni&id diCH 
quod ducetadadopuonen, &iilud perquodadop- 
tio tenditad fuum ccrminum. Poftcrjore modo 
tnihi viam accipsre videris , cx co quod jufttficario- 
nem ppftcriorcm adoprionc facis , &viamappelUi 
gratiae nos m ojfiqq deducentis vocationc & juftifu 
carione noftri. In quibus duo non indigna animad- 
veriione. Primura cft , quod vocacioncm adopcio- 

mfub- 

.. 

% 




n. 

. . . . 



4* Iie. A nu, di Pa**ijt: 

ni fabntfttt tanquam praecedanea:, quod ego dt iai 
tcgra vocatione dici potfc vix arbitror. fcft cnina 
peccatorum & infidclium vocatio ad fidcm inChri-. 
ftam.Eft vocatio fidelium ad conforraitatetn Chri- 
ftift communiontm cum Chrifto. UUmpriorcm 
Scriptara praecedancara facitadoptioni. Poftcriot 
tft ad ipfam adoptionem,qu$ confot miuri & com* 
munioni curaC n tifto includitur. Alterura cft quo^ 
idoptionem juftificationc priorcm facii ; quam 
vtramquc cgo fidelibus firaul obtin^crc puto tcm. 
poris refpedtai , t% natarae ordinc juftitoutoHcai 
priusadoprionc..AdQptaturcnim juftifiqatus, no* 
w Mty\o juftificatur adootatus. Quod ordo tum impctratio- 
MtMM *r- ni$bonorura iftorumji Chrifto fafta?, tum imputa- 
ime isjlf. rioniscorundcmbonorumi Dcoin Chriftofa&ae 
futionm dcclarat. Priuscnim impetravitChriftusremiffio- 
fit&* ■ ' ncm pcccatorum , quim adoptioncm , natura in- 
quam: & prius imputatur juftitia quam filiatio, 
Quumenim inimki cjfemut rectnciluui fumut Dn 
per uurtem fily ejus, rcconciliati vcrft adoptamur i* 
filios. Confidcremus qu* ifti opponuntur, irapu- 
tatiotiem inqaam peccatorum & non adoptipncm; 
cx hifcc clarc illum ordincm vidcrc cft, Pcccatun* 
caufa eft exclufionis. a filiationc per modum racriti; 
Imputatio pcccati caufa cjufdcm exclufionis pci 
modum juftitiaR peccatum pro merito punientv, 
Quod fecundo locodc mcdijs obfcrvas ^illa au<3:o* 
ribus^uorum fententiam rcfcro , dicuntur quat 
Deustum Prardeftinationis dccrcto fubordinavit, 
tum exfecutioni pr*orc|inavit, nonpcrqu*,fea 
quorum refpcftu ipft Prardeftinatio cft fadU,five U 
'tfofcda* , fivc ad vium. An vcrd ifta ralja» five ad* 
juncTra, five confc&aria , fivcmcdia , fcu quovis alio 
nomine appcllentur, tantum faciant adconfum- 
' f madara jam dcftinatam aliquibus 'i/c^itw^ an vcro 

mipsa\ 



911 ipsa ad filiacionem prxdeftinatione a Deo con^ 
(iderara finc tanquam nccetfaria pr^deflmandomm 
adjun&a ucihfli m um puco confick tatu. 

2, Propofitfa Ar mini t. 

DJfferunt autem jnter fe; cjuod priroa homines DiftmtVs 
Deo cligeiui & Prajdeftinanri, eriam prsete- %ftnm 
reunci c\ reprobanti ( quanquam illa non na diftin- trinm S(H* 
guvit cprpodtyofFcrt npndum condiros ; fcd conden-. f «tUrow. 
dos: altera ur conditos cjuide m, (ed i n puris natura- 
libus confic|cratos eligcnci & prxdcftmanci, ut ex 
naturafupra naturam evehendos; prxrereunti, ut 
in eadem nacura confideratos 9 reptobanci , uc in 
pcccatisfuaculpa mcrfos: certia ut lapfos in Ada- 
mo.&inmafsa corruptionis& perdicionis jacen- 
res tumcligenci& prxdeftmanci, cum prsetereonn 
lc rcprobanci. 



$efhon(to Iunh ad feoandsm 

propopttonem. 



1N hac fentenciarum ( quse bt>M>Tv$*v£f noti 
cf^vTT^ ) cnarrationcte quodammodo falli fuo 
ordinc dcmonftrabimus. Sedulo a. yitatum vclim 
unu m homonymum in hac caufa , in verbo repro- 
t>andi,& vcrbali reprobatioms. Tribus modis hoc P 
dicicur:unocommuni,duobusfingularibus. Com- Ve fignifr 
irmne fignificatumeft, cum ea voce non-eledio fcu ^timttfi* 
prxrencio&dammatiocoprehenditur, quomodo P* ,c,w P r0 * 
Cal vjnus &f Beza frcquentcr acccperunt : ita tamen ***** 
ut inrcrdum dilhnxcrint. Singularis fignificationis 
modus eft cum eleftioni opponit u t,& non-cle&io- 
nem,uvc pr*tcricionemlacinc ex forcnfiufa defig- 
nat , quomodoexcommuni Latinorum ufu fum- 
pfcrunt Pa^cs. Modus prseterca fingularis eft, cum 

reproba*. 



99 
99 
9» 



citto F. Iqhto eotiATio/ f$ 

tio caufa eft rcprobationis five damnatioms, fcd an-^£. 
tccedcns folum illius. C&ulatcioifficiensillius^ 
propuaquidem&interna eft peccatum creaturar»^ 
accidcntaria veid extemaq; juflitia Dci. Axicm. jo# 
Rcprobatio uaq; (utrem pc rfpicuc diftinguamas) " 
aut latiote ugniricato accipitur aut aoguftiore & 
proprio fuo-Lariore,fitctam rationcraconfilijdivi-' 
rjiindeapraneritione velui principio antecedcnte,^ 
addamnationcm ufquc vclut fineroconfcquentem, " 
intcrvenicntc caufa propriadamnationis,id cfiSpec-^ 
cato,refpexeris. Anguftioreverdcaquc propria,fi * 
cfteflutu pcccati duntaxat. Addt poflent & lila quse * 
axiomat. 51. dicumur. In Tbcfibusdc prardcfti-** 
nationc a Coddao fub tc difputatis T befi 1 4. Pra^* 
parationi gratiae contrariacft prcjtcritio^prarpaiatio-,* 
ni gloria? conrrana rcprcbatio vcl pa?nar prarparauo. , f 
Praeparatio a. parnae eft adius quo Dcus (tatuit puni- 
recreaturas,&c. Thcfi 17. itemThcfi 18. propter 
pcccata rcptobadis cx ncccffitatc juftitiae.Hic a. pro- 
prieiftis voubtis uri vo!uiiIcvideris.c]uod& planius 
ligmricas inThclib.de ElecTionca 1 rekariohliolub 
tuw prcjidio dilpuratisThef 1 2 Qt.od fi ElccTioni fl* M " 
tuitutcontraria^urfit^rcprobatio/figuratcdicitur^d^ 
clt^autfyncdochiccautcatachrcfticc. Synecdochi- ^ 
cc,h pro tototudine comr^iioprardeftination^Ca-,, 
tachrcfticc, C pronon-ekcTione fumatur. Naro,^ 
«on-cleotiocft piimustcrrnmus confilij divini cx t9 
fold voluntatce;us. Reprcbatio rciultimusexfe- n 
euriom proximus cx hyjothcfi caufarum antccc- 
dcntium. Vndc apparct mc ifto fignificatu voccm 
illam ufurpalle, qui uropnus are appcllatur. Quid 
verd c£o de eadcm vocc ejufq; ufu judiccm, paucis 
dicam. Reprobandi verbum cx ululatini fern-o- 
viis proptie fignificare non elc&ioncm, fi ele&io fi* 
nc icprobatione non confiftjt, oumind puro. At il- 

lud rni- 



99 
99 

19 



99 



Diqitiz 



9 14 Iac. Arm. »b pR^Bisr; 

lud roihi nunquam a lcnptura vidctur pro afltt tatii 
tum ncgativo, nuncjuara ctiam pro a#u citca noii- 
pcccatorera verlantc ufurpatum.5i quanda Augu- 
ftinus & alij«ex patribus pro pratctitione , hon clc-» 
ftionefeuadu negativoufufpstnt, turoprodeicli- 
Oionc in pcccato &: malfc Coiitiptionis ld accipiuf , 
ftu pro propofir o non roifcrcndi \ niiictendi vocd 
ptovindicat»oncipeccato& mifcni afluah toint* 
pata. Calvinus & Bcza ferc ubiquc pro fola prxp*» 
rationc p*nx, aut pio utroque a&u ulutpant. • 

3. ttopjkh ARMINII- 

primi /«* f\Rima fcntcntia fic kabet, Dettm ab «tcrno 
t«ti4 **- tu jfliglonamfuampcrmifericordiam& jufti-* 
jlktf ifc tiailluftrarctquae quia a&u cxcrccri noh poflii nt nifi 
in pcccatorcsjdecrcviflcapud fc Condcic hohiinera. 
fan&um & innoccntem, id cft, ad imaginero fuam, 
fcdrautabihtcrboaum,quilabi& peccare pollet: 
ordinartc quinetiam ut idem homo labcrctur & vi- 
tiefus ficrct, quo hac ratione viarh fuis xtetnis con- 
* fiiija paiefaccret,id cft,nt mifericorditer aliquos feN 
vatc poflct, & alios juftc condemnatc c* propofitd 
*teino fuo,ad mifcricotdiac irt iilis.fc juftiti* ia ifli* 
dcclarationena. 

primm T*t£c fentchti* hon fatis planc vidctur «iiiciata* 
ftntiHUi* O nam etiamCalvinus ipfc lnftitunonum hb.*. 
*nf*t* difctti vciba Pauli adfcrt £ph. i.PradeflmavUnos m 
ftwiit *doptu>n€mfili$tu*p$t fffim Chnfluminfo&c. 
A\umo >. cxp i icat fcrvato ordint quem piop. t . deltrin- 
simw. pc«icrgotb jrciw ftatuit gtaiam fuam 

1*1 



etnn 



Digitized by Google 



'ittM F. lOMIO COllATIO. t/. 

^cr adoptionem horuro,* pneteiitioncm fea uoa* 
adoptionem illorum fapicntiflim c illuftrarc , ctiam 
adhibita mifcricoidia ic juftitia fua. Eo pofito opti- 
mc cohccditur c Minciatutn illud > Dcum ftatuiffo 
gloriarofuam pcr mifericordiam& juftitiam illu* 
ftrare * fi intclhgafur coromodc. Scd hocpofte* 
fummarim txjplicabirur. Jllud Vcri conccdi non 
potcft, ncc putcm fimpliciteraCalvino autBcza 
di&utn, miferieordiam efjuftitiam attu nifim pccca- 
torec exercerinon pojfe. Nahi priroum ( ut hscdi* 
ftinflicxpliccmus vji^oy^tiT^cvJpcccatorcsa^u, 
habitu,aut potcmia fun t. A&u fumus , cx quo vi- 
tiofitas naturae noftrz opcra fua protulit: habittt 
fuimusinutcro&abutero^antequam opcra car- 
siis ederemtts. Potcntia fuit Adam quodammodi 
•ntcbpfum,quumhabitum illum fandlumfuum 
ponerc potuit , & fc peccato ( ut fecit ) manciparc. 
Sic etiam miferia&u, habitu, aut potemia funt,qui 
autmifcriaspcrfetunt , aut habitum earuminduc 
tunr, autincum poflunt inciderc. Etfihipecca- 
tores & raiferi, non rc, fcd tatione ; non plcnc , fcd 
«quodammodo hJ m fk comparatc foluro dicendi , ut 
lob. 4. 1 8 En,f*rvv fuis nott-> credtturus ejfet firnri* 
Wem, ts4ngelu % inquam^fuu appofitnrus lucem^Q. 
Itcmque lob.f-.Quam icmoptmvc Auguftinusvi- 
dit hb* contra Prilallian.cV Oti^cnift.cap. 10. cott* 
cludcns hac fcntcntia elegantjffima icfroonetn 
fuum, cu\us enim parricipttttonojuftt funt y tj«scompa« 
rationenecjuftifunu Secundo autcm falfurocft 4 
mtfcyMrdutn0iifi in peccatores cxcrccrijion ppfftx nam -P*. |Hg 
fc omnes crcatura^etiam Angelide ccelo fecundum 
naturam fuaro coropataticumDeo,miferi fum,quia %2klb 
ttefc ejus eomparationejufti: & quia dcvenire in mi- ^ Vln ^ 
fcriaro poflunt natura ina ( quod certc mifcrum cft gtnU tx 
poj%utcomra,nonpoffe fnifennocffc, beatifli- fimt ntth # 

*uro)it»$- 



■ 



Digitized by Googl 



16 XaC, ArUI Dfi PRiCDIST.' 

mutn ) mifen funt potenrra. Proifioe qui cas a ftli*» 
f-na poflibtli vindicavit eledhcne fua, fccitcfsmi- 
f ricordian.:cu;us icfpc&u Adgclifucruntcledtj a 
- - Paulodt£H,i.Tim.j. Qiuncti mi ( unn rranfcutfd 
morcam ) nc mrieri' ordia lannis quidem didh an- 
gufbus, fupponir mifenrm ncccllano , fi ad princi- 
pcs linguas Hcbtaram & Grarcanijquibus viti Dci 
T>tm\[m- fcripfcfunt»attcndct!s. Ht bmdu.:bus vocibuscx- 
iorduvoct prcilcrunt ncn & CT*brn tneurra vox ad mifc- 
fiam propric tcfpicit , ac ncceflario. Graxoturn 
&Gutc9- * Af ®* nCci " u ^ f^ppoAit ricccilanb^fi ad ufum eom- 
tnm. muncm Scripturxadvcrtefis.naro etiVm libens iuis 
haecparentcs prxftant quamvis fochcibusA a roife* 
nalibcri*. TerridaurcmnihilovcrI*is«ft illud 
UfitUm ftjiarn tion pojfe nifi m peccfitorcs cxtrccri. Nam iu fli- 
l Veo ex* rum cxCrccr, qui fuum cniquc t nbuir : Dcus auce m 
trctli Wf 1 non ct7ctpbncfururiis)uftus,hifircmjuftis,quarn 
ctum m iujufti^ f l1UTn nibticict.Nam & ih Adamumjfi pcf 
JJJJJS?" manliflci juftus, cxcrcirtllctjuftitiamDcus; cum 
tejbft prarmium fuum in natura tribuendo ipfianalogum 
piftitucilliusitum fupetnaturale illud, & potennaf 
fua;gratixqucanaloguro,quod fyniboloarboris vt- 
tx horoiniadumbravcrar. Potuit ergoctiaminnori- 
peccatorcs juftiriam exerccrc Ccus. Ardcjudicio 
ruortisratiodivertaeft. Ca:tera ex his.qua? roodS 
fuerunt didra, commocjciniclliginius. Dcordman- 
di vcrbo in propofmoncro (cxtam didturi fuir.us. ♦ 

XepHca Armini i fnt conjiderdtio Rtftonf* 
•ad 3 . prcfcfitionini. 

% Ztnttn «p Qp fentcntinm Calviri cV Bczt iftis verbii bc^ 
hsmpn. JQ n £& pleiicamccxplicatcmcflc, pluribus lou 
c*fo/N c * $ c * ^ ri P ns ^ 01 um ^eftrpitis dcccre potero.Liccfc 
** Bctd cn,m aliquacdo adopncus mtnuoncfn faciant , & 

non« 



Digitized by G 



CUM F> Ipkio cottATfpr if 

ad optionis, q** illi »vnMfy}pt>ivv? eft oppofira , ta«» 
tncn iti fenccnnam (uam non proponunt, ut abs tc 
t(k cxplicara propof. i. cVhjfce vcrbis : Dcuser- hJtttitnl 
fe abdicrno (tAtmit gbfiamfttmptr adoptionem ho- &plthi A 
rum & prattrtttoncm ftu non-adoPttonemtUerum fa- 
pt£nrifftmetliHfh^re i eetam^adhtpitamtferic$rita& 
jufhtiif»*. Dtipltcitcr enimirtis vcrbis ab illorum 
tticntcabcrrarur. Primdquodilligloriap Dci illu- 
ftrationem non ftatount immediatc ficri pcr ado- 
fttonenu, horurn &c non-adofttonenu illorum fcu 
prjftcrjtionenv; (cd pcz dtciorationenu mtfcricordid 
& juiiittifiuat cxphcantur pcr a&us adoptioms <cu 
cle&ionis,& nonadoptionisfcu rcprobationis» El 
videttir hic ordo fcrvandus cx norma apodixcot} 
glotia Dcicouhftit in dcclarationc proprietaturn 
1 Jei, proprictates Dci pcr a&us illis convenicntea 
illuftrantur. Secu'idd, n^CtfcricordiaSc jteflitis . 
non dicunruc ab iliis adhibert etianu ad ptxdcftina- 
tionis 5c rcprobationis dccrctum. Ula cnim vcrba 
fignificant Dcum fccundum a-lias fux naturc pro- 
pncrarcs adoptioncm horum& non-adoptionem 
alioru decrevilfe , ad gioriej fux illuftraricncm, quo 
fa&o ctiam mifcricordiam cV juftmam adhibuerir, 
ad dccrctum illud cxfequcndum.Se quidem cxcon* 
ditione mutationis obje&i. At hatc illorum meni 
non e(l : fcd quarn ego pofui: ncmpe , Demnu fb- 
tuiffeper mifertcordtom crjmftittom tttuflwe glorum 
fuamj \quandoQui4enugloria Deinequeafnofii no- 
que celebrari poffit ntfiejm miftricordta &jmftnia do~ 
ciareturMam.autem mtfericordiamjbunnnt caufanu 
proprtam adopttontsjuftutom vero caufam nonado- 
ftionio feu roprobationif , mtrmfque vero iUmftrandm 
velnnmtem Jhtuunt eaufam tomtem pradeftmatujnis* 
id eft t cleQionie <Sr rtfrobatienis : in hafcc cnim par- 
tcs fcu foccics illi pi*dcftinationcm diftribuunr. 

I Mmus 



%t Iac. Arm. l>lPR^>E5l 

Minus ctgo iftis veibis attnbuitur in ifto decrcto 
. milcricordue& ju(lirix,quam illiautfores iftis pro- 
prietatibus tnbuendum arbitrantur > & in cxplica- 
tiii/3riPi uonc tonus lcntentia tnbuunt. Ncc illud ab illo. 
f 9 *^** 14 rum icntcntia juftccXimitut % quod miicricordia cV 
fJzS-j juftitiaexerceri nifiinadu pcccarorts non poflunr* 
flJere Apcrtiffimc cnim hoc dicunt , nc juftmac qujdcra 
mfiric$r- voccmad puntentcm reftricli.quam tamcn cgo in- 
4t*m 6 tclligo ut cx fcxta mca propofitionc patct , & om* 
iufiimm ninoabillisintelligiputo. Pauca autcm luca ct 
nijf M *8h multis adleram. Hexjk ddverftu caiumnuu nebuionu 
fteuxo- 9 , t4 4rt 2. Dcushcmincmconditurus ad gloriarn 
tum mifcricordiae tum juftitiac declarandam , ficuC 
t™" 0 * ^ rciexitusdcclaravit.condidit Adamum ad fuara 
cnodpro-" i ma g inc ra,id cft,fan<2um & lnnocentcm; quia bo- 
b*tmtx" nus c l uurQ * IC nopotcftabeovitiofumquidcrcaritf 
»» Vitiotiautemfinroportctquofumconilituit mife- * 
mt reri,tumquos fultc coniiituit condcmnarc, &c« 
Ex quo loco cgo verba dcfu mli, quibus lllam (en« 
„ tcntiam cnuntiavu Bt r Btz.* idemiib.i. <judft.<? 

rejp.fil. \2b.in S. Deus quuro ab *ternodccrcviflct 9 
„ utcx cvcntisintelligipoteft, in humano potiffi- 
u mum gencreglonam luam patcfaccre, quac partim 
»> in exctccnda mifericordia, partim in odio advcrius 
pcccatum dcmonftr^ndo pofita cft, hominem con- 
» didit lntas & foris mtcgrum , re££ intclligcntia ac 
„ voluntarc pr*ditum,led mutabilcm. Ncccnim ipfc 
„ fumrnc bonus quidquam mali condcrc potuit aut 
jtvoluit , & tamen nifimaluro ingrcUum eifet in 
9 , mundum neque mifericordiat ncque judicio locus 
9I fuuTct rcliclus. In coRoquio Mombeiguxtenfr om- 
9I num pUmffme. Nos inquit idcm I cza, hxc prin- 
99 cipia ponamus. Dcum tanquam f apicntiffimura 
„ opificcm, cujus fapientia infinita cft , quum confti- 
w tuiffctmundumjimprimiiautcm Lomincmcreare, 

h 9> ccnum \ 



# 

•t"» 

1 



Digiti^ed by Google 



CUM F. IUNIO COttATIO.' 1 + 

fcerttim fincm propofirum habuiflc, &c. Propdfi- 9 J 
tum enirrt Dei aeternum & immutabile orones cail . n 
fas ordine quoqtie aritegtedieris fuif , quod in (c. „ 
hienpfu ab asterno dccrevit omnts homines ad >, 

♦ luam glorlarri coridcre. Dei au tem gioria ncque »» 
agiioicitutfieqdecelcbratut,nificjus luftitia&roi- 
fcricordiadeclarerur. Quapropterxrernum&im- „ 
fnurabiledecretum fecit, quo ccrtos aliquos ho- , t 
*hines,mefa gratiaad vitam aeterriam,quo(daro ve- 
fo jridtcio ad ceccrnam damriationcm deftinavir i ur »» 
in illis mifencordiarrt^ri his vero juftitiarri fuam de- »• 
tlaratet. Hiirtc fincm quum Deus iri creatiorie ho- »» 
minum propofituro habuiilet , nccclle ftiit eum »» 
etiam Cogitare de via & f a rion e , q ua ad illum fi- »» 
nem pervehirepotuent , uc ejus mifcricordia pari- >» 
tcr& juftitia manifeltaretur. Qaurriehimmiieri* »» 
cofdia prarfuppohat miferiarh ,nec mifericordiae lo-,» 
Cus efle adt ea declarari poffir ,ubrriori eft riliferia, »» 
ideo Kominerri ita creaf i oportuit * ut in co locus 
hjiicricordia: Dei cflc poruerir. Quod fine prarcc- ,» 
denfe rrtiferia fieri non poruir. Siccum juftitia prar- »» 
fupportatcu!pa,fincqua juftitia exerccri neqtfirfubi »» 
tmm nfon eft culpa, ibi cttam juftitia locum non »» 
habct, ) idco homincm quoque ifa creafi oportuit, ,» 
dt fervata riatura aptus eflc t , iri quo Dd us juftitiam ,» 
fuam declarare pdffet . luftitiam enim fuaro iri ho- „ 
triinc decUrarc ndn potuiflct.nifi etim ad arternam 
damnatioriem deftinaffct. Propofuit ergo Dcus, 
&Cf Hxc a Iacobo Andrau cdita quidem funt , Ccd , t 

* D. BCza agnita, cum in tefponfione fiia ad tlltid ,» 
Colloquium nori conqucfatu r fibi alienam fentcn- ,» 
fiam affirigu Vidcf crgo tua dignuas mc i ftts pro- , J 
friccatibusobjc&umpropnrtm cx illofum rnentc 
adaptaviffe ; quarri f uam fcntentiam proculdubio 
tx ScriptUiis fe dcfumfifle putant : in qua hoc cer- 

fl 1 fanaf 



tumeft , Deum juftc punirc non poflc nifip eccttf* 
Qnmodi rcm 9 in quailli i|dem aurores milcncordiz voccm 
mifauQt- ua negabunc ufurpatam, ut Dco arrnbuta vindica- 
4im v*n tionern a railcna poUibili I igmficct u tpoce quse et 
pw dtifl- lllorum mcncc ubiquc vindicationero defignct a 4 
bnu a di- fnifcria , quam peccator mcri»us eft , Dcufquc aut 
a * fjj* jMftcinftuc»»tt|ci juftiiiainflgcreporcft. Verunt 
I! «iiir cn i ra vcr6 nolim magnopcrccontcndcrcficn ncn 
* * pollc tumiiericordiaarca non mileros acluexcr- 
cearur , i jfq; quar ca de if didta funt ab* tc facile ad- 
ttfftmift- ftipulart polIura,fi hunc habeat fenlum qucm mcit 
fknitm verbisenuntiabo: nempc, qudd omnes crcaturai 
luvindi- €t i am Angcli&homincs cum Deo comparari mi- 
utmt * ^ er| f unr mJ f cria j Ufr pta pro non fcljoratc,non pro 
£Mi n/iir. COQ , u °d pnvative opponirur felicuati, fcd quod 
/*ri,/t Tf- contradiccntcr : quemadmodum nequc illa ratio 
tictxpbct* plus concludit. Dci compaiationc nec jiiftifuur,> 
%*r 9 &t. crgdcjus compararionc ncc fcuccs. Tcrna cniitt 
q funtquxfc fingulaconfcquuntur. lufhu iniuftuf, 

non-juftus; fchx, infelnj fcu mifcr , non-fclix Ex 
juftitia fchc icas f cx injuluria mifcria, cx non-juftiri* 
uon-felicitas conciuJitur. Oeatura: autcm qua ta- 
lcs f cum Dcoconfcrn poHunt rum rauonc termini 
iquofunt, tumrationcv|Usad qt\cm funt produ- 
dac a Dco. Rationc buius Angeli 5c hommcs funt, 
jnfti ftint ,fciices funt , rationc illius ncc funt, ncc 
jufti funr,nec felices lunt^quia illa habcnt ex nihilo, 
&ptbptercainnthilumpou r untrcvcrti: ac cjusra- 
ciohc non pofTunt diciinjufti, nccmiferi ;c6qood 
terminus unde produ&i funt , contracjicentcr rioa 
privativc oppofitus cft tcrniino,ad qucmdivina bo- 
hirate pcrvcncrun t : quod brevius dici porcft, qu 14 
funta potcntia pfodu&iad a&utn, qu* potcncia 
Sc adus contradicentia funt non privantia. Iam 
ycx6quiaexpotcntia&a(ftttconittot, oon modfr 
* : ■ * \ ;. '/"r": ficri 



♦ 



Digitized by Google 



cum P. IrjNie cotilTid. ii 

enporcrt, utdeferenreeosdivina fuftenrarione in 
fiihilam rccidant , fcd neceflc cft , ut fi ab ea dcie • 
f antur, in nihilum rcvcrtanrur. Ficri infuper po- 
t«ft, ut perfifteutes divina confervationc qua fimt, 
<ibi tamcn permi(Ti& in manucoufilijfuiconftitu* 
ti, ex juftitia, quama&u primo habenr,a&u fccun* • 
donon vivant, fed quid illt contrarium parrenr 
per hoc a&u injufti & pecc^rores fint , talcfquc fa- 
#i injuftitiar habirum lnduant, habitu quippeju* 
ftiriarpet lilurn adcum aut crFcdrivcaurdemenro- 
ric expulfo; undc primo merit^, dcindc aflu, dcni» 
que & habirumilen evadant. lam vcrofiimpc* 
diantur a Dco uc iftara ruiferiam raereantur , id eft, 
nc pccccnt & a#u miferi fiant , non videocur lllc 
actus non poffit mifericordix adfcribi, quum ex af- 
fe&u pra>vcnicndi mifctiam fir produdtus , qui af- 
fccTus ctiam ad mifericordiam pertinet, Hxc qui- 
dem ita habercfatcor, & propterca fimplicircr ve- 
rum non efle,quod mileiicordialocumhaberc non Stdnu 
poiTu ni(i in a#u peccarores. Ar hoc notari velim, nfm^Mm 
m jfericordiam co fcnfu Calvino & Bezf non ufur- 'Jf** diOm 
pari , imi fimi(ericordiaitafumtainlocumc|uf-f Haw ^" 
dcm, ut a Calvino & Beza fumif ur , intclleclr fub- j* *f di 
ftituatur, jam totam ranonCm cVdcfcriprioncm il- ^di'* 
iius dccreti foreimmutandam. Addo quod mile- 
ricordia iftoruo modo intellecla non venit in confi. mtttruu 
derarionem,ubide prardcfttnatione hominum agi- nte ad<i 
tur; illa cnim homini a Deo pratftita non eft,utpote potmffu 
quiamifcriapofljbiliDci prcdeftinatione non cft 
vindicatus. Dcnique & hoc confidctari vclim, re- ?^v wr * 
fpe&um intcr mifcitcordiam hoc& illomodoin. 
telle&am cjufmodi cllc , ut utraquc ad falutem ho- ^ m iferim 
mnaisconcurrcrcnonqueat. Si cnim miferkor- p^6il# t 
dia vindicans a miferia poffibili locum habet , rum cnm fl* 
j^K, cjuaeaba&uahmifcna hbcrat , tocus efle non vwhS- 

B f , potcft, 




11 IAC. ARM. 01 P R j€ D B ST. 

$ttim\[t. poteft. utpotcprxrepta ifti vclpnrdufa pptius pcr 
rU 4#Mli illam priorcm a6lus Iibipropnjoccafionejficontra 
fmtdsdfir a b attuali mjfcria libcrans eft neceflaria, tum alter* 
Inttm fo- jii a a( ^ u fjb! proprip fupetfedir , arquc ita prior ilU 
hancpofteriorem.cxcludit caufahtcr & ctfcftivi f 
Motmmt iiUm priorem coniequentet , non fuccedenf 
' v llH muocrc fuo defun&ar , fed cftans a&us fui nc- 
UflitU n- ccflitate illam priorem hgmini dcfuiflc. Dc juftiti* 
mnntnns autcm^quod illa Jocum habere poflu 5c cxerccri ii> 
boHHmopus non-pcccacores eft vcrifljmum. Eftcnira rcmune- 
fottfi rx- ratrixnQninjuftiroodgfcd&boniopcns/Exhifcd 
«o»"rcc4 verpttaabs tecofideratis, quisimpediatqu>>minu$ 
urtm ^ ^(td cc * nc ' tt dam, pcccati nccclfariam c xiftentiam ctian^ 
iupitUpn- cx neceifaria mifericordiae & juftitia: dcclarationg 
mtns , de condudi non pofle , quum utiaq - } cci to modo con- 
qua bic fidcrata cciam circa non-pa:catores excrccri poilit. 
fropritfer- Vndc ordo praedeftinariQtiis a Ca lvino & Bcza con* 
m*>non ftirutus prorfusevcrtitur. 

mm. Caetetqm utut mifericordia a tniieria poflibiff . 

yindica.ns&jufticu viitutcm remunerans mitcri^ 
&peccatia&ualtspra^xiftentiam non defiderenr, 
ramcn ccrcum eft mifcricordiam a mifcria a&uali 
- liberantcm & juftimro pumcntcm exercen nor> 
% poiTe nifi in adtu raifei o$ & pcccarorcs, Calvinus 

autcm Sc Beza ubique hoc poftremo modo mifcri- 
(cordiam & juftitiam accipiunt 3 ubi de predcftinatio* 
"nis & reprobanonisdecreto agunt. Quumqije mf- * 
fcricordia & juftjcia priore rnodo ufurpatc^ lucum ir* 
prardeftinatioqe & rcprobat ione homjnum non ha- 
beant/cd rantum prout poftcriorc fignificajo acct- 
piantar, pocuit tra&atus de miferjcordia a poflibU 
li raifcria vindicantc , & dc juftitia bonum ppus re~ 
munerante omitti,ubi de pracdoftinationc cV rcpro- 
batione hominum agitur^quanquam nondifHceac 
confiderationcm iftara uulitaccs fuas non cxiguai 
fcabcrc, ' - f " " * P 8*\ 



• - 



Digitized by 



cuu F. I0H!« COltATlO. M 

Sed quoniim in mifcricordiat Jk juttiti* confi- DiTwrfm 
dcrationcmingrctlifumw^paulifpcrmilU.fivacat/M/w <fe 

' & iubct, pcrfcvcrcmus ,utramquc cum altera ad "{j*™"* 
bu jus quod agimus , negotij illuftrationem com- w 5 

Saranres ; & primo quod ad objeaum utrmfque, i 
cindcquoda4 ordwera quo circa fuura fingute 
©bjedhim verfantur. 

Mifcricordia & juftiti a,iHa 4 mCetu poflibili vin- » »• 
<dicans, bax bonumopus remunerans ,in pno ^jJJJJ 
dcmque objefto locum habere podunt uc apparet j^yu^ 
s'n eie<aisan§e|i$,qui a raiferia poffibjh vjndicati 
jrunt.&r^nior^r^^muncratiohcexdivina beni- 
gnjtate qb*inuenwr. IJla vero eadcm mifericordu 
cum fuftitia pumente iQCum habctc in codem ofc* 
je#o ncquij. Qu >d cniradignum cftjuftiuapo* 
flientisa^uilludamiferia pqflibiii non eft vindi* 
C*rum f Mifertcofdiaveroa rpiferiaaftualilibcranf 
in co fimilis cft mifericordiae atteri , quod cum pu- 
mcnte juftuia ejufderriobje<ai rcfpe^u *on con* 
currir § ar* vcro cum juftitja bonum ren umeranto 
alcen u$ m ifericqrdiac inft ar iocum habere queat 8c * 
quomodo difpicisndum eft. Vidcmus fanc in Scri- 
pturis mercedcm bom operrsfroraitti ijs t quibu$ 
mifericordia in Ctmft j ohtigit , & reipd praeftari, . ^ 
fed tlla rcrri^neratio, ut n{ |uftiti* fir f tamen non eft 
juftiti* prqrfu? ifto rnodo confid?ratae , quo confi- 
dcratqr juftrtiabonumppusfccundil^ promiffio- 
nem legisexdebitorcmunerans: i.lh$nim remu* 
neratio cft exgratjaPei in IefuChnfto t qujnobit 
aQcofacl:useftjuftir,ia& fanflificatio, luftitia lbi 
rernunerans cx debito, Icgalisdig ppteft , hic vero 
mercedem dan$ cx gratia, Euangelic* nominc pot* 
incQmmodcappeUatir^otcft;ctijus<:um mifericor- . 
dia, vindtcante ab aftuali miferia, teraperamen tum 

tticabilt raodo ftaum eft a Dcq ir* lcfe Chnfta 

fl 4 fecct* 



* 't. 



£4 tAc* A*t£ bi Pk^uiiiC 

Saccrdote || facnficio expiatorio nortro, Ob)** 
Auta liaauc juit lti* punientis eiTcmtalitcr & matc- 
fiauter,aliodeftab obje&o roifciicordiaB uuoqu* 
modoconfideracar, & joftitiar bonum opus retna- 
nccantis. ObfeAum vcro miicricordia; vindicanti* 
& mifcria poflibili ahod eft ratione formali ab ob je - 
/tomiiericordixaroifcria a&uali hbcrantis. illuri 
«niro cft creatura jufta & m ftatu creaucnis fu* con- 
iidcrata ; hoc creatura pcccatrix & a prima vo ftaii* 
in mifcriaroiuamculpa demcrfa. £x hac vcrodt»» 
plici tum mifrricordia turo jurtitia priorcs a piasdc- 
ftinationis & rcprobationis hominum decrc:<* 
titundandar funt , ncmpt , roilcricordia a roiferi* 
, poflibili vindicans,* juftitia bonum opus ex pro* 
.miflionelegalircmuncrans, pofteriorcs vcio dc- 
cretoifti prarficiend*, mifencordia liberans a mile- 
riaa&ualiprardcftirtttioni , juftuia pumcnaiepio^ 
bationL 

T>e'mdi 4$ - lam ordincm vidcamm fccundum qucm in fuum 
Ctdtne obje&u tcndunt (ingulae perfe 6V iiucr fe compara. 
4» m ob* tg.Mifcricotdia pr*vcniens mi(cria/n,& tuftitia bo* 
mm 0 p U$ rcmuneram (ecundum lcgcn> in unum 
w!T»,m ^bjc^fi teadentcs, hpc ordine utuntur , ut mifcii. 
^ordia fuo psjus munere fuugatur, juftitia inde fuas 
pattcs obeat. Impeditio cnim peccati & exindc mi- 
iexix, ipfum boqum opus antcit ,crgo & boni ope«* 
«scompenfjsonero. itaquoquc mifericordiai mi- 
feria acruali libcrans prxccdit iuftitiam bonum 
opus exgratiarcmuncrantctn. lpfaenim mifcrt- 
cordia non modo reatam & dominum peccati an» 
fcrt, fcd & juftiti* habitom ingcnetat crcdcnti, nct 
qu^nopus bonum merccde exgratia coropenfar* 
dam producitur.De mifericordia autem aba&uali 
roifcna hbcrante, quatcll pracdcflinationis adroini* 
tkua^Sc juiUtia p oaicmc qwcftrepxobatioraf 



d*nt. 



Digitized by G 



e *m F. Ithio totimb a$ 

kau fa, quid faciemus judictjf urranique diecmua 
codcm momento in fuum objedlum cendere , ac 
ilUfn naturx ordine praccdancam h facicmui» 
Quamquam cnim qui ehgit co ipfo quod cligit re- 
p robat non elc&os , camen eledrionis a&us natu rar 
ordineanteccdi^quenudroodum affirir.atto natu- 
tapriorcftnegatioiie. Vndc concludimus (cuju» 

EDltea menrionem.faciemus ) nc< r pcdecrctum re* 
nquendi horoincm in manu c6fihj (ui, & perm:c~ 
tcndi lapfum,ad decretum reprobationis non f < n i- 
^icre,quumiddccrctopraEdcainationijfu pnus fie 
inriquiuty - 

i Vclim hunc ordinem paulo dtligcnttus & u 1 re- 
fius conftdetari, aperiet enim nobis viam» nonnul- 
laalia ab hoc negotio , quod uactamus , mini* 
ffnc aliena penitius cognolcendL Si milericordi« 
dantisgratiam&vitam prioresfunt partes tn hoc 
decreto; juftitiae vcro negantei gratiam 3c infcreri- 
te* morrem poftcriores fccundum naturam , lieet 
non rcmporc,rum ctiam atque eriam videndum,an 
dccrcrihujus objedumlaris accuratc & adarquatc 
explicetttt nomtne peccatoris^an non &t aliud quid- 
damixtaddendumquod obje&um ita circumfcrw 
bat, utdecretoex tali mifericordia & juftuia fado 
adzquetur, cumque co rctro viciflim commeer» 
quxcftnaturaob|ediada!quaii& potcnti* inob- 
jcc^um tcnclcntisfijum,proprium, & cixciap. Si 
quiscxiftimet juftitiar in peccatum & percarorcm 
priores partcs ciTc quam mifcncordi* , Sz natura 
prius clle pcccato rcddcre pccnam debitam,quarn 
candem condonarc pcccatort ; illumvelimad duo 
quedamdiligcntcf attcndcrc. Primum eft, quod 
*|uftiti«quatcnusdccrctoreprobationis, fivc pra»- 
tcritionis & pracdamnarionis przhcitur » duplex 
aftus attrjbuitur a plcnfqj tra&atoubus hujus ms« 

B f icnc 



i6 Iac. Arm. »■ PmpitT, 

tcrix , 8c quidcm rci narur* convcnicntcr : qut* 
* ram prior eft ncgacivus aircr affif macivus , & quj* 
dem hocordine ut ncgat.vus prarccdat affirmati* 
vuro. Vncfe fcquitur li i|lc negativus poftcrior cft 
natur* ordinc affirmarivo a<ft u prxdeilinationis, uc 
cft . raiferKordia? partcs pnore* cflc : nam ab dla cft 
tft^saflirmativusprxdcftinauonis qui a&um nc* 
gativum reprobartonis antcccdit. ^ecundum cft, 
quod paena, pcccato dcbira, per hoc dccrcr um nc« 
tnint dcftinetur niii quatenus pcr mifericordiann 
non aufcrcnda ; arque hac rarionc liccc juftitta fuQ 
jure pcenam poftulec a peccatore, tamcn paenam il- 
lam juxtadecretum pra?damnauonis , quod pcr ju* 
fticiam faflum cft, non exigit qua debita cft pccca- 
tori*fed quaper mifeikordiseaftum noncft con- 
donan,da ; alioquin omncs in univcrfum homi* 
ncs cflcnc pr*darnnari 4 quum omnes pccnam illam 
fint commcriti. Vndc potro &hoc confiderari dc- 
bet, an juftiria quac eft adminiftratrix dccrcti repro* 
bationis fivc pra? jamnationis fit lege an Euangclio 
patefa&a , legalis rigoris , an tcmpet;ata al(aua mi* 
fcricordia & pacicnria. Si mifcncordiaadfDinittca* 
trix prardcftinationis eft Euangelio patcfada, ut cft- 
videtuc cx ijs quar dicla funt , & juftitiam i(li mifc^ 
ticordia? oppofitam.tanquam naturae orditie prav . 
%k TtM- ccdcnci,Euangcliopaccfaaam cfle. Si quis hafce 
dtnti dif- coijfiderauone$vanas&inutiles efleexiftimat, ille 
atrf* dttnr fciat non inutile efle quod in Scriptura dc legali ju- 
nnjidctAH. fyj^ jj c j tur# Qgi fccent ca vivct in lllis. Ec ma* 
dnm t *»- jg^ji^uj on>nis qui non permanet in omnibus qua& 
wr^T ir*- ^"P ta funcin Jibro lcgis uc faciar ca. jtcm qupd de 
itfiimU- Euangclicajuftjtia di^uur.Qui^redit i^Filiuroha- 
uu, s( bcc vitara a:ccrnam. Etqui non crcdit in Fihum 
proinde condemnatus eft. Haec cgo lnrelligcntibus latius 
ititm iufli- confidcranda propouerc voiui , judicij poftulan* 

fufpcr^ 



Digitized by Gbogle 



CUM F. IUNIO COIL ATI O. %J 

fufpenfionem , ufquc dum icm accuratepcnfira. tlg WfcW* 

% ddmmu 
ffiuuix tH4HgelioYatefaadfmt 9 ideoqHeCrobifaHm utrmfadto 
fHdm ftmflui peccttofu nommedeftgnAndum? 

^.PropofittQ AjRMINlI. 

SEcund Qc haber, Dcum ab ar erno cx bomfni- secnnis 
bus in puris naturalibus colij-racis, ir atu lile ali- ftnttntu 
jjuosad fupernaturalem Klicitaicra cv&here, ijf r qn*etl 
fkmqucmediafupernaturaiia quaead ijlamconfe- 
fqucndarn funt ncceiraria,fufticienna & cfficacia or- 
rfinaire, ac) laudein gloriofae fuae gratiae : alios ver6 
prxtenre,& in fua narura iclmquere,& Jjfdemme. 
du fupernatutalia,pr*fertim efficacia noii imparti- - ' 
ri >ad dkclarandam Iibei tarern bonitatis fuae;eoldem 
yerc) prxtcritos , quos in originc fua non perftiru*» 
f ps , led fua culpi defe&uros pramdit % reproballc, ' 
ideft, pceuam ijs prxoarallc ad dccjaucioncm 
julutiae fuas, 

Rtjponfio I u n 1 1 aJ 4 . Propojitiomm. \ 

TT ^cfcntcntia non enutiatur. Hisveibis pro-inhie &• 
jLX pius menrcmau&orumquampraecedes illa. phcitione 
fiatp pnmu non merpini hac vetbaapud Thomam etiam 
eu5alipslfgere:fecundp,^quidixcrur,noneamcn- 
ti dixeruqr. ut in propofitionem fextam demonftra- derift ' 
bitur. Sed felicjtatjs fupernaturalis nomine intelli- 
ge rtu)'i{Q&i<n&v f adoptionem filiorum Dei cum ad- 
junftis fuis 6c come&arijs omnibus, poft illa verba, 
MiecUrandamlibertatembonitatu fieazddcsfi pla» 
cet,& pcrfe&ionem mKvnoiKiK* fapicntia- fu*. Vcr- 
bum reprobandi fumitur *i*f5xf wxas-, ut ante fuit 
anobisobfcrvatum, Diftindhs rebus voccs alitcr 
diflmgui malim. 

Replic* 



4 

n 



Digitized by Googl 



it 'Uc. Aim.\bb Tkm*i$t: 



tcflicd AnMINII ftvt confiderdtii Rtfrinf. 
dd 4. frofofttionem. 

SI hanc fecundam fcnteoam *qud convenienwr 
au&orura raeti enuntiavero, at q; illam prxce- 
smmum- j C m cre> bcnc res habcbit: at hoc metuo , quando- 
quidcm non xque indabitanter mihi hajus cbgnt- 
ImdtfJm- tionematc^buo. Videowmhi taracn ejusexphca- 
M mtffj tionern cx Thefibus tuo patroamo diiputatis , irt 
quibus ftilum & modum tradfandi tuum agnofco» 1 
« defumfitfe. ficemmthcfi io.earumquxr^<»i4rii- 
ff u C*dd*§ (ant difpatarx habetur. Pcrfon* ( altcra 
f f netnpc par* materix prxdeftinationis ut cft thefi 7. 
ft cju(dcm de pnedeftinarionc difputationis ) fiinc 
" * m creaturx cx natura ( qux nimlfupcrnaturale, aut 
m divinum poteft ) fupra naturam cvehendx , dc ad 
m ■erum divinarum participationem tranfmittcndar 
m fupernaruralivirtuteDei. Eademvcrbaetiam ha« 
benrur thcfi 4.decimc difputationis Theologicxin 
quadc horoinum tantum prxdeftinarionc agitur» 
ttt cft prima thefi; ne quis putct ifta dc angcloi um 
&-hpminom prxdcftinationccbmmunitcrdifta it* 
cnunttari gcnerarim debuifle , qux poftea fingulit 
(pcciebus pro ipfarum modo attnbuctetur • angcjis ' 
ncmpe clcdis cx natura fua in qua a Deocreati" 
funt , cvc&io; hominibus veroeleftisevicliocx 
corrupta natura , inquam corruprionew fuacuU ' 
palaprtfunr. Si tamen itares hxccft intelhgen-, 
ia.iam intcr nos hoe qnidem rcfpeclu nullaeft dif* • 
ccepantia. Ex illis autem vcrbis tuarum thefium • 
conftarcputohommes i* puru nttHYAliku» confi- ' 
dcraros etfe materiam prxdeftinationis , fcu ejug 
objcdcum adxqtiatura. Homincf m furu n4tur*ti+ 
km appcllo, ttttn q uibus nMfnfcrnMturdli aut d- 



o a M ?♦ I tt KI o~c 0 ft* A w o» M *f 

Tihnm cft tributum , tutn qui nondum 10 pcccatmm 
font Japfi, /» /wsrir twtHralibui conftdiratos appcllo^ 
qui.ctiamfi habcrcnr w/ fuptrnaturalia & dtvma m 
vtl ptccatmn, tamcn curo ift is *#* conftdtrautmr ab 
co, qui ftatuit fc a&u aliquo citca iftos occupatCf 
quod tantumdcm valct, ac fi quis diccrcr,ncc fuptr* 
tsaturalia aur dtvinajitc ptccatum confidcrann fuiG» 
fc vice rauonis formalis in objc&o.Iam cz illis vcs. 
bisitacoacludo, 

Homincsmnaturiauarnihil fupcrnaturalc auc W* 
divinum potcft , conhdcrati, funt objcdtum fcu ttimftu. 
«atcriaprxdcftinationis. htn%ptu 
M horaines in puris naturalibus confiderari, tm) ***** 
funt homincs m naturi quae nihil fupcrnatu- JJfJfS* 
v talcautdivinumpoteft >confidcrau, vclpo-^*T^! 
tiusfunrijdcmdcfinitionc. r um 

Ergo hornincs iri puris narurahbus conftitoti • 
fufttobjcdkum&matcraapracdcihnationis.ncmpt • 
cx fcntenm thcfibus tuis comprshenfa. 

* % j\ta)or cft in thcfi. 5i cnim voluntas Dci fco 
dccrctum dc cvchcndis hominibus ex rali natura, 
fupranaturaracftprxdcftinatio, turo (cquitur ho- 
sni ncs in lfta rali natui a confidcratos cfic puiam pu» . 
lam marcriam prsddtinationis ; quandoquidcn» 
a&us Dci, rura>»fcr*i*/quieft dtcrttum dttvtbtn^ 
du homtnAus nonnuHu , tum txttrnus , qui cfik ipfk 
cvcttto, icparatus ab ipioobjc&o ( o^upd oeridcbcc 
fiobjc&um purum putura confidcrarc vclirausj 
rclmquit nobis hommcs in pura natura% quse nihil 
/uptmaturait aut dtvinum potclt . Si dicatur lftis vcr- 
bis ftatum pcccati non exciudi > quuro ctiaropcCca* , 
lorcs cx naiuracorrupracvchanrur; rcfpondeo pri» \ * 
ir>d,hancnon poflc cftc vcrborum illorurn mcn- 
tem,tum quia opus non cft ut dc tali natura dicatur* . 
^uod fcpcr W atttiaJc & divinnro nifail potcft intcl, i 

«tigitw 



Digitized by Google 



ligitur enim hoc ex lpto adjecto, durn corrupta dicfc 
cur : tum quia in dchrmionc pr**tentionis thcfi 
15. illc aftus qud narura intcgtz aliquaf um ere.tu- 
farum ncn firmatur atrnbuitutf prxtcririoni ,qu* 
prarteritio cftcreaturarum n©nnullarum m natura 
ipfarum rchdtio. Sccundo, hiczquivocationeelTa 
in dcrinitione,& dectctum illud a?quivocurh & lub 
conditionedivitionis tantum ccitdm cflc, de quo 
poltca. %3Minor eft vera,conftat enim cX antece- 
dcmc & confcquente inter fe rccipiocantibus 8c 
jfcquipollcntibus. QUa? vefo pttdeftinattonk funt ■ 
ft ibiciiuntianrurhis verbis,fupra naturam cvehcn- 
M da* ,& adrcrumdivinarumparticipauontrotranf- 
mittcndac (dpernarurali viitute Dei^qua* rcsdivinx 
CuntgratU&glori*. uteftthcff 9. Cum hifcemea 
vcrba,, quibus (ecundam fentcn tiam defc npfi, con- 
fcntire non eft dubium C\ vero ab iftis diflcntire vi- 
dcbuntur alicui ; propterca quod in tuis thefibus 
gratia&gloriaconjungantut ,mea verd verba ita 
intelhgi queanr, atq-, li gloriam prithd deihde gra- 
r ciam hominibus ptcdeftinatione ptepararam figni- 
ficatc voluilfem, ille fciat me id holuiiTc indicatum 
voluifie tantum fimpliciter totum id quod prarde- 
ftinatus ex pracdcftinatione obtinct iftis vci bis cx- 
plicarc. 

Vimde Ad fecundam partem venio quac cftde praueri- 
ojnoad 9i tione , de ca ita habent tua? thefes. Pratteritio eft 
pmrri- |f adfcus divini placiti, quo Dcus ab acternoftaruic 
tionem* ^ quafdam crcaturas in natura iplarum rclinqucrc # 
M ac uon comrounicare cum eis f uper nattiralem gia- 
, , n ciam, qua firmeturcarum hatura integra , autcor- 
. u rupta ihftaurerur,ad dec larationem 1 lbcrtatis boni- 
n ratis fua?.& axkXrtara Theologica dc natura & gnu 
w tia.axiom.44.Huicconfj]iocledionis in Chrifto 
t> oppontrur attcrnum confihura non-cie&ionis fiv* 

ptaucri- 



Digttized by.Google 




CUIt t. IUHIO COLLATIO. . |g 

tKsrteritionis, fccundum quod ahi pnetcriti funt ve* »• 
utinnatUrafuarelmquendi. Mea vcrovcibafunt** 
hacc:aiiosVclopraetetite (latuit & in natuta ipfa» » 
rura iclinquerc , & ljfdcro rocdia iupcrnaturahat» 
prxlertim efticacia norl impartiri ad dcclarandam ta 
libertatcm bonitatis fuas, Harc mca cum tuis qui » 
confcrct , Vidcbic unam candcraq;divctlis lftisvo- * 
cibul fcntentiam enunriatam. Gratia crnrn fuper- »» 
naturalis & mcdia fupernaturalia idcra fignificant, » 
gratia qua firmatur inttgra aut rcftauratur corru* »» 
rupta cit illa, quam ego vocibus mcdiorum effica- n 
cium dcfcripfi. Efhcacia enim mcdia aut firroanr ,» 
intcgrum aut reftaurant couuptum ,ficut fufficien* t$ 
tia funt quac firmarc & reftaurare poiftint. . Finis », 
porro illc qucrtt ego pofui cxprciTus cft thcfi tua fc* ,» 
cundaadlaudcm gfatiae gloriofx fuac,& fccunda „ 
thcfi 10 difputauunis,ad laudcmgratiar fuxglorio-,, 
tillimar. & thefi 1 5 difputationis dc prscdcftwatio- 
iie a Coddaco dcfcnf* , finem piactcutionis poiui- » , 
fti dcclarauonem libei tatis bonitatis divinz , nullo M 
alio add to, non lmprobo tamcn quod hic addi vis, 

tcrfe&ionem mXvwotxJKv fcpientue fuar Liccr h- 
ertasbonitaris&perfe&io fapicnua; non poffint 
cbdern momcnto circa a&us prardcftinauonis & 
practcritionis verfari. Sapientur cnim priorcs funt 
partcs in commonftrandis modis oranibus pcflibi- 
)ibus illuftrandigloriaraDei, coque qui maximc 

f;lorias Oci conducerc qucat.Bonitatis vcro cjulque 
iba tates polteriotes funt in modo ifto cligcndo & 
de potcntia ( ut ita loquar ) m a&um produccndo. , 

em idera dico dc rcprobationc ?*' M* # 



Ad tertiam partem idcm dico dc rcprobationc ,» *y 
licrapc fcu parnac pr*parationc,quod & illam xcfic fi# ^ fa 
cx t ia mcntc exphcavi. ita cnim dcfinitur reproba- p £nit ftMm 
fto f u paenar prarparatioThefi 17. Eft aclus divini ^rarit- 
pliC ti.quoDeosab actcrno ftatuit ad dcclaratio- n nm. 

ncra 



* ' * * 



Digitized by Google 



§t Iac* Arm. »b Pa^oitT. 

*, ncm fu* juftiti* punue creatutas quse in ofigln* 

• »* lua non tucruuc pcrfticurx, fcd a Dco onginis au* 

* ftore f.idio^c vuiofitate iuadcfc&ur*. Eadem vc* 
16 vcrbatgoattuh ,mfiquodaddidi , Eofatmver* 
^rAfmfo#,quoruiirtdditioncjd fcciquodordo di- 
vittonis cx perfonis a mc iniUtutus poltulabac : non 
etum alij func quibus pccna cft pi*patata , quam 
pntterici , hccc non quia practc; m, fcd quia pccca- 
toic* futuri prar.vih iunc , i\s pana (ic pra*parata. 

Quarc adhut mihi pcriuadcrc non p flum fen- 
tentum lllorum tnalc a mc cxphcatan. efle : fi in 
fcqucnt bushoc viderofatcbor apcuc : quanquarn 
ha-c rcs canti non fic momcnti. 

bioc cmm opto, ut vcl illa priroa vcl hfltc fccun- 
da , vcl alia qua- v»s, quahlcunqoc fcnccnria cs Scrt» 
pruris, pcrluicuc & lohdc coroprobetur, & ab oro> 
nibus ob je&ionibus accuratc dcfcndatur. Dc vcr- 
bo reprcbandt antca di&um ad refponfionem fc. 
cundam,quocgo inpoftcrum un paratus fum ca 
poftcnorc ttia mcntc, prout illam hoc too rcfcnpto 
cxphcuifti. Fertc in priorc criam icripro ita uiurpa f- 
fcm, i i illud tibi ifto modo ufurparum in fciipcis t uit 
compenflcm ; fcio cnim arquivocacioncm crrorit 
feroper genccriccm fuifle , eamque ab omm lcm 
dilputauone proculabigcndam. 

5. trofofttio ArmINII. 

YntU/ft- Hp Ertia cft , Dcum cx humano gencre lapfo , & 
t*»ri4,9«4 j| in perdicionis corrupcioniiquemaflaiaccnte, 
tR^Mja/H- ftacuillc alios cx gracia libcrare,ad declaracionc fua 
m,explic+ ra jfcricordiae ; ahos vcroin eadem mafla rehnque- 
m ' — re;aut falccm ob finalcm impcenitenciam damnaie, 
td illu ftrandum cum libertate gratiae fuar gratun m 
crga vafa glontr dc mifericordi«,tum iuftinam erga 
t au dedeietis & ioe« Has cgo fcuccnuaa noo idc * 

scccnft* 



Digiflze 



.. 1 



CUM F. IuNIO COtlATlOr ff 

iccenfco , uc tc cas doccam,fcd ut tu vidcas,an -go 
cas benc percepeum , & fi quk abcrrera , dirigas & 
ducas. 

- Rtftenfie Ivnii <x<J $ . propofitionem. 

HVjc fcnrentic; cum pri ma & fecunda pcc ora- Stmrn* 
niaconvcnit , (i illud unum exccpcns , quod ttam ^ Anc 
itctlcclio & rcprobttio hominum frtla dicitur P^ c T/ rtm , A 
toditiontm iapfus & peccati noftfi, tlltc cttra lapfus & ^JJjS 
p£cc4ttcmempUtioncm. Neutrum vcrd mihiad t* t - t99vm w 
ttoncraeleftionis & rcprobarionis proprie ^V^fiatndnm 
atcrqot vidctur adroodum pcrcinerc , cum in folo lunumt, 
prrdc/hnantcomnescaufam ele&ionis & repro- j>r<f *r- 
barionis pofi tam cfle uno confcnfu fateantur.Nam qnAin ig 
fivemtcgroromele&ionem& reprobationcm fa- unk AliqkZ 
Aaoiifive lapforum peccatorumque fuiflc affirroa- orf,M,u I 
v«ris,nonin homimbuscaufaullafucrit , qui pci^^ 
ojnmautrovis in ftatu fecundum naturam f^^J^JJJJ 
lcs; fcd )n Coh voluhtarc ac libertare eligencis Dei^-J^ 
qyihos abi! ! os difcrcvic, & adoptavirfibi pcrgra-p m | wflf .^ 
tiam SsKtf&ds (ut lacobus loquitur) vcl fccundum X4ct.§» 
propohtum voluncatis fuae.Sed tamencircumftan* 
tiaeft obfcrvaru digna ; dc quaex Scriptuns poftea 
fuo ordine indirium noftrum adfcrcmus,quiaftK ' * . 
turus cft proprius dc hac icdiceadilocus. 

RepHca A R M I N fi five conftderatip Biftonf* 
ad propofttionem qumam* 



C: Itcumftantia peccati & lapfas magmimorani- Cktwm» 
n^inbacictocahaber pondus^noii q\udcm^ nUA P tCm 
Utcaufae.fcd ut quahtatis ju obie&o req^il^t*;clHa <4t .V ,, ml ~ 
cujus conudcrauonem non puto clectionem aut ^ e n t ^ tl9 # 
rcprobacioncm a Dco fa&am aut fieiipotuifle.qua^ j WJM| * 
«toiii C iicsc 



34 lAC. ArM. DE pRitDIST. 

Wff.at dcrepoftcalatiusagcmus. Et multi funi viti crfl» 
* u* 1 * * 10 Scuptuns facns non inexcrcitati > qui 
T/flMi/Ju- ^ cum *P cccat o cxculan non potfedicunt, nid ho- 
* * mincm jn ifto fuodccrcro ut peccatorem confidc- 
Cmmcon- rsinc. Quod vctoob|c&i ntioncm frrmalem pro- 
% fidtrttio pric ad ranoncm decieti iftuis pcrtincic nc gas , ob 
emmno dd id.quod m prardtftinantcomnrs unoconicnfu cau^ 
dtcrtuu- f am dccrcti politam cllc fatcantur, id duplici dc 
tmtmptf cau ^ a p vo b arc non potlum. Primo , quod cbje&i 
I ratioformahsadadusalicujUsdcfinitioncm ncccf- 
fari6 requinrur, & noil tantuma&uscaufa. Se- 
cund6,quod ficr! pollir,urcaufa iliius a&us cius fit 
natura? , ut aclu i(:o luo in objcdhim illud quod po- 
nitur influere non pt flir ni/i ifta & tali rationc for- 
VrcDei raali fitindutumrquodcgo hiclocum habereaibi- 
pjtdtfti- cror & poftmodum corr probabitur. Ncquc ulla cft 
nmnlu ratiocur quis libcrrati \ >ci pra?dcftinantis prarfcribt 
htrtati dicar.etuVircumftanna pcccati dicatui dccrcto ifti 
quicqnm nC ceiran6 prar/lrucnda. 

dtrogat. CafCCruni, qma crebra hoc toto fcripto hberratis 
tm *&nti~ divim menrio cft fadti, non cnt abs rc, fi paul6 la- 
Us'dtlibtr- ^sdciila pcrtractcmus , ciquc iuos cx Scnptur* 
utt divt- tcrminoblccundum iplum Dcum ponamus Li- 
nk difcnr- bertatis fubjedumeft voluntas, objechim adus. 
/*. lllios icfpeCcn, cft affc&us voluntatis (ccundum 
cj<jcm voluntas Iibcrc rendir in iuum objc&uro» 
hujns refpc&u, eft poteftas &dominum fui a&ns. 
Ha?c Iiberrasprimo& principaliter Deo ineft,crea- 
turis rationalibus pcrcomraunicationem aDcofa- 
&am. Circumicribiturautcmlibcrtas, vcI,quod 
idcmcftjcfficitur utadusaliquisnon firinpotcfta- 
tc agentis tribus roodis. Naturali & intcrna necef- 
firate , cxterna vi 6c coadhonc , & legis pofitionc. 
Dcusa ncmini cogiporeftad a&um ,ancmincab 
aflmmpcdiri, quarc llla circumfcriptionis (pccie 

libercas 



~ Digitiz&ftiy Google 



CUM F. IUNIO COUATIO, §f 

libertas Dei non adftringitur. Lex eciam Deo poni 
nequic,cft enim "ipfe fummus & fupremus lcgifla- 
tor ; Sed tpfe poceft fe adftringcrc a&u ali- 
quo fuo. Qu ire duae omnino caufae funt qu* effi- Cdufedad 
ciunc ut actus aliquis in Dci potcftace non fic: prior t*$** 4 ; 
cft ipfa Deinatura , cuiquod repugnat limpliciccr 4 "f M * 
cft coSCvxrov. Alccra cft atfus aliquis Dci ancecedcns ? JjJJJjj 
cui alter hic a&us repugnac. Prioris cxempla 4 M r ^ 
func. Dcus menriri nequit, eft cnim natura verax; 
pcccarencquitautinjujriciam c6raicccre,cft cnim 9 \Hm^\U 
ipfa jufticia. Pofterioris excmpk funt. Deus efficc- i H n^ tt9 
rencqmtuc non fuerirquodprauericumeft,ante- ^ er( 
cedentecnim fuoadhi cftccicuc illud cum dXctfijU. 
jam faciac ut non fuent,deftruec fuam potentiam 
& volumatcm: Dcus non poceft non Davidi dare 9f 
fcmenquod lpfiusthronoinfidcat; pollicitusenim „ 
id cft DavidL& pcr juramenrum. Non potcft obli- „ 
vifci laborioii caritatis praeltitai in fan&os quomi- „ 
nus illam fuo prxmio remuncrct , promifit enim , f 
rcmuneranonem. Si quis igicur inquircrcvultan „ ~ 
actus aliqnis (it liberi arbitrij & poteftatis divinaj, 
illc vidcrc debcc annon lpfaDci^naturaillum actura 
circumfcribat:& fi ab illa non adftringatur;an non 
aliquoDei a<5lu anceccdente ejufdem libertas fic 
cutumfcripta : fi compercric neutro modo a&utn 
circumfcriptum efle , rura concludct aftum illum 
potcftacisdivina: ciYc; ac non ftatim indc fequctur 
acfcum illum a Dco preftitum efle vel praeftitum iri, 
quia a&us qui pendec exliberavoluntateDei,ab 
iilo fufpcndi potcft nc fiat.Notandum etiaro hoclo- 
co quod Dcus multa poflit per potcntiam fuam ab- ' Mr ' P°b 
folucam qusc non potcft jurc : punirc poccft non J™!* 
peccatorcra per potetiam fuam , quis cnim obhfte» fa, n4L 
rctf ac non poteft jurc, pugnat. n. cum jufticia Dei. p er abjola* 
JPoceft quidcra Deus dc fuo faccrc quod vult, at non tm paun- 

C 1 potcft mnu 



DigitizecJ by Google 



Iac. Arm. bbPr^best. 

poteft vcllefacercdefuoquod jurcfaccre non po~ 
tcft. Nam voluutasilliuscircumfcnptaciltcimini* 
juftitiae. Neq ; crcatura ita eft in potcftate Dei crta- 
. toris, ut dcillafacctcpoiTitjuic,quidquicidcilla 
fhccrc poilctabfoluta (ua putentja : potcftas enim 
Quopro- Dciincreaturam no nititur infimtat&eiTtnria: Dci, 
wriefnnda- lcd communicationc iitaqna noftram nobisfini- 
tnent o ni- tam effcntiam communicavit. Quse hoc pcrmit- 
Uturint titDeoutnobisadimatellequoddcditcitra ullum 
mi i» noftrum meritum , ut vero miferiam mfligat citra 
^tutnw. hoftrum mcritum non petroutit. Mifemm cnim 
cfle, pcjuseft quamnon circ,cjucmadmodum bca- 
tum eile , raclius cft quam cire. Et proptcrca non 
«ademcft bbsitas inferendi mifcriamcitracuJpam 
creatur*»atque aufcrendi eftentiam fine culpa prac- 
ccdentc. Aufcrt cnim Deus qnoddedjt,&potcft 
dciuofacere quod vulcai mifeviam infcire uequir, 
quia hucufquc creatura non elt Dei. Non potcfl: 
igitut hic hgulus cx maiia infqrmi creatc homi- 
nem ad deckcus 3c condcmnationenj,nift horoo le 
• antea dignum pccna cV: fledtcorc fcccric fua prae va- 
ficationc. 

Propojttio 6. Akminh. . 

JUtknes "O Riroaicntentiamihidifplicet: tum quia put* 
nbqwudr- JL Deumnonpoiicvoluntatc illuftrandi glotiam 
minim dd- pcr miicncordiam & juftmam punicntcm verfari 
fitpuUri c j rC3 hominem nondum conditum , immd ne cir- 



pnmdje* . cacum q U id cm ou i c ft conditus & in puris natura- 
Iibus-confidcratus. Inquameafcntentiate ( utpu- 
to) prarcuntcm habeo > qui de praedcftinatione 



agens nufquam mifericordiar , fcd ubique gratias 
roentionemfacis,quxmifcricordiam tranfccnditv 
ui locum habcns ia crcaturis , in origine fua natu- 

£all 



Digitized by Godgle 



CQM F. IUMIO COltATIOj 

tali perGftentibus 5 cura mifericordiar coincidat , cir- 
ca peccatorcm occupata : tra&ans ver6 de praeteri- 
tis & teprobatis, in his folis juftitiae memimfti. De- 
in ie quia ex ifta fententia neceflario ftatuitur Deus 
au&or lapfus Adatm, & peccati: a quo non cxcufe- 
tur per diftin&ioncs actus & virioiitatis in actu, ne- 
cefficatis & coa&ionis, decreci & ex(cquutionis,de- 
creti efficacis & prrmiffi vi , uc hoc ab lllius fcnten- 
tix au&onbasfententiacipforum confcntanec ex- 
plicarur: neque per diverfum refpc&um dccretl 
di vini & namre humanae : neque per additionem 
finis,quod nempe tocum id fiat ad illuftrationoiQ 
gloriae divinar,&c. 

Rejponfio Iunii ad 6/. tropofitionm. 

•^^Riahicmihifuntpo»cnckordine,antequam Txgmlul 

i ad ipfas argumentationes veniam. u de men- if*rm 
tc primacilliusfcntcntue. 1, de convenicntia ejus Wffatow» 
cum fccunda 3c tertia. 3. de fundamcntis pauculis trt * 
ad hujus quaefhonis cvidcntiam necclfirijs. Prima ™**£ Hf 
igitur illa ientcntia fi bcne explorabitur^, animad- 
vertemusccncau&orcs iliius hominem contcm- 
plari non fimplicitcr& foliim antecreationcm,&c 
Sed communitcr fecundum univerlam rationem t 9 wm 
ejus 6comnium temporum. Nametfia&umclc- t**f>fi9* 
clionis & praedeftinationis (ut qui in Dcocftjasccr- UnUim 
numftatu«ntdehaminecrcando,tamcnobjecl:tirn 
iIIius,ideft,homincm indifcretc* communiterque 
prardeftinatumdoccnt.Deumque in ac2u pracdc- 
ftinationis totam fimul rationcm hominis contem- 
placum, prout varia? funt parccsinexfequutione 
ilitas arterno dccreto informat.t.Sic Bcza manifcftc 
faEphejf. 1*4- Chriftus,inquit ,proponitur nobis » 

C } utrnc-^ 



« t 

1 



■ - * « * « 

■ • Digitized by Googl< 



*8 Iac, ARM. DB pRifiDBST. 

r 

»» utmcdiator; Ergocorruptio ordinecaufaiu praece- 
»» dac neceflc cft in Dci propofito , corruprioncm au- 
»» tcm crcatio in juftitia & (an&itatc,u t infra. 4.24- ut 
»» fibi Deus tum ad eos per mifcricordiam fcrvandos, 
t» quosin Chriftoelegerar, tum adeosjuflc punien- 
»» dps, qui in iniquitate conccpci pct mancrcnt , adu 
•» tum pacefaccrec , &c. cjux diicicc ponic verf. 4. 
& j. Sic primam llUm quam ftacuis, & fecundam, 
& tcttiam fimul coraple&unrur audoi es illi. 
Convt» x. Habetautcmhxcilloiuro fentcntia cum fc- 
nmtuiU cunda& ceruaquoqueconvenicnriam ; immdca- 
Im cnmfit. d ct $ cft omninb in hac re, quamvis (pecie vidcatur 
fccus.fi advarioscorumrefpe&usatrendens Nam 
wr*. n U dd'hi coromuniter rcfpicium homincm m prar- 
dcftinationis& elcclionis rcprobanouifcjuc aigu- 
tnenco, id au&ores fecunda? fententia», quicumquc 
slli fint , refpe&u caufead conditiunem homiuis 
antc pcccatum reftnnxerunr; idqucto finc foiuro, 
utinpnrdeftinatione caufatn clccHcnis & repro* 
bationisin folo pradeftinantc cfic (quod veriili- 
rnumeft)oftendcrenc. Proindecum cledionem 
hominis fa&am e(Ie ance lapfum illius aflerunr jion 
cxcludunc sterniraccm decreci illius; fcd tanium id 
facis habuerunt, utanernam piardcitinctionem , )d 
• cft,eIcC2ionem rcprobationemquc conhrmarenr i 
Deo fadram citra racionem pcccati; quam rcni non 
obfcurecxcmplolacob& Efau Apoftolus dcmon- 
ftravit.Rom .9. Sic roodo loqucndi magis quam ici 
fubftantia primi a fccu ndis dirfccunc. Qut vcrd ter- 
tixfentenriseadhairenr ,ij nonad caufaro elcdtio- 
nis reprobacionilque propricrefpexcrunt.cura lllud 
dicerenr^ fed ad ordincrn ferieroque caufarum , ex 
quibus damnacio confequuca cft : quam damnacio- 
ncm mulci jam olim curo reprobationc, id eft, non 
elc&ione vel prae teritionc confundentes , d o6\ii~ 

nara 



Digitiz6d by Gooj 



CUM F. IUMIO COttATlO. $f 

mm pracdcftinationis impiara clamitabant , & Dc i 
fervos Criminabantur : qutmadmodum cx multis 
Auguftini fcriptis&Fulgentioconftat luculcntiffi- 
me. Vel unicus ille Auguftini hbcllus , quem in« 
fcripfitad duodecimarticulosfalso fibi impofitos, 
rcm cxplanatcommodiffimc. Neque fecundani 
crgo, nequc tertianiprimam lententiara convellc- 
tunt , fed potius eju(dem argumenri partes certo 
rcfpeclu diftin&as diverfo modo tradiderunt. In 
fummareinonufque adeo ( ur multi autumant ) 
Tidcnturdidentire; fed partibus exequutionis (quas 
omncis decretum refpicit^fuascircumilantias qua£ 
dam nonfancineptc ratienc decreti tnbuerunt. , 

$ . Iamad fundamentaquadam hujus dodtiina* |, funiiS 
▼cniamuspraftruenda, quorum indicio ftabiliatur mentd qns 
veritas ipfius, & qux contra videntur facere^dillol- ddm ad e~ 
vantur. £a autem quatuor capitibus mihi quidem vMmmm 
▼identurdifctudipolfe:DcciIcntiaDei,dc Scientia, 
dc a&ionibus illius, & dc earum caufis; qua? fingu- . nu 
la breviter hic rccenfebimus* Trimm locus hic efto J^^g- 
cx Malacliia, Dcus fum, non muror,- & ex Iacobo, noU ni nr 
it% Dco non e(fe tranfmutatiouem , nec ullum mu- i.deejfen* 
tattonis umbraculum, & multis confimihbus .Fun- tii Dei. 
damenti hujus certiffima eft veritas; ex quo fupcr- 
ftfuiturconclufionishujus neccffitas inevitabilis, 
in Deo nihil accedcre, decedere, aut converti re auc 
rarionculla : proutctiam habere fe naturam ancr- 
nicaris Phiiofbphi ipfi ftatucrunt: Deus autem arter- 
. nus cftrdcniquc omnis motus expertem eiTc Deum 
cffcn tia , quia immorrali s cft : Potentia,quia a&us 
purus & firapliciffimuf:intelIecl:u,quiatfi»w4/S[ii# 
$n oculu eim exppfita , Heb. 4. caque videt omnia & 
fingulaartcrnum incuituuno : voluntatc & confi- 
\io,non.n,cQ hotno cjUimentMtur y aut filim hominu Num-*W 
quem p aoaeat, fcdidcm fcmpcr cft opcic dcniquc HcU 

, C 4 



40 Iac Arm. di PkMT>t$ri 

quiatescrcatxfunt, quae varianr, pcrmanente DcW 
minoinvariabili,formamque6\: conceprum *tci- 
num habentc m fcfc immutabilcrn corum orn- 
niumquxin ccmporc(unt , 6c fiunt mutabihtcr. 
tlPfiBlff $****Am* *#, intcllc&us aetcrni & immutabilis, 
k[iutU. &infiii»ti fcientiam anernam 8c immutabtlcm $c 
infinitam cfle, qua» fciat rct yv<w$w yw? &c rct 
*nt*KTtKci 7i<at)C7»cwf a?ternum,iromutabihtcr,& in- 
finitc. Omnis boni fcientiam babet Dcus ctiam 
9rf*x&*o* , omnis mali omnisdeniqucor- 
dinis in univerfitate ( quarex iummis, mcdijs , infi- 
xnis, bonis maltfque coiiitat) c^e^7ix^iccunduin 
modumdivinuro ipfius. Eficnimtriplexomms 
- Scienti£modus,ficumre frita comparabitur pro 
. modofcientisarq;cognofcentis:infetior,«qtiaiis t 
& fuperior vel fupercmincns: quod perfpicuuro eil 
cx vifus fimilitudinc. Video folem, fcd inferior cft 
lucc illius lux adfpe&us mei : cognoico res natura- 
les, fed utno3ualuccm foIis,inquit Ariftoteles. 
Hicinferiormodus, quinufquaminDcoeft-, m 
Deo folurosqualjscftfciemia, aut fup*creminciii 
divino modo. nam fuia?qualemfciciitiam habct: 
cft quod fcit eflc fe f & fcit adscquatc fivc aequipara- 
te, quod eft : omnia alia lcit fupecemincdtc rnodo, 
& habet fibi ab aeterno praefentiffima; fi non, effenc 
abrorda duo gravifljma, ut alia taccam; unum, 
quod aliquid Deo accidcrct, arrcrnitati autera nihil 
^poteft acciderc : altcrum, qudd fcicntia noncom^ 
pctcret Dci univocc B ut principio omnis fcicntia». 
Id autcm natura ipfa perdocet , in omni gcnerc 
unum aliquid cfle, quod vtxranr univocum ,i quo> 
canera arquivoce : qucmadmodum ( cxcmpli cau- 
ia )*}uarcumquecalcnr,ab ignc calcntj hic ignisdt 
calidusunivoci,cxtcra«quivocc» Deus c(t fcietts 
umvocc cicrcra *qui?oce:uifi quis forticoufquc dq- 



- t n 



>«>■»• 



i- 



/ipiar* 



* • 



igmzea uy 



Google 



cuxc F. Iuwio eoiiATiot 41 

fipiat.utfcientem fupta Dcum darc voluerit,quoi 
eft blafphemum. Tertitu /•c«4eft,a£fciones Dei in jjjjjj 1 
ipfo quidem xternas eflTe , naturae fi vc eflentia? , in* ™** mbmm 
telle&us, voluntatis, potentia?, & G qua funt ejuf. 
modi : ab ipfo vcto extra ipfum vcluti fluere fecun- 
dum ipfius vel fecundum creaturas modum ,con- 
vcnicnter dccrercfaeterno ipfius ; fed fuo ortlu|tfe 
temporario. Secundurn modum ipfius triplexcft 
a&io: creationis, providcntiae , cjua lmmcdiata cft, 
&grati«falutaris. 

Hic cnim citraopus creaturar ullius multa a Dee 
proficifcuntur. Qysc vero mcdiate* in natura& 
gratia praHtarc dignatur Deus , ea fecundura crca- 
turaemodumDeus ut principiumuniverfale agit, 
atquc ( ut ait Auguftin. hb. 7. de ci vit. Dei cap. 30.) . 
Sicadminiftrat omniaqux creavit , ut ctiam ipfa „ 
proprios excrcere & agerc motus finar.Sum autem „ 
proptij motus, alij naturae & inftindlus cx natura, 
qui ad unum certum & deflinatum aliquod fcrun- 
tur fingularitcr :alij voluntatis in natura rationalf, 
quiadvariafivebonafivc mala feruntur : bona, 
Dcocommoventc,- mala vcro, Deo moventc fo- 
lumquod naturaecft , & finentc quod voluntatis 
cft. Ex quo optimc & fan&MIime illud conftitui 
potcft, omncs cffc&us & dcfc&us in natura & ia 
voluntate omnium omnin6generum aDei prov*. 
dchtia efle : Vcrumtamcn ita.ut ( quod ajcbat Pla- 
co ) creatura velurproxima caufa m culpa fit , 3*k 
k£ea mm dttixc $,Vraf . Qnmm locus eft,primam 4.Ve iJU- 
& fummam caufam ufque adco univcrfalcmeflc ut rnm tAufjiu 
tiulla infuper caufa ejusdari aut cogitari poflfoquas 
fiabaliapendeatrationeulla, necprima nccfum> 
na cflc poterit : fed aliam ptiorem fuperioremvc 
aut aqualera dari oportcbit : fic neutra fimplicitcr 
fttinu aut fura raa f utura cflct. Tum alias omncls 

C $ caufas 



.* 



Digitized by Gc 



4i Iac. Arm. »1 ?KM**itl 

cau&s, aur at principia efle,aut a principio: ut prin- 
Cipia cflc naturatn , 6c voluntatero : a principio cfli 
caufas medias , naruralcis anatura,& a voluntat» 
▼oluntarias. Harum modum a Dco dupliccm cfli 
conftitutum, neccflarium & contingcntcm. Nc- 
ceflariura quidem , qui fc aliter habere non potcft y 
tugeiiic fcmpcr bonus, qua nctcflarius : Contin- 
g£ntem verd, qui fe habct. otw i 7v%f f , fivc bonog 
uve malus. Sed hic triplci cautio prudcntcr ob- 
fervanda:piima,uttcneamus hoscaufarum modot 
db ipfis rcbus eflc, &inipfiscflcpro ratione prin- 
cipiorum, a quibos proficifcuntur ( nam dc immc- 
diatis Dei aftionibus non dicimus , quar fupra harc 
principia funt,ut ante annotavimusj naturaleis na- 
turalitcr,& voluntarias voluntarie. Secunda,uthoc 
modos utrofque a Deo eflc , non autem in Deo fta- 
cuam us: nam modus in Deo non nifi di vinus eft , id 
cit,&neceflanumhunc & contingcntcm omni- 
busmodis fupcrans; cum Dco ncc aliunde obvc- 
niat neceiljras, necullacontingentia, fedeflentia- 
lia fint omnia in Deo, & cjivino modo. Tertia de- 
nique, ut iftos modos a Deo fic influcrc crcatis re- 
busftatuamus, ut nihil eorum reciprocetur & qua- 
fi rcfluat ad Dcun% Eft cnim principium univcrfa- 
Ic , Deus ; ad qucm fiquid horum reflucrer, jam ex 
fa&o principium clTe de( inerer . Ac huius quidcm 
reicaufa manifefta eftex naturalium documento- 
rum comparationc: quia tota harc res non a poten- 
tia naturali fimplicitcr,qua naturalis cft, fed a ratio- 
nah potentia Dci profe£a cft. Etemm ea porenri* 
tiaturalis cft conditio , ut fcmper unum&idem 
fundat in fuo gencrcj& fiquid extra fc gignir.gignat 
fimile ex neceffitate naturse.aut contingentiadifli- 
mile : Pyrus pyrum, bos bovem, homo homincm: 
acmpcproutuniuscujufqucrci in natuxa cftfot- + 

Ott ' 

* * * . 

■ 

• " - Digitized by Google 



utpnii. 



^ontffi- 
:bonot 
tcrob 



CUU F. IUMIO COttATIO. * 45 

ma unica. At rationalis potentiat,quae omnium for- 
mo<& raarumcapax, opuscftomnimodum:adquodtria 
luntati * n a g encc oportet concurrere , fcire -, pofle , vclle. 
wc& Modus autem corum quae rationalis porentia cffi- 
L cit, non a fcicntiaeaut potcntiae modo inforroatur; 

' a fcdavolunfausmodo,opcra,quafinfcicnfia&po- 
^ tcntia vclut radicc vinualiter informata funt(ut lo- 

quunrur) a<3ualiterinformantis; idquc hbcrtate 
icrw voluntatis , ac non ncceffitatc natutae. QuocLin rc- 
nodos ^ us ^ivinis cxemplo fi placct illuftran /iiocefto: 
orio* pcrfonaPatrisnaturagenuitfcrfonam FiJij , non 
mmc* voluntatc: Deus creaturas voluntate , nqn uatura . 
ahrc gcnuit:ItaqueFiIiusunumeftcumPatre;rcscreat* 
. nJa i Dcodiverfae funt-,caequeomniuragcnerum,gra- 
1 hoc m « con 4iuonumque , fufi a pptentia rationalt 

U fa- c ^ us vo ^ unlar ^ ac * dcmonftrandam omniraodatn 4 * 
\ .j fapicntiamipfius.Noncftautcmnovum,quxana- 
turafunt reciprocanatquercflucrc, quiaadarqua- 
ta funt multa, multa nimirum eiTentiaha : At quaci 
voluntate funr , ca aut reciprocari aut adatquari eft 
inaudirum, Quod fi hoc in natura cft verum,ut pro- 1 
1 fedt 6 eft , quan to magis in Deo credi necef Jc cft , ft 

re " cum rebus creatis comparabiturf Haec a roe co- 
vi ' pio/ius^mi frater, poni oportuit, ur ccrtis quafi can- . 

cellisdeterminari poffintfacilius feguenna. Ais, »» * 
pnmam fentetiam tibidifpliccre,quiaputasDcum »»f ^ 
non pofle voluntate llluftrandi gloriam per nufc* *» W y»f,Mi 
ricordiam & juftitiam punientem verfancirca ho- *> m nm\on 
minem oondum conditum. Addisadampiificatio- *>trg fen- 
xicm , iramo ne circa eum quidem quieft conditus "tentiam 
&in purisnaturahbusconudcratus. Vt alter alte- »»cdvim, 
ramintclligaraus,qucddias w^^^ <p*d 
accipio procoquodcft vulgo, habcreobjeaum,fi- ^rtg* 
vc pro objcclo horoinem. Hoc autem ,mi fratef , £ L5f ^ 
<j uod puc&j quina fit vcrurn # fi placct , imrao quia ^ 



mn* 
bve 
ntii' 



* . * 



. - Digitized by LiOOgle 



44 Arm.' di Pa^dbst. 

pmlmm placit & petis,expendamus. Ego vero cx primo 
«ir/kri fundamento qubd antc pofui ( a quo tc non diflcn- 
0iu* hom* circ confido ) ftatuo homincm nondum conditum» 
mtm non- condttum , lapfum, &c. dcnique homincm com- 
dnm fnQnitcr^utcumqucaccipias/objcftumcfle porcn- 
fiaCjfcientix.volutatis^mifcricordi*, & juftitix Dci: 
tiominem nam fi hoc nodatur,omnin6 fequuturum cft crgo. 
tmmnittr aliquidcflccxtra providctiarocommuncm.&prar- 
ionfidtui- dcftintui^ncmfiugularcfiliorumDcino obje&um 
tnm tfft Deojergo Deo aliquid accidere,fi potcntie > ,fcicntie >t 
Veoprtdt. voluntati,&c.aliquiamfupcr accidit, quia potctia, 
fnuMi.. f CJCnr j a , voluntas Dci cft,aut Deus, aut divinus, id 
cft,infinitus a&us. Atcrnitas quicquid vider,fi non 
«ternum videt,definit efle auernitas,naturam auer- 
snratis amitric. infinitas, fi non infinira infimte vi* 
det, fi partibus definitur, dcfinit cllc infiniras : apud 
Dcum xternitatcmquc illius non cft, fuit,aut crit t 
ied cfle permanens atquc pcrdurans tocum fimul & 
interminabilc. Creacurain natura rerumeftqui- 
dcm in tcmpore,fcd Dco fupraoraae tcmpus & ab 
OmniA xtcrno in acrcrnum,modo unico,id cft, divino praV 
fnturd Dtt fentiftima: ncquc tantum ipfa, fcd ctiam omncs af- 
ifrpufin* fe&ionesipfius, undecumqucfint. Diccs forrafle 
%f ims. hoc orincipium in confclfo efTc ( ut loquuntur)fim- 
plicirer,fed hic fccundum quid aliam rationcm eflc; 
ncmpequia agitur de mifcricordia & punirionc, 
qua? non nifi cx anrecedenrc mifcri*& pcccato vc- 
rc ftatui poflunr. Arqui tam hax, mi frater, quam 
illa func Deo pra?fennffima-no dico naturali modo, 
qui prauerflui:-, fed divino,qui atcernus cft, & fupra 
naturam omnibus modis cminens. Qui fccus pu- 
tans.ij profc&6 pcriditantur ipfam Dei fimplicifli- 
mam attemamque cflenriam convcllere. Pranerci 
diximus in propof. $. mifcriam & peccatum aflu» 
habittt, potcntiamrebascrcatisconGdccari iitem 



cum F. Iawio couatio. 4j 

fimplicirer aut comparatc : Ia Dco verd (quera 
ctiam Ariftotelcs nobis «VAtfjwTi* ittfiyttm* efle 
concedit) mifericordia & judiciurn lunt «tcrno 
a&u, ac non tcrnporano; qui omnibus modis mi- 
feriatn& peccatum hommis ante omnia tempora 
contemplatur , non accidentaric recipit in tcmpo- 
re.Poftrcmd (utfontemrei aperiamus) tota hace 
cogitatio inde proficifcitur , quod non fatis ani- 
madvcria eft ab ijs qui ita putant, ratio fundamen- 
tk 3. quodantciecimus. Curocnimomnisa&io jiQitnm 
aut interna iit, aut extcrna, aut utroquc modo con- omnes Dm 
iun&a fimul : Intcrna in Deo cft velut in opificc: iuterntu 
cxterna cft in crcatura fuo tempore & loco > vclut # 
inopcre : quemadrhodum in mente ftru&oris do- 
BWS cft , intbrmata antc , quam opere fit exftructa 
( ut loquuntur ) raaterialuer. Cum vcrd utraquc 
a&io conjun&a cft,& fit ex ca opus numcro unum, 
quod vocant &n>7**€<rjw* , tum verdinternus ille 
a&us quati formale, extcrnus materialeeft-, nihil in 
Dco temporarium > a£tus folum a-ternus e(t inDeo," 
nam intcrnus cft: non ergd temporarius : quemad- 
jnodum ex contrarioomnia extra Deum tcmpora- 
xia j cxrernus igituractns eft tcmporanus , nam cx- 
traDeunrett. Quidcrgoftatujsf inquics; Dcum-' ? 
«c per mifcncordiam c< )u(tmam punientcm ver-. 
faucircahoraincm noiidumconditum ,autcondi- 
tum quidcm,ied m puris naturahbus confidcratum*. 
Eqmdcrn quicquid >liud cft , quod de homine pta> ! 
dicari poreit, vere & lan£tc prsedicari agnofco poiTc. 
Vcru mtamcn lenius & conv cnicn tcr C hrifti & A- ^ 
poitolorum vcibis ,duo cnuntiari poilc video; qu« 
ii qui non exprimunt intcrdum,omnin6 tamcn in-; 
rclligunt ; priuseft, non modum & eventum fo* 
Jumconfequcntcm ( quetn fincmdicuntnonnulli 
nt&far&tuk ) in hac quarftionc poncndum clTc^ 

jgma. 



a€ lAC ARM. OB P r £ d b s t» 

pura mifcricordiam & juftitiam punientcm ; itcm 
vkam & mortcm aucrnam ; fed fontcm ipfum &C 
gcnus, puta gtatiam non-gratiam, adoptioncm vd 
miarionem, 'i/o&ai**, 6c non adoptioncm ,qua? eft 
reprobatio, ut propoC 1. diximus. Poftcrius cft. 
non fingularem ullum , fcd commune hominis rc- 
fpccluminele&ionisargumento pont oporterc,at 
euro nondumconditUjConditiUapfum.&c. tamcnr 
inc6ccptu Dei omni ex partc mtclliganius prarfen- 
tiflfimu: adco ut in elc&ionc hac concurrant gratia 
in hominem flmpliciter , & mifericordia in laplum 
ac peccatoremex gratia :inrcprobationc verd^non 
gratiaadoptionis,& non mifcricordia Hxc ficom- 
mode dicuntur , non vtdeo , qua rationc pia mcns 

Mat. if. offcndi poflit. Ait cnim Chnltus fBenedt&os Dei 
Patris effe , qui bareditarto perctpient regnum prapa- 

ipjjcf. i. f Atum[tbi a conftttutionc mundt. Et Paulus : Dtum 
Patrem benedtxtjfc nobis omm benedttltone jptrttuatt 
in fuperccelejitbus in Chrijio ; prout elegtt nos %n ipfo 
snte conftitutionem mundt, ut ftmus fanttt c* tnculpa • 
I i coram ipfotn cbarttate, cttm prtdcftinavit nosin ^o- 
$t<nx¥perlefum Cbriftumin fefe ex bcneplacttovo» 
luntatis fua y ad laudcm>&c. Quid t an nullus crgo 
rcfpc&us fingularis eft? Refpondco , propric in ar- 
gumenro cledtionis & reprobat ionis, (nam dc dam- 
uarionc locus di vcrfus cft) nullus rcfpcdkus cft fin- 
gularis hominum fccundum cauiam fed tota dif- 
cretionoftriareprobisexpuraputa Dci voluntare 
cft: Deus qua homines,five nondum conditos^fivc 
conditos, fivc lapfos, ac potius omniafimul com- 
inuniter coram ipfo, per omnia tamcn arqualcis in- 
ter fe natura & (brte , difcrevir difparavirque; hoe 
cligendo & pracdcftinando in adoptionem nliorurn 
Dci,- illos fibi ipfis «Sc naturx fuac donando , ac nori 
cvocido io adoptioncm filiorum Dci, quac gratui ta 



Digitized by 



CUM F. IUNIO COtlATIO 47 

ncc ni(i gratiae adfcnbi potcft. Atquc harc £ia* 
tia fccundum fc unica , modo fit duplex m electos: 
nam aut cft gratia fimplicitcr,fi homincm ctiam ab 
actcrno citra contcmplationem lapfus rcfpcxcris, 
<ju x gratia cum Angclis hominibufq- clcdis corrw 
municaraeft; autgratia cft conjundta miicricordii^ 
ycl cft mifcricordia grariola, cum ad fingularem la* 
pfus & pcccati rctpcaumdefccdcris: Angclos enim 
gratia, rios&gratia & mifcricordia aftecit Deus: 
nifi c tiam ad potentialem miferiam ( dc qua ptopo* 
fiu $.diclum) & mifcricordiam rcfpfxtris ; JHoc 
cnim fcnfu opus divinum grariac mifcricordia eft\ 
& mcrito dici poteft. Quid autem hic cft quod la 
Deo rcprchedi poftit?quid neeari a nobis?Deus on> 
ncs donavit natura humana: bonaeft donatio.ccr- 
tos ex cis donavit adoptionis gtatia & mifericordia: 
haec donatio melior. ncutram dcbuit, utraraqu« 
prxftititiillamoronibus ^hanc ccitis hominibus, 
Scd aliud eft, dixcrit fortallc quifpiam,rcprobatio, 
aliud mftitia pumens, dc qua loquimur , atq; dara- 
mtio. Bcnc cft : ergo dc reprobatione intcr noa 
convcnit : de juftiria punicnte & damnationc vi- 
dcamus. Ccrtc qucmadmodum vafa mifericoidiae, 
quaepraeparavit Dcus ad~gIoriam,utdcmonftraret 
divitiasglonaefua!,funtaba?tcrno ipfi prae.cntiflu 
ma,divino & incornprehenfibdi modo ,finc mota 
ipfius vcl murationc ulla,ficcriam vafatraeoajmen^ 
tata ad exttium>ut demonfiraroe tramfuam $ cr notam 
fkcerct potenttamfuam , Rom. 9. v . i x. funt actcr- 
num oculis ejus cxpofita divino modo. V t vafa crgo 
a Dco funt ; nam figulator eft omnmm : ut irx vafc, 
a fc funt & pcccaro fuo , in quod ruunt volumatt 
fua. omncs hac naturafilij ira fumus, Epkcf i.non 
autem prima conditioue nofl ra. Affirmat Mofcs 
Gencfi . vidttDeus, inquit, aui ficcrat : ecee 



• - 

4$ lAC. AKM. PB P R j€ D ! S Ti 

dutemcrambona valde : quod bonum cft > non odit 
Dcus bonus,omma ex crcatione fuerunt bona;ergo 
cx crcationc mhil ornnium odit omnindDeusjahe- 
numodit, nonautcmfuum :noftro Iapfui& vitio 
icafcitur,non cicationi luar. fcx crcancnc vafa funt: 
cx labc funt irs va(a , & coagmcntata ad intcritum, 
uc juftiflimum labis & vitiofitatis confe&ariura: 
tum Dee enim ne dtrerfttur quidem nalum t Plalmo 
S» Quemadmodum cft ln notitia Dci bunum clc- 
dborura,quosafficitmiicricordia: ficin notitia Dci 
Ifii.4*. cft(utEfaiasloquitur )aliorummalum: hcccx quo 
fcivit,odit&damnavit. Scivir autcro,& praefciviC 
abaetcrno :odit igituraternum & damnat , ctiam- 
quc praedamnavit. Qu&autem ratlocit propofi- 
Wnis illius,eadem quoquc ratio eft alterius,ad am- 
M mpli- plificationcro addita», imo ne circa hominem cjutdem* 
ficationem %,trf*rt Deum, quk eft condttu^ty w puris naturdt- 
viHmento fas confideratus. nam eodero planc modoconle- 
adu am t q UJtur> d c h 0 c, ut dc illo & non es nelcius a toto 
d n cr- mo ^° ( ut v< - car,t ) fivccommuni ad partlculare 
ta bomi~ ^xmationcs univerfalcsfequioptimaconfcqucn. 
pemcondi- tla * Hotr.inem communitci in cic£bone& repro» 
tum f & w I^tionc rcfpexit Dcusabacterno :eigd& noi durn 
/nris natn- conditum , & conditum & lapfum , & fiquid pra:- 
raltbiuio* tcccacftquoexpriroanusqucd volumus. Incau- 
fdetatum fa, inquam , elc Ccionis & reprcbationis homincm 
mifericor- rcfpcxit fimpliciter , quocunquc enm refpe&u ve- 
dia & fiias:Incau(adamnationispeccatorcm,qucmChri* 
ihjlitiap*' q 0 non j^jjj p Cr c ]e<5tio|i cm gratiar ,& quem ab 

mente po- gterno peccatoicm vidct. Re&citaquc(an£iilli 
tneritver- . . , n r . „ , . , . • 

Jaii Bem. V arl ele£ioncm &t cprobattonem hominis ab xtcr- 
' nofadamftatucrunt? alijnondum c6ditihomini$» 
ali) nondum lapfi , alij denique ctiam lapfi : quia in 
^uavis condinone fpe&es , homo citra confidcra- 
UQncm benc-fa<& & pcccati clcftw aus rcproba- 
- w cut 



Digitizod by Go 



«»M F. IaNlO COltATld. 49 

13 cft. Nec veroeosiutcrfepugnarehocdi^o 
probari potcft > nifi difcrtis verbis oftendatur aha* 
cum conditionum hcgatio. Sic cnim fc habet con* 
lenfu oiTmiumcommunisenunciatio ; ln qua fi- 
oiiis pofitionemUniusrcmotionemaltfriuscfleaf- 
firmaverit, in vcnratem naturalis Logicae & cora- 
rnuoemtifumimpegcrit. Quod fi comtnuniter 
caufa eleclionis 6c rcprobationis ita fc habct,omni- 
no (equttur cosqui homincm nondum conditum 
cletffcu efleajunt, veriflGmedicere • quiaaDeocIe- 
iki funtintetnoadhi, antcqnam cxterno cflcnt; 
qui verd conditi elc&ionem affirmant , eos exter- 
ni a&us principium,vcl primum modum refpicerc: 
fig fic dcinceps. H»c autem omnia non de a& u il-» 
lius funt per fe, fed de conditione a&us quae nihil 
facic ad fubftawtiam illius. Dicis , %n bac ftntentia Idale* 
Vfe ttbiyrtiri^m de pradeflmmone agem nufquam gatttm *fr 
mifefaeordia jedttbujinegraua mentionemfacio^ua ^m.ion* 
■ mtfericordiamtranjhndtt, 6CC. Ego verd.mi frater/'»M ^ 
ncc ita fenfi unquam , ut csereras partes pofito no- *** 
iriincgratiaevidererexeludere^nec video quomo* 
4o cx ea voce id concludi poflir.gratiagenus cft mi- 
0ficordia? ; noii excludir fpeciera. gratia viam ( ut 
ita dicam ) omriium tcmporum comple&iturrcrgo: 
& mifericordia-. neque illi qui roifcricordiam no- 
mjnant , pofita fpecie tollurttgenus, aut paite pofi* 



tacxcludunt totum reliquumrneque nos pofito ge- 
nerenegamus fpecicmjaut totopofito parcem ilhus 
mrcillamus.Vtrumque cx Scripturis cit,1qua: rcfpe- 
«u totius & fihgularium partium cjus praedicanc 
gratiam , & cerfo rclpedhi raifcricordiam:fcd ncu- 
trum tollunt altciius affirraatione. Demonftraretn 
ICKis,mfiteproperiria&intcIIigcntia tua id rae- 
cttrn jara aguofcere plane confidcrcm . Praedeftina- 
ijo cx gtatia cft : cadcra gratia , quae prxdcftinatio. 

D ficai 



Digitized by Google 



fO Iac Antt. »t P*4»iit # 

nem fimdorum pepcrit, cadcm mifcricordiam a» ' 
pic : quod paulo ancc <aiu ( opinor) dcclaraviiutts, 
Grarvtfimplicitcr mcmini in cauiafimplicis prae- 
deftiiuuonis, id cft , fimplicitcr communitcrqM 
cnunriarr. Mifcricordiam ctiam prardioo in ratione 
hominis mifcri, qua fimphcitcr,qua corrparare di* 
€ti. Addis me tttlUnttm dtprdteritv & reprebttu »• 
bi6 filUjttftttut mtmmtffc. 1 rimum , fi pjaccr, tolla- 
rous hoinonymiam : dcindc icm cxpcdiemus pau- 
cis. Hoinonymiam propofirione iecundacxpomi- 
tnus : xrprobaros aui comroumrcr dicjmus,aur fiis» 
gulartter* ficommumteraccipis, rcde fit iuftiti* 
mcntto , ur trox declarabimus ; fi firgulanter , aut 
reprobati & przteriri pro ijfdem accipiumor , qu* 
prupriacft fignificatio , aucrcprobati pto damuaiil 
dxuntur, quod c ft catct hrcft icum. Pnorc ugmfica- 
co accipere rc non aibirror : poftcrioic fi accipii (ut 
facisj cerrc cjuoddicis cft vcr fljmum,mc tia&an* 
tem dc folis damnatis juftiti* roctniniflc* ld can* 
tum imprc bo , quodcopubtiVc fctibisde ptsttcrfr» 
ris & reprobitis, id eft,damnatis. Nam ctli ifdem 
fubjcfto iunt, & omnes pra icrici damnaci fum , tt 
damnati ptittettfJ ;tamcn alia cft cotum tatio , qu4 
prctcnci bvcreprobati-,alia,qujLdamnati. Prartcri- 
lio vcl rv probano non hr finc juftitia / fed non cflf 
l juftitia, ut a cau ta iplius : damnacio cum rufbtia tit 
ijuftiriacft. Elt&io & rcprobatio vcl pratcric» 
opus eft voluncaris hbcrar a fapiencia Dci: damnatia 
vcroeftnecdlari* voluntatis a juftina Dei : nam 
Dcus fc ipfum ncgarc non poteft. *• Tirti. i . iufiui 
iudex, u t lnjuftitiara punat ncccflc cft 4 & judicium 
faciat. P(aJm«7. Hoc,inquam, opus cft mkunottukM 
fcpicntise Dei . qudd iis creaturis, quibus pririci» 
piumviarumfuarum indidir^puta volonratem jit 
feerara, utruraque afuna lllius oftcndcritjbonum Sf 

tnalura^ 

• m 

* > 

^ - . 



Digitized by 



*rt!aro,6cc»enu ufut iUins ia utratnvtr paitem 









r 



« 1 » 

tlllo vitioautculpalu^ordiiuvit/Opus vcrojufti- 
tiae efl , qu&d irtjuftos damnat» Itaquc cttara vcit 
illad dicitur, pr*tcritos a Dco danari;fcd quia dan> 
Hatidt , non quia prateriri fivc rcprobati lam ad al- 
gumcntationcm ruara vcnio.qua affirmai, txiOM** 
fitttthti* nicifftm fldtm Dtum mt&trtm Upfis *""*"* 
Msfdtmi <jr pecCAiiyScc. Equidem noti vidco atgu*- *™*.it • 
flacntum, quo h*c conclu 1 10 effid&ur ncccifano; ™ SJJ^ 
fi illam fentcnriam commodi ( or par eft J accepe- f f j c ^ v £ 
I*. Er fi non dubito, quin ad vcrba illa ttia rcfpe- ni f (qut 
icris, quibus in cnuncianda prima fcnfcnria ufus t>tmej[t 
** 9 *rd$msftt^tt$mttptidtmb^ 

ftoftt fitrtt >q*o h*cr*titnt vutm jfku tttrnis ttnfi- UpfmAda* 
tijs ptttfkctrtt % id tft 9 mt mifiricordtttr tUuftat ftr¥*~ mi 
rt ptjfttficc. H*c tua igttur f nifi me ammus fallit; utu 
argumcntatio : Qui ordinavit, ut homo labcre tut 
9c vitiofus ficrcr f auftot eft lapfus & peccati : Dcut 
tftdinavir ut homo labcrctur & viriofus ficrctrDcus 
teirgo au&o* cft lapfus 8c pcccati noftri. At huiui , Vtrluk 
t rgumcntationis ncgatur propofitio f quia equivo- frdmtrt . 
ca; ctenim ordinandi verbum lh vulgo quidcm.fcd 
taracn ieddxin0**t,*ccipitlit procoquod cft fim. u J e *P*d 

1 4 Auttortt 



#icitct& abfolutc deccrncfc. rolunrarc (ut lo- f*£Jr 
quantur ) detetminanrc, & probanrcftaum :qu* faj^ 
*«T^^rirjrcforen(lcftfrtqucntiiTlma: Nbbii urktttfZ 
♦cro, qui in hoc argumento rcligiosc prophetatt rrt <U*4i>jtd 
vocura tencmut ob(ctvate f ordinate riihil cft aliud; trdmtm m 
quamordinem in fa&is difpbnere , & rcbu$ fingu^ f*B* dif^ 
fcproraodo ipfarura. Aliudeft dcccrncre fa&a fira- 
pliciter» aliud otditiem fadotum decehicre in i6 
qutqueptomodoipik*. Prhii itntnediatum eft f 
frtksciut iude i prinapi* ad fincm aitdt* rcfprai 

O i iAttt 



Digitized by Google 



inrebusomnibusadordiccm pcninesuia. Prioc* 
fignificaco negatur (imphcitcr atiumpno ; cft cnitn 
& vcro ahcnifliroa, cum nulhus mah ( dc rralo cult 
|te dico ^ au&or unquam iit Dcus. Poftcncrc Cgni- 
$cato negatur propc ucio; cft enim a vcro diicrc- 
paus; nc* raiione ullacft neccllaxium ,ucquiordi* 
ncm in fa&isdilponit & rtbi s fuguhs pro moda 
» v s ip(arura,idcm ijtfa&oruroau#or. Ahudcltfacicc, 
ahudfa&um,ahuducrunqueordinar;s Quifacis 
/•'* ■ inalurofacinus,i$au&or eft mali: qui ordincm 
f 1 diiponit m facicnte & fa&o malo, is ncn auder tft 
'] mah, fcd roali ordinator bonus ad bonum. Hoc vc* 
rbutintclligatur jadhibcndum cft fundarocntuna 
quarturo, quod anrc ftatuimus. Excocaufam hanc 
rotarn circurofcribcmus in hunc raodum : vituim 
©runc, cauf* proxirax, non rcmotxautfumm* 
. fcmpercftadlcnbcndura. lncaccnaannulus.qul 
' ! Cumpitur,vinumfacic;in4u/'«^Tftiqua7abcrratro- 
ta, hicdcmuroinculpacft ,non iupenoraut infc» 
lior ulla, Curo autem caufar omnes aut prmcip» 
fint, aut a principijs ( hic autem principia velur roisi 
funt,qu*busvcifancurcaufaeapnncipi|s fluentes ) 
Dcus princjpium uhivcrfalc omnis bonij natura f 

{mncipium rcrura naturalium;& voluntas rations* 
is,mouliurn principium ad bonum auc maluro lw 
* bcre esrwu-ipo Tt&^w. Harc t ria principta fuo prorrio 
motuagunta&ioucsfuas , & cauias mcdias tun- 
' ' dunt lingula pro rattooc lpforum , $c ordmantf 
jpeusqifi^cm.djviuo, natura naturali , voiunta* 
V.. cleclivo rnodb» Dcusdivinoroodo fudit naturaraj 
, • sjatura homincro fuojvcluntas fuo & proprio a&io* 
\ • .. sics moralcis & yoluntarias fuas. lam ver o h vo~ 
lunras fundir moralc fivc bonum , five malum , de. 
fuo fundic : quod nc natura? quidern ipfi ut caufat 
.nibwpoj^^ 

genctcr; 



■ - - - ' r 



Digitized by Googje 



f eneret ; quia voluntas f qtut a natura fit ) princj. 
pium proprtura rcrura moralium ac fingalarc eftm 
•atura a Deo mftitutum. Qgod li hujus culpa ne 
tn naturam qurdem ipfam cu Jt poteft,quo miCjok» 
fecro/iraputcrur Dco , qui ptr modum 6c mediunft 
luturjcvoluntacem homini indit? Rcfpondeo ita- 
que cum Augufttno Itbroadverfus arciculos falfo r 
biimpofitos» Arric io.NoncafmrucntmmJiecma- Uehm tf 
Itgnuattmimquorum.ntque cupiditatct peccantium * 
fradt/imatto T>et aut excttavU , aut (it.iftt , 4*r ii»f * 
A>,y5i planepradcfcnavit mdtctum fuum^m untcui- m ? em f k 
mue retftbmmrm eft, oroutgefftt t fivebonum fire ma- ^*J r4W 
tmmyquod judtctum futmmm nen efftt , fi bominm De$ ^ 4 ' " 
voiuntatt peccartm. Pcrgit amplius ibidcm arttc. 1 1. 
dicetis : Si Dtabolo obijctretur f 9« <^ 1 * 

ip/i 4*flf*r, ipyj effit tncentor\ puto q»oi aUqum 
tmiont hae fe pofet exonerare tnvtdta taitum fce- 
ttrum patratores de ipfirum voluntate tvtnceretz 
fma etfi deletmtm fit furore peecantium , prohtret ta+ 
men fe non intutijfe vtm crimtnum. Qua ergo tnfipten- 
tta^uave dememia definitur ad Det refirendum con~ 
fittum, quod nee DUbotom totum adfirtpt poteftl qm% 
in peccanttum jlagihfs tUeeebraru adimor , non volun- 
tatumcredendm efi effsgentrator. Ntbil ergo taiium 
megottormDemprade(haavitmtfieret 9 uet itlam anu 
mam tmrptttr nequiterque vtEkuram , ad hoc ut taitter 
wveree, prafaravit; Sed talem frturam nonignoravit t 
# detaJifejuftejudtcaturumefe frafctvtt.&c.Q^A 
finec narura*,ncc Diaboto tmputari poteft , quamo 
Wtintis Dco creatoh fan&iflimo atquc faptcnrtffi* 
»o.'qui ( ut ldem aic hb*6>\junjyvm&Km ) nonomno 
f^^afiit^pradeftiuat. *jM*la enim tantum praA 
fi*% & mmpradefituat: bona vero & prafett , & prad 
loftmot. Bonumautem illuda Deoeft , quod ordi-» 
■ationefuadifponitotdmerainbonistSc malk : 6 ; 

D i norv 



Digitized by Google 



#ion,orio{a ploriraum futura cft C quod abfit ) pc*? 
Vidcnna Dci. raalum non vuit Dcus , fcd ordinen* 
fult & fcrvat etiam in malo. A voluntacc bominii 
tcccflir malum: a Deo ordmatio cft um verialis at? 
q»e fingulacis providentic ipfius , t tiara qux furo# 
mi mala funt.difponcns, & m ordinem cogcns ft* 
picntiflSmi. Hic duplct mibi fortatfe qusritio com- 
JJMl**' movebitur : priraa, quomodo hi raotus proprij vp. 
luntatudicanturc.{e,cum voluntatcm lplam.urao- 
tuum voluntariorum fonte a natura clTc, naturaro «t 
Dco titeaniur?fccunda t cur Deus voluntatem hanc 
ouafi in agini libertatisconftitutara hominibus in* 
lUfsajls didcrir? Ad utruraquc Kfpondebopaucis. Ad prw 
*4 /ri- mum;Ccrtivolunusknaturae(t,naruraaDco.,fcd 
■^*» non cA rainus voluras principiun> ;r.otuum horum 
4icendaeft,qu..mnaruraprincipiuro dicirur naru. 
ffalium* Vtraque principium cft a&ionis fuae ; licet 
urraquca fummoprincipioDeo. Aiiud cft cHcntiarn 
tci dcfaibcte.aliudorturaipfius, quarefteirenti* 
naturzatq; volunratis?ut illa motuum naturaliura 
fic principtum, hxc fpontaneorura. Qui ortus.' uni- 
feribrumDeusfons unicus atquc umverfalis cftu 
Nccabfurdura cft^principium a prinapio efle:nara 
Ctfi principium.quod aliundc principium ducit ,ra- 
tipnc ortusprincipium dici non debet,tameo ratio* 
ne a&us principiura eiTcntiale proprerca cflc non 
- definit. EftprincipmropcrfCjDcus.cftprincipiura 
iprincipio, narura&voluntasnortra : Ethocta* 
tncnutrumqucprincipiumcft,proprios fuos rao- 
tushabcns. Nequever&eft } curharcPhilo(bphiqi 
quifquam cflc cjiftime t : naturalia funt \ naturalif 
autem a Dco funt . Verum tamcn fi natu rara audi- 
te noIumus,audiamus vericatem Dei,Chriftutn 4i* 
centem de Diaboto % Ioan. 8. cim hqmt** ntnd** 




■4 
♦ 

Digitized by 



cmM ?. limi coiiatio. 

UimMic parcr, & gencrator dicitur m-ndacij ,hfc 
ex propciis looui. fccce tencmus oitum & ad:u m 
pcccati in Diaboloex Chrifti ver bis. Ortusab ipfo 
tdpacer enim & generator eft pe ccatL A&us a b 
ipfo cit conflmiUtcr : nam ex proprijs. loquitur, 
Qjjid his vcibis, obfccro,evidcruius? Quapropter 
Auguftinus in cadero refponfioiic , artic 6. optirac 
co ncludit iStcut crgp pr*p4r$C4toxt{yv Angcliiuon m~ 
dtdtt Dgm ilium ,q*u m vcritatc uon fictcrunt v*.- 
I*nt4tcm^tt4 ntc bomintbm bunc afftccTum ^h* Dia- 
k*lHm%rmt*YtnXHr y tnfirml. tjfyfcndactnm cnim ds 
frcfrio UqHtturiv libcr kmcndacio non crit^ mft cum 
wcrttacltkravcrit^ Nempc voluntatcm Itbecam, id, 
cft,*iii)^»c[rcntulcmiHan>^raodcdit:>mow 
fiiic Adami proprius & noftrum fingulaium cft. 
Quomodoproprius, cum a Deo fit datqs? R . Qus- 
cumque a£)codata funt , aut lege iuris coHnmujuY. 
dacafunt y autproprietatisatquemancipi|; volunta*. ' 
cem dcdicAngelis hommibus lcge mancipi) & pro* 
Meracis: Propria igitur cft, & mocus pcopoj llJiut, . 
1*4 ( inqujt Auguftinushbro de Gcncf ad litt. im«. 
|Krf. cap. $ .) jpcciu naturafjuitpfas frptcit & ordt- 
U4t:pnv4ttonc* tHtcm iptturnm dtpcluf juc mtura* 
. rumnon fkcit , fid crdtuac tantitm^ fcmger igitur 
Dcus iuftus,nos auteminjufti. 

Ad t. cur Dcus hanc vuluntatem , & hujafmo- tofaujk 
diradidit?Rcfpondco,opusfuit fummae bonitatis ad jecuu*. 
& fapicntiac in umverfitate naturac Quid boniratis 
Sc fapicncix fontcra obltruaraus ingratis animis, 
qui jam ingratis animis abufi fumus? bonitatis fuit, 
qu6d imagincm fuara inutraqucnatura,tum fu^ 
jwriore, Angcloranvum hac infc riore,fpecici ho-- 
■rinumindidit: qu&J ciira ccstcra in najura rerum . 
.inftinftu communi nacurx ,aut fenfa njo vcar.tur, 
.4|oiii obfcuxo vcftigio Dci i hi fola hfcrwe ptopticc 

D 4. «oltto*. 

- 



- 

s 

" Digitized by Google 



• I 

jf IAC. ARM. DE pRiCDltT. ^ 

voluntatis , ejufque rationalis , principium vlarttm 
faarum pencs fe babuerunc a Dco ex fola bonitaco 
ejus. Sapicnti* fuic, quod has ipfas fpecics lmagme 
fuaprardicascumahjs ram muhiscondidit,& (upri 
' alias,ut pctfcdtiffiraum fu* gloii* fpcculuro, quo- 

ad ejus m rebus creacis fien potuit, exiftcrct. Scd 
currcat cjufmodi, libercace mutabili? nempc ima- 
ginem fuam fecit , non fc ipfutn, Vnica eft cflen^ 
tialisimago Dei Patris , Dominus Icfus Chriftus, 
Dcus unus , aeternus, & immucabilis cum Patrc & 
Spiricu fando. Quifquis cs qui hoc obitcis, audifc 
fcrpcncerainfufurranccm cibi t quod Eu« occmnK 

olim in perniciemjnoftrarn. ^atis efto cibi,qu6d &• 
Ausesad imaginem Dci ; non pcrfe&ionem divi- 
nam hab#ns, fed perfe&ionis illius iro*ginem.Per- 
, , fcAionisdivinxeftpropnaimmutabilitas : Hanc 
Dcusnaturahabct; creatuia imaginem dlius ha- 
buircommunicatione quadam a Deo pencs fc, de- 
pofitam pencs voluntatem fuam : fed abjecit vd- 
luncacepropria,quicumquc lapfuscft, fivc Ange- 
lus , fivc homo. Ne plura , cota haec quarftio a Mar- 
cionecft, quaro cocam copiofiffimc ac nervoliffi. 
_ „ r mcTcrcuIlianusbonaparcelib.x.adverfusMarcid. 
5l2to ncmperfecucuscft,indeacap. >; cujusledio tibi. 

confido^fatisfa&uraeft. Subijcistandem ancceffi r 
' racecondufionis illiusft** excttftritllos 9 perdtftm» 

1 Qiones atttu & vttiofttatis in attu, necefttatis & coa* 
Sionu, decreti & exequHtionv , &c # Ego vcro tc, rtri 
fraccr,cxiftimo cx ijs qu* modd di&a funt/acis pro 
tua piccacc prudcnriaque videre, qua in re fallat ar- 
gunaentatio. Peccatorcm cnim Deqs non facif , fcd 
' " * ©rdinat , ut cum Auguftino loquar: peccatoris veft 
ordinat maliim ra&um , non lubcndo ut faqat fir|- 
gularitcr atquc fimpliciter,fivcdcccrnendQ;(ed 6r- 
dinem fuura & ius mfiuux pcovidcnti* fuxMt i pfo 

- rnalo f 



V K, 



Digitizfe<j by Goog 



•r 
V 



cttk F. tuHio couATro # 

walo ,quod propriurh eft creatur* , vindjcando fa- 
pieritiflimc. Jriumpharc enim fapientiam Def hoc 
modooportebat, cum fuumordmcm lti ctearurae 
fuac inordmatione propria & voluntaria oftenderct ♦ 
Hanc inordmitioncm & ahenarioncm a bono.pr o- 
prio Ijbcrxvoitintatismoru, non Dei inftin&n., 
creatura patavitlibi Libertas autcm ifta arbitnj,in- 
quit Tertuihanus Iiba. adver. Marcion. cap. 9 non 
$i cnipam fmm rtfptnt iquo d <ta. $ft t fed a quo non 

mt cUbmttaimmilirata eft. Qax cum ita fint, nihil , 

neceffecfr,ut de iingulisilhsdiiiindionibus dicam, finatoues 
qu* fuis locis fortafse valcrc pofluut ; mihi qui- f* Arm - ** 
dem ad hanc argumentationcm propric non vi- 
deimir pcrtinerc, wifi alix argumentationcs , cjuas e * CH J dHd * 
•x fcripto tuo viderc non poiliim, adferantur Dc- JV^^V 
indcomnespotiqscommuniter ad qaarftioncmdc 
provideniiapertinent^quiraad hunc locumfin- 
gulanter. Nonplacctautemquodajunt, extra lu y 
ncas. Hic ver6 fortaffe dixent qmfpiam : Ergo ju- 
tiiciz DeiiconringeHtiapendc/e: & fundan con- 
tingentibns, fiad Homincm.qui pcccaror, 6V ad 
peccatUmipfiusrefpcxennc. Negarurconfequens: 
nam contri ca ipfa quae nobis funccontingentia , a 
Dci ordinacione pendcnt , fecundum ortum Sc 
z&nro ipforum. Ortum : nam & modum connn- 
gcntem aequc ac neceflarium ftacuit m natura Dctis. 
•clum vcr6, in rcbus bonis agentcm in roalis vc- 
r6 ceuaace, qua mala?,non qua ordinantur fingula- 
rj providcntiac jus.Non crgo funt Deo contingen- 
tia, utcunquc fint nobis; qucmadmodum qu* cau-. gnuii n$n 
fe infcriori contingunt» ea nullo iure fupenori ad* *fcOnfii 
fcnbi poffunt. Scd hanc rem jim anti fundarnenfo 
quartofatis.epiaor^cxprcflimus, Qjjamobrcmad 
iliatcinforifemu* 



Cmm 



D $ 



Refliet 



Digitized by Google 



T" 1 

Iao* Akm. *• 
»*?&4 Ahminii, (ivt cnfukriSk, 

Kf»tem Ens prirax fcnccnciz ca cft quam cga,p*0K 



pofitione tercia cxplicavi. An vcr 6 iftapb je-. 
ttntueffe &um comraunitec 8c indifcrett, an vcrd du-cicti 
f 4M ? m £ ccrucircurnftantia vcllkura Dco ptxdcftinanti 
, &wpfobtorioftM t npnmagoopcrc'U d« 
■JJjr co entm mihi quxftio non cft hoc loco, Si tamciv 
*^' & dc hoc paucis agcte liccac , dicam, accurat£hanc 
f cm penficati 9 vidcr i non potfc ob t e<2ura commu- 
nitcr & indilcrcci confidcratum cflc dcccrncnd 
Dco, ex fcntcntia au£rorum primx (entcntix* Ta- 
licerenim ob)c4hira confidcratum eft decerncnti 
Dco, quale cum fuit* quum nullura adhuc Dcj dc- 
cernentisinternuma&umcircafc , nullumcjtiam 
cxfequentis a&um extcrnum in fc reccpiflec 
H#*/# hoc cnim purum putum objcdu dictrur , vaciiurn 
tmfftt* abomni alia confideratipnc t qux objcdo pct 
jtnfnein* adcum cauf* circa id verfantis accidcre potcft, 
f 0tH Z . QH um vCro f uxla Jcntcntij primtauftoieicWHs- 
Mnm etnr nis a ^ UJI a< * exfecutionem decrcti , dc quo agimui, 
mnnittrty 9*™™** > hincccrtoccrtius patct homincm , qul 
indifcrtti condendus cft $ ©bjc&ura prxdeftinationis <% rc- 
tonftdtu- pcobaciomscfle. Sicamenquis vanos & multipli- 
tnm tfftdt* ces dccrcti ift iuaa&us conf idcret,nou dubiur^quin 
arntnti alij cx iliis huic , alij hli hominis ftatui fint accora- 
J»* modandi & applicandi ; atquc hoc fcn fu comrou- 
ncra&indifcrctamobjedicx)nfidccationcmadmi- 

v, icro.Vcrumomnesiftia&usexunpprimarioiuxui, 
iftius primx fcnrentix au&orcs , depcndent, nimu 
xum quo Dcus ftatiaic in una informis iftijsW*. 
qnde humanura genus condcndura ccac 9 jwrte 
glonara mifcricordi* > tn altcri vcro dccas fux 



Digitized by Coogle 



-7 

« 



CUM iUHIO COttATfO. Jf 

f pftiriz declararc. atque illud ipfum eft quod dui 
rnihi in prima illa fcntcnt ia difpliceic : nequc *d« 
Jiuc dum mihi pcrfuadcrc polliim , ullum exftart 
in tota Scripturadecrctum quo Dcusliatuerit glo» 
riam fuam pcr miferkordiam & juftitiam in lia- 
rum talutc &ilJorum condcmnationc lUuftracccf* 
(jalapfus prxvifioncm. 

Locus qucm citas ex Bcza in i. Ephcf. v.4. phnt li 
doccrmenuUamitris auaonbusinjuriam in expli- P*+> 
canda illorum (cntentia frci(fe,nam Sc rn co dicir, f 9 fi tm 
PeumfibupercreajioncmcV corruptioncm homi *J5 f ^ ; . 
nisaditumpatcfeciifcad exfequendum quod wJSEiJ 
decreverac. fc- 
Ad con vcnientiam illarum fcntcntiarum quod ar- £f e 
rinct, ratcor onmcs in co confentire , quod decre* dem jL 
tum hoc Deiabarternofit fa<5tum,anteomnem ob-qtumuite* 
jecti quahfcunquc & quahccrcunque confiderari fwaam 
a&ualem cxiftcntiam. T^otu onim fnnt Dommol <Mtintum 
Ve0ntftro4mni4opn4fprtwabdv9.Aa.if Erom. & ulu l MM 
ncs in univcrfum Dci a&us inteini jtterni fint ne- 
ce(fe eft, mfi rourabilem Deuro ftatucrc velimus; 
fcd lratamcnut alij alajs ordinc 8c natora antecc-g, 
danr.Fateorinfuper & in hocconvcnire,quodnul ^ariMis 
la fitinprxdeftinato vclreprobato cau(a y cur illc 
prxdeftinatus(irhicreprobatus;quodqucillacau-i«rrr em 
ia pofita fic m Dci folius pora voluntare. At dko 9 mt * m & 
quodalijali|saltiusconicendant,ac dcerctt z&u$fi* mm ' 
ulterius cxrendanr, Nam Ttrumtt negant Dcum 
nllopfxdeftinationisreprobationifqucaduvertari 
circa hominem m nondmmUpfnm confideratom,6c 
Sicundam ajunt Deum circa non condnnm iftms de« 
crcti aftu tion occupari. Trtmtm vcroaperridi. 
funt cVcontcdum Dcum primoaftu iftius decrtifl 
circa hominem , non condttnm, Ccd^oadendnm vcr- 

unaqozque 



Digitized by Google 



tfo lAC A%U4 »1 PlliStltT, 

unaqucque homincna Dco in phmo rriomcnNJt 
tdtus prardeftinarionis & rcprobauonis verfanri or>- 
jecit, libcrumqmppetbomni a&u Dci przdefti. 
nantis & rcprobaMis,rum interno,quoaiiquiddt 
- • hominc decicverit.tum cxrcrno,quo aliquid in ho» 
roine crTeccnt , quod ctiampurum purum obje* 
€cum dtci porcft, nullum ad&uc rcfpc&ura ab a &\x 
decernenuszterno, nullamq t formam abcxrern* 
adtu adeptum. Qyando vcrijamaliquo Dciactt 
rcfpe&umahqucm vclformam acccpit, jam noi 
purum objc#um cil, fcd obje&um habcns circa it 
suitin (c ahquem Dei a&um , quo ad ulrcriorcm 
idum recipicndum prarparatur.ut Sc pauloante du 
&um cft. Quodvcro txiftimasillosfuam iftarxt 
ienrcntiam exemplolacobEfau Rorn.^rcdccoro- 
probare, dc eo poftea vidcbirnns. 
We'fi$nd*~ Ad lllaquxranquam fundamentapnrftruis buic 
mtntk k dodbnnae & refponfiom ad mcas argumcnranone^ 
^ H 'J r€ M paucaliccarmihifivcannorarc fivt qusrrcrc. %AA 
rimi * P r *i*" m toc*mdc Etfentia Dci. Deus na eft immu- 
dtmitdU- ^MtsedejuiayporcnriajntellcCcu^voluntare^con* 
€um dt tf- ^ no » operedeniquc.ut tanicu crcaturaroutataaliut 
fintii Dti. i" 1 creatur* fiat volunrarc, applicarione porenrwr, 

&opcre,quamfiiiteideincrearur3epcr(everanniil , 
ftaru prira*vo ; caufa? rrrbucns quod caufar dcbcrur, . 
fcd abfquc ulla fui mutariosje. Dcinde fi immuta- 
bilis Deus, ergomotumlibcriarbitnj, que fcrocl 
dedithominifrui&utiex animoipfius , non cir- 
CUmfcripfirautdetcrminavirin unam partem de-Hfr 
cteroaliquofuo^ur iniftamneceilariiincliuct, tn 
alteram vero, ftante illo decrcto inclmarc adcu nost 
poflTir. Tertio, DeusformamcVconccptumatter- 
num & immu tabilcm habet eorum omniura , quai 
mutabiliter ab hominibus fiunt, (ed naturae ordino 
fcquentera muttos alios cottceptus, quos Dcus ba>* 

bet 



« 



Digitized by Google 



C«M t. loiftt C + llATl*. H 

Wt» de i js qua? & ipfe faccre & honainibus pernrit* 
tere voluit. Adficmmdmm locura dc fcicnria Dci. ^tf jfrq». 
Dei fcientiam actcrnam lmrautabilem &infinitam tmmUtm 
ctfe.fcque extcndcre adomnia tum neccflaria tura deScimik 
contmgentia, ad omnium quac facit ipfe vcl media- Pt * m 
ti vcl immcdiare 4 , & quae ficri ab ali js pcrmittir,mi- 
hi eft pcrfuaflffimum : at modum, quo contingea* 
tiafutura^cVpracfcrtiroeaquarliberi arbitrij crea- 
curarum funr,quaequc perrritterc deacvir non ifdm 
fcccre, ccrtd fciar, non capio , nc ifta quidcm mcn- 
fura qua ab alijs peritioribus illaro intelljgi cxifti- 
sno. Scio eflequi dicant, omniaex atternirate Dc# 
cfTc prxfcnria , & modurfc , quo Dcus futura con> 
ringcntia certb & in&llibiliter novic cffe huac M 
quod illa conungctiaDeococxiftan t in Nmnc auer- 
nitatis , adeoquc furtt in ipfo indivifibili & infinita 
Nmnc ictctrt.tatis c6ple&cntc totumtcmpus.Quod 
6 ita eft , non difficile cft noiTc quo pa&o Deus fu« | 
tu ra contingentia ccrto & infallibilitcr (ciat. Con- f 
tingcntia cnim non repugnant ccrtitudim cogni- 
tionis niii qua futura , non autcro fccundum quod 
prcfentia funr. At ifta rauo non exhaunt omncsdif» 
facultates,quae incidcre poftunt circa iftarum rcrun* . 
confiderationem. Nam Deus ctiam ea qux contin- 
gerc poiTunt, nunquam aurem contingenr, & pro- 
pterea Dco non coexiftuut in Nmmc astcrnuatis,no- 
vit futura , nifi impediatur; ut appaxct ex i .Sa rauc- 
le . dc cty \btu JCctUm Davtdcm tradituris in ma- 
num Samiv ,cpxod tamcn fadtum nou cft. Ergi 
ctum cx cauiis contingentibus vidctur ccrta clle co- 
|nitiofuturorum,fijIlaecau(accomplcta! fint&non 
tmpcdiancur. Arquomodo caufae complcta? crunr . > x ■ 
illorum a&uum qui pendcntex aibunj libcrtatc» \ 
quibusctiaracoipfomoroentoquohocelegcrunc, . * 
bbctnm fuix non eligtrc, vel ahud prae illo cligcrc? 



' Quarc C quando per otium liccbit, vchra ut r&a f** 
* * Wentk& harc & quarcunq; ad lUara qucftionfc* 
" ' fcciunt , fuo morc accuiate ptttraact: fciu multii 
hocgracum& acccptum forc, opcramquc iftam 
ttoninuulcm futuram in Domino. j£tcrna dicituf 
D*ifcicnna,at nonomnium fcitotum cqnaliteft 
Namabfolut«icrnacftDcifcicntia , qui Deui 
novit icipfum 8c m fcipioomnia poflibilia: at qul 
lbturacntia«6vitcftacrcrna quidcm teirpore, at 
narura poftcrior afiu aliquo voluntatis Dci dc illis, 
ctiam in nonnullis poftcrior a&ii aliquo voluntatig 
humanatprstvjfo. EtinoniVcrfutnhicmihividc* 
fur ordo cflc fcicntiae divinae ad obje&a iua tarii 
•omparatx.utDcuscoguofcat 

otifb. u Scipfuiii f<p*hccttifkf& 
U8otumi* ) teft. 

wfufr n Oania poflibilia ttuo^ Qa* fieri poflunt 
*»4* f abillis.quaripft 

faccrcpotcft. 

|. Orinia quataftu ctcationis funt exftiruraw 
4. Omnia qua? pcr a&um creaturarum A pnt^ 
cipuc fationaiium funt exftitura. 

JVcl rootus pcr iftrf 
crcaturarum , 6* 
fotiflitr&m ra- 
tionaliu, cffcclai 
I Vd faltera occafio- 
iftas accc- 



v 1 L 




Aii»». Yndc appttet atternitatem fcicntiat Dci noh nt- 
•j X 1 ""' gari ab ilhs, qui aliqiiid ab humana voluutatc dft- 
rHEJ t pendcns ilU prarfhount ut pr*vifurii. 
^ 1 **"* 4 Hocamcmncjacafit^ 

infcm- 



«sit 9. Ittttt* colxati#; #| 

in 6nmi gcncte aliquid Gt univocum f i auo artcra f Mt» 
fint «quivoce. Putavi haAcnus, qu* tub codcm P* 1 f»» 
geiterc funt cffc univoca aut faltcanaloga: xquivo- 
cakutemcum uruvocisftibidcm gcnus non com~ 
prxhendi,ncquelogicum ncque ractaphyficum, 
mult 6 minus phyiicura . Deinde univocum arqui- 
toci caufam cife non poffc putavi.Nihiiemm fimi» 
le.Qyod fi fimilc,ut intcr caufam &cffcdum; jam 
non arqui vocuro, fcd analogum • Sic quac »b ign« 
calent, non um vocc ncque cquivoc^fcd analegici 
calere dixerim. Dcos fcit univoce, nos analogice\ 
Quod illi fatentur qui ptoprietates aliquas natur* 
divmar nobis fecunduro analogiam communicabi* 
les ftatuunt, intcr quasetiam fcicntiaro numcrant. 
±Jdurtmm.A&iotit$ Dei in ipfo funt xtero* qui- U$mi 
dcm > at fcrvatp ordinc aliac ah js priotcs naturi, thm b« 
ejuin<3c ncceflanopraccuntes : an codcmordinc t****** 
cpofluuntextra ipfara,nonfacilcdixcnm:fcioau- B*?"* J 
I em cffe qoi ita ftat ucr in t,in tcr qu os nonnul liGm- 
fi*m Soknum p. m. recenfent. Nonnull* ctiam 
idionum intcrnarum in Dco iunt natura pofteno- 
res praevifionc aftus ahcu jusex voluntate crcatuni 
dcpendentis. Sic dccrctum dc mittendo filio id it- 
demptioncm humani generis ,eft pofterius pnrvi* 
fione lapfus hominis, Etfi enim Ueus lapfum ho» 
minisimpcditurus fuifter, nifi fciviflct it illi tfc» 
fUurando remedium facileadhibere poffc, (qutm- 
cdmodum nonnulli fcnriunt ) taroen dccrctoM 
©ertumderemedio contta lapium adfercndo pet 
SDifljoncm filij , l Dco non cft fadum nifi pnrvif* 
tnorbo 4 kt cft , lapfu. Modus quo Dcos tanquaa 
Hnivctfale principiuro in crcaturas fua$ 8c pr*ftr- - > * 
tiro rationales influit, cumquc natura cV voluntatii ' 
treatut* concurrii ad agcndum, ille mihi probatur 
jualifomque fii,qui tion inductt drtctromatfenc* 

tolentatfc 



• • 4 % 



*4 l4* AKH. ** Pr**IST. 

voluntatis crcatur* ed unuro ex contrarijf velcoft* 
tradicentibus; iiquis modusinducat , non vidco 
quomodo illc contiftac cum %/iugu$ini di&o abs t« 
cicaco,quod Dcusitaaummiuracomuiaquse crca- 
vir, ut ctiam ipia propnes exercere & agere motm fi- 
«Ml •Ncquc curo dx&oPUtonu quo Dcus expers om« 
0uc«/p«ftatuuur. Vchm planc&folidccxphcari, 
quomodoaDciprovidcntiaomnesefTe&us fic dc- 
tcctusin natura, <k voiuntatc omnium omnind 
gcncrurounr,& Dcus camcuaculpaimmunis fir, 
culpa omni ( ti qu« iic ) m proxima causa rcfidcnre. 
Siquisexilbracc D.umaculpa cximi quiareroot* 
(Ic caufa , crcatutam veioquia pioxima fit culp* 
affinem eflc( li quidhtpeccacum ) llle mihiratio- 
ncm rc&am ccnere non yidccur , cur aliqua cauia 
f »4?- in culpa iit auc cuipet cxpers,fcd de 1II0 ctiam latius, 
tumhcHtn p 0 ft ca> ^4 ^tiartunu , Vniv^erfalis caufa non 
^J**r* habetcaufamturrafe, &prima fummaquc cauia 
9ii ab v ahacaufa non pcndcc,iphenim teimmuftam lrt 
fc rationem conciudunc : ied fieri poteft ut univcr- 
fali pnmae & lumma' caufx occaho producendt 
ccrti alicujus effccius ab alia caufa praebeacur, 
quem extra iftam ( ccaiionem primacaula nec pror 
pdncret it\ fe preducendum , ncque producercj 
a&ucxtra(c ,imdnequeproponcre fcudeccrnert 
produccndumneque producerepofla.Tale eftde* 
crecuradedamnandisnonnullis , & datnnatioex 
lllo.Quc; verdde mocjis caufarum ncccflariarum & 
contingcmiura dixifti facilc adprobo , ut & illa qu^ 
dc diftindionc naturalis & rationahs potcntic 
difleruifti. Ccrtum.a. habco nihil cx iftis piarroifli* 
ad veifus mcam fenret iam aut ca quae ad doft rudio* 
• ^cmpriro^fententUEameallatafuntdeducipoiTc» 

tfirntafi * ca P°^ l,s vcnl ° a d confideiationem refporw 
km^U ttt * ^ argumcnutioncs.In priore argum©*. 



CUM F # Ionio cotiATioJ 6f 
ratione mea ftibtraxi mifericordise erucmia pccca- arwwimrfl 
to & mifena, & juftiuae punienti homincm confi- jnm^r^ 
deratumucnonduroconditum pciiifto in fcntcn- tionemAv* 
tia: neque cnim quidquam vidco allatum quod il- * 
lam lnfnngat & mc ab illa dcjiciat. Non cnim ifto 
pa&o fubtrahirur homo providcntias Dei commu- 
ni y non pra?deftmationi hngulari ; fcd providcntia? 
cxmifcricordia&r juftitiaira adminiftratis confidc- 
rara?,& predcftination i cx lftis caufis decrera*. Non 
valct a.argumc:ntatioabeoquodcfl:ica7aJ7Tadid 
quod cft «.Vaw?. fecudum quod confidcrata? provi- 
dcria: fubrrahirur, non fimplicitcr, itactiam predo 
ftination i. Quod etiam tua prudentia vidct mc rc- 
iponfurura,idcocj- triplcx aliud rcfponfum attulir: 
at nullum eor u mca? argumcntationi noxium.Nam 
f uod Adprimum^MOi peccatum & miferiam Dco 
ab aeterno fuiflc praEfentiiTima , atque ut praefcntia 

fucruntjtamifcricordis&juftitiarcircaillalocum 
fuitfe.ariftaquam impugno fcntcntia non ftatuit 
illapra?(eiuia mifcricordiae & juflitia?, ranquam 
pracvifa, fcd exdecrero mifencordiam& juftitiam 
illuftrandi inducit ncceflitatcm cxiftentia? peccati ?i 
6cmifcria:,utpcrillorum a&ualemexiftentiamde« 
crcrocx mifencordiacV juftitiafa&olocusipfca&u 
cfle poflet. Quodtd (ccundum,CQnccdo ctiam mife» 
ricordia?3pcccato &mi(eria potentiali vindicanti 
locum eire pofle in eo qui adhi neque pcccator ncq; 
mifer fit.fcd de mifcricordia ira confiderata hic non 
agimus: & certum eft mifericordiara & judicium in 
Deo a&u acterno cfle,fed a&u primo ; at a&u fe un- 
do Deus cas proprierates cx mcnte autorum iftius 
fcntenciae intellectas cxercerc ,nifi circa pcccato- 
rcm & mifcrum a&u, non potcft. Denujue qwxi 
dea&ione Dci intcrna &excerna &conjundfca di- 
f |S, non magis msam argumenutioncm convellit. 



46 Iac Arm. bb P**diit; 

Nam nequc aftio intcma.quxcft dccrctum Dcirfti 
filoria pcr raifcncoidiam & juftitiam pumrntcro iU 
luftranda , ncquc aclio cxtcina, quafcii dcdatatia 
idualise)ufdemgloriacpcrnii(cricord)am & jufti- 
tiam, ncquc utraquc con juncla locum habcre po« 
peftcircahominem non peceatorem & non milc* 
turo. Scio quidem ilhs qui hanc fer.tennam tucn- 
tur, tantum intcr a&ioncm internam & extcrnam, 
id cft, Qt llli loquuntur, imcr decietum & cjus cx* 
fccutionem cflcdi(cnmen,ut Deodcccrncie liccat 
faluteraexmifcricordia&mottcmcx juftitia non 
peccatoti , at acTru non falvarc cx mifcriccrdia nifi 
peccatorcro» ncquc damnarc poilc aclu cx juftit» 
nifipcccarorcm- Vcrum cgo illud difcrimen ncgo: 
Vnnmit^ quuvimoajo, Deum, quodfaccrcnon potcft atilf 
iffdm «r-extcrno, nccvcllcpoflc ncquc dcccrnctc adu in» 
ttfifjfc»- tcrno,adeoqucunum &ijidcmcircumftantijsvc* 
2J ^^ftitumcflcobjcaum mterna: &externx a&ionisJ 
z!aJz t$ j. fivc illud Deo iit prasfcns rarionc lntcllcdtus ipflut 

9tC1Htn Gt- • o t • • i r r r 

irtti&tx- «'crni&objiciaturejusdccrciOjiive icipla iit m 
fnntmis. fuaaftuali cxiftcntia &objiciatur cxfccutsoni de^ 
- creti. 

vQuarc adhuc aliter de illa (entenria ftatuere nom 
poffum, quam quod piobari non poflk cum Scri- 
pturafcntientibus&loqui deiidcrantibus. Cartc- 
f um illa duo quar lenius & convenientcr Chrifti 6c 
/poftolorum vcibis enuntian polle putas , non fa- 
ciuntad fentcntiam illam piimamcxplicandaro/cd 
addicamcnta funr, quibus illa fentcntia plurimun» 
immutatur,& quae roinimeagnofcent illius fcn- 
tenti* adftipulatores;quod (atis planum fcciflc mm 
atbittor in enarratione fcntenti* ejufdcm ad te« 
Iponfionem tertiam, & jam ruifus vel umcoverbo 
commonftrari poreft. llla enim quar tu modum po« 
m & cvcntura confcqucmcm pucdcftinatioms tc 

icptobitia» 



Digitiz-ed by Goog e 



cum F. Iuni* totiATtml 4f 

itprobationis,illaeadeto ifti primc fententis au- 
#ores caufam dictfnt ciTc & pnecipaara decrcti 
tju(detTi>& fitteriiilicctnon poftremum, qacm di- 
cunt eflc glcriam cx mifericofdije & juft iux dccla- 
iatione«DeitidenullamilIi gratiarfi agnofcunt in 
prardcftittatione, qua? non fit mifcricordia^ & re&c\ 
wam gratia qua: in hornincm firrtplicitcr cft,non eft 
«x clcdijone: nullam etiam agnofctlnt non-gratiam 
feu rion-m ifcricordiam , quam juftiua puftiens noa 
Cemprarhcndat, at ut eft, cgo hic advcrfus fcntcn- 
tiam ira cxplicatam non ago s non quia illam omni 
cx parre probo, fcd quia lftam quam Calvini & Be- 
fccelTedicd.Kicexamiriandam fumfi *dc aliapdft 
yidcbo. Carptim autem ea qux ifti fementix itft JdUei 
cxplicatae hic confentanea adferuntur confidcrabo» Scrtptkr* 
Scripturalot* ex Matthaei Ephef i aliaca,qui- i m 
bus docetur Dedm ab ontni dternitateckbenepUcito f **fi*** • 
voluntatisftiaHonnitllosclegiJfc ad adopttoncm t jan- nu ki* 
Uimonitm, ejr tegni participattontm ,taritum abeft uv ntnt ** 
toramunemdonfJderatiOncmpftbbent > utcontra* - 
Cxillisplariiffimc pcccati tahquafn conditionis ira 
objecto bcuedi&ionis & cledhonis rcquifitar rcfpc- 
&us concludi poflit. ln prioreloco , bcnedi&i ro* 
cantur ad tegni participa tionem quod Deus illisak 
atrdrno paravit : fed in quo , & per queffl? annon i n 
Chrifto& pcr Chnftum? ita fanc: cfgd prarpanu 
tu rn peccator ibus- non hom in ibus communitcr QC 
citra pcccati rcfpedlum cofidcratis* feflts enim dicU 
tur,(jui4 populum fuum ftlvat a pcccatv.LtcwEpbefl 
prtmo longi planius idcm dicit, ut potlca latiu* 
coni probbia tuf » quado illo loco cx profedo utar ad 
U n tc n tic;,q uae peccatUm ponit conditionera in ob- 
jcdo rcquiiitam , compiwbacionem^ Rcfpe&uroi 
fingularcm hominufnego nonpofui fecunducau- 
€%m $ quod Cimcl raonitufn volo, (cd fccudu m con~ 

S | iiuoucm 



18 iAt.' Aku. de Pr/db$l 

Kdmw ditioncmmobjcdorcquituarn, ncrrpc peccato» 

iifmmtn & miicnam,quseadhucrcquiro. Qhodgrattd vo- 

mtr rtfft- cem i rHifertcordu diiiinguis Iccunuum icm iplatn 

#tfm foifti- & fignificationcm vocum eft: at huic loco non ne- 

numftcn*- cellarium. Nullaenim citgratiahominicx prxdc- 

dt\m fttnationefada,utncculia pradclhnatiom praevia 

q U2e ncn j] t conjunfta mifcncordia. Angclis qui- 

mniHtn r, M 'tiaaffccit Dcus > non n ifencordia crueuto 

conditto- v & c / r i a: 

a pcccato& milcna , nos mueiicoioiaamcir. r.OQ 

wff#rffliii-§ rat,a< I u ' t collira niuciicordiamdiltingunur. lo- 
J5m«. quordcprardcflinationc. Exquc illa mitcrtcordii 
i;i£a eft adoptatio, cjuare non cx hcmmibtis in pn- 
m£vbftatu tonfidcratiSjlcdcxpcccatotibus.quod 
etiam apparct cx fty Io^ | .u(U>lko,qui non vala gra- 
ti#& nograti«,fcd m»lericoidi9& iracappcliat cle* 
dos & rcprc-batos.Qi.od vala iunt, ld habct aqua- 
Jitcr & commumtcr cxcrcatiore, fuftentatione, 
& cx gubernationcdivina,quod vafa iradigna cam- 
que promerita & filij ira?, ut eft tphef. u co ctiam 
snttrfefton difthiminantur. Atquod hivafair* 
funt,id cft,ad iram dcftinata,ex meutoquidem fuo, 
atex Deijudicio juftniramillisinferre volenns: alij 
ver6nonira?Vflfa funt fed mifcncordia? cx gratia 
Dcipeccatum illis condonare &iram meritis par- 
cere volcntis; hoccx difcriminante utrofquc Dej 
voluntatc futo : qua; difcrefio poft pcccatum ini- 
tiumhabet, fivea&um Dciinternurn live exter- 
numconfidcrcmus. Vnde appareteos nonidcirci 

• Va^a iraetje quialaberri contraxerun:,cujDs juftiffi- 
mum confectarium cft ira, nili acccdat Dei volun- 

# tas : qua; hoc juflum ccnfe&arium rcfpeclu om. 
liiumvitioforum^vclitheccifaiium ctie confecta- 
fiumeoTum rcfpe&u , quibusfolis ncgat condo- 
«arc, quod juftepoteft punire in omnibus , 6V con- 
doriabe ^t\Xitcxiuis^ Qmd ad amphficationtwad* 

' " ditm 



* . 



Digitized by Goog 



Ut F. lllHIO COt! ATIO. tf 

dit*r,i]fAcm argumentis ftabilitur. Iuftiti* enim canftdnti 
puniennlocusnonetl nili in peccitocem , miferi- m uftonfi 
cord.«e iftjus, de qua agimus , a&us nullus elTc po* td M 
teft tviltnmifcrumiathomom puvis naturahbus <jnod pet 
conlid^ntus.necpcccatoreft nec mifer, ergo illa *mplfa*r 
juftitucV mifcncordia locumcirca illumhon hv Xl0 !\' m ^ 
bent. Vnde videt cua reverenna pradc^inationis, #<W ,IW *» 
ex ilhs proprieratibus & tcaintellc&js U&jz , objc- 
£tum eftl' non polle horainem communiter confi- 
deracjm,urpotequ£circumUai)tiam peocati& mi- 
fertac m fuo cbjc^io poftulat,qua circumftantta ho* 
mo ad dcternvnatum ft.it um reftringitur,& acorn- 
inuni coutideratione (celudi'ur. Scio qutdem, (x 
communisconfijieratioadmictttur, tum nullamex 
fingularibus illis exclu.1i: at novit etiam tua digni- 
tis , li lingularis altquis refpedtus praecisc 4 poni- 
tur . tum communem lllum excludt. Ac quod in 
caufa ele£fcionis Sc reprobationts nulla (itbenefacftj 
anrpeccartconhderano , non omnjno. concedcn- 
dum puro. Benefacli noq eft, urpote quod nulluro 
fuit:peccati non eft ut cau(e;Cur hic reprobetur nori 
ille, ted ut caui^ mentorix cur ille reprobari poflet, 
&condtttonis in ob;edto rcquiiitx^quod faepifli» 
me 4 monui, &porro faepe d:ita occafione dicendum 
cnt. Quoufque ver6.diiTentiant ifta? fententir pau* 
cis eft annotatumad refponlionem primam.Quan* 
do autcm dicitur Deus elegiflc vel nondum condw 
tiim, vel conditura quidcai, atnonlapfum , vet 
lapfum, id inteliigcndum norunt omnes , non qua 
tales rcipfa funt homines, fed qua tales confideiatu 
omnes .n. f iteotur Deum ab xterno ekgitTc ho«< 
Bes anteqiumcondin elTent,a<5tu iscmpe intermv 
tt adtu externo nemo dicit hominem elefturn 
antcquam conditus cflet - y quare conciliatio ifta- 
fum fementiarum rcfpe&u aclus inteEiii & cxrernj 

E. 3 no* 



- ■ . ' 

zedby Goqgjc 



non fuit facienda : quijm utriufquc adtui ununj 
idemquefit Sc codem modo conhdcratum objc» 
Aum. Et diverfie funt quacftioncs , quando cle* 

rt • Aiofadhfir,& qualitcr confidcrato. 

f Autoritate tui confenfus rnea di&a ftabiljre vo* 

Jhm\ !•»• ' u '» an *g oorantc f» cx h** judicium fiat. Prarparatio-* 
finf m ni pznx ex juftitia,quam cgo cx tuis thefibus etiarq 
§f t rcprobationem appcllavi.fubjicis hominem ut pcc- 
catorcm confideratum, eaque pcccaturo prafuffoni$ 
cx tua raente : ztprmafcntenria, pcccatum lfti ei- 
dcm decreto fukordmat. Prartcntioncm quarrj illa 
cadempriraa fcntemia jufltua pumenti tri(?uit , ta 
hbertati boniratis divin* tiibuis , pumcntcwquc ju- 
ftitiam ab cicxcludu , quum fukjeclum pr&tcririo- 
tiis ftatuis homincm nondum ptccatvtm. Prxdcfti- 
narioncrn five ele&ioncm quam prima jcntentia 
moifiricordia adfct ibit ut contra gratiam diftingu> 
tur, tuae thefcs jam ante cirarae refponf a, & 4« 
grttia aflignant, & quidem fimpltcttcr dttta, quan- 
doquidem hominem confidcrant m natura , ln qua 
t&conStm; gratia vcro, qua mtfiricordta cftcon- 
jun&a fubjicis toamtncm fcccatortm, eique pecca* 
tum prafupponU: fcntcntia vcr6 piima illi pcccatum} 
(ufardinat.qUQrum utrumque rimu) ficri ncquit^ 
jjtaqucineomihiadfcncin vifuses, quod elc&o- 
ncm mifcncordia non tnbuis nifi qua homo ut mi+ 
|trconfideratur, & pratpararionem pccnae jufiitis} 
nonadfcribis, nifi qui homo ut feccator confidcra* 
9mtfSm r;ur. Rei^ondcs^gratiapofit^utgcnercmifcricor^ 
diara ut fpecicm non c^clqdi , & mifericordia paL 
fita ut (pecie gratiam u t gcnus non excludi : fateor, 
ar (jico prim^ gratiam ut gcnus poni no pofle , nam 
gratia qua gcnqs nullitjs. a&us caufa poni poteft, 
a&usinquarafingularis, qualis cft pracdeftinatio* 
Dcinde aliara cifc hic rationem grar;iac 6c miferi- 

cordisi 



I 

I 



Digitized by Google 



CUM F. IUHIO COIlATIoJ 71 

•ordixquimgeneris&fpeciei: oppofitc enim di- 
Cuntur ut fpecics gratiar. gratia nommegeneris ad- 
pcllara progratiaquaihorainerarcfpicic ut condi- 
tum, mifencor Jia nomen cx obje&o fuo na&a pro 
graru qu* hirnincm rcfoicit ur peccatorem &c rai- 
(erun. £x illa priore (1 homo prsedeftinatus dici- 
cur h cc portcrior locum habercnon poteft , G *5 
ift i, itufccicordia nempe,jam illam pnorem Iocum 
nonhibjiifc ccrtum eit , alioquin hac opus noa 
fji f r, Ex utraque conjun&ira prardeftinatiofa- 
&\ dici non poteft. Quarc rcclc conclufi ex uniut 
(pecici poiicione atteram tollens. Si homo ex inte* 
gr* nttnr* evehcndus cft in fupernaturalem glo- 
nam, hoc cftjjr4/ii fimpliciter (umt* & ut contr* mu 
fericordum d$Hingmtnr;Ci cx corrnpta, hoc gratis 
c»m mifcncordia ccnjnntl* , id eft , miftricerdi* pro- 
prrara opus cft. Graria fimpliciter fumta & miferi- 
c >rJia? oppofita hoc non poteft, mifcricordia ad 
illud noncftneceilaria. Praedeflinarioautcmcft cx 
rahgrariaqua: cV porcft efficere quod proponkur 
pra?dcltinariouc , eV neceffaria eft ad illud cfficien- 
dum. Qu>J copulativc fcripfidepraneriris<5cre» 
probaris, iJ feci quia fubje&o unum funt. At 
non ratione:fatcot: & hoc exprelli quum dixi in his 
fol is, id eft, rcprohans,id eft , djmnttu nonpr&ttri* 
%k |u(iiriat memtnifti. Propofitionc aurera fecunda 
mca fignificavi aliam prxterinonis atiam vero pras- 
damnauonis,quam lbi rcprobationem appellavi, 
rationem cdccxmentc eorum quibus fecundam 
fcnrcntiamadfcripfi. Homonymia reprobationis 
rcfponfionefccundaexplicataeft , 3c omnis culpa 
amcrcmota,qui illa voce ubique cx tui mentc 
ufusfum. Ex illis veroqua? (equunrur apertcappam ^wtt 
f et tc a priraae fenccntia? au&oribus dirfencire. Ta**** 
•nimpredajniutioricra a juftitiacflcdicis^tfxten- ** m 

E 4 «ioncm 



71 Iac. Arm. db Prjdbst. 

ffc» i frf- rionc» ver6 fcu reprobationem cum juftitiaqai- 
m *J t% l' dcra fcd non a |uftitia: at prims fententia? autorei 
andov « jepjobanonisqualitcrcunqucfumptac, fivc (yncc- 
dochice , fivc propnc, fiv e catachrellicc, caufom ju- 
ftinac adlcribunt , hoc eft, & pracrcnticnem c\ prar - 
daronationcm a juftitiactfedicunt. Atquomodo 
cledio & pi^tcritio hberae voluntatis opus cft dam- 
natio vcr6 ncccllaria: voluntatis a juftuia Dei/ Pu- 
tavi haflenus cum noftris Thcolo»is , tocumhoc 
dccrctum a liberrima Dci voluntatc inftitutum cf- 
(catq; cadcm mihi adhuc (cntcntia vcra cilc vide- 
tur, juxta didlumjfW rfcreborcnju* mt(cubcr:£<\Cu)H* 
vult mifcretur % & cjuem vult indurat : utroque a&u. 
«quchbcrcfungcnteDco. Sienim ncccifariurn 
eft ut Dcus peccatum punire vclit , qucmodo non 
punitilludinomnibus peccatoribus' li pumt m ah- 
quibus in alijs verd non > quomodo nccciranx* vo- 
luntatis?diftin&ionemenim lllam intcr pcriouas 
xque pociiam meritas, quis nc;n Ubere Dci vclu n« 
cari adfcribat? poftulet juftuia pcenam propter 
pcccatum, fcdab omnibus pcccatciubus squaii- 
tcrcitradifcriraen; fi difcrimmatio cft, ijlacftali- 
bera voluntate pccnam poftulantis ab his, iili* vcto 
Ce/ffco- peccatum condonantis. AtnecdJanumfuitutpu- 
UlHcomm nirctur faltcm inaliquibus. Si ncgcmpoft Chtifti 
degmate^ fatisfa#ionem,quomodo probabitur.' Scio Tho~ 
'l**fj*t**t mamSc alioscx Scholafticis dicere^bonitatisdivine; 
meapu^ &providcntiaeiationcmpoftulare ut nonnulli ad 
dTpeccAtl vitame % ancur > a ^jp c rnii'tanturinpcccatum ruc- 
filttm in ' mc ^ c m pQBnam mottis anerne/.hberum autcm 
aliqubm* c ^ ^ co dcccrncrc quibus vitam & quibus mor- 
tcm velit obtingete. at rationcsillorum mftuvi- 
dcntur rcfurari poflc cx ijs ip(is,qua:ahb]de prctio 
redemrionis noftruc a Chnfto pcvfoluro dicunfj 
Ajuntcnim prsuum lftud fulHuci*s c;ic proom- 



cum F. Iuwio cottATioJ 71 

nium hominumpeccatis, at fi juftitia? divinae ne- 
ceffitas poftulat ut aliqui pcccatorcs damnentur, 
jam ptctium illud pto omnibus fuflKciens non eft. 
Iuftitiaenim pretiumilludaccipientispoftulatne- 
ccflaridjUt ahqui redemptionis fint expectes,ina er- 
go conditionc ab otFercnrc oblatom eftj, ut juftitia; 
nccelTitati femper fua illa reftarer aliundc poftulan- 
daftfisfa&iOj&abalijspreftanda.Neque eft uoi 
feoc poflremum fcholafticorum didfcum ,qucd ta- 
mcna Patnbus funt mutuati, quifquam rejicicn- 
dum purer,planis enim & exprclfis Scripturs tcftii 
monijs comprobari poflet, fi opus cffet. 

lam ad argumentationem meam fecundam ve- Sdvttk 
niamus.'illa haecfuir. Sentemia, ex qua Deus ne- f*c**4*'m* 
ceflarioau&or peccatiftatuitur,omnibusChuftia- & limtnta ' 
niscft repudianda/imb&hominibusomnibustnc- J^^^T 
moenimmortahumquem Deumatftimat^malum mA f eHten _ 
arbitratur. At ex fencenua Calvini &Bez* Deus tlA n ettni 
neceflanoautorpeccatiftatuitur. Erg& rcpudiada. neceffauo 
Minocisprobatioconftathis illorum verbis, qui- fiatm 4N- 
bus dicunr, Deum ordmajfe ut homo laberetur & vi- Roiem ftc • 
tiofm fieret , quohacratione vtam [uUaternia conjtiyt CAt ** 
patefkceret. Namquiordinatuthomo hbatur tte. 
prrccet, llle peccaci au&or eft. t Ixc mca argumcn- 
tacio firma cft,neque per tuam refponfioncra debi- 
litata. Eft enim ordinandi quidcm vox aequivoca, 
nam figmficar propne* ordinem in facltis difponere, 
6c rebus fingulis pro modo ipfarum , quo fignifica* 
tua (cholafticis pene femper ufurpatur. Sed fumi- 
turetiamnonnunquam proeoquod eft firoplicitec 
&abfolutedecernere voluntate determinante fa- 
ftam. Sedquidtum?ancontinuo,qi«iaegovoce 
illa ufus- fum qua; eft aequivoca & varie ufurpatur, 
aequi vocationem commifi?Non puromifi probetuc 
quod c^o voce illa vario fignificaiu ufus fcm in me£ 

E $ pro- 



Digitized by Google 



74 Iac. Aru. bb Pk^dist; 

probuionc. Secus rariffima fit proba argumenta* 
cio , quum proprcr rerum multitudincm 8c ino- 
pum verborum crcberrirac cogamur utivocibua 
divcrfum figmficannbus. >£quivocatio tutem 
dicitur qiiando vox aliqua in eadem argumcn- 
tatione aliter atqnc alitcr ufurpatur. Arego in 
propofinonc mea &in alfumptione eodemfenfu 
vocem illam acccpi,& (ic Jibcro meam arguraen» 
larionem ab xquivocatione. Dico hoc ex ipft 
criamlivjuerc. Namaddita jlla,** homo tabtrctur, 
fignificanr ordinandi vcrbum utrobia; accipi pro co 
quod tft f*tf* fmphctttr dtctrncrt, vel porius pro eo 
quod cft faciencja fimpljciter deccrncrc : non poflo 
autcra accipi, ob ilia eadem ad jc6ra,pro eo quod eft 
ordinem fa#orum decerncrc. 

Jam fyllogifmum paucis ponamps ut rcfponfio- 
pem tuam ex advcrfo conferre queamus. 

>r«*»t»- Qui trdmavit ut homo Ubcretur,& vitiofus ficrtt, 

Utv ipfa auttorcft lapfacrpeccati. 

pctmda j) tm ordinavit ut bomo Ubcrctur & vitiofiu ficret, 

jfrm. s>U £ r g 0 j) em e ft au Q or p ecC ati. 

lH}p<* Negas propofinonem , fi ordinandi verbum fa- 
ST! mfh mitur P roOK " ncni in fa&isdifponerc. Negns af- 
dtramut fumtionem fiidem verbum proeo quod eft fa&a 
Mjfranf. icu facicnda fimplicitcr decerncre ulurpatur. Rc- 
Unijai cic fanc:& cgo obi in eo allentior. Scd quid fi idem 
vcrbum in propofitionc fignificct fadta feu fccien- 
dafimphciterdifcerncre: tumfanc vel tequoque 
fatenrcvcraeritpropofitio. Secusvan^cft diftin- 
flio vocis , fi falla fit propofitio quocunque modo 
. voxfumatur. Atvox illa inpropofitionefumirar 
procoquodcft facienda fimpliciter decernere ut 
fiant, quod declarant ipfa verba:^* * ordinayit ut ho» 
mo laberetur. Iam aflumtio inquis falfa eft, (i vox 
codcm %nificatu quoin propoGrionc ufurpatur; 



CUM P f IUNIO COttATfO, 7f 

$c fic non fequitur conclufio. Refpondeo npn hoc 
I nrer nos quarri an ailumtio ifta vera fit nec ne, vocc 
ordinandi pro facienda dcceFnere ufurpata-, fed an 
hoc llh dicant quibus primara illam fentctitiam at- 
tribui. Quod fi illi rjoc dicant & propofnioilla 
yerafi{,turn (equitur ex illorum do&nna, &tc 
ipihi confcntjente,quod Dcusfit au&or peccati, 
Fatecis enim peccaci autoremeflc ijlurn^ qui or- 
dinat ut peccatumfiat, voluntatc firophciter de- 
ccrnente & detcjrmjnante. At C4v%ntu & 7>e%4 
id dicunt planis & apertifljmis verbis , nullius m- 
digis cxphcationis , & iftam explicaripnem vocif 
trdtnsndi , quamtu propriam dicis &egoagno- 
(co . nullo modo admictentibus. Velini autem 
doceri, quomodo pcccati fiendi ncceffitas pcndcrc 
jpofljtabordinatione&decreto Dci,aliter quara 
per modum caufae five efficicntis fivc dcficient,is: 

Sujc deficiens in efficientera rcducitur, quando dc- 
cicntis efficicntia ncccflaria cft ad vitandnm pec- 
catum. IpfeT?^.* faretur lncompraehenfibile cfle 
quompcjp Deuspoflitefle exrra culpam & homo 
culpae obnoxius, fihomo Dci ordinafiprie & nc- 
feflati&eftlapfus. 

Hbcitaquc faciendum fuit; illpfum fententia vtonfuifl$ 
fuit hberanda ab iftius abfurdi confequentia - y quod " icefle <to- 
cgo illi mea argumcntatioqc impingo. Necefle vc- f<fri ^ 
rbnonfuitdoccriqupmodoDcus peccatum otdi- 1 *'*"* *°* 
navcrit,& quodpcccatiauftorYCrenpnfit. Alfen- e ff eAtiC ^ 99 
tiorenim tibi utrobiquejtura in explicationeiftiui jRJj!^ 
ordinationis, tuminco quod Dcus pcccati autor $ jh r j m 
non cft. Quin & ipfc Calvinus & Beza apertc ne- h0 n feqni 
ga^t £)eum autorem peccati eflc licet ordinatio-^^irM 
ucm pcccat j f alcra dcfinianrqualem vidimus : atfrimxfm* 
non commpnftf ant quomodo hsc duo inter fe 
convcnirc poflint. Qtjarc vclira planc &pcrfpicuc 



com- 



Digitized by Google 



V* JAC. AtM, ©E PRifOlST. 

commonftnri , quod Dcus ex illa ordinacione au* 
«oc pcccan non fhtuitur , vcl fcntentiam comrau- 
tari ; quandoquidem multis cft fcandalo, iino cau- 
fa anobis lecedcndi nonnulhs, quamplurimis Co 
nobis non conjungendi.Omnino autera mihi pcr- 
perfuadeo&tcillarn confcquentiara videtc > lcd 
roallc fciucntiain virorum iftorumcomrnoda.ex- 
plicationc hbcrarc ab abfurda & blafphcma confe- 
lcaucntia,quam itli iftamimpingere.Candorisccr- 
tcnoc cft & bcncvolcntiac , (cd nulh bono uiurpa* 
tar,co quod glotla, ur loquuntur» contr«m eft tex- 
tui, ut cuivu infpicicnti & textum cum gloifa coa* 
fcrcnri c(l m jnifcftum 

Duxporrji<rxqua?ftiones,q«as tibioHjieis,mi« 
hi negotium non faccifanr, quum res ita cxplicatur. 

Gaudeotamcn perpuLhra tua& elegatut ifta- 
rumquxftionum rraflatione. Fgo vcro advctfus 
Qutjhtnes fcntcntiam CalvmicV ikzarquarretem : Quomodo, 
i M 1 *" & mottu voUntaiit proprij er (tberi diamnr , ^uum 
J X L voluntaiis alln* Dexdccreto adunumftt detcrmtna. 

PYltti& I (H m 

mtU i*- tm ? Cur De^uhomim voluntatem indtde- 

ietfkrioj f(. Wf j Cf4 j M hbertate illum utifruiipfo attu noluenrt Hae 
<vendd\ntifi cnim quaeftiones necdfan6 tutlt folveudae ill is au- 
eaminde • toribus , nifi lentenriam fuam indefenfam defercrc 
fenfAtn r f- velint. Appaiet erg6 ex his meam argumenratio- 
linqnere ncm non fallere,fcd firmam lmreotamque manere, 
•Wiar. proptcrea quod omnia, qusc attuhfti, pra?ter mcara 
argumentationcmfunt , quaenon voluitex mea 
roenteconcludere Deum efle pcccati autorcm ^ab* 
fit a me iftius blafphemia» abominanda? vcl cogita- 
tio ) fcd cx Calvini & Bczx fcntcntia id necetTario 
confequl* quod ( fidcntcrdico ) abs te non cft con- 
futatum; nequeomnin6confutaripotuit,quum 
ordinandi verbum aliterquamilli ufurpes , atquc 
<o leafu, fccundum quem cuara fi Deus peccatur* 

ordmaife 



1 



Digitized by Google 



citfo F. Iawio collatio. "77 

etdinaflc dicatur, nihi) minusquara Deum auto- 
icm peccati ciie concludi potcrit. 

Dixi mfuper fentcntiamCalvini &Bczse qua fta- Vtdifiiu+ 
tuut Dcum ordinatlc ut homo laberetur, & vitiofus ^ l °utbm^ 
fieret, non pofle cxcufaxi quominus Dcus pcr illam 1 mpt »fi* 
peccan audtor conftituatur, perdiftincliones aclui{ <ntm,a Ti 

© r • o sr - • rx • j leUltMt Cf\ 

cc vtttofttatu tn auu y ntcefjtt^tts & coacltonu, dccre- txCH r an t 
ti cr exfequutionu ydtcrttiefficacu tf ptrmijftvi , ^cdviuuu 
hocabilhus fcntentise au&onbus fententiae ipfo- & Beza, 
rumconfentanccexplicatur: ncquc pcr dtvtrfum dtque 
refptttum decreti divitii r*r naturt humame fttt bomi- ttfitate 
$$u , nequc per additionem finis , quod ncmpe tota ***um ud~ 
iftaordinatio fiat ad gloria? Deiilluftrationera. Vi duceudg* ^ 
dcris mihi, vir reverendc,non vidifte quorfum ceo um¥m 

harc attulenm, non cnim novam aliquam atcu- L T 

tncntationcm adfcrrc volui contra fentcntiam pu- 0 
martQjfcd objeclrionem mcam antcccdentem fir- 
ttiarc volui per rcfutationem illarum folutio- 
lium , qua? adefenforibusilliusprima; fcntenti» 
adfcrn (blcnt , adverfus objccrionem, qua illorurn 
fenrentiximpegiquod Dcusindc aurorpcccarifta- 
tuarur. llli enira ur a fua fenrenna crimen ilJud re- 
pcllanr, nunquam refpondcnt illud quod abs te al- 
latumeft,-idenim (ifaciantafententiafua refiliant 
ncccfte cft, quac omnino muratur , fi veibum ordi- 
jiandi,quo llli utuntur,fignificet non peccatum dc- 
ccrnere faciendum, fed ordincm infa&oftatucre, 
quemadmodum tu voccm lllam explicas. Sedut 
doceanr ex fentenria ltfa fua non (equi , quod Deu$ 

{►cccari autor (ir,adfenint hajc quae ego pofui^&di- 
igentcr cx varijsillorumfcripusconquifivi; quod 
omniuo rnihi facicndum fuir antcquam illorurn 
(cntcntia? ccimcn illud impingcrero. Si enim ullarn 
iliius lentenrix cxplicationem,uIlam diftin#ronern 
jrfvcnirepotuificm, quiiemenmilk potuiiTct ab 

ille> 



i 



I 



y% Iac. Arm. di PKMT>t$r m . 

illocriraineexcufari,confcienrijt meae ftiiflct feti* 
tcnriam illam lfta confcquentia non gf avarc. Tui 
diftmftio vocis ordinahdi, difficuhatem quidcm 
toiU,fed ita.utuha cadcmqut opcta fcntcntiara 
lollai cx qua cgo illam fcqui commonftravh Fac ut 
pvmx fententue autorcs dicantDctim non aliafcn- 



tinucro,fatcborquc diftinaioftibus dlis optis nort 
cflc ad talerrffehtcntiamexcufandam. Quid ita?or- 
dinasdichim voxtuofcnfu ufurpara pncfupponit 
pcccati perpetrationcm; cx illorum fetifu perpetra-» 
tionem pcccati praecedit & pomr. ordinavit cnirri 
Deus ut homo laberctut & vitiofus ficrct § non uf 
dc laplo & vitiofofaccret quod otdo fapicntiffjbo- 
nitatis St juftiti* divinae poftularct. Nulla crgo hi<2 
cftevagatiocxtralineas. Dicisomnes lllas diftin-» 
dioncs potius communitcr ad qusrftionem dc pro- 
videritia pcrtmere.crgd & peccati ordinatio ad pro- 
vidcntiamcommunucrpcrtinct.Quod fi fcntcntiajf 
primae au torcs ordinarloncm pcccati pradeftinafio* 
nidivinae ad(iripferint;quid mirum & diftin&io- 
dcs illas ad eandem adducif Nullum crgd hiC 
meurt pcccatum ,quidiftinclionumiftatum fnen-* 
tioncro fcci. Cofttrl,pcccaflcm Ci omiflJs ilhs dw 
ftindcionibuscrimclihocimpcgiflcmillorum fen-* 
tentia^quam illipcriflasdi/hn&ioncs liberarc ab 
illoobjedamentofblenf. 

Quum vcro pcr tua crplicationem iJlorum feri* 
tehriaro abiftoobjc&ocriroinc non liberavcris t & 
cgodixcrim,iftasdiftin<5fioncsad fcntcnti* excq- 
fationcm & dcfenfioncm non valere j non crit inu- 
tilc, fipaucis id commonftraveto,non tui caufa,qul 



alirer fenris de ordinatione peccati, fcd iIlorum,quj 
(cfttcnuam illam primam uncat, proptctca quod 




puu«9 



Digitized by Google 



CUM F. IUNIO COLLATf* 7* 

Futant iltam pcr hafce diftin&ioncscommodi dc- 
*cndi poflc. 

PT\mddi(linUiont itautuntur, In peccatoduo ttm*k 
funt a&us & viiiofitas. A6tus Dcu$ autor cft pct V' m * 
fuam ordinationcm, non vitiofitatis in a&u. diftm- 
dioncm primoconfidcrabo,dcir)dc refponfionem 
cx llla. Dirtin&io illa vulgara quidt m cit, Sc venta- fafaiw. 
tcroaliquara prz fc ferre videtur,ar diligcnnuicxa^^ <ff> 
minanri apparcbit facilc ejus cx bona parte falxlt^ s, 
Noncnirncftgencralif cmni in univcrfum pcccx- 
tocongrua. Iroprimis omnia peccara adverfulle- 
gcs vcrantcs pcipctiata,quar comroiiljonil dicun- 
tur, banc diftinclioncra refpicium. Nam ipfi z&m 
lege vctantu r, & proptciea ipfi a&ut fi perpctre»» 
tur pcccata funt. tft cnim pcccati ratio fbrmalif, 
tdvcrfus lcgcm pcrpetraturh cflc. Verum quidcm 
cft a&um lllum qu a aclus cft pcccatum non ctfe , fi 
lcx illi pofita non fit t fcd tum ncque act us eft ha- 
bcns vitiofi tatcm, Abfit lcx , a&us natiualitci bo- 
tius eftr pone Icgcm aflus ipfc malus cft.urpcte vc* 
eitus, non aliqind in adu qiiod otvopla fcu vit rofirae 
dici poilit.Excmplo tcmdccIarabo.Efus vetiti fm- 
£ius, fi hominis arbitrio,quo ad jus, fuiflct rclidluf, 
duIIo modo peccatum eflet.neque peccari pars,nc« 
que aliquid in pcccato ,* at a&us idcm legc vctitut 
sion poteft non cflc peccatum fipcrpctrctur,ipfe # 
inquam,adr.us,nonahc]u;dinaftu qucd viricfits* 
tis nominc appellari poflir. A&uscnim llle fuie 
fimphcitcr fa&us lllicitus per lcgis pofironcm. 
Vcibo effeccro, fi pctiero mihi tcn rronflrari lrt 
iftoa&u vitiofiratcm abipfoafittdiftinftam. Io- 
cuxriautem fiabetilla diftin&io in a&ibus c,ui (c- 
cundum praeccptivam lcgem pcrpctrantur , at nc » 
cum debito modo, ordine & hnc. Sic qui t lccrr o- 
(ynamdatutlaudctur, bonum a&ura malc f nt 0 

cfi^u* 



a* 



8o IAC ARM, DB pRi€X>IST. % 

cftquciu llhusfadlo a6tus& vitiofiras nftus, fii* 
cundura qaam ille aflus peccatum dicitur. At pcc- 
catun; quod homo perpctravit initi6,ex ordinatio- 
nc Deifuitpeccatumcoiv.miffionis. Ergo abilla 
diftindhoncalienum. Hcc fundamcnro jn&o , jam 
etiam evcita cft ipfa refponfio cx diftin&ione illa. 
Std agi & lllam videamus. Deus, mquiunt, aclus 
autoreft pcr ordinationem fuam, non viuofitatis» 
Imd ajo cgo Deum,ordinaflc a&um lllum non qua 
a&useft.fcd quavitiofus. 
. Ordinavit cnim ut pcr ilium gloria mifericordi» 
& juftiticilluftrarctur,mifcricordi^inquam condo- 
nanris & juftiti^ punientisjat illailluftratui non per 
actumquaadtus eft,fed qua pcccarum eft & acrus 
vitiofus. Nonenimadtusquatalis indigcr icmili 
fonCi (cd qua vitiofus, ncque a<ftus , qua talis, me- 
letiir pa?tiam,fed qua vitiolus Erg6 glori* pei m w 
lericoidiam & juftitiamdcclaratio cft cx a&u qua 
viuofus,nonquaaclus^crgo ordinatio qu« finem 
Kabuitilluftrationemglori£iftius,non fuit adus, 
quittte,fcdquavitiofus,& peccati qua cft pec- 
ciram & <w0/u/*. Inutiiis crgoeft iftadiftinclioad 
icpcllendam obje&ioncm quam ego illi fcntentiae 
impcgi. Addoampliusadrcilucem. Si Deus cfti- 
caciter determinat voluntatc admatcrialc pcccati, 
fcu ad prava objedte,quanquam dicatut non dctcr- 
, rainare voluntatcm ad volcndum malum fub ratio- 
ne mali, tamcn conftituitur author peccari : quia 
ncGipfebomo vult malumfub ratione mali, nec 
JDiabolus follicitat ad malum fubrarione mali , fed 
fub ratione delc&abilis y& tamen diciturfimphci- 

**mari* Secunda difHntli$ eft neccffifatis & coa&ienis, 
ftc*nd*Ai. ifta hoc modo utuntur.Si Dei decretum , quoordi- 
/Miitfc navit uthomolabexemr, hominemadpeccandura 

cogerct* 



* Digitized by Google 



TttM P. IUNlO COtLATlO. Sl 

cogeret; tum fane Dcos pcr illud dccrctura pccca- q** ttuZ 
tiautoreffct,&homoimn1unisaculpa: atdecre- «SF»* \ 
tumiliiicfnoncogit homincm , neccflitatem tan* 
tdm imponit, ica ut noh poflk non pcccare^qua^rie- *** 
ccllicas illi hbertatem non adimit: ergo homo 
quumhbcripcccctftantedccrcto, fui lapfus caufl 
clt, Dco citnt bulpam cx iftcme. Cohfidercmus di- 
ftiriaiohem&uiumilhus. ' - 

Neceffitas & coaftio djfferunt briqdam gch xxi 
& fpecies. Nam neceffitas etiam coattionem Tiib fc 
comprarhcndir. . Eftque neccffitas duplex , alia ab 
iTftcrna,alia ab eitcrnacaufa:alia naturalis, alia tio- 
ftnra. Nccfcffiras ab externa caufa & vttdem* coa-' 
aiodicitur.iivcillacohtni riacuram five advcrfo* 
Voluntatcm fiarj ut quitm lapisihaltiim jnojkituri 
^ffonior imbccilhoris thanu abutitur ad altcrum 
Verbcrahdurrr.lila alteta nccfcffitatis nominegene* 
rali] fcd ad Ipccialem intelligcntiahi contra&o ap- 
pelktur. Eft crgo ihtcr hafcc duas (pcciesaliqua 
convCnicritia , quatenus idcmbarticipant gcnus:<Sc 
ahqiia difcrepantia, qu£ fingjuhe propiiam fbrmarat 
habent. An vcro eoufquedifferant , utcoa&iofo* 
U hbcnati fit contraria ; non illa altera nectffitas; 
& cjui cogat ad peccatum fir pcccati ciufa , hbn ille 
<]ui neceffitat citfacda&ionem, jam vidcndum c(h 
Hoccnimillidicunt qui diftin&ibric ifta utuntuC 
Dfclibertateprimtu IlIaopponiturdirc&£nece(fi- 
tati in gencre confidcrata:, tam natutali quam coa- 
ifeiv*: utraq;emm mducit a#us inevitabilitatcra, 3 
quarincvitabilitaslibcnatcmiollic. Libcrccnint 
agi t catifa qiif adlri firipcndere potcft. Dicunt non- 
iiolii libertatcra cura naturali ncxcffitttc oprirai 
confiftcrccxcmploDciqUi& nathri fclibcribo- 
*as cft. fiona vcrba. An Dcus libcr* bonus cft?boc 
^Mtfphcntfnoa multuabcft. Dco btwxitts fua cft 



tl IAC. ArM. DI PRwCDIJT # 

^ :t ftatUttlis & intima , fine qua nec Dcus cffc poreft 
nonerg61ibcrcinexilUr. Scio hbenatemahquara 
corapiaccntiaedrci abcholafticis, at conrra iplam 
. libcuatisnaturam&dcfinitioncm. lamdcpccca- 
to. pcccati caufa cft qui ncctfliut ad pcccandum 
qualxunquc ncccflicationis adiu , (ivc cxtcrno, fi- 
vcintcrno :fivc internafuafionc* motionc^dudtu, 
Cui nccdfono obcdit volun wsifivc cxtcrna violen- 
iiaadhibita, cuitcfiftcrcnoii valct voluntas liccc 
vclit;quamquaro tunc uon (it futurus adus lllc vo. 
luntarius. Irn6 gravius lllc pcccat qui iflo a&u utu 
tut qqam hoc^ nam illc hoc facu ut voluntas crca- 
tuiae confentiat in peccatum, iftc minimc : hccrillc 
confcnfusnon fic voluntatis qua fc haber fecunr 
dum modum voluntatis libcrae , fcd qua fc habcc 
tit naturivquo folo modo Deus voluntatcm lta rro^ 
vcrc potcft,ut nccclTario movcaiur, hoccft,non 
poffit non movcri. Atq; ifto pa&o, voluntas ut na- 
tura coufcnticns in pcccatum immunis cft a cul- . 
pa. pcccatum cnim, qui peccatum, cft a volunrate 
libcra&fccundummodumhbcrtatisfuac in objc- 
irum tcndente. Lcx enim non natura: fcd volun- 
tati,non volun tati qui fe habct fccundum modum 
fiaturx,.fcd (ccundum modum libcrsc voluntatis, 
eft lata. Vanaitaquc harcdiftin&io cft &incfticax 
«dlibcrandum illam primam fcnrcnttam abobjc- . 
* ifocrimine. Si quis pcrtinaciias tucri vclic, unum ; 
cundcmq;actumlibcrc&ncccflari6patrari poffc, , 
divcrfis re(pe&ibus,nempc rcfpt&u caufiepriraas 
* ordinantis ncccflan6,at rcfpe&u caufae fccundx, 
libcrq&conringenter. lllc iciat cbmangcntiam & 
' ncxc(ritatcmnonrcfpc<aibus,fcd intcgris ellcntijg j 
dillentirc,rocamquccnc»amplitudincm dividcrc • V i 
& proprcjrca coincidcrc non poteft. Ncccflaf iurr* .-. 
cft quod oon ppteft wr* ficd^^ 

*. 



Digitized by Googi 



CUM F. IUHIO COIIATIO % 

J*oteft non fieri. Eccc contjadtccntia* qua? nullo 
tnodo cidcm a&ui tribui poflunt. Voluntas libcrc 
tenditinobjc&umiuunsquandoa potcntia fupc- 
riorc non cft detetminata in nnam partcm. at de* 
tcrminaticMic Ula fa&a pct dtcrctum aliquod Dci, 
nonampliuSdici poteft hbcre in fuum objc&um 
tendere* non cnim jam principium eft fui adtusdo^ 
minium & poteftatem habcns.Sed ofla Ch/ifti{hoc 
cnim excmplum adfcrunt) an-non c|iis funt na- 
turxutfraiigipotuerint. ? & tamen frangi riott po- 
tuerumobdccretUm Dci. RcfpondeO, fublatade- 
terminatiotie frangi potuerunt:ar pofita illa t>er de* 
crecum Dci,ftangiomnin6 non potuerunt.noceft; 
hcctflarium fuit ut integra mancrent , non contin- 
gcns. Efgone Dcus oflium naturam mutavit? non 
ioit opttfc Impedijt tantum ne aAus confradiionis 
tdhibcrctur oflibus natuta fua fiagil.bus, qui z£tus 
adhiberi potuiflet im6 & adhtbitul fuiflet,nifi Deut 
decrcto fuo & a&u cx decreto pracvcrtiflct. lam 
enimpofueratfpiritumfuumdominus, quum oG» 
fiumfrangedorum caufaadvcnircm miliccs ad cru* 
cem^ crurifragium accetcrandar mortis caufa rum 
ufurpabatur. Ncprolixior fim>non refuraboom* 
ijes obje<ak>nes : pt rfuafum autcm habcocx his 
qux pofita funt emnes rcfurari poflc* 

Tcrtiadirtin&io eft dccreti& exfequutionis.hac 
iri utuntur. Licct Deusabactcrnodecrcvcritquof- ttrtU du 
d? horftlncs mortiaddicerc, &qu6hocpoffct i or-/'* fl '* ,, *i 
dinavcrit ttt in peecatum labcrcntur i tameh illud ******** 
fuunidccretumrtoncxfequitut , aftu iofos con- 
dcmnando^nifi poftquam ipfi homincs colpi fui vr JJJ^ ♦ 
tiofi fadhfuerint;& proptercaimmunis cft iculpa. 
Rcfpondco. Exftquutionem peccato fucccdancam 
Xiou excufare 1 culpa illum,qui dccrcto fuo ordina- 
Wtttpccwcumficrct^quodpoftcapttwcci: : im& 

F a <H& t 



ttmth 



Digitized by Googl< 



$4 r. Iac, ArmI pb Pr a d i$it 

qui dccrcvu & ordinavic uc pcccatusn ficrer,itle 
pcccatum pcrpettatum juftc punire non potcftr 
noncuim potctt cllc ultcc rci ra£t«,cujusfaciettdsc 
fuitordinatorinonpouft dlc ordinatcr pccnac qui 
cnmmis futt orduwt cr. Et icclc Auguftinus , Dc*s 
pcethu criminum *on iffa mrnim ordtntre novtt , or> 
dinarc ncmpc ut fianr. Et jam antcdcrronfiravi ho* 
mincmfuaculpavittofum nonfieri, fiDcusordi- 
.navciitutlabcretiir vitioluiquefierec. < 
Xtmotio <^rtadiftmAiocAdccrcticfl)tacis& pcrmif- 
mutrudi- fivi;ciuardiftindliorc<ac cxplicataomncm diflScul- 
QivQionis 9 xq ern tollcc,fed tcllct ctiam fcntcntiam,cua Dcus 
qutll de~ ^icitur pcccatum ordmaftc utfieret Scd autores 
tiiutfficA-- prjjp^ (ciuchcia? pcr dcctctum pcrmiflivum fuarn , 
^P*^" lilam fcntentiam (tabihre nictmtur. Dicunc enim- 
w * Dcum non cfficcre fcd dcccrncrc & ordinaie pec- 
7 c4tum; dicunc dccrcto eftioaci non ficri fcd dccrcto 
ipcrpiifli voortliuari: vcrumdccrctum pcrmiflivura 
icarcxpN ant, ut cum cificaci coincidat. Permiffio- 
nctn euim intcrprctancura^ioncmvoluntatis di- 
.Vinsc,qua crcacur* ucionali illam gratiam non dat 
f quae ad pcccatum vicandum cft ncccilaria.; Hacc 
a#ioconjun&alcgispofitioni,plenain iu fc pcccati 
caufa^icomptchcndit. Qui^nim lcgcm fctc im- 
pofifibilcm pr^cfticu cicra^ratiam ; & graciam deno- 
gat ilK, cui lex pofica eft ; , illc caufa t ft pcccati pcc 
\ . . niodttmremovcntisprohibcnsncccHarJum.Scddc 
. c iHo ctiam poftca. ? . . r 

. • Alioquifipermitlivumdccrctum reclc cxplicc- 
turj Ccrcumcftillumquipcccacum pcrmrttcrc de- 
9 * : ' A " crcvic.nullo modo pcccaci caufam eilc; vcrfatiic 
" cnimvolunraccfuacircapermtifioncmfuam >: uoti 
circa ipfum pcccacum. Ncquc confcntanoafuuc 
haec duo:Dcus pcrroittit pcccacurn volehsy& Dcus 
yuh pcccacum; ibi cnim permiffio cftobjcfiom 



Digitized by G 



C*M F. IlINIO COLlATIor %} 

vohintatis , hic ipfum pcccatum, Potias conrra Cc- ? 
^uitur, D;us pecmtttit pcccatum, ergd non vulc 
peccatum. Qntenint vult aliquij>i^n r^mittit 
id ipfUm: dft cnin>pctmifli.> fignnraredufi&ww " * 

iuntatis. ErgA iicc ifk ilhaftio fcmcntiam pci- . u / 

raamcxcufac. 

Quj n ta difti ndtio eft decreti di vini & natur* hu> tomth 

soanae • qtia ita umntur. Pcccatum fidecretumdivt- qninu <di- 

mun conliicies, neccirario^uidcm.fit fed finatu- P^onu. 

*am hummam in utramque partCm aquc libcram if* 

& flextbilcm rcfpjcias, contingenter fit & Iiber&&. ™ . 

propterea ilh tanquam cauix proximac omnis cuJ> yx 1^4. 

pa transfcribcnda. Dehocjamantcaegimus in (o- Mtf . 

eunJi diftinftione&fuffipicntcrrcfuravimus/ ,' 
Sed cadem dillin&ionc altter ctiam utuntur, per tximm. 

diverfum tefpe&um finium,quosDeus fuodecreto™ 11 

pcopofitos habct, & qui humini pcccanti propofiti ?* 
funt. De«is cnim.inquiunt, fuodccreto intcndipfff™^ *>* 
ftiam gloriafn illullrare^ homo vero. (dx cupiditati 
Euisficere: Sc Iicethpmo idem fuciat, quoddivini» 
lus cftdccrctum, non tamcn,idc6fadtquiadccw- 
tum cft, fed quja irafcrt cjus voluntas. Re(p.primd, 
finembonu.iua&ionem infc llltcitam non com~ 
probare,(cubonam reddere:non cnimfacicnda 
rmla ut eveniant bont. M tlum autv-m cft ordinarc 
peccatum ut fiat. Secund6,&.hoc a Dci dccreioefc 
f£,ut hpmo faciat id quod Deus vetuit,ut fatisficia* 
fuas cupiditati , &c propterea hominem a culpa e*- 
cufiri. Tcrti&,licecdecrett divkii impletio nor> fiV 
fi<m qui homincmmovcat ad peccandum; ramenv 
illaeadtfmeftcaufa quae hominenvteni , tacito 8c* 
imperceptibili motu, efficaci ramcn^pcccarc faciac: 
feu potius, a&um illum prxftare quem Deus ut fie-v 
r<t decrevit , aui mmtefpe&u hpmims pcccaruia, 
dicinoapote(w - 



Digitized by Google 



%6 lAcAHM. DB PRiCDEST. 

tim#ti# Pofhema dcnique cxcufatio cft, ab additionc fj« 
yfcu <ii- „j 5 : q U £ (jc u W ntur. Hoc dccreram Dci non it* 
/Fin8*im enumiar* folcmui, quod Dcus ftatuerit nonnul» 
fatinifti ^ 0 " 1 * 1165 morti # condemnationi addi- 

«Mfetoif ccrc * Waddimu$;quoipfiuj juftjtia, ad wnfiinif 
ink Drt ipfimgloriamilluftraripQifit. 
f r#/#/Sri, Refpondco.additioncm illam non ncgare quod 
pofitumeft ( ftabilicurcnim pcr rcdditioncm cau* 
additionem finis etiam optiminonjuftificarp 
a& ionem^qu? in (c forraalucr bona non fit.quod & 
anrcdi#umeft t Ex his ergd apparcr, quod illac 
cxcufaciones fcivol* funt, ncquc vaicrc poftunc , a4 
defcndendam (ententiam,qu$ ftatuit Dcum otdf- 
fiaflcuchomolabererur & vinofqs ficret , qu6 ira, 
viamiibi patefacercc ad cxfccuci^ncm dccicti , 
quodab«rcernodcilluftrandafua gloria per mi(e- 
ricordiam & jufticiam apud fc^onclulit # piopo- 
luic % 

Si quispucecullamaliam vcl diftin&toncni vcl 
expiicacionem adfcrn potfe.qua fentcmia illa excti* 
fctur&defendacurjmelubentiffimoii fict. Sed vi- 
deac lllc nc fenten>iam iromuccf, aut aluui quiu 1 a4- 
^ dac ipfe fcntcntia? nullo modoconicncaneum. 

Objicis ubi fub fincm rcfponfionis fcptim*; 
ErgA judicia Dei a contingcntU pcndent & fun- 
. danturcoiitingcntibus, (iad hommemqua pecca- 
cor 6V ad pcccatu ipfius refpcxerjnt. Quar objc&io 
quia etiam adverfus mcam fententiam , qua pccca- 
rum in obje&o dccreti Dei prarftitucndum arbi- 
rror/ftcir,cftmih!confidcrandadiligcntius Iudi» 
cia Dei mulca fuper pcccaco fundari planiflimum 
cft cx Sctipcuris,qu* camcn eadcm cx peccato pcn* 
dcre dici nequcunc. Aliudcnimeftpcccatuftituc- 
rc obje&um & occafionera judiciorum divinoru m, 
aliudidipfnmcaufamfaccxc corundcm^ ludicwm 



• » — • 



Digitized by 



CHM P, IUMIO COttATIO. tf 

quodDcusftcitdcpeccaco, libcrc facit, nequeid '^Hiiciuw 
pendct a peccato, pollet cnim fulpendcrc, polTet in Df« <\hoI\ 
cjus locutti aliud fubftituerc; at fundatur tamcn inf* iitd( P.«« 
peccato, cjuia citra pcccat* m ita judicarc non pof . 
fct. At pcccatum cft contingcns fca faftum cotuin- £ *™ t 
eentcr. Erg6 Dci judicia fundantur inconimgenn- W J 
pus. Negocortfcquens. Nam Dei judtciarundan- tonu ^ ( n v 
tur in peccatonon qua contingcnrcr fa<3um , (ecj ttt fiUnm n 
quaccrtd&infallibilircra Dcoprxvifum.lntercei^ ««l^ 
ditcrgovifio Dcimtcrpcuratu & judicium : quare rmij*** 
iudtcium fuudatur in vifionc Dci ccrta & infallibi- vjH^ 
Ji. Demdc quod cft, quatenus cft, neccflarium eft. 
Dciauttm judiciafundantur in peccato jam fa&o 
fc cxift^ntc. In rua vero folutione, veltm nuhi ex T 
plicari quomodo qiwr contingentia funt \ Dci ordw 
natioqe pendcant , fivclccundum ortum five fe- 
cundum aclum; orJinatioms voce fumtaproco 
quoii eftfacicndadcorrncre , nonpro co quod cft 
ordincruin fa<5hs ftatucre : ita cnim yox ifta hoc lo- 
cocftfumenda.Nnnliccc modumcontingeutem 
sn natura ft uuerir Deus„ tamen cx eo non fequtrug 
ipfa conrtngentia orrum habcrc ab ordinationo 
Oei, Caufa enim hbeia cV a#us fui domina aftio* 
ncm contmgentcmfiifpendcre potcft proarbitrio, 
vcl producere, ita qiioqitedcaelu. quare necillutj 
intelligo,quomodocontingentia ,qu:c taha fiinr^ 
proptetca quod modum contingentem ftatuitm 
narura Deus A Dco. non fint contingcntia.pcccatum 
nullo modonullius rcfpcftu eft necclTatiiHii«Ergci .; 
peccatum Dcoquoquc eft; contin.gens^hoccft,i 
£>coconftderatur ut contingcntcr fa&um , licct vU 
/jone ccrta & infalUbilj, ptopter infinitatcm fcieu- 
tiae divinx. ncquc paria funtcaufa? luperiori con« 
tingcre aliquid , & aliquid vc tc conringcns a fupe* 
f iotc confidcrari ut contingcus. Notura cuim cft 

F 4 Dcq 



Digitized by Google 



8$ lAe. Akm. &« P**r>MT, 

Ci»AA- Dconihijaccidcre.nihil conringere*, eftenirn ira? 
pmri **- rautatolis.cftfimphffimus, cft fuiipfiuscUc^cC. 
hil qutdtm f cri tia.At fcicnria Dci rc$ confiderat qualcs l unt,li- 
^^^ce^vifionc rcrura omniurn natur^ra longe cxcc- 

wi ca». dcmc - / * ' 

tiigffttiVf 

«fr ifll Nt fnpojitk 7. Arminh. 

fitrsmm. T) Ationesali^scur, roihiiftafcntcntianonfctiC. 

Tunfith l\ faciat, ntinc non adfaara , quia videorc alio 
tl ctufidt- modo & rarionc dogma illud rradarc : Quarc ad 
Mt.i./ifi-Thomx fenrcntiaro , cui (ur puto ) tu quoquc 



• ^tuumadfcnfuratribuifti.&firmamcnracxScripru- 
iSSJm wadhibuilli^venwro ;&apericquidinirtadclide- 
' * rcm f fignificabo. Quamliber^atem,uincagtcfc- 
ia$ rogacerji , nifi dc tua voluntatc rectius mih( ca** 
ftaret. 



m % 

Sttunim T% Ationesquidem ahas , quarcumque ex fint, 
ftmtntim J\ raalutflem adft rri quam reticen , uteaderu 
ft dlteri opeia ( (i poffcm ) rcm toram abfolvercm : cupio 
twungtrt enlm f lTlc u |j a cftfl] mu lationc ribi conftare judi- 

iiKcL taT' c *** m ■) w &Wteri fjtistxlpcAatioiiiuijt. Vc. 

^ runtamen cx i js qu* ha&enus diximus,& dcinctps 
dt&uri furaus, fpero te vifurum.pro tua prudchria ' 9 
tut quid cgo de rationibus lllis faciam judirij , au^ 
quid fit iu quo animus tuus conquicfcat ( quod fy- 
xii Dbminus ) cx fentcntia noft ra. Thomar fcnrcn- 
tiam conjungo alrcrirnon fcquor .Szd quidA qucv' 
inodo cx vcrbo Dci ftatuam in hdc arguraento , flfc 
quid in ca defiderem, ve rba fcripri tui eodcm ordw 
nc percnrrens, brevitcr & paucis,fi Deus volcr, ex- 

phcabo. : ; : _ , 



CttM F. IllMip COLI/ATIO. 

£tp&4 ARMiNt! fhv coflpderAfi* Rtftonf. 
dd propofitioncm ftpumtin. 

Slquidem puratcm tc primam illam fentcntiam, 
ptoutabautoribus ipfis explicatur, Scnptura» 
confcncincam exiihmate , omm modo conajer ( 
illamtibimentemevellcrc: atvjJeo{e illam (cn- 
tcntjaiiiiracxphcare, qtmqlti^m lllam lmmutes; * ' 
undcmihiperfuadeo.tcfcnccntiannllam, nifife. 
QmdumiAam tuaminreiprctanonctnmtclligatur» t - 
Sf ripturis minimc confcnraneam iqdicare. Et, rnj 
fracer, hccat mihi rua bona veiua id tcpeccrc,quod . 
toro cuorefponfo nondum liberalti illam fentcn- Umtm 
tiami mcoobicftamento. Manctcnim firmum, totofuore- 
*Deum autorcm peccati fiatm fidicatur ordinaffc utka- fi""/ 0 
mo UberettiY <tr vtttofus fierct % quo viam ftlfi patcfk "****!}* 
ccret % ai dcclarandam gtortam fuam ifio patto, tjtto 
jam autcatcrno dccreto conftttucrat Nc tamcn quif- \\e^ 9 
piam cxiftimet pollicitationem iflam meam vanam j w Lfl #t 
fuille.ccccaggrediarfentcntia; iftius, qu* homi*. 
tiem ut nonduin conditnm feu condendum , prar- 
dcftinauti Uco proobjc&ooffert,pcr aliactiam ar* 
gumenrarefutationem. Vfus fumduobusargu- , 
mcncisadilhusconfucarionem. Vnumeft aprioce, 
altcrum a pofteriore fivc ab abftudo confequente. 
Apriorcfuuhoc. Q<>iaprxdcttinatioeft voluntas 
Ueideilluftrandafuagloria per mifericordiam & 
juftitiam: at illa voluntas locum non habtt in non- ****** f*+ 
dum condito five condendo. A poftcriore five ab- P niou 14 • 
futdoconfequcntc fuit hoc. Si Deus ordinavn ut mn J 
homoIaberc(ur& vitiofus fierct,quoilli volunta- ^S^SSL 
ti exfcquenda* viam patefaccrct;tum fequitur illum ww J r ^. 
efle p^ccati aucoccm pet ordinationem illam.Oc t rA ta m 
iilishaacnusfatisafaum: Otdftro tcruuni Jrg* adfm At+ 
. . * F $ mcn- minim. 



Digitized by 



5» Iac. Am*. •! PiuiDtsT. 

U m*ntMm.Pt$de(l\nztio eft pars proyidentic adminu 
ftrantis & gubernantis humauum gcnus* crg6 po- 
rtcrior naturi a&ucrcationis, vcl propofito crcan- 
di. Si poftcnor a&u crcationis vcl propofiro crcan- 
di homincm, jam homo prxdcft inationis obje&um 
non cft, confideratus ut nondum conditus • 
II* Qutrtum adjungam. Prarddlinatio cft prarpa- 
ratio fupcrnatuiajium bonorum , crgb prxctdic 
communicano naturalium, & proptcrea crcatio in ' 
natura, fivc aflu, fi vc in Dci dccrcto. 
tii. X?«iwwwaccedat. llluftratio fapicmiz Dei per 
crcationcm prior cft illuftrationc fapicntizDci qu* 
cftadminiftratioprsdcftinationis. i.Cor i.n. 

Ergocrcatio prior praedeftinatioue, inpropofito 
Dei. bi crcatio prior,ergo horr.o prardeftmanii con- 
fidcratus ut cxiftcns,non ut condcndus. 

Ita quoquede bonitatc & mifeticordia, quarum 
illa prior in crcationc crga nihilum dcmonftrata; 
. tarc poftcrior in prardcftinatiOnc crga id quod niht- 
lo poftcrius cft, illuftruta cft. 

Horlum ctiam omnia adfcrri argumenta pof. 
funt,quibus comprobarur pecettHm ejfc conditt*,* 
ncmwobjecloprtdeJiiunttonureijHiJitam. f ' 

«. Propc/itb Arminii, / 

Tvbm 'Tp Riaitaquc in ifta fcntcotia confiderabo. t. an 
audftoHi- i Dcnsabxternocxhominihusin punsnamr* 
bm t*m Jibus confidcratis alios clegerit ad fupernaturalcm 
nmfUax - fa\i CiUtC m & gloriam,alios non clcgcrit,fcd prs- 
t«r tm. tcr i cr j ttlfan £> cu$ jj $> q UOS clcgit,id clt, homimbui 
cx natura fupra naturam cvehcndis,& ad rcium dw 
vinarum par ricipationcm tranfm ittendis ex propo- 
fito elcdttonis, prarparaverit lfta mcdia , qua» ad fu«- 
• pernatuMlcm fcjto^ 

ccflarii, 



i 



' Digitized by God^jle 



CUM F. IllNfO COILATIO. £f # 

CCflaria/ufficientia , & cfficacia ; ahos verd prxterie» 
rir, td clt, ifta mcdia ftAtueric cum eis nou comrau- 
«icatCjfedeosinnaturaipforurarelinquere. \ ait 
DcushomincsiUosprzcericbsin pcccatum lapfu-* 4 
ros piarviJcns reprobaverir , idcft, pocnaxternt 
rfkerc dccrcvejit. 

Jie/pon/jo luun *d 3. Propofitionem. 

Hi€c igitur nobis erto linca, ad quam dccurre- fuu **- 
mus tn fcqucntibus. In p*ris natmrtlibmiwdittf* 
fiquidictint,non cxcludunt fupcrnaturalia J qo*f WM,,,f * f 
cum Adamo coramunicavic Deus , fcd peccato t^T* 
( quod fupervcnit poftca ) 8c naruralibus corruprisy^^ 
opponuntur. diverfitate rcfpcdus roihi videntur * , 
fai lt, qui hxc verba accipiunt (ecuc. CxcerAm rc« 
probandiverbumhic pofirumeft (ur ancc obfer- ■« 
vavimusj terciafigmficatione,quam carachrcfti- 
cam elle dicebamus. fcd de co fatis. Ad locos tlloc 
prdinc vcijianius. 

JttfUt4 A R M I N 1 1, (ivt eonfideratio Rejfon» 
ftonu ad propofitionem 8 . 

* * . - 

PVra nacuraliaegorum fiipernatun!ibus 9 tum Pnr***- 
peccaro&naturalibuseorruptis oppofui, illa tm&* & , 
cnim ad horum exclufionem di&a pucavi : nccf*?* 1 ** 1 ** 
injuria: fivevim ipfarum vocum,five carundcm' 4 ^? 1 
ufam apad Scholafticos confidcreraus : habenrque 
pura nacuralu rcfps#um ad fupematuralia qu$ ex- ^ ' t# 
cludunr, unquam transfcendcnria puritatem, & ad commphi 
• peccatumcormptioneq;,quam(imilitercifcIudunr 9 w*si*fr 
tanquamptsriratemcorrumpentia. Reprobacionis s 
voce liccc cx fcnfu tfto.quc cbefcs cue; &alia tua fcrt. 
puhabcnr,ufusfim; umcnabcainpofterum de- 



Digitized by Google 



finam, ( fi merain\(Tc pocero ) & pratrcricionis five 
noa-eleftionis vocibus f pro cadcm urat , nifi 
quandoutrumque a&um Synecdocbicc* unavoce. 
teoroprrhendere volo; Pracparationis pcrns vcl 
przdamnationis lllius loco fubiluuam , ur cft a mc 
ufurpata* 

w 

Propofhh ix. Arminii. i 

Qjul 4d T N prima quzftione non id in dubium voco , aa 
primtm JLDcus abarcernoaliquos homincs elcgcrir ad fa- 
qwn iie- lurcm, aliquos vero non elcgerir, fcd prxtcricrir.id/ 1 
2$t Arm. emm certam p Ut0 C3C planis Scnprurae vcrbis : fcd 
]^ m ^*'emphafinponoinfubjc&o clcclionis & non cle- 
^trUtum &i° n i s ; an Dcuseligcndo cV non-eligendo vcrfa- ' 
^ ru ,'j 0m l.tus(?tcircahomincsin puris naturalibusconfide- 
nesinfnru ralos » Hoc cgo ha&cnus pro vcro apcipcre ooa 
fitftnrjfi- potui. J 
** tonfi. 

«W*. Rtfbonfh Ivnii ad 9. propcfttiorJtm. 

?er pun fximusptopofitioncfirxca, ctfirntiacpntcm* 
H4tMrdIi4 plandi hominu cx cenis rationibus diftingui 

txdndi potcftacdcbct, tamcn auclores ptimae fcntentiat 
uathm r{- communitcr hominem aDcoconfidcratumi» cau- 
# cftim fa elcdionis & reprobatjonis ilatuilfc: au&orcs vc 
/ccuri *r to fccundx non illud communcrxclufillc univcrsc,; J 
«ii/St i» rationciUafingulari appofita^ fcd tantum id fibi 
Jl ^f Volullli » nihilad caufam clcdionis reprobajio- . 
Unim. nl iquc*accre iupervcnicntispeccaticontcmplatao- 
ncm, prour dicit Apoftolus , anttquam fictjfent fo- 
num AHtmtlum, Rom.9: ac proinde voces illas *• • 
p*r*r n*tur*Ubm % nihilaliudquam racionem pccca- 
c i , quod fupcr^cnit poftea, in clc&ionis caufa cx- 
cladere. Hoc fi benc obfer vabkur, hic ftatas quac- 

ftionis 



uigitized 



by Google 



0 

ftionis propric illi non advetfabitur. Qui cnim fta- 
tuit ,honunem nondum conditum , nondum U« 
pfum, & lapfuro a> Dco fuilTc confidciatum in catt- 
fa clcflionis & teprobattonis , is ccne & boc dicit, 
& iila. Qufcftio igitur propric non cft hxc , utium 
Dcus imehgendo, &pra?rereundofivercprobando [ l 
vetfatusfitcircahomincsinpuris haturahbus , td 
eft,citra contemplationcm pcccati firtoplicitcr nt 
pcccarum; fcd harc quarflio/oliim futiira eft,utrulu 
vcrfatusfit inhaccaukcircahornines citra ullata 
contemplationem peccati , ut caafe. Nos hoc no- 
*amus,&ncgamusau&ore Domino Ncqucaliud 
nbi voluit Auguftinus ipfc , cui tcrtia fcntcAtia ad* 
fcribitut , uc copiofiffimcf<<w liho t.<ju*ft.*dSim* 
flkunum cxplicavit* quod cni m dc Iscebt & Sfiui 
tiicitur, aut idcm quoque incaufa tA<Um% & EV4 . „ 
intclligcndum eft, aut diveria futura cft clcftioni* 
& re ptobationis ratio-.quod ccrte abfurdum cft. An- 
tequamigiturt>/d4w&£viiprodaaicircnt,fecif. Qnodifl 
fentqueaiiquid boni vcl mali , jam fuifle clctitio* fnmvmm 
ncm Dei cx propofito grari*, codcm argumento 'fitithh 
planc ftatuimusj quz clcdio & perfonas Sc cau&s 
omncis h pcrfoms, vel in pcrfonis pofitas prcccllc- 
rit. Atq; hoc cflc veiiffimum ,au&oritate, rationc, 
&cxcpbconfirmatur.^fforif4r#,Rom.9.Ephcf.i^ w j^ii: 
fcahbi: Rationc nam i.clc&ioin Cbriftofadtacft; rr, 
sionincrcatuns,autconditioneulla, vcl obcon- Mhn^ 
ditioncmillarum. x. Inconfcflb cft apud ofhtieis 
< quod tu ipfc poftei ex partc agnofcis, licct divcrfo 
lenfu ) prardcftinationcm & rcprobationcm nihil 
in pracdeftinatoaut rcprobatoponcrc , fcd in pra> i 
deliinante folurn , uc afKrmat Apoftokis Rom.f, 
mn ex opcrm$u,ftd cx vocnme^ &c. £t qucmad mm» 
dum jiug$4(linm ibidcm cxponit luculcntiffimi, 
jtjcc opcra»*cc fidcm f ncc voluntttcm pratviiara 
' • . 1 » docci» . 

■ 



« 

4 

* ... 

-> 

♦ 

Di^itized by Google 



94 Iac. Akm. bi Pr^dest^ 
doccns in caufacffc, cx illa Apoftoli argumcntatioi 
nc. ) . Procreatio filij in nacura eft a parcnte (olum$ 
inulto magis a Dco (cujus propriumeftcaulam 
tflfpnnopiumqueomnis boni ) adopiio filioium 
ipfius (blifcm, non ab ulla ipforum conlcrr | latk nc 
txtmfl: fututacft. Poftrcrvii idem exemplum Angtlorura 
, dcmonftrat , quorum hi eledliappi llamur ,illi non 
cledhfunt. Accorumquidcmquiclechcirra con* 
fidetationcm ipfbrum opcium cU&i funt,qui vc- 
idnonele&ipraeunti five reprobaticitra confido- 
auonemopcrumn r onelcdi,&c. funt. Namficut 
dc bommibus ipfisoptimc viuguftmu* ibidem at- 

guic % fi qui* prtfctebat Detu futnra Efau opera ma~ 
la % propterea e*m ptadefimavtt % ut fervtret mmori; 
profterea fradefimavit cr faob, ute% major fervtret % 
tjuia fu tura ejm bona optra prafctebat : & jklfn m efi 
iam auod ait % nonex opertbm : prufc£t6 & dc A ngc- 
liscadcm rario. Horum enim mifenam poflibik m 
. • ( ut ita dicamusjcuravit Ocus cle&icnis bcncficiot 
illorumnoncuravitpraetcritionis vcl rcprcbatio- 
nisofficio. Quomodoautcm?ncmpepradcftinan- 
do in adoptioncm fihorum angclos cle&os , qui fi- 
lij Dci appellantur, lob.i. & *.& $ 8. lllcs m>n prse* 
dcftinando. Filios illos fibi gcuuit non natura , fed 
voluntatc Dcus,- qux voluntas artcrnacft , & prse- 
ccffit ab arteino illorum cxiftcnciam, quar tempora- 
Ut cft. Qu'd filius confcrat ad genituram fui? non 
cftcnim. quid Apgelus? fi nonconfcrt angelus, 
quid homo? utrifq; cerre Auguftinus ibidcmcom- 
muni iute iltud Pauli intonat, i.Cor. 4. quu te dtf- 
atrmt}qmdamemhabeet}uodmuacceferm}6cc.Rc^ 
fpcxit igitur horoinc m communiter Deus 5 non in- 
wcnir caufam in bominc : quia caufa V&r/jtf fi vc 
TiHwynou; iftius a fola volumate eft & gratia ipGus. 
<Juodfiquiipcccawnidiqat cflc pwtcikionisfctt 

♦ * ^ tcfro- 



Digitized by Google 



CUM K IUMIO COIXATIOT ff 

teprobationij caufara , nc fic quidcm obtincbit. 
Nam pnmum immota manct Auguftini illt argu- 
mentatio, quam moddadduximus,ex prsfcitorutn 
opcrum com parationc: dcindc , tum cx arquo Gnr 
£naturapqfc*;atorcs homincs corara Domino,dc 
rribus hiicc unum oportuic : aur omncs ob pccca- 
rum rcijci 9 vclutcommuni caufa ; auromnibuc 
illud condonari ;aut caufam alibi quam irt pcccato 
ftatui > ut facimus. Poftrem6,quis nos difce rnat,ni- 
fi Dcuscx propofitoelcftionis fuar/Star igirur illud, 
Peum incaufaclcAionis& rcbrobatiomsabxrcr- 
no fadlx homincm communitcr confidcraYiflc; ita 
utipfcifc , non ab homine caufam hujus arque 
jlljushabucrir, Vcrumtamcn argumcnu quarhic 

dum » ftridlim cipcndaaius , licef 
>ropicnonadvcr(ciuijr. r 



t.:3 




MifUu m A r m i n i r , five confiderdtio Rejf 
fmu *d frofofit. 9. 



« ■ 

. i 



AVdorcs prim* femcnrfae quomodo homi- 
ttcm co n Cid c ra v cr i n t, pu to iiqucrc iatis cx ijs t «^nw» 
qu* ad reiponfioncm propof 6 % di£U funr. Quod P im *f**- 
vero autoics fccundz icntcnciacrarionc ilU fingu. SSS?- 
lan appollu non cxcluferint commune illud , vix 
6t. miht vcrifimrtc. Qui enim clc&ioni praercririo- 
niquc ex fuis caufo fadfce pcccatum fupcrvcnilTe di- 
cit, peccarum exciudcns non tanrum a caufa clc- 
0.io n is Sc practcritionis t (ed & a fubje&o & condi~ f jfjjf^ 
r ione i n illo rcquifici.illc ncgat univcrsc homincm 
ut lapfum confidcratumcflc cligcnri & prxtercunv {^SSn 
ti: &fi.ki ncgcr, ncgar ctiam hominem communi- ft ^ mim * 
rcrconfidcratamcllcdcccrncnti Dco. Alioqui ac- nem <#m _ 
cipid quod dicitur. Pcccatum caufamcle&ionis mnnite? 

prjuriripnifquc juon cifc t rc&c taracn intcjl 



* 1 



6igitized by Google 



tyntfftit* ut hic accipi pu to, nempc, pcccat u m non effe cat£ 
itmtiri f am cur Dcus ahqubs cligat, alios prartereat, modo 
9"* pcccitutn ftatuatur caufa ; cur Deus aliqaol 
c* hominibus ad fuam imagincm conditos praiici* 
iire poflit. la lflo eonfenfus eft itocr n<M in hoc di£ 
fentimus, fi difft ntiir usrQuarc noh cft ifta quxitiOf 
b * An Dcus vcrfatas fit hoc fuodecreto circa hominei 

citracotitcmpiattoricm pcccati utcaufx , caufx in« 
N qtiam cur eligcret hos, illbs prseterirct. Nam & hoC 
Auguftihus&cttir, qui tatnen peccaturoifti de- 
ctetoprarfuppontt Ut condiiiohcm in objc&o rc* 
r QjuftiQ. quifitam.Sed harc cft quaeftio: An peccatum (it con- 
mtm bic ditio requifita in objc&6 circa quod Dcus ehgcndd 

Etli efft & prxtereundo verfabitur ,ncc ne. -Quemadmo* 
t *» dumapparctcxargumeimsi meallatisi qtiac non 
probant pcccarom eflcxaufam.illiusdecteti , fed 
jfc^Wconditidncra inobje&ortquifitam. Auguftmus ait 
Imohefo * *S° iHiadfchtior ih eb. Videaniu* loea. &b.prU 
dkendo& 9990 Simplicianum pcccatum cxciudit ut caufam 

SrsttuHn- cur eltgataut rcprobet Deus,mcludir ut caufam cur 
*. pcflGt prartcnrc & rcprcfbafe , five* dr c\>ndifion*m 
in obje&ocledtionis & repjobationis rcquifitam. 
f ifattiim Pofterius docco c jus verbis(de priore nihil eft opus 
cjt Uufm ut doceam.nam in co cft confcn fus in tcr no$) Is/oH 
tytobdbi . ^ Dtl4i E p g bbtuinem.fed odtt Dem Efiu pecc*- 
Cmoi ^»*&P*wlopdft : Quiatrgo lacobdttextt ,nun- 
wttbixw <P"dptcc*tor non ertt) fed dtitxit tn eo non cuipam 
mt4mitih> p*mdebcb*t,fedgrati*mq**iMden*b*t y ckc. pauli 
%$. pofl: oditenimDeu^impiet*tem. It*quettt*ti)se*m 
puntt per damnatwnem , in *tijs *dimt per jujiifica* 
ftonem. Rutfus:tf*f eft enim ex Adam m*jf*pecc*- 
torum&impiorum % inqu*& Iud*t& gentm remotu 
gr*ti*Dei adunampertmentconfperftonem. Sidicas 
Auguftinu tion de prac tcri tionc, fcd de pracdanatio- 
pc agccca rcfpondco t Auguftiafi nullam nofle prz- 



uig 



itized by Gc 



cum F. I unio cbtiATtbr 97 

teritionero qu;e non fic prardamnatio , praiteritioni 
«nim odiurr» pra-ficit caufam quemadmodum amo« 
Km cledciom.inde veto ex Auguftini fentuia con-% 
dudo,idquodde ElauocVfacobodicitur.in caufi 
Adami& EvaMntelhgendum ronefle. ncqueinde 
fisquitur diverfam clfe futuram elccTkionis & repro- 
biuoms rationem ,* nifi antea probatum fucrie 
DiJum ele&ionc circa Adamum & Evam ut in pru 
maivo ftaiu con'idcratos verfaturo cflc , quod ego 
toto hoc meo fcripto nego. Difcrirocn autem apcr- 
rum eft inter Efaum & iacobum ,& Adaraum 8c 
£vam. Nanullinondum nati poruerunt confide- 
rari ur peccatore$,erant cnim an-boin pcccato jara 
concepti;fi nondum conditi, ut tales confidcrari 
non potuerunt, nullo enim modo tales crant : im 6 
ne cum quukm quum jam produdi cfient a Dco,& 
in pnma ctigine integri pcrftarent. £rg6 ex eo 
concludi nequic ele&iom & perfonas & cauias ora- 
nes a perfonis vel in perfonis pofitas praeceffiflej 
Nonenim praceflic pcccatum in quo Iacob& Efau ■■ 
jam cum c^ncepri erant. Fareoi ramcn peccarun* 
illud cauiam non ftiiiTc,cur unum amaret, altcrum 
odiohaberct, unum eligercc alccrum reprobarec 
Deus , fed fuiffe condirionem in objc&o dccrcri 
iftiusrcquifiram. Argumcnta vcrdillaquacadfers 
rocarcaufa; non nocent. Non cnim cxchdunt pec- "fa**™ 1 * 
caromab obje&oilliusdccreri uc couditionem h-^^^ 
eo rcquifitam , neque ut cauftm fine qua illud dc- uA\minif 
ccerumnon(icfidium,fedtanrumuccau(ampro- fid tam 
pterquam reprubacus fit unus altcro cl <3o„ tmprobA. 

Hoc apparct ex $. ad Rom. Nam Eiau & Iacob i<>q*od ai 
tum crant concepti m peccato , quum ifta vcrba ad j? 0THW 
Rebeccam cx divino oraculo fic^enr. Ibtdemfc^i 1 * 9 ** 
quoque electt & reprobi vafa iras Sc mtfcTkov-J*^*}™ 
d& dicuntur, quibus noroimbus cxcra confKlcra-^l^ jtHr . 

• 1» tionem 



•4 «V •- 



Digitized by Google 



7 % lAC. ARM. DB pRiCDESlC 

tionetn peccatiappellari non poilunt. Non dicatxi 
jamquod vcrc polium.lacobum & Etaunon inip- 
fis fcd ut typos conliderari: illum ut typum filiorum 
proraiffiomsqui juitiuiro ex hdc inChrillum quae- 
runt, hunc ut typum filiorum carnis , aui ex lege 
juftitiam fechntur.qua? res latiorem cxphcationem 
defiderat huic loco non aded necclTariam. caput u 
ad £pbef. idcm manifeftc dicjt, quia ele&ioncm fa- 
fiam dicit m Chtifto ,quia ex gtatia per quam ha- 
bemus redemtionem in fanguine Chrtfti,&c. 

Rationesiftsadverfus iftum ftatum non mili- 
tant quem pofui ,imdpotiusillum fitmant. Narn 
primocle&io fa&a eft inChnfto^ergA peccatorum 
quod poftea latius tra&abitur. 5ecundo prardefti- 
natio & reprobatio nihil ponunt in fubjc&o. Ergo 
quale fubjc&um accipit gratiam,tali & eodcrn mo- 
do confideratoprarpaiaia eft gratia.Peccator autern 
accipit & folus gratiam prsedeftinatione praepara- 
tam;Ergo&loli peccatori gratiacft prxdcftinatio- 
nc praparata , (ed &dchocpofteauberius. Tcr- 
tiOjHomines non gencrationc fed regcncrationc 
iunt Filij Dei, haecpraefupponn pcccatum.Ergoad- 
optio fa&a eft ex peccatoribus. Exemplam Ange- 
lorumhic nihilprobat. Eft cnim diflimilisratio 
de&ionis reprobationifque lllorum & hominum, 
|U ipfc multis locis fatens. illoium cnim falus cura- 
tacftgratiaconfervationis & confirmatioms , ho- 
minumgratia reftaurationis. Angclos fibi genuit fi- 
lios cx gratia illa^homines fibi regcnuir filios ex gra- 
Deum m tiaifta.Ergo Dcus hommem rclpexitnon 
fuitpn*. ni|cr f C( j ut pcccatorem, de quo nobis quaeftio cft, 
vonu *m licctcaulamcurillumadoptarcthuncpisetcnrcr,in 
tSTwft! hpminc non invcnircr, dequonullanobis cft con- 
mffJvm* trovcr ^ a * QH a rcetiamnurahaecintcr nos quaftio 
Jgtat * xwnct. AnDcuscircahomincmjin purii naturali- 



bus 



Digitized by C 



com F. Iunio cott ATiiC 55 

Oiit coafidcratum fao praedeftinationis & reproba- 
tionis decrcto fit vetfatus 3 an ve fo circa eundem ut 
in peccatis confideratum* Egd hocajo jilludnego, 
&lerttcntiae mc£ fundamcnta trmlte pofui: quae 
Vero abs tc advcf fus illa fint allata jam ordinc con- 
fiderabo. 



p 



Propojtti* AftMiNil to* 

Rimi unitf erfini.i.quia homo nulf us unquam Z*tknf$ 
_ in puris rtaturahbus a Deoeft conditus f quarC *&ti$m 
tiecunquamitaconfideratiiridecteto Dei potuit}J* M 
titpote quod a mcntc quidem cft matcriahtcr & po- 
tentiamnoneja&um verdfuutto formaletn habet e if^ 9 ^ 
a voluntatc, & quo decreto Dcns fiatuit 3&u citci ^ t ^ w . 
homincm ahquando verfari.Quafe utut mentc di- bationisfi- 
ftinguipoflitintet naturam & fupetnaturalc do- »»«!, <jh* 
liu m , homini in ipfa creatione inditum , ta^nen id dno hic *l- 
flori Venit hoclocoinconfidetfationcra* Conditus hg**t*r. 
tmmfcftprimushomo, &ineoomneshomine$ ad /♦ 4*°^ 
ifflagintm Dei : quadmagd Dei liori eft natUrain hm i $ c 
homirie.fedfupcrnaturahsgratia; non habens ro jS^^ 
fpedtum ad fadicitatcm natutalcm , fed ftipctnatu* JnoddileJ 
talerrt vitam. Eflc autem imagittem Dei in hominc q i0 4 
fupernaturalem gtatiam , ex lmagihis Dei defcri- (um 
ftionepater» Eft cnim juxta Scripturam Colof.j, aione rrjj 
agnitio congrucns imagini cjus , qui ipfum coridi. hdmir.es 
dit, EpbeC 4. juftitia & fandlimonta vctitatls t con- babett 
vtniens novo homini , qui fccundum Deutn con- wfi 
dims eft. AcCedit ,qu6d omnes in univcrfutn P*~ WHfyp 
ites vidcntar in hac feritcntia eflej qu&d homo pri- 
mus fuerit Conditu* in gtatia, fic Catechefis noft f a 
<qu;rfl:.6. 1. quia nulla invenitur in Scripturis dile- 
ccio Dei cum clcdliotie/eU voluntas crga homines 
jhvCrjSmodc fc habcns , aut divcrfimode fc habcns 

"* - G a Dci 

_ ^ m — 



Digitized by Google 



X5eia&us;niiipoft mgrcfium peccatum in muH* 
3um, aut i Dco uc ii.gidlum confideiatura. 

■ . 

* lujf onfio IvnIa ad \o+ fropcfttknem. 

fnity & A Nrcquamdcargumcntationibus dico, tol- 
Huotmod* JLJ, lcndauobiscrtunahcmoiiynr.ia,quarhicin- 
tppeUentnr cU j]t & fepius occui fura elt, cum dc puris naturali- 
HAiHtali* busagitur.Waturaliaa namraappcllanttti : Eftau- 
tx homine lcm n ^ u radurlex : Er^o & naluralia, duphcern 
ffiyf* * 1 naturamdicoiCjUiauna h.tcmundicorporalisno- 
imm ' ft t i clt , puta citerior atque inJfenor intebusele- 
mtnranbus & mateiiaris pofita , quam Philofc 
phoruro Phyfica expomt: a.tera mundi Spintalis 
illius, puta ultcrior atquc fupcrior , in rcbt*-fpiri- 
tahbus & immaterians confiftens, quam ttad't mfta 
Mer?phyfica A pnorc nattuababcn.uscorpus,quJl 
lumus ammalia : apoAenort habcraus fpiritum, 
quirattonalesfumus. quam reraipfr vidit Anfto- 
teleshb.a.dt: geneiat»cneaniroalium,cap. $.di- 
ccnsrricntcm folaro 3v{*9*'e*«*»*w» cxttinfccus 
accedere in corpus natuiaie > & lolam divinam eflcr 
nihilenirn^uma&ione cjus communicaie a£tio- 
«emcorporalem. Hinc fit ut tnbus modis naruri- 
liaconliderarioporttat jcommunitcr : Phyfici ra- 
tione corporis , (ecundum eflentiam , potentiam, 
ac^ioncsa&paflionesiplius: & MetapByficc rario- 
ne aniraa? ituclligentis, (ecundum cflentiam & efle 
ipfius;&compofiterationeillius pcrfonalis unio^ 
nis,quaecftmhomine, vclut fiibje&o ex utraquflr 
QMjfum natura coropofito.Singuiamer verd hxq eadcmdi- ' 
iuAHmt fti n g U cnda pro naturs integr* & corrupta? modo. 
**\ mnAtH ~ Paraigitur homihis naturalia dicunturca omnia» 
*** quae his modis ad naturam hominis pertinent, cx- 

clufo pcccaro , quod poft ingccflum eft. Iara ad 
: lucmbw 



> 

» • • 



Digitizef 



CUM R ItiMio cottATior ior 

m?mb^afin<»ula veniamus. Pnnmm i\s y bomo nul- A&p& 
lH*inVHrun4iHral&mu»qx*mesicQnduiu. Siinrel- mmra^ * 
ligik unefupernaturalibus, cquidemhocundepro xmtmAu 
ban poilu ( etli multi affirmani ) nefcio. Scriptuia mintj qnl% 
non di k ufquarn. Non ignoras *utcm quod in p*ob*t b§* 
icho]isdicitiJr,non valercargumcnu«oncmab?u- wwmw 
A jru Jte negacive: non legicur, non e»t igicur.dsin- ff* W4t,< * 
dcordo ipfeciCationiscontrariinn probacquodam- ™*** Df ? 
modo^amipnmumcx Jimocorpus condicur,poft ^Jy^. 
»niraaiiifpuatur:utru:Tienim probabiIius- 3 anim», r-ww «|C 
dum creacur,eodcm momenco fupefnaruraliaindi-y^ 
ta,an creatse fupcraddit*? Ego utcorpori amraatn 
feanimac/upcrnaruraiia magis fupervenifle dixc- 
rim. llluJ li Deusinre natiua?tVcit ; curincaufa 
gratiae, quae fingulanor eft, non feccnc' Poftrcm& 
nec illu J lequi putem, (i homo non eft condirus it% 
puris nituralibus^fed cum douis fupcinacurahbus,' 
gntiarxi crgocrcacionisetre; ergo & donafupctna- 
tunLa fui ie faturacommumajienens. Hoccon- 
(equens fiufu m cflc evincir naturae definitio , & fu- 
pertucuraliu racio. Qqid.n.ahud eft natura, quam 
principiura ordimtua Deo motus& quietis/ &c. fi 
fupermturalia hocprincipio ordinatafunt,|am na- 
turalufunt;fupcrnaturaliae(Iede(inunt.'PraTtcrci 
fupcrnaturaliu ratioeftejufmodi,quum necnaru- 
raliatinc,tic comunia non fint: nam qjte hominucn 
omnium commuma funt, naturae (unt : fupernam- 
ralia vero lunt perfonaha^ncc in ha rcdes tranfeunr, 
Agnofco Adamtim Sc Evam accepiifc dona (uper- 
naturalia, fed (ibt.non haeredibus ; ncque pcr fe acf 
hx redes tranfmilluros , nifi wftituto communi aue 
fingulari gratiae. Qu5d fi ita eft, profe&6 & horoo 
fine fupernaturahbus eft, licet ille primus non fue« « 
ritfinceisconditus,uttu vis j&fineeisre&icon- 
fidcrator inobisj Sc mulc6 magis fine eis confide- 

G 3 rari 



Digitized by Google 



101 lAcI A&M. DB P R yfi D E I T» 

rarUDeopotuit. Imm6vcrd, mj frater , horal* 
ncrn Deusin puris narurabbus conrcmplarus eft f 
cgi (uper narutalia confcrrct dccrcto fuo. Potuir cr- 
go ita confiderari in deqreto Dei.Natuiam cpntcm* 

l platus eft > cui faceret grariam - f nafuralcm homi» 
nem » cui conferrct (upernaturalia decreto fuo, 
Quid? nonne volunratis adtus fingularis fuit homi- 
nera copdcrc ; & fingulari$ alicr , cundem apgeie 
fupcrnaturahbus? Quiadusctianififuillcnt hmul 
tcmpore(cjuod mihi non videtur neccffarium,pro- 
ptcr cas rationes qu* modd addudte funtj non ra-» 
men cfle fimul natura polTenr, cum unu$ natur^|is t 
& fupcrnaturalis ^lccr appcllctur. Scio te dc ima- 
gine Dei dicerc pofte? : fcd motf vidcbimus eain 
nihil ad hanc caufam ( quod putas ) facctc. Inteicj| 
hoc tc fcmpcr raeminilTe velim, harc omnia, ur vc- 
ra cflcnt ( quod negarous ) tamen illi do#rmae non 
adycrfarj , quap homincm commijnitcr a Dco cpn- 
(idcratura in hoc dccrcto aflVrit. Quje fequuntuf 
, demateriali & formalirarioncdecretiUei^tehnquo 
jn medio: quja noi> pcndct ex cis vis argu menti A4 
Vtbni. confirmarioncm tranfco. Condttm ejf, mquis, />rj- 

9tne Dttrn W hmo, & in eo omnes bomines ad imugtnem Dei, 

%$mme* Conccdo & crcdo. qua iwago Dei non eft natura w 
homine.fed (itpernaturalis gratia, nop babens refpe- 
ftum ad fiticitatem naturalem , fed fitperrfaturalemj 
vitam. Quid ais, amabo tc , mi fratetf Hoc olim 
dixit Ortgines : hoc prifipa Ecclcfia in Oiigine con- 
ftantc fententia, & con(cntientibus votjs repra:- 
hendit , Epiphanio \ Hieronymo & alijs tcftibus» 
Ego vcr6 non crcdo tc cum originc fcntirc , advcr- 
1 us fapicntis iljius Ecclefiae fuffragia. fed dccipit tc 
una aut altcra , quam non animadvcrtifti, arquivo- 

0# mtm catio. Quamobrem agcdum cxponamusatque; 

& >/*r«cuubilerausvcritatisfacc. Pciorawjuivocatioeft in 



» 



Digitizedby 



CltM F. Iunio COttATlV 10$ 

mtur*spofteriorinfupernaturahum appellarione. natutdlii^ 
De priore paulo ante diximus , eft enitn natura hsc *f*^jj 
jnferior corporum ciementauum , eft illa fupcrior 
fpiritumicft deniquc humana noftra ex llla utraquc 
conftitutain fubje&ocoropofito,alxuttaquc natu- 
ra fu(o; Atque k%c ipfaduplex,integra & corrupt*. 
Fofterion* lllud eft , quod fupcrnaturaliadicuntur, 
jnod6 qu* fupra hanc naurainferiorc funt,& func 
naturag I upenoris, fpiriralis,vel Mecaphy ficae.modi 
qux fupra illam quoquc Mctaphyucam fuDerio- 
femque funt, id eft , propne atque immcdiatedivl- • * 
lia: mod6 ver6 quae fupwcondiuonem hujus natu- 
rxnoftraecorruptxfunt, quia nobis non eontm* 
gunr, nifiex fupernaturali gratia , quamvis naturas 
jntegraj lUius fuerint. Corpus ab hac natura eft,ex« 
cmpli caufa ; hujuscomparacione fupcrnarurali* 
cft anima noftra:Rurfuro anima noftra a natura fu* 
periorc eft, in qua Angcli :. huj[us compawtione <Sc 
jllius divini omnja funt fupcrnaturalja^ut au$ uni« 
verfitatem natura? hujus 6c illius fuperent, laro ve- 
ibimago Dci,mquis,nonefi naiura in bomine^fed 
jupernatnratigratia ; id eft , ( u t arbitror ) non cft 
mturas, fed gratia? ; vcl non a natura , fcd a graria. 
Hic tu rnihi t mi frater , revoca priorcm homony* 
jniam. Imago Dci non cft a natura , hac inferiorc 
pura>dicitutveri(fimi : At lmago Dei non eft ana- 
turi fuperiore illa ,falso dicitur Quid enim eft na« 
tura? principium ordinatum a Deo, motus Sc quic 
tis in fubjefto naturak fuo. In fupenore lUa natura\ 
cft principium ordmatum a Deo , motus &quieti$ 
jnfubje&onaturali fuo,(ecundum modum ipfius^ 
Pone tibi genera motus ante oculos,qua? in hac na« 
fura accidnnt , gencrationem , corru ptionera , iu-c 
cr$mentum,deminutionem,alterationem,& tran« 
tfcura Jocalcm , qucra Qo$*v vocajiu Pifcrimcn 

Q 4 iUuA 



io4 TacI Arm. de Vaax>*$t. 

illud coraperics, qu6d hujus inferioris natur* fub* 
je&ahoscxpeiiuntur motus fccundum uicuriam 
jpfam & alia oranu,id eft,fetuncuiin materia r, 5 for- 
mam, & accidcntia; llhtis vero (upcrior s iubje&a* 
fccundumclTentiam minimc expcriuiuur irotus» 
lcdta'«rumfccuad :mellc; utramque auremnatur- 
ramrcsdivmaciuperant inhiiiU ac divino mcdo, 
€)fi5d omnis fuut raotus cxpeitcs omntmodc.Mor-. 
cak eft corpus: unde, uiii ab inf :riorc natura? ira* 
monalisanimanoftM: UiiJc nilia fup nore? utra- 
quc vcro laruraaDeoordinaia ,opus(uum ficim* 
m«diatc facicns, utper utramquc mrdijtc cperc- 
Cttl Dcusomniaquae naturar funt. Elt auccm ima- 
go Dci a nartua fnperiore , pr r quam rnediatc ope- 
jratur Dejism Adami filtjs» ex quo r.aturam com- 
rnuncm lnftuumn Adamoparcnte noftro. Jd quu 
dem vcrum eft , granatn fupet naruralem efle , qui 
Adamoimagine^fuamiu(cvitDeus-,qiicmadmo- 
duro&pereandemgratiameftec r crearioncm ro- 
tam: non eaim narurae pcr naturam.fed per fe dcdic 
principmm Dcus: (ed ex quo natura eftjd quod pcr 
naturam cft , fpcciei & in d/vjd:;is prr naturam iiv* 
gen jratur. Id licet primo ortu a graria fir, tamcn 
jam eflentia fua a nitura efl; , & naturalc diccndum 
cft. Imagoautem Dei cftfpeciei,& jam individuis 
pec naturam ingeneratur. Eft igitur naturalis. dc 
cjtis dchnitione poftca videbimas.ante enim vocc* 
ill.isdeclarari opus. cum ais imaginem Det non ba- 
bererefpelUmad felicitatemnjtturtlem fed fuperna- 
turalem vttam. Putgr mus hotnonyma, iic dc rc- 
bus meltus dicturi fumus. Feliciras naruralis aut cft 
hujus naturas, qua habemuscorpas, aut illtus,qui 
Spiritum: aut urnufque, qua (ubjeftumcx naruri 
utraquc compoiitum. Ad hanc fcliciratem cmnem> 
iraagoDcircfpccliacn habet natutaliter; corporix 

ut in- 



Digitize 



CUM Iunio CetlATIO.' iOf 

tit inftrumenti ellentialis & conjun&i fuij fpiritus, 
canquam fubjc&ieileritialis fuj; horoinis deniqic 
totius. tanquam lubje&i perfonalis: li ncgas , quid 
cft, obfecr ?, 1 u natura cota , quod non oiytd-x * 
c^twj, fuum bonum appecu? Eft autem iuum bo« 
num fuacuiquefelicitas. Siitihacnatuiaiapi>,pe- 
cus,animalnocficir, in illa Spntus & inteihgcn- 
resforma^hucc» rcnuilo jurchomini & imagiai 
» Dei in honr^c denegari poreft. Addis babererefe* 
{lumadftpernat%ralemvttam\ id autemeft,gracia5 
vnam, utoltendintadjunclaomnuK Siadeam io- 
lum intelligis rdpicerc , ncgamus exclufioncm : ii 
ad hanc& lliam conjunclc,hoc ver6 nosaiTerimus, 
Sc ribi diccnii fubicnbtmus , lmaginc/n Dei in ho- 
mine ad utramqucfcliciratem,naturalem & fuper* 
naturalemrefpicererper naturam naturah, pergra- 
tiam iupernaturali modo. Hocauplius jamexpo- 
nerem, nifi prius id quod agirur , quid fit , conftaie 
oporrerec. Quod cu ipfc optimc animadvcrrens 
tran/is ad defininoncm illius, utprobes fencenciam 
tuam. EJfi autem im gtnem Dei x inquis. fipernatu- 
ralem grattam, ex imttgtnts Dei defrtptione patet. \d 
bonapacetoa negure mihi hceat, cum poitules ju- 
diciurameum. Subjicis .efienimjuxtaScripturam ' . 
Colof $ .agnitio congruent imagini nu&.qni ipfum con* 
dtdit 9 Epbef 4 l*\Hti* <7 (anfltm.ma vertt ttis con- 
veniens novo hommt , ejui fecuudum Deum condittu 
e/t. Agnofcoverba Apoftoli, &credo, fedmetuo, Df iefoU, 
m\ f/ater, ur a verbis 5c a mentc abrrces illius. In ptme ima 
prioreloconon dicitimaginemDei efTeagnitioncm gink Dtir 
congruentem imagini, &c fcd novum hominem re- 
ttovari, dicit incogmttonem (ecttndttm imarinem eitts 
ejut condtdttenm. S jbje&um cll homo,unicus fub- 
ftantia, fed pnus vecus, lam novus. Huic fubje&o 
anf uit cogniuo vctus^ineft nova. Secuniluai fubjc- 

G . j #urn 



Digitized by Google 



106 Iac AkmJ p* Pr^pbst: 

&umcogqitioupa, fcd mododifferens; nam homo 
vetus 6c novus una intclligcntia intelli£it,priiis ve- 
fcre, poft modum jcnovata. Qui crgo roodus co- 
gnitfonis tftius? ncmpc fecundum imagincm Deu 
Hic modus coguitionis & imelligeHCi* noftraK 
Prior fecurnlum imagineAdaroi pcions ilhus,qui fU 
lios genuit ad fqaBifimilitudine.Gencf ) poft erior* 
fccundqm Jrnagmcm Adami pofterioris, Chrifti fic 
Dei crearoris noftri. I mago Dci non dicttur cognu 
tio eflfc t fcdcognitio fccundim imaginc Dei icno- 
vari in nobis dicjfqr.quid crgo cogrotio? A&qs irn&- 
ginis Dei.qqid imago Dcitfbns & principium aftu* 
formajitcr informans a<aum,five habitum iftuima- 
ginis. Nam qtrovis modo accipias, mea nihil fcfert* 
Animadyerte,qu^fojte ipfum appefto judic^utr/um 
haecconveniensdicj|urepo(fic defcriptio, lmago 
Dei eft *gnitiocongruens imagini Dei. Irnm^ vei& 
hax ipfadefcriptio negat imaginerp Dciefle altetu, 
trunvaut agnition?,aut imagineDeijfiquidero agn> 
tioeftcongruensimagini Dcu Hasc.tu protuapru- 
dentiamelius intelligis,quam a mefcriptoenarra- 
iipoifint. Adaltcramvcnio. fmago Deiefl juftiti*) 
& fenBmom* vtritntu convenichf novo bomtni , q*$ 
fecmdHm Denm condttuj cfi. Hic vero plus aliGuid 
quam antc dicis. Verumtamcn necduro fatis. agni- 
xio illa, de qua ante dixeras, mcmbtum veritatis eft: 
Eft cnim vcritas in mente noftra. Hic & veritajem, 
& juftitiaro,& fanftimoniara ftatui$ . Scd videarous 
<juid dicat Apoflolusrdicit nempe, novw bqmincm 
tffe qm (ecundum Dcumcrcatur %n juftitiatf (anfli* 
ntonta vcritatis. Non concendam qupd multi in tcr- 
pretantur (ccundum Dcuw,<\\ik(\ diceret Apoftolus t 
virtute Deiagenusin nobis. Accipip qupd fentis, 




l ■ 



Digitize 



CUM P, TUMIO COlt ATIOJ JOf 

Hic tamen npnne vides , mi ftater , eundem ordi- 
pem , quem modo indicavimus VPaulo fcrvarum 
cffe^Cubieaum^prmcipium.&jidkus five habi- 
tus inde lnformatosdiftingui commodiflimc?Sub- 
je#umefthomo,quiidem vetus,novus ; Princj* 9 
pium eft iuoago Dej, quae eadem vctus , nova, & cx t W4 .,, d» 
corrupta integrafcens ; A&us five habitus cx co m tomint 
principio jnformari funt, juftiria, (an&jmonia, vc mtnulu 
Jiras. luftipa, (an&imptua veritas, noii funt imago, eH fecnu^ 
fed imaginis, Redcamus , fi placet , ad principium d* m 
jllud,quodtradiderunt Patrcs, n*tHY*tia cortHpta frfrwifM 
rJft t &f*pirn*t*Y4li* fmUata. Hjncccrtcnullonc- ^cZi. 
gotioconclufcns: luftitia , (an&imoma , & vetitas %um n§M ' 
non funt fublatae: non igitur fupcrnaruralcs, Et rur- r M tUu; 
fum,ea:corrupta: funt : naturales jgitur. Si entm 
fublar* cllpnttnulia earum prmcipia in nobis a na- 
I ura cflcnt: funt autem; nacura igttut , & corrupta J 
fui)t ipfa, & quaecumque ab jjs ptincipium ducunt. 
De imagine verp Dei eadem ratio. Imagp Dei non 
eftfubjata; pon igitur (upcrnaturalis , & contA, 
{izccorrupta eft;naruralisigttur. Nufquam enim 
xedd» in Scripturis dicitur, fcd renovari lolum.Pro- 
fratipncm de Scripturis adfero, cum unum dixcro: 
Iuftirja, (an&impnia, vcntas, non eft nifi in imagi- 
pc Dci:in hominc cft ajiqua juftitia, fan& imonia & 
veritas; igirur in hominc eft aliqua imago Dci Mo- 
fcscerrjrGenef. i. ntbil aliud narrat, quim pri. 
mam naturacconftitutioncm de fubje&o vel fpccie 
unaqqaque fa&am. Narra t autcm homwem ad infk~ 
ginem *Pei ft8*m. Hccc igitur natur* humanas 
conftirutio. Quodfinaturce,crgoimagoDeinni- 
versiadfpedcrnhuroanampcrtinet;cumnatura* 
lia po jpfo i pcrfonahbus diffcrant , qu6d commu- 
Diafunr.Idem GencC AdamgenuitSethum itm^tg 
ad fimili tudinem fuam,ad imagincra fuam: fuit aa* umvetsh 

tem 



itized 



I 



io8 Iac. Arm. dh Pr^^bst, 

a ffttim tcm Adam fadhis ad fimihtudincm Dei : Sethuni 
bnmwm erg&genuitad Deifimilicudincm Arqui differunc 
pwtwrr, imigo Oci & iroago Adami, dixe rit quilpi. :i . 6c & 
Moicdifcernumur. Diflferuntquidem ; lc . modo, 
, non cllcntia fu t:nam Imago Dci fuit inAuamo *Jci 
intcgra , in Sctho pcr Adamum def rmara ; imago 
tjmen urra/juc. Eadem vciorarom haciiwgom 
fpccic hommis rcliqua /ecuridumcorruptioncm, 
imago tcrreni: fecuf.du rnnftaurau r.< n t imaga 
Dffityne coeieftu appellatur, S:d qtna modo ioium, ac r.on 
q* A iu$ ^Hr^niiadivcrlacftiinftaurari&rcufjvrfKno iinge- 
xnmnob* l ^ Mnail | C | ea ridi C j tur>l |{ anr j 0 bicrv 1 v:!Vus: Ut- 
ftnoV V potcquacnoneiTentia^frdir' di& gndu dJFerat. 
tsti *$* * tcm .Gcncl.9 .410 tifundtt jan^titt^m rominu ,pet 
emri **t hominem fangHU tllttu effnndttor y qHonvim ad ima- 
kngtntmi.gine** fvam fec$t bomintm Dens Si non elfct inv.go 
Dci in poftcris Adami qui occidunrur , inepu & 
alicnaforet Mofisargu ^entatio. £ft amcm jtftacfc 
gravisargumentatio,fiveMotis,five Dcu namfi 
ita dixcns , Occifbr cius quem Dcus fecit ad imagi* 
^ ncm fuam pcr heroinem occidi debcr « homincm 

hunc, llium qui occiditur, Deus fccic ad imaginem 
fuam : Ergoper hominem occiditor: opumaeft 
CQnfequemia Cum enim homo f t fa&us ad imagi- 
ncm Dci; cjus occiforem occidi,& quidcm per ho- 
minem occidi , a:quum cft. Sin aatcm vcrteris in 
huncmodum ad vetbum , quoniam ad imagtnem 
. De$fecithommtm $ videlicet homo , ctiam magis 
confirmabiturinterprecatio. Sed nufquam memi- 
ni ita Scripruram loqui, homo fccit hominemmec 
ttihi probari potcft. Acque h^opinor.fuffecerint, 
utvidcas, mifrater f imaginem Dci ineiTc homini 
narurajircr. Quiderg5cftimago Deif jamcnim 
tcmpus cft, ut oa w dwiK&Yiq «V K#?ff><mtvw /ueS^- 
. Declacabo Patrum orthodoxorum verbis; 

Tcr^uJ- 



Digitized by LiOcfak 



CUM F. IUMXO CifrttATI©,^ to£ 

Tertulhanifs ex Latuiis primus audiatur^lib. 2. ad- rejlimsnk 
verf. Marcion. cap. 9. Inprimis tcncndum^inauit^txmm • 
efuod Graca Scriptura pgnavit , adflttum nominans, * 
tton Spirituw ( itvol*» non ) quidam enim dt - 

Cj r *co tntcrptctantcs , non rccogttata dtjferenttu , vec 
cu* *t* proprictate verborum pro adflatu fpiritum po~ 
njtf.t, &dMth*rcricitQCtafioncm(piritum € Dci delU 
Ro infifcdndt , id ef},ipfum Dcum: & ufurpatajam 
cju&ftio cft. IntcUtgc itaque ad flatum Spsrttu m*u+* 
rcm ejjc | ccfi dc Sptritu accidtt , ut aurulam ejtu $ uon 
$a f ne*Spiritum* Namtf auravcntorarior;&fidu 
vcnto aura % non samcn vcntm aura , capit etiam ima» 
gintm Spiritm diccrcflatum: nam & idco bomo imagu 
Dct t id cfi Spintus , c Dcus cnim Spirittu : inusgo crgu 
Spiritm, adflattu « Porrb Jmago vcritati non u fijue* 
ejxa% adaquabttur : aliud eft. n. ficnr.dum veritatent 
ajfe, alusd ipf m vcrttaic ejfe. Sic & adflattucum tma~ 
go fts Spiritm,non potcft isa tmaginemDei comparare 3 
ut qma verisacM cft % Spirtttu t td tfl % Dcus t fine dileSu : 
gfi> tdeo & adflatsu,ia eft, imago non debuerit adwsi* 
fijfe delt£tum. Jnboc crtt tmago minor vcritate , fSr *d* 
fattu frtritst inferior, babens ilUu utique liueas Dei, 
ejua immortalis anima t qua ubcra & fuiarbttrij y quai 
prsfcia plerumque, quk rattonalis , capax isttcllcfiuo 
it" fcientU: tamcn drinbis imago t & nou ufquead ip+ 
fam vtm divinitatis % fic ncc ufy ad integrttatfm a dc~ 
litloy e/uia boc foli Dco ccdtt % tdcfl % veritati - & boC 
folum tmagini mn licet: ficut cnim imaep cttm omnck 
Itncas cxpnmat vcritatu, vttamen ipja cauunon ba- 
bcns motttm\ita& auima imago Spmttu folam vtm 
aimexprtmcre nou valutt, id cftjnon dcliuqttcdi fclici* 
tatem : Caterum ( id cft aliocjut ) non ejfet anima % fed 
jptritm : nec bomo qui anmum firtittu eft % fcd *Dctu 9 
& quae fequuntur. Ambrofius hexa Scrreri libro 6.' 
cap.7.poft mulu ,cowcludii in hunc modum^^w 



« 



tnim dabit homo commutationcm proantm* fuai 
inquknone^iguafuiportio $ fcd totttu hUmana uni- 
Vtrfitatiifubftantia eft. HtC eft pet qkato cotterUfc- 
rarnmaviumquc dominaris animantibuti hactftaJL 
imagincm Dei, corpus autem ad fpectem beftiarumiiti 
hac ptum diVtna imitattOnic infigne, in $Uo cumferis & 
bclltHS v$lecon{ortium y 8cc. ltem irt Pfalm i i&fern*. 
10. quod fecHndum imagincm c(t 9 noh efttn corpore^ 
nec m materia, fed in antma rattonabiti 2 ibt operatur^ 
ibi oftehdttur homo ad ftm$lttudtnem & tmagtnem 
Pei, ubi juftttia, ubifapiCnttd % ubtomtUi firma vif* 
tutis adfumttur % & fmtlia multa. Ncc ahtcr Augii- 
ftinuslib. i.dc Gcnef. conrra Mahich.capi 17.& 
alibi paflim. Hieronymum adducopoftremO loco, 
quiaidem planifemit, & fcribitconttaOrigiflcm.j 
communi cum Epiphamo cV Grzcis patribus argu-f 
«ncnro. Bafilium dicerem,nifi ex eo fcires Ambro* 
fium defuropfille.Quid Chryibftomum dicam,"Na* 
zianzenom, Nyflcnttm, Cynllum, Theodoretum? 
ttnus Damafcenus omnium iltorum EpifomaMui 
redcclarataccuratiflimciBeo libcllo, queih ihfcru 

pfit <©&i T* X*T* 71 KU?HK0VCt )fem-» 

cjucalterOjquieftdeiiuabusinChrifto voluntati- 
bus.dititehim,fca*T*'ro A.ojrfxJy $&!\ va^ov tyq cuS- 
TeJ$oiov, Kctw li yfavxp tov vkv Xoyov, tyy <&&(3&ikei* 
irv&pco, kutco tI V?%kqv, xjf T*cufTtc Hg\ ol ctyfeAoi <ft 
aiclvfyumt K#TetKov<*. rn o\i <c o* t&utorete cl 

&eojirot, &C. ubi ertcntiaha & ddjun£fca diligcmiC 
fimi comportavit. Concludam ltaq; una illius ad~ | 
Vetfus Manichaeos argumentationc Jftu inqmf g ' 
homina ignorant fieri non pofft $ ut natura ulla uta- 
tur aSionc , aut effefitonem producat , cujtu facultau \ 
ttm non acceperit feeundum ttatnram. exempli caufa, j 
ttulta a vis votare pottft % mftfhcultatem i/olandt fecun- \ 
dnm mtnramaecepcrtt\mqu4 tcrrtna bcjtta ingrtM 

• . - , j - 



I » 

ttlM^tUNlO COtlATlcC lll 

ftuft y nift acceptrit fecHndnm naturahoingredienJi 
fac*lmtnlk Sie etiam& bomo Hon poteft agcreaut 
<otRe, nift (ccttndum natufafrufnCulmttm tliam > qua\ 
StXyiUKYi &h/i§yfamdicitur+aCctpiffcti nequeenim 
fottft tntclligtrc t mfifrcultatemiforJtTcLi a naturaac* 
ccperit,ntqHe v\dcre b ncqut altud quid AgtU. ac pro~ 
, pttrea omni natura attiohes naturales tr,funt y drfimul 
u.funt^uavtnfubvoluntatemautatlionemcadunt^ 
eanontnfuntfimuL quoex fundamento brevitat» 
caufadeindc infert 3 hominem autcm imclligerc, 
latiocinaii, velle, & fupra rescreatas caueras exer- 
» ccre multa, qu* diviriitatem fapiant : Ergo homini 
facultates iheite, quarum refpc&u fa&us ad imagi- 
Dcm & fimihtudinem Dei in Scnpturis pronuncio 
tur. Hic igitur illa eft imago Dei in anima noftras 
cujus eilcntiales partes tum ipfae aliquid divinitati 
per naturam fimileoftenduM,tum percipiendac fu- 
pernaturah gratis per naturam & gratiam con jun- 
• #c ium idonca?, qucd moxdeclarabimus. Subjicia 
enim t omncs tnuntverfum patrcs vidcntur m hacfcn- 
tentia eff* % quod homo primtts conditus foerit in gratia. 
Stc & Catccbcfis noftra quaft* l.Neminern profc&& 
orthodoxorum, novi , qui aliud fentiat: nec alia cfc 
jufta Catechcfeos intelligcntia. Sed falli vidcris olft- 
QtKayca , & diftin&a con jungcre. Non cnim id fibi 
Volunc, bominem primura fuifle conditum cum 
gratia , id eft , creationis opere naturam & gratiam 
fupematuralem acccpilTc:lcd hoc illud eft quod vo- 
lunt, hominem,qui primus conditus eft,fuiflc cum 
gratia,id eft fupernaturali gratia a Deo audtum cffc: 
q uod jam an te in hac ipia propofitionc t radidimus. 
Quid ergolnon habuit fupernaturalem gratiam in 
crcatione? Si gratiam accipis pro bcncvolcntia Dci, 
habuit gi a:iam: li pro doms fupcrnaturalibus colla- 
tis 9 non habuita crcationc aut vi cicationis quat 



Digitized by Google 



iii Xac< Arm. de Pr^dbst^ 

f unt fapcrnaturalia-, cum creatio fit piincipiu nara^ 
tz, vcl primus tcfmiausillius,fapcrnatufalia verA 
toto gencrc ab ea diilcrant: fcd habuit increatione, 
jd cit y n primo illo Itatu creationis , in quo fuit A- 
dam , doncc jn pcccatum Lberctur. lam vero ut 
icm fjciliu$intclliga$,utamur Selis.Sc Lunatfimili-' 
tudme ad imagiuis divinac declatunonem.Lun* fua 
cft rtnago ctfcrniaus relata vclaccuecarjaaltera- 
Qua eiicnuahs, habct iuam luccm ahqua^ icd quar, 
jiui rcfpe&um ad iolcm habeat,rcnebrc(cit:qua re- 
latajub-t luccm foeneratitiam a folc ,prour reipi- 
Pittlnftio cirur abco, arquemcura refpiciuSicctiamirnagu 
tjjmual* nls Dciiiihoaimcdurjltxfuitratioindcacreatio- 
Bf /P f " ilc . Namh^mofuamhabuitcficiiualemlucemin) 
anima conltiuiiam,qu£ ranquacn lmago Dei rcncac 
*• jniei cieaus omiits; tuo jit 6V relaum , qua re- 
fpicitbaair a Deo 3 & tefpiciebat in cum.tilentialis 
illa imngo , nartirahs cft ; rclpe&iva ( ut ua dica:n ) 
kx partc luper naturahs fuir : nam ad Dcum per na~ 
turamconjunv5tamgratiarefpcxitrproprio &" libc- 
rc voluntatis mom*ad lHam per gratiam(nam quae 
Dciiiaruralisiccunclum nos adttojrefpexit Deus. 
Eflcntialem cx pcccato eorruptam Inbemus ,non) 
amifimus plane^ illatn relatam amifimus : fcdrc- 
ftituit hanc Chnftus ut rcnovcmui fccundum 
Dcum ad ipfius imagi iiem,& cficntialis ip(a rcfor- 
mctur, quum naturaliacorrupra, fupcrnaturalia 
amiflaeflcnt.utanrediximus. 
><* ftc*n- Sequitur.J. Quia nuMa mvcnitur dilcRio Dctcum 
dam v&t*o- eU5lione,pu voluntas erga homincs dtverpmodc fc ha~ 
mem nm. y em ^ Ht dtxerftmodefe haicns DciaSfr >wfipoftttt* 
Ytc ^lf um f ecc ^ HmtnnjUn<ium y a$lt * Dco uttngrep* 
*$,n Or* fr™ c °»fi«'ratum. Equidcm fi hocdaicm,ncri ta- 
dcmnenti 0icn co cvcrtercrur eorum fententia,qui hormnem 
nohUHt ccrnmumtei a Pco confideratum prununciant , uc 



Digitized by Google 



9 . C«M P. IUHIO COILATIOJ iff 

ahte oftendimus. Sed tamen > quid G au&oritate» tonfidttaZ 
ratione, exemplo aflertionem hanc coufutavcro?tJM»i» f** 
Au&oritatem habcsRora. 9» Nondum enim natss rknatm^ 
jpucrk, (funm nihil fictjfcnt boni vtl mali , ut prafittH- 

, tumDei fecnndHm cUtlionem , non tx operibsu M fid 
$x vocantc mancrct, dtftumtJt ci , major firvict mi» . 
Horr.ftcHt firifinm tft, /acob dilexi , Efau autemodxo 
habni. Quidenim fibi illa tria volunt/»a»^jwi»4. r ^^j^ 
iis puetvi tum,c/J«i mbil ficiffcnt boni vel mnii ; itera, f j# fffrti * 
jecHndnm cle&ioncm non cx opeHbm , vocantt* tton§ 
t(\o fani, inquies: fed haec de natura in peccato ia- rm tdd*. 
cente diciintur. Atqui feccrnit tam ftudiosc om- ctatnSton. 
hern rationcm peccati, & foli vocationi Dci vocan- tatis cn 
tis omnia fcrtacccpu f .gt tu ipfc, mi frater, fi volcs Stfiftnm. 
attendere ( visaritem) facilcfis abaxioraateillodci 
«luceiidds. Huic aiicloritati ccttc omnemratioci- 
hationisfpeciem fuBmiflurus es. Epheii. clegitnos 
in Chrtfio ante jatta fitndamcnta mundi ,pradtfiina- ^ 
Vitnos «V CioStaixtptr icfkmChrifiuminfefmX Ele- 
£tio amoris lingularis cft; quum elcgifTe in Chrifto 
dicitur, orrinis ratio noftri tollitur : prardcftinatro 
ic perfonas prarcedit, & caufas ab ipfis. Qutn hoc 
fibi voliint prafciendt & pradcfttnandi verba. Rora* 
i. C hnflus ipfe foli Benedi&iom Patris fui tribuir„ 
tjuod poftejrores& pofTeftio tegni funt conftituti h 
iaaofundamerito mundi.Matth.i r. In peccato,ar» 

. ante peccaturri? contcmplationepeccati,ancitra 
contcmplationem illius? cur hoc potiis, quam 
iIlud,ob(ccro. ? imo cur non poiius ilhid ; ciira orri- 
nia dicautur iri Deo vocantc pdfita? His rationes ac- Umuti^ 
ccdant. i.quaccumqueratioriesabfurdihuccom- 
portantur , eas animad vcrfurus cs ( Ci propius cx^ 
penderit )tam ad iliam interpcctatidncm, ac poti&a 
ad illam magis , quam ad hanc pcrtinerc. Quapro* 
t tci hon fic dcclinaada abfurda , fcd porius pi£ , U 



Digitized by Google 



/H4 IAC.ARM. ti! PR^DBSt * 

comm odc amovenda. 2. nego contemplationeni 
pcccati ad ratione adoptionis hlialis pertiricre. Na- 
turamappcllotclte: (i patcrgignit filios,amcquam 
cxplorct aut obfcrvet conditiont m illorum? . Scd 
h*cgenirura,inquies,voluntatis,ac non narura?» 
■ eft : Redtc: fcd tamen foli voluntati Dci tnbuitur» 
- nonulliconditioninoftrar. Omnis conditio noftra . 
excluditur, etiam peccati: fola voluntas Dei, folum 
propofitum in caufa ftatuitur. Aequalcs in natura, 
sequalcsinpcccato fola voluntatc diftcrnit Deus: 
fluos ncc in natura fimpliciter > ncc in peccato con- 
fideratos, fcd communiter in Chrifto fihos adopta- 
xetfibi. VtnaturagignumurfilijfineconGderatio* 
recondinonis ipibrum, ita volumatc fuosabzter» 
ncAadoptavit Dcus. $,Quod fapfcntiar & gratixDei 
magis con venit, id potius ^ Deo fadlum, & a nobif 
credendum eft , quam quod minus. Magis autcm 
fapicntiae & gratiae illius convenit , ut filioS fine ulla 
conte€lplationequaliratisipforum adoptavcrit fi- 
bi, quam ut excontcmplationis hypothefi : alioqui 
• natura Deo perfcclius agcrer, in qua parcntcs finc 
contempjationeiftaprocreant libeios. lllud crgo 
tk Deoconvcnicntius,& magis a nobiscapiendum 
Txmpli fide. Exemplum ( fi pla£et ) Angelorum ailume- 
dtnifa An+ nnus ad rci confirmationem. Quicunque filij funt 
leloim. clc&ionc funt filij : A ngeliTunt Fili j Dei, lob, 
i.& i.dc 37.ergoc!ccaionciunt,ut aftirmat Pau- 
lus. i»Tira.j. electos voeans. Sunt autemelefti 
.citra contemplationem peccati ipforum jut qumon 
peccaverintjfed pcrmanferintinlua ongine. Eft 
igitur dilc&io Dci cum clc&ione citra rationem 
confiderationcmque peccati ; quod negarc videris 
ahertione tua. Forcafte dixetis , id de homine tan- 
tuni a te dici. Ego vero re{pondcbo>dilec"cioncni &, 
ckaioncm dc puoquc dici, Angclo &r hominc,id- 

gue 



CliM*f. IUlltO COtLATIoT tlf 

ique rationecomrouni-,curo Deusimagiocm fuam 
in utroquccollocavcritrcujusfitelcdiio. Ccrtiffi* 
mus autcm locus ille eft exTopic. i. Si id,quod 
duobus inter fe collatis pari catione incffe videtur, 
uni non ineft, nec alterr inerit : Elc ftioni Angelo» 
rum non ineft conditionis ip(brum,aut operum ul- 
la contemplatio: igitur ncc hominum ele&ioniin- 
cft. Qudd (i diverfaeft aliquo modo Angelorura 
hominumquc conditio, non co fequitur diverfara 
rationemillorumeledtioniseilc : prxtertim cum 
eius rci una fit ratio cujus refpc&u eliguntur. Hatc 
enimeftimago Dei* quaratecundumpropofitURi 
voluntatis fuar conlervatam inftauratamice , ad(b 
.cvocavit , & fibi adjunicit Deus , immutabilicer in 
Chrifto fubftituram7* dvxx*$xh*td*xvl{, 6C 
quam incommuni loco naturac fuae collocavcrar» 
unde propria voluntate defcccrunt daronandi judi* 
cio cjus. Exempluro prxterea nullum adfcrri po- 
Cefbqqia caetera omnia crcata difparis rationis funcj 
Carcnt enim Dciimaginc,qua elcftionis objcdum 

f>ropric determinarum eft« Exemplo igitu r Angc- 
orum , non alio ullo natura cledionis divinx c* 
hominibus fa&a? dcclarari poteft. Sic autem fc ha* 
buit Dci cleftio , non ut Angclos pcccatores a nom 
peccatoribus , quapeccatores , primum fecrevcrits 
fcd ut eos non pcccat uros , qua ele&os antc & pnf* 
deftinatos «V <n<*» , ab alijs qui fiia voluntace 
fuerant pcccaturi , fola voluntatc fua & gratia di- 
ftinguerct, Quid crgo facit, ut dc horairiibus aliara 
rationem divinsc clc&iqnis cxcogitaci pucemue 
oportcrc? 



# ««- Iac. A r m . de Pr^htht; 

« 

Reptica A rminii fivt cofiftderatio Beflonfi 
> ad propofitiomm dtcimam 

tt*in*m Aturaiia ego appcllo, qui ad fuMhntiani 
tMtinuli*, JJ^I jpf aro & cxiftenuamhominispeitincnt^fine 
quibushofaortcquitefTc homo; qualiafuntani- 
*&walT ma * C0 *P Us & totum cx ij$ compohtutD curo ora- 
abArmimo nibui hatutahbus proprietatibu* , affc&ionibu** 
wrwar. paffibnibus, &c. S*p*riMfKM//*appello ,quzcun- 
quc Ocus homini fuper illa narUraha addidit , quas 
quidcm ad pcrfc&ionerti hofhmifc faciUht , vcrum 
ttonqujjinirnalisfcdqUa fbiriiualis, noft-ad na- 
. turalc fcd ad fupetnatutalc bonum acquiren- 
iriMfM dum. TnranaturalU dico hoclocoqdx fuperna- 
fntpuu ruralehifailadjun&umhrbcnt. Sehfuscrgomeo» 
utnmi*. fUltt vfcrootum eft>quod homo non cft ifi puris na- 
turalibusabfque fupcrnaturalibusconditus. Nc- 
qufc hic magnopcrc contcdo an illa fupernaturalia 
habcat cx ipfo crcatf onfs,t&u an c* fupcrinfufioni» 
adtu alio.fed hoc tanqham rtie* caufa: hoc uoxiuro 
Jiecutilcinmediorclinquo. Vctum omnino (bu 
tuo Sc affirrtiOj Dcu m dccre ville hortiinctti condc* 
t c talcm natui^a.qualcm crcavit; fed cui fupernatu- 
lalta noaiiullaaddcrct ;«itpote quem non id tan* 
ctim eiTc voluit quod erat natur 1 9 fed quctti ulte* 
riusinfcliciorcmftaturn , fui nempe participatio- 
ncm, promovcrc voluit , adcjuam nifi fupernatu* 
ralibus donis ornatus pcrvenire nod potuit. Quod 
nxtttTamgohomiHtmconditumin puris naturaltbm 
& propttua cum fuptrnaturalibfU conditum dt£o , co 
oon volui figrtificate,a<Sura quofupernaturalia illa 
funtcomrounteAtaciTectcationcrti f rtampropofi- 
tionc %6- mt* illamgraria^m fupcrmfufaro appclla- 
ri) Tcd Dcum ab a£lu communica^idi fuum bo* 



tUU F. lUNIO COItATtO. Jtj 

?aum curo ifta parte primae matcria? vel nihili,unde 
Jlomine m crcayit,npluiile dcfiftc*e,idquc cx dccrc- 
to £ter,aofuo ,doncc etiam (upei;namralia illjcon- 
|uliilet. Quare & obfervandum mihi putayj lp~ 
«juendi mo>iufp Scnprurae ufitatura , qu* dicit^- 
ntcuem condttum adimaginem Det& Rmtittud\nem % 
qu*imag6<%fimilitudo Dei etiam iupematmalia 
donakifecomplc^itur. Quodfivcrumcft^utcgo> 
contcndo, tum homo couaitus eft cum fupernam- 
falibus. Eftenim conditus ad imagmem Dei, quo4 
yerbumcondediin4iftinfte toti lmagini tribuitur, 
abfquedifcretionccius quqdin imagineeftna^ura- 
\c hpmjni , 6^ quod fupcrnaturale. Lubet huc ad- 
fcriberc Hi${onymi Zinchii verba,qui Jibto ptimct 
de Jiomiais ctearione cap.i ita loquitur, de hoc eo- 
^cm negotio tJMthi placet fcntentta e$rum qm cum 
jffiracuio vita ajunt ettam tnfptratum fuiffe k Deo , 
transjujumqutdquid batutl tAdamu* ctnlejiu lucif % 
(kpicnttajetlttudtnu^ or aliorum c&lcftium denorum^ 
qutbtu 'DMm reftrebat , tanquam vera ejtu imagQ, 
fuit enm talis creatH*., ut Scriptura docet, diccnSyjk* 
$um eum ejfl adimagmem Dct:(*r Salomo. gcclef. 7. 
*DcH4 ficu hominem. reclum. Non fuit autem talut 
$um (Slumcorpue fittt fvvmatum^Erge cum tndtta anu . 
wa fnSlus esl inammam vivemem t td ctt , bomo vi- 
Vens, tunc fuit fnttujrcclus, fuftu^ &c. eotjue fimuk 
Sum amma , rady quoque diVtna (ipientia , jufiitia\ 
bonitatu fucrunt infufu Hucnfque Zancljius ; qui 
apcrtcdcterrainat , quod ego m utramque partero 
Indccifum rcliqui: idque duplici dc caufa-; fcieban\ 
enm\ id tnterdoftos difputari, 3c yidebam caufi? 
wca5nibjlindcacccdercveldecedei;c. Ulavero &«, 
pernaturalia , qua? ilU conccfla funt, ad poftei;o^ 
ttanfmittendaacccpit,cxeoderainftiuro, cx quQ, 

fupcrnaturajia asccpit, gr*v* fant\ rion w ilU vox 



3x8 Iac. Aau. de Prjidest. 

quoque denotat principium nar uralium , nam cx 
fratia latc fumfactiamnaturamacccpiraus,utpu- . 
tc indebitam: fed ut contra natnram diftinguuur , Sc 
titeftprindpium fupcrnaturalium. Quaicidcon- 
cedere po(Tum,Deum homincm in natura contcm-r 
platum ,cuifaceretgratiam , naturalem homincni 
cuiponfcrrcr fupernaruraha;fcd contemplacum dc- 
crero adminiftratorio creationis , non decreco pra- 
dcftinationis, de quo nobis agitur, cui faceret gra- 
tiam fufficicntcm ad fupernaturalcm fclicinuem, 
nonefticacem,dequa nobis quaeftio.-cuiconferret 
fupcrnacuralia in pofteros citra except lonem ex in- 
Airuto gtati* fub conditione transfcrenda , «non 
quse prardeftinatorum cflenr propria,& cer tb infaU 
fallibiliterquc illis conferenda , de-qmbus nobis eft 
tontroverna. Quapropter hxc mea? fentcntiarnon 
adverfanrurjcommittit ur enim in illis fallaeiaElcn- 
chi. Hcfcautemvchm ruaroRcvcrentiam fijropfC 
recordari,mc dc gratia pr$dcftinationis dccreto pie^ 
parata, & aon alio , pcrpetuo (crmonem facerc. 
Frobavi autem hominem non ellc in puris natura» 
libuscondituro; eo fcnfu, quo jam didfcm eft , fine . 
fupernaruralibus , five illa a&U crcationis lire fu- 
perinfufionis habere dicatur: & probavi hoc argu- 
mento ab imagine & (imilitudinc Dci , dufto , ad 
quam homoeftconditus. Qgod meumargumen- 
cumvaliduraeft,five imago Dci figmficet rantum 
fupcmaturaliadonahomini iDeocoIlata, utCa- 
tcchefis noftta & confeflb, & nonnujh Thcologo^ 
rum noftrorum dc imagitie Dei loquuntur-,(ive na« 
turam lpfamcum fupcrnatUralibus , qusc mca cft< 
fcntcntia: fecundum quaro id quod dixu imaginem 
Dei m homme noh eflc naturam, ftd fupernatura* 
lera gratiam,intelligi volo,id eft,non eflc folam na- 
curam abfque upcrnaturajibus 9 quod fufficit meo 

/ argu^ 

... 

. / • • • . * 

0 \ Digitized by 



CQIf F. Ium IO COILATIO? IJJ 
argumenco. Dcnatuiahbuscnimnoneftquacftio* 
^Bc pioptcrea five illa fint imaginis, ut cgo puto , fi- 
vc non, adremquxftionisnonfacit: modo fupcc- 
naturalia imagmis Oei , ad quam homo cft condi- 
tus, dchnitionccomprxhendantur, obtinui quod 
volo. Ita quoque vcibi niea flkjuentiaaccipi vc- 
lim, nempe, imaginemnon habcrctantum refpc- 
dumad nataralemied ctiam ad fupernatjiraletn . 
fclicitatcm, quod fi vcrum cft, ut ipfc fateri vidcris» . 
ctlcciquodconccndo, Egovcro tmagmem <Dei ad 
quamhamoeftfa&us.accuraicMefinircnouvolui, v 
quia hacopus non crat propolito mco : fufficiebac 
monftrailc quod ctiam iHa agnttto juflttia & finQU 
mintazd lmaginem Deipcrunebant.five in ijsima- 
go tora, five pars confifterct. Nam ad propofitum 
meumutrumqueaequaluerfacit, qui probare ia« 
ftitui homincm non fine (iipernaturalibus elle crea- . 
tum,&proptctcadccrcto prxdeftinationis confi- 
derai i non po t uitlc, ui in furU natmaltkui finc fu- 
pcrnaturahbus creatum. 

. C*terumantequamadiftius meaeargumcntatio- Ulyttiml 
nfsdefenfionemvenio,dctribusmihi, circa, cptxt* 11 ****- 
bonaetuat refponfionis pars occupatuv, paulo la- tl0tt " tm 
tiusdiccjidumcft. Primo,quxnaturalia qux fu-^JJ^ 
pernaturalia appcllcm, paulo latius quam ante fc- 
ci>explicabo. Sccundo ,deimagineDcidicaro,& . 
quarnara fivc naturalu livc fupci natflralia illa in fe 
&fuiDefinitionccomple#atur. Tertio,QuaDei 
a&jone tum haec tum lllahabcac homo. 

De prirao. Tfaturalia appello illa,quae ad natu- i . ; 
tam hominis,finc qua homo cfle nequit horao.per - **t*r*li*% 
tinent ,qusequeex principijs naturas fluunt , 6c ad & V**f**. 
1 ftliciutera iwturalem , taaquam fincm & tctmi- f f ^J? 
nutn fuum, natut a fuacomparata funt:qualia funt " . * 
corpos, anima^utriufquc compofuio, 8c 
* « . H 4 




Digitized by Google 



txo Iac. Arm. de Pradbst. 

tum cx utroque.eorumquc naturales proprietates , 
ftffcdioncsyundioiics^pa^unc^fub quibus ctwin 
snoralcs comprxhcndo , qu* aliquando contra na- 
turalcs diftmguuntur. Supernatmr^ta appeilo^qujc 
pars hominis non funt, ncquc ex naturac principi js 
Auanr , fcdad natft* illius augmcntu & pcrfrttjo* 
nera naturalibas fuperadduntur.compauta ad icli- 
citatcn\fupernaturalem,-& Dci creatom fupcrna- 
turalemparticipationcm,in qua illa fchcitas con- 
fiftit. Inter harc hujuf raodt eft aftc&io : quod natu- 
ralia capacia funt fupernaturahum cx difpofuionc 
Dei,fupcrhaturaiiaadnaiUram augcndam,ornan- 
damperficiendara, adeoqifc fupra lpfam cvchcn- 
dara viciffim ordinata, Quarc abfque homonymii 
fub naturaliura norninc com plcxus (um, tum cor- 
porcam tum fpiritalem naturam (k cx utraq^ con- 
(tantem. Scmclpaonendumcftj Voctim homony- 
» xnias tumnotandas& expliqandas efle m dtiputatio- 

m,qoumunofenfufumt*adrem faciunc, alictq 
minimi ; quum fecundum unum fcnfiim vcra cft 
. oratio , fc^Undum alium falfa : At quando vcra eft 
orano.&ad rera pertinens quocunque modo (u- 
smtur , tura cxplicarione homonymias non cft 
opus. Ita hic vidcs : cgo per naturaha intci^go , fic 
qusfc infcriori nature ld ert corpori, & qux fupcno- 
ri aatura; id eft anims compctunr , & qucmodo- 
2 Qnibm cunque fumas*argumentatio naeaatque nrma cft 6c 
h ttbm valida. Videbiraus poftmoduro exempla cxplicataf 
wtfifiAt bomonymiasarquein-neceffariae. 
lm*p Dti fecundumde imagihc Dci in hominc dua 
inhommt. m jhi cohfidewnda funt , W m quibus in «bus ill* 
kSmS confiftat > tumqusillarum naturales fint&qu* 
Htaltt Aipcrnaturalesdiccnd*.- PrimA dico imaeinem 
fnt&qud homine c«mple<liomniatHaqu«aliqaid 

MtmttH* divincnatuwin^onaiacrepraffenwt^qtuppartira 
«f<t. . . ' . homina 



Digitized 



CttM F. IllMId COttATIO. Itl 

homint funt eflentialia partiro aecidcntalia, ift Dco 
• auceomnta cirentialia:quorutam$n omniumima- 
gincs Dcus homini noluit eitc cffcntialts, quem ea 
conditione creare voluit.ut non eflec tantum quod 
erat.fedutfieripoiletquodnon erat, & dehcero 
abeo quoderat. Eflentiaha yoco animarn inque 
ea inteile#um > & yoluntatem vbluntaiiiquc hbcr- 
tatcm, & rehquas affc&jones, atcipncs , paifionef- 
quc quar f x ijs nccf flario fluunt. Accidehtaria ap- 
pello tum rporales virtutes , tum agnitionem Dei» 
Jufticiam & fan&imoniaro veritatis, 6cii quaealiae 
funt proprietattim Dei,in lfto momento naturar lp- 
iiusconhderandarum jin hominc exprcflg unagi- 
nis, quarum Petitis, nomwe divmdHatur* coixu 

£ra?henfarum,'fideles diciteflcp4r/j£^0.Secundd f 
, Iscomniaegonon puto tiormne naturahum ve« 
nire poflc, fedcpgmtion$roiUam?|urtitiam & fan-* 
#im6niam ycritatis (upccnatutalia cfle puto f 6c ifto 
nomineappcilanda. Quain re an te allcnticntcm 
habcarp, d ubiro. Dicis emm illa cife naturalia uno 
locohujus tu<e reiporifionis , oVargumcnra adfert 
probandanftifentenriac, &aiio loco ejuidem re- 
fponfioms fncris Adamumdona fupernaturaha ha. 
t>uifle % licet npn ex adty creacjonis: pcr quar fuper- 
naturahaneffioquxnam intelligere queas prcrer 
iftaab ApoftoloColof $. 8c Epnef. 4, coromamo- 
xata. Videris tamen ea quae fupernaturali* agnofcis, 
eiplicare nomine imaginis rcflcxivar. Vtrum fivc 
cgo toam fententiam re£W percipiam.five non.di. 
cam qux ad meam ftabilicndam facere puto f Sc ad 
tuam, ut a me eft wrelle&j, infirmandam. Probo 
itaque illa efle iupernaturalia. Prirno, ex Cololtj . ***** 



& Ephcf 4. Quecunqae cx regeneracione per fpi. miH - 
f itam Chrifti habemus funt fupcr naturalia:at agni, ; 
tioncm Deijuftitiam & <an&imoniim vcritatis ex JJf 1 * 



Digitized by Google 



in Iac. Arm. db ?kmt>i$t 0 

fdn&imim ccgeneratioftc pcr fpintum Chrilti habcmus: ergi 
numwi. funcfupcrnaturalia. Siquisdicat. Nosiilanoiun < 
utkinho- fohdum habcrc exregeueracionc , fcd tantuni eo- 
mmtfnfH- rundem cocruptorum renovatiouem, id quo patto 
netnmU probccur non video.Phralcs enun Apoftuiica: iccu» 
*ffM M * doccnc. Nam qui tnduere dcbet novumkomwem § 
MnrMiit* m c non c ^ vc (j |tus novo hominc auc ulla cju* par- 

*riw4. lc ' Ad novum a u rem hominem perrineo t jMjimn & 
' fanHtmonta v€ntatu % Dciudc qui renovart debct ad 
*gnittonem t \\\\ws non agnuio renovatur , qua: cor- 
* rupta cft, fed intelligcntia lllullratur agnitione no- 
, va,<ju* per tenebras vetens homincs tuit expulfa^ 
Et hxc ego tantum volui in iuca demonftrationc # 
non dcfinirc imaginem Dci ln hominc. Quod ve- 
r6 rn lfta mea expiicatione a mentc Apoftoli abcr- 
tcm,viderenpndum poiium. tsignmo cnim Dti 
» nfto loco a roc cita*o dicitur tmago Dei ipf* f dc fecten* 
dumimaginemDei. Nequehxcinter fe pugnanr» 
aut abfurda x quc fqnt atque tu illa vis videri. Imu • 
,£$ ,;nquis,D#i oft dgntuo cvngrueus imagint Det % ergo 
tmago Dei ncgttur ejft alterutrum y five agmtio fwo 
imago. Ncgoicqui, h rc&c illa dcfinitioiumaiur, 
ncmpc hoc pado. * 

Iraago Dci in nobis perSpiritu regenerantem rc- 
crcata,eft agnirio Dci congcucm lmagini Dei m 
quainiuo fumus cccaci. Duplcxcnim hicimaginis 
rcfpcdtus » qua recreatur m nobis per Spintuoi 
Chrifti, & qua olim increaca cft pcr Spiritum Dci. 
Eaquccognitio non tantum modo fed roto gencrc 
diffcrt icoguitionc vctcris hominis : ncque ipla rc- 
. norari dicicur fed homo renovaridicitxit in illam.Fa- 
teor autem mc non capere quornodo agnitio fic 
a&us iroaginis Dei,& imago ip(a fons & princi- 
pium illius aftus, id cfl , cognitionif. Pucavi cniixi " 
nucufa; hommcmad iraagmeraDeicrcatumdici 

fiv© 



Digitiz«J by Google 




CWU P. IUNIO COllATIO. IIJ 

fivc ia imaginc; hoc cft imagincm Dcife6lam,pro* 
pterea quod mcncc.voluiuatc^agnitionc Dci, jufti- 
cia,fan&tmoniadenique ipfura D^um acchccypon 
rcferac. In ahcro di&o cx Ephef.^.non pono tria, 
vtrttatem, jnflitiam, 3c Jantttmomam , fed duo tan- 
tumjHjlttiam & fmSttmomam , qutbus actributcur 
vfrttat , hoc cft , lyncentas, puntas , fimplicuas. Ec 
agniiio mcmbrum illius vcntatis non cli , fcd do- 
num in mcelledfcu (ca mence homints mcrcatum * 
quemadmodum jufticia & fanAimonia voluntact 

* fcu potius affe&ui hominis funt mgencracs. 

* Secunc^.Probocadcmcirefupernacuralta, hoc Semnia. 
paclo, Ula fecundum quxfumus&dictmur p*rti~ 
etpes dtvtna natura & Ftltf Dei 9 funt fupernaturalia: 
at iccandum agnitionem > jujittiam& fanSlimoniam 
fumus & dicimur participet natma dtvtna & Fittf ■ 
£>ti: Ergo illa func fupernaturalia. Major probatio- 
nis noncftindiga. Minorpatet ex a.Pcc.i.v.i.i. 
3.4. incer ih collatis. Tertio , Mcdia tlla qu« com- 
raenfurationera habent ad fuptrnaturaitm fiftctta- • 
tcmSont fupernaturalia. Ar tahafunt agmttaDei, 

jftftttia & fanlttmonia. Ergo fupernaturales. . 

Qauto^Caufaetmmcdiacaradtuum/^rrt^rii- <fcwrr«. 
lium funt fupernaturales. At agnttio Dtt jHjhtia & 

fanZtimonia funt caufaeiramediacx a&uum fuper- * 
mturalium Evgo fuptrnaturalet. 

Vcnio nunc ad probacioncs tuas,quibus proba- AJnthntt 
rc contcndis tmagtnemDti ejfe natmalem in bomtne t lH ^qnibm 

& qu^licaccs illas agnitionem jujlittam & fau8imo- S0n f tHf 

ttiam natnralet nonfupernatpr^tet ejje. muinm 
Priraura argumentum tuuraelt. Supernacura- D ^ ; ' w ^ 

lia func ablata , nacuralia corrupta : A t vcricas, ju- mtne # j e # 

ftitia, fan&imonia funccorruptae, non fublatc: non natnralem. 

jgicur fupcrnacucales, (ed nacuraics. Probacur af- Adpri*. 
fttmtio^m principia carum funt in nobis i nacura: mam inde 

non dndam ' 



Digitized by Google 




1X4 Iac. Arm» di PRjfDBST. 

ti» non eflent (i fublatx eflent. Rcrpondco s ut msjq* 
}$ Mau, rtm cpqccdatn : miuor ipihi nullo modo cft vcnii- 
flAcon*. jflilis, m pcraidditam quidcmjllam ration,cm. Dj- 
f M ' cocnim agnitionera illam quae cft fccundijnj pic- 
tatem, juftitiam illara , & fa^i&imoniam , dc 
Apoftolus , non corruptas , fcd fu blatas cSc; nuj 
que carundem in nobi$ poft lapfijm mancre pf 
cipia. Fateor pnrjcipia & (emina virtutum mora- 
Jmm ,quaeanalogiam quandara & finnlitudipera 
Jiabent ad lftas fpiritualcs virtutes, in nobis manere 
poft lapfum , quin & ip(as virtutes moralcs , licet, 
> pcr peccatum, corruptas. Hzc-fimilitudq^allcre pb- 
tcft,non accurate inter faailc & jllas fpintuales vir- 
tutesdifcriminantcm. In hacfententiamca.qua 
ftatuo illa donacfle ablata, habco praeeuntemCatc- 
. chifmura noftrum qusftione 9 his verbis : Homo 
omnem pofieritatcm dtyinu tllis donu ejfavtt. Qu$ 
autcn^fintiIladivinadona,cxplicatumcftqu?ftip- 
nefcxta praecedente, nempe, juftitta&c (inftttai, 
• Nefcio ah etiam t^uam ReYerentiam htcmihi ha- 
i' |>camaflcn^cntcm. Sicenmiinihpfibus.de ongi- 
fiis pcccato abs tc anno*^. difputatjs , thcf. 18. 
. Nam ut in Adamo integritatu humtna firma fuit 
jmftilia origtnalu , in qua eft a Deo conditm , fic corru- 
• ftionii fbrma ac potitu deformttat fuit juftttU tlliue va*> 
cuttu. thcf. 19. ac illamajuidem formam fcriptura. 
imaginem tf ftmtlitudinem Dei nomtnat^cxh^. 10. 
Hanc vero formajn fcriptura tmaginem & ftmilttudu 
*' mm tAdami nominat. Si ego ifta re&c intelligo, pu- 
toexillisplancfcqui^ juftitiam originalem fuilTe 
fttblatarp. > & propte*ea (upcrnataralem efle juxra 
regulam: (upcrnaturalia ablata; naturalta oorrupta. 
Habco etiam mihi adftipulantcs pl erofque Patref, 
fors osnnes. Ambrofiut dcHclia oc jejunio cap.4. 

ufmm «m Adam vntntm Vilumm priufauam 



Digitized by Googl 



feiit&Iunid cottATioT Tif 

f^ataricarctur > fid tanjuam exutus prdtartcatie- > 
nc vidit fc nudum , qui* tndumcntum cjuod babcbo* 
Mi/}r^:&planiu$diftingucns inter ablationcu* 
fupcrnaturahurrl& naturahuro corruptionerp , fie 
inquit in Lucaril lib.7. >n cap. 10. Lucsc. Qui fint 
ifti Utronct , nift Angcli no&U & tcncbrarum % &c.' 
H% *nte di/poliant , qua actepimm indumema gratm 
fp Witalu> & fic vufocra infirrc confievcrunt. Aug*~ 
jfiinus de Triniiate lib. 1 4. cap. 1 6. Homo peccand* 
jufiitiam & fanttiUtem vcritatis amifit propter queei 
bac imag* , deformis & dtcolorfafta eff ; hanc reeU 
fitc*mrefirmatut&ren*v*t*r. Iteril cap. II. ItW 
14. de Civitate Dei. Itberuni arbilrium amijfum dict- 
tn* Vthoccdncludarn, velim intclligercqu» fint 
illa fpi ritdalia quac ablata funt fcu amifla.fi non fint 
0gnitieDeiiiuftitia,fdn£lim6nia. 

Aker um argumcntum eft , quidquid coriv$hit M 4 
fpcciei, id eft naturalt. At iroago Dciconvenit fpc. 1 
cici k Ergieft naturalis. Refp. Major noneftuhi. j*"* 
verse vcra. Convcnit cnim aliquid fpcciei vcl com. -^!!^ 
municatione pcr naturam & naturalia prihcip», ^ f L ^ 
vcl cx inftituto gfati^.Quod illo modo convcnit cft * ^ 
natutaic, rtcm ouod ifto, Ad minorem qttod attinct^ 
dicoImagifierrlKonvenire fpcciei pattim pcr natu* 
ram, pardrri cx ihftituto gratia^ergo imago Dci eft 
par.tim naturalis partim fupetndturalisin hominc^ - 
fccus (i concluferis ex patticulari univerfale intik» 
Icris, quod ficti ncquit. Si majori propofitioni ad- 
datur quid unde ita explcatur.Quidquid cft fpecki J 
&indmduis pcr natutam ingcncratur id cft natu-, 
rale: lam ltlam conccdo rotam . Ac aflumptio tum | 
tora vera non crit. ImagoenimDeitotapernata.»' • \ 
ram non ingencratur; nam illa eju* pars qux eft im 
tfcritate & jufiitia drfan&imonia non ingcncratur • 
trcr mcurarn, fcd communicatur pcr a&um gfati;* 



1 



frjUntid. cx inftituto grati*. AtcommUnis cfleimagonori 
potcft, fi non fit naturalis. Nam naturalia co cjuod 
coromunia funt,differunt a. perfonalibus j ( a (uper- 
. r naturalibus diccndum fuit,dc ijsenimquaeftio. ) 
Rcfpondco,aliquide(Tccommuncduplicitcr^ vel 
fccundum natiira fimplicitcr*vcl cx inftiruro gratias 
fubconditionc. iroago Dci comunis eft parum fc- 
cundum naturam & fimpliciter, in ijsquac hominis 
funt fccundum elTcntiara ipfius, & qua a naiura iU 
lius (eparari non poflunt;parrim cx inftituto grati» 
fub conditionc , in ijs, qus non ad cflentiam (ed ad 
perfc&ionem fupcrnaturalcm hominis fatiunr* 
Illaomnibus hominibusfimplicitcr ingenerantur^ 
hxc pofteriora fub condirione , fi nempe princi- 
pium fpccici univerfalc 8c individuum principiale 
inccgra illa fibi fervavcrit. Iraag& crgo tota com- 
xnunis, fcd partim per naturam, partim ex mftituto 
' gratiacjpernaturamillaparsquaenaturalisdicitur: 
cx inftituto gratix illa pars quam ego fupcrnatura- 
; iem appcllo. Et boc cft illud,quod dicit Scriptura: 

Setbnm dd imaginem ejr fimiliwdinem is4 damt getu- 
$um, non fimihtudinem Dei. Genitus cnim cft ad 
imagincm Dei, non quaillam intcgram cum Ada- 
mocomraunicavit Deus.fcd qua infcm Adamus fibi 
fervavit: Servavit autemfibinonintegram: ergc* 
« ©on intcgram communicavit. Non inregra au- 
tem & inregra non modd tantum & gradu diffcrr, 
fcd & cflentialibus nonnullis illhs imagtnis parri- 
bus,quas haber intcgra , & quibuscaret non inte- 
gra imagorquas habuit Adamus ex integra commu- 
aicatione Dei, quibns caruitSctbus cx defe&iva 
t communicationc Adami. 
Muniim Tirtiim tuum afguracntum cft. Imago Dci noii 
G anod d ,c iturinnobisingcncrariaMcrcari,fcd 
wmin+> fctfROVari; crgononcftamilft fcuablata^fed cor- 



r 

> 



4 Digitized by GooqIc 



Ctttf R luHIO COltATKtC llj 

fupta. RcfpMmcccdcntisrigidefomtincutra pars**nW* 
Vera eft-, fed commode explicati utiaque pais stizingtnmri, 
eft, fcd ncmra mece caufx noxia. Docco quod sd Mt 
illud, nempcneutram partem vcram cflc. Nos^ , m *2 
cnim dicimur inChrifto novacreatura^Kxm^taca^^ 
H ad boHa opera.Ptti t David u t animW mundum crce* 
infi^Dcus. Nullibi dicitur imago Dci in nobis in« 
ftauran & renovar^fcd nos rcncvariinagnitionecon- 
yenientemimagitriDci:rcnovariJpiritumentunoJtra: • 
diaismr &trausfirmari perrenovationem mentuno- 
ftr*. 6itamcn quis commodecxpJicctiUttumquc 
vetum eft, fcd apprimc convcnicns fcmcmix me^ 
quod ita docco. Imaginis Dci in nobis partcs func 
dux refpefiu noftri. Vna nobis eflentialis > akcra.ac-' 
cidentaiia. EJfcntialu cft animamete, affe&u & vo- • x 
hintatc ptxdita* Accident aria cft agnitio Dci, jufti* Imj^iufl 
tia f fandhtas veiitatisj&firailiadonagiatix fpiiita. Vttin bo- 
lis. Illa non dicitur ingenerariamcrcatiinnobis pen* 
noa enim amiumus illam , fed inftauraii , & reno- u * 
vari in nobis quia rcformata & corrupta eft. H*c ^ff'** , 
non dicitur rcitaurari aut renovari in noU» 5 tum mlu »™ im . 
quia fubjc&i defc#u locura non habcc in nobis, |* f ^ 
tum quia corrupta & dcformata pon eft; fcd dicitut 
sngenerari & increari ( nam nos novx creaturx ac- 
ccifu qus dicimn r ) quia formx inftar eft 4 cujus in- 
trodu&ione eflcntialis ilia inftauratur & rcuovaturJ 
Huuc fcnfum Apoftoli verba planc* defignanr, qui- 
bus non ipfa agnitio renovari dicitur , fcd nos quS 
iraaginis Dci $ qux nobis c flcntialis cft f participes 
twwwidicimuiw agnitionem tanquam innovam 
fotm&m, fceuudumimaginem Dei (Juxnobis accr- 
dentaria eft. Vtruniquc crgo vcrum. Imago enim ^ t 9U *~ 
D#i m nobis rcftauratur & renovatur , ncmpe ^^J^ 
mens& vohintas noftra , affcdufquc animx no-^^J^. 
ftrxr&imagoDciiniiobisingcnwatur & mcsc*- u*,fiv$ 



tur iUMnu 



1*8 Iac. Arm, b* PfLMriiirl 

tur nempe agnitio Dei, juftitia^ fan&itas veritatirf 
f Ula hojusfubjeauracQ|h<cfotraaillidivihi!usiR* 

generata. Et prbptctca firma maiict aiguroetitatio 
Moiis hornicidarh occidi jnbentis i lh hominc 
cniractiam poft peccatum ftianet imago t)ci $ quae 
illieft eiTentialis.fcuparsillaqusad cfiemiam ho- 
.ininitpettinct; licetpars ilLt qux accidontaria cft 
jtetjteccatumfitablata; 
ftt Se^uicuthuncdeaauDei^cjuoiraagihis&hah^ 
a&h D« jciHamparrera habemus Mumadtumegonondi- 
&*** m ftjnxi. turo quiaphrafin (cfipturae ufurpatc volui; 
T qu*crf*iwwvoccutituf adfighificattdnm aftum* 
JJSJi *4 ao imi g iDCtxi & fimtlitudincm Dei in fe hau 
ttmbAtu- homo* fic enim ditit; ftdamks hominemad ***** 
0** <£• fmitttudittcm noflram % t\ ticre&vh Deus ho- 

mincm *d imagmem fuam i rtirn quia utrumque 
arq«alitermcopropbfitofctvicban Vcrumfixei 
acciirarc penfitetur; diftinguendos i)Io$ a#us puto^ 
tltcrumquc cr cdttonu vbce , qui naturtluti habcr» 
altctam fuper tofufionvy qu£ fupcrnaturalia j re&c 
•ppellaitjtft cniro duplex iq homine vita, animalis 
&fpiritalis.ahimalisqua fecUndtim homincm,& 
fpiricualii qua fecundum Dcurn vivit. lllius princi. 
piuni cft anima m Koroihe intellc&u & voluntatc 
prsedita; hujus Spiritus Dei eximks illai agyrionis 
juihtiae/atl&itates dotcs animx corrmunicam. Vc- 
rifiraileeft non eodcm aftu utriufque vitz tam di- 
vcrf* ptiricipia homini indka clfc, fed diverfb. Cx- 
cerum quocumquc raodo » fiveduplici adhi fivc 
umcoa&u ifta habcat homo, meae fcntenti* non 
imcreft f naoddconftettumhsctumillahabereho- 
ipinem 9 antequam adu prc/Jeftinacionis circa lllaru 
« vcrfetur Dcus;habcrcinquiim refpc&ti confidtra- 
tionisdivinx. QuodegoomhiniftaruOjquia illa 
% upa natmaha tum fupcinaturalia ibii fpecM lunt 



- 1 * ' \ 



:ed by Googlc 



cum F. Iumio cottATia M*f 

collata: illa fimplicitcr, hxc fub oonditione, fiprin- 
ojpium fpccici ifta ilbi fervarct. Hincconcludo : Si 
collata fpcciei, crgo collata dccrcto providentis,uc 
haec to*tra illam diftinguitur : ficollata fub condi- 
tione , jam non collata decreto pjacdcfhnationis, 
c|Rod fubconditionenullumdonumconfcrt. 

Hmc jam conftat meam argumentationera fir- Stqnlm 
•nam eirc. Si enim homo ca conditione a Deo eft nt *nipims 
creatusut naturalianonfola fcd ctiam fupcrnatu- UUonu >l l - 
ralia habcret , fi vc eodem aftu creationis , fivc aho mt lS^ 
fupennfufionis, (dequoegonunquara contendi J ^ui^ 
hinc confequitur, Dcum prxdeftinationis& repro- t$9m 
bationis adtibus , quihomincsdi(crtminant,non 
potuifle circa homincs ut in fnrit natnrdibm confi- 
deraros vcrfari. Verura & hoc poftea fateri vidcris, 
fjnftd homo emm fupernar uralta habucrit in pri- 
raxvo ftatu , fed ex augmento fupra naturam , noti 
ex a&u crcationis quae pnncipium eft naturac. Hoc 
tccipio, & indc concludo : Quia illa , qnx primus 
homo habuit, ornnes cius poft cri in co habueront, 
( totum enim qnod illc crar,& nos eramus in illo 
ut eft thefi 40. difputationts dc pcccato originis an- 
tea citata* ) illa ex natura» harc ex inflituto gratiarj 
hincfequitur Deurn non potuiile vcrfari decreto) 
dequoagiraus,circahominero inpnrisndtnralit** 
ionfidirainm. Imo nec circa hominera ut cum fu- 
pcrnaturalibusconfidcrarum. talis enim praercriri 
non potuit, vcl fal tem pracreritus non cft , nifi prar- 
vifo quod fupernaturalia illa fua przvaricationc 8c ^ 
pcccato cflet amilliirus. 

Quod dicis ifta,ut m vera finr, non adverfari ta« 
wcnillifenfentisequ« hominem confiderac com^ 
jDunitcr; illud morncntura habcret fiprobatuna 
cflcthominem communiter confiderari pofle dc^ 
Hfrjscmi Dfo aucconfiderituin cflc. Sed hatc mea 

I «T g 8 3 



Digitized by Google 



iit Iac. Ablm. db P r. adb$t, 

argumenta ciiam adverfus illam fcntcntiara valera 
cxiftimo. Si eniru Deus non potuit hominem coj*> 
fiderare in pnris naturattbns t fi non m fupernaturau* 
. huSy fi non extra pecCatum , habens illum pjp objc- 
&oa£hispiaedcftinandi& reprobandr.Iam quoquc 
eundem commumur confiderare ni >n potuit. Com- 
inunis cnim confidcratio cxclufa eft per necefla- 
riam alicujus circumftantia? paiticulans, qua; fit ra- 
tio formalis objcdi, confidcrat ioncm : cxtra quara 
rationem fermalera hominem confiderare non po« 
* tuit Deus lfio decrero citca homincm verfatus. 
Deinde , quum excludatur circumftanna qusrn 
communisconfiderauofub fe conjpr«htndit,qua- 
modo poteft communts confidcratio nihtloitoinui 
locum habere? 

Ad i\f,\n- Qua? dc ejfentiati & refpeCtiva imagine dicis , (i 
Qioum ef- hunc fenfum habeant ; quod cllentiahs imago veri- 
ftntiA\* & tatcm& juftitiam & fan&imoniara comprarhen- 

'ma ink ^ at * ^ tamcn tota ^ naturalis homini,quemadmo- 
1 ^ 9 dumexnonnullisabsteallatiscolligipoiTcvidetur; 
turo aperrc dico meilla piobarcnonpoiTe , quirt 
conrrarium meproballc cxiftimo. Siveroeffentia- 
lemimaginem appcllas, omneidquod homo fe- 
Ciindum imaginera Dei habet fibi cfientiale : con- 
ccdo. Sic relpcQtva comple£tetur,qux egofuperna- 
tmratia appcllo & acadcntarta. A t quia ha?c ,praemi£» 
iisijs qux pofui, ad fementix lneardcftruttioncm 
, non facmnt > pergo ad alteiam argumentationcni 
menm. 

Salvatir Ula ita habet. Quia nulla invcnitur Dei dilc&H* 

/'^"r-curoelc&ione, feuvoluntas Dciergahomines di- 

* H ™ nu ~ verfimode fc haben$ , aut diverfiraode fehabcnc 

Deiadtus , nifi poft ingrelTum peccatum in roun- 

dum,autaDeoiicingreiTum corjfideratura. Hjdq 

fatio fiveracft, cvcxtit ctiam fcmcntiaip , qux di- 

rir 



Digitized by Google 



huu F. Iukio toltATio* 15* 

fcithorainem commMiter confidcratum. Sicnim 
imlIacftDciclcc1:io& rcprbbatiode hominibus ni- 
fi poftingrelTum peccatum , jam homo non com- 
munitcr i fcdcum circumftancia peccatipr*ciseeft 
confidcrarus. Sed autoritate, ratione % exemplo oppu- MtruiBa 
gngtur. e^/^^rexrribuslocisScnptur^cftdc- q**m&** 
fumra Rom.9. Ephcf. 1. Matth.i;. Nullus mihi tr *r>*>* 
ad vcrfoturrqui non negoab acterno fadam ele&io- L« 
nem& reprobationem jnori dico peccacum cau- nt0 ^ ^ 
femefledccreti,fedconditionemrantum in obje- ^iL,^ 
&b rcquifitam.Locus ad Romanos o,mihi nonad- tdAtulon* 
vcrfatur. Primo, quia Jacob & Sfau jara tum crant f*irm. 
fcbnceptiinpeccatoquumilla verba Rehccat dice* 
rcnrur ut cx textu aperte liquet. Quod autem met 
bonum ntc malum fccijfc dicuntut,id intclligcndum 
deco qUod ipfos difcriraitiarct, qucmadmodura 
multis locis ab Auguftiho ciplicatur Secetnit crgo 
A poftoltis omncm ratio^clti pcc^ti , fcilicct , qua 
ietfcht difcreti > nonillms cujuS ;equalitcr amba 
reierant» Secundb, Quia vocationiDei vocantif, 
bmnia ttibuit, quae ex nnfiricoriia eft > & erga (blof 
p eccatorcs adminiftratur. Tertio , Quia provofitum 
Jlci aUdd tx vocante fitmUm efi> non ex operibus * cft 
propofitum gratiofum in Chrifto, dc cu jus promif* 
, fione dicitur Roni .4. v. 1 6 . qu6d firma fif totifcmini 
txfide & petgratiam: fide nimirum Chrifti fcu irt 
Chriftii, qiia: fohs peccatoribus convcnit qui cniru ^ 
lion peccavit j non indiget fidfe in Chiiftum * cuta ^ 
pct legetti contingerc poflit juftitiam & indc vU 
lam.Hp: ita ad locuth illuih rcfponfa fuhto,ac fi do 

1>r opri js Efavl & lacobi pcrfonis txtti typum intcl* 
igendus cllct Vcrum longc alius illius loci cft 
<cnfus,qucmadmodumcomprobiri poiTct fi heccf^ 
ifitas id poftularct. Vchio adlocumcx l.capitead - 
fcphcfios cisato; illi tamum abeft ut mcx fentcMi* 

} 4 ? 



hi 



Digitized by Google 



cjr Iac, Aam. »b Prjebist. 

fit contrarms, ut poftca cx codcra loco firmitcr 
tnearo fcntcntiam lim comprobarurus. Dicituc 
•nim eteftiofall* ab dUrno: ego idcm fatcor. Dici- 
tut frtl4 in Chrifto : cgoadltipulor. Dicitur f«&a> 
*4 adopttonem filtornm fer Cbrifittmxgp con(ent;o. 
fcdninil vidcooblhrchoec^quominusc^ hoc ve- 
fum fit,quod pcccatum fitconditioinobjedlo elc- 
Aionis & rcprobationis requifita. Tolluut nohrt 
tatioquacaufaeclc&ionis noftrar. Piaxedit pixdc- 
ftinatiopcrfonasrefpcaua&ualis exiftentia? ip(a- 
fUm ,nonquia Deoconfiderantur. Prareditcau- 
ias ab ipfis tcipla exiftcrites , fcd non ut ab aetcrno 
£Dcoprxvifas;quanquaminpravifiene Dci noo 
funtuccaufxprxdcftinacionis , fed uc conditio in 
objedo rcquifita.Matth.a5.dicuntur^n^iff# 7*4- 
ttU pojfejfitrt regnttmipfis cx racra Dci bcncdiclionc 
praparatnmi ^dbencdiUtonetn Chrtfto ,qua tollitur 
maledittio quzm illi ipfi b^edittierantcotrjroeiiti 
jam cum in praefcicntia Dci , antcquamin Chrifto 
4>cnedicercncut:fcd regnum, quod lllis pr*paratum K 
cft ftngmne Cltrifti» regntm ad quod cvchuntut cx 
ignominiacVfervituce peccati Siconfidcrafiettua 
dignitasquid illud fit quod incontroverfiacft,nun- 
quam putaflct fibi iftos locos , puco , advcrfus mc 
«furpandos. 

Rationcs illx non magis fcntenrix mc* noccnfc 
aiux*- pugnaiu enimconrralcnremiamqua? peccatu de- 
creticaufam facir, non contra eam quae vult pcc- 
cacum cflc conditioncm in obje&o rcquifi tam. Vc- 
fiio ad fingulas. Ad pr imam dico , quod fententia 
mea nullius abfurdi cft prarceda nea aut confc&aria» 
doncc comonftretur. Secunda & tertia ratio immu- 
tancftatum quarftionis. Excluduncenimpeccatunt 
afc iflodccrcto ut cauiam ob quamDeus adoptave- 
« £hifiliot , fcu cx qua id dccrctura ftccritjdc qu» 



bigitized by Google 



cum F. IttMro cottA*r©J *jj 

Iion eft quaeftio. Dicoigituradyfc«»44»f;qaodhir 
agarurdeadoprionein Chrifto fadfc^quae ncmini 
contingit nifi per fidem in Chriftum, ad quam noa 
gignimur fed icgignimur a Deo. Vnde probatuc 
quodfitpeccatoriini,&expeccatoribu«*qualibu* 
in peccato» non ex hominibus aecjualibus in natura^ 
Ad tertiam refpondeo. Pnmd , Ex verbo Dei judi^^fe 
candumquid fapienriae t & gratiae Dei magis mi* 
nuive conveniat» Sccundo,Sapicntiat &gratias Dei 
sequcconvcnircdico, ut fibi fiho»adoptetcxooa, frt-SWR 
pcccatoribusarquccxpeccatoribus, ficvice vcrfa, 
fiitavelit. Ex:rapropofirumeiiim cftquod dicK 
tur de contempUtionis hypothcfi. Tertto , Sapicn- 
tiam &gratiam J fccundum quam Deus fiiios fibl 
cx hominibus adopcat % eflc fapientiam iU*m occhU 
ta *n ymm prjfinieratyDfus ant* ftcula in gtoriam »«• 
fir*m % quamncwo principhm ftculi hnjw togntvit^ 
qu£ f ipienn* cft Cb r tfim Jefm cruccfixw^iixfcaH^ 
dao cft Jnd£ts: & gratiaelfe mifericordia jun&aro; 
gratiaroqua: fit pcCcatoti;quaccftin Chrifto.Qy» 
ia'iciongeilluftnus fadtadDeigloriam^quamgra- 
tiaquatenuscoiuramiffricordiamdiftinguimr: 5c 
tami> quidem quanto indignior eft illa qui roald 
mcrirus cft, quam qui nihiliitpromeriuuncqu* 
boni neque mali. 

Excmplum Angelorum aneea comraonftrarum Tir&V sti 
cft non (imile fed diflimitc e(Ie t Dcus enim alio txtmplm* 
modocurarc voluitfalutem hominum quum An- 
geloran». Erg&diverfa ratio praedeftinaiionis ho» fum * 
rum&illorum. PofuitDcusinuuifqucirraginem 
fuam, fcddiverfaconditionc, ncmpe inAngelo* 
rum nonnullis confervandam , in nullis reftauran- 
damj in hominum nutlisconfcrvandam ,in alsqat- 
bus reftaurandam. Tempcravit Dcus, ui AoguftU 
pus arr, ita Angelorom & bomrnum nataras , ot m 



*}4 Iac.*A*m; di pR>«Disn 

ij$ primum commonftrarec quid pollec liberum i!» 
lorumarbitrium ,dcinde quid gratix fuae bcnefi* 
cium; gratncconfcrvantis in Angclis, grana? re# 
ftaurantis in horoimbus.Commanftravit in Angc- 
lis quaqcnm illa gratu valcret , nc mpe, gratia con* 
tra mifcricordiam diftincW^ommonftravic i» bc* 
minibus quantum hacc va|erct , nempe , grana tni* 
fcticordu jun6U,utrumq- cx propofito xterno fuo, 
Quia ergo in hominibus facit quod in Angclis non 
facic,& in Angdis quod in horomibus npn facic, & 
ouidem ex decreto praedeftinationis : hjnc conclu* 
do , aliaro cile rationcm divitue praedcftinationis dc 
Angelis,aliamde hominibus. Nullaigirurcft^i/^ 
Oto Dc$ Cum eleibanc circa homwcs citra contempU- 
tionc pcccati. Dc Angclis nobis quarftio non fuifjdff 
cgoin mca rationecxprcfsc hominum mentioncm 
fcci:quare,quodde Angelis probarur nilvl ad ra* 

tionis meac refuta^ion^m faccie potcftt 

■ - • ■ • 

froftfni* Arminii ii. 

MAtiMts Q Ecundd ,adeleflionem quod attinct. I. E!e* 
*T7r ^^ iofa ^ dici W»nChrifto,quimediatorordi^ 
amd*m mtVLSe ^ pcccatoribus,cV lefus factus,non ur (alva- 
feutenum rct a ' ia » uos in P ur ^ natura fuaconfideracos, fcd po-» 
fregtAles, lumfu&ma pcccatis ipforum. Hicprjeordinatus 
fefrnientis dicitur, & nos in illcg & illc ordinc natura? & caufa- 
tletHonem rum prius quam nos : tllcordinatusfalvacor, nos 
qtu hem falvandi. In taliautem ChnftocVita conltdcrarb, 
dtu. t. ut iH um nobis Scriprura dcfcnbit, confidcrari nott 
^in m P otuit homo in putis naturalibus conftitutus^ trgo. 
C ™P • rauir&minusinilloeligi. i.Ekaiofaaadicijturcx 
i.anod ex gracia, qur contra naturam dupliaterdminguicur, 
jrira /*- lum P utattl & «VX«.f confideracam, cum rcam Sc 
0m. corrupcam. Ulo modo acccpta fignificat bonit ati^ 

pro- 



Digitized by Google 



CUM P # IUNIO COtLATIO. tff 

•togreflum ad bonum fupcr naturalc crcaturar eius 
a naruracapaci impcrticndurn: hoc modo , bonita- 
tis uheriojcm progrcilbm ad bonum fupcrnatura- 
lecomtnunicanndumcum homine reo &corru» 
pto,qu2c mifcricordur euam nomine in Scripcuris 
appcjlatur. Acquc hoc pofteriore fignificatugratia 
ia Apoftahcis fcrjpns.meo iudicio, accipitur : pr*- 
fcrcirn ub: de eleCcione, juftificatiqneXan&ificatio- 
ne,&c«agitur. Quod fi itaeft,tum clectioex gra- 
lia noni tr ft racta cx hominibus m pura natura,fed ia 
catoconiidaatis. 



Rt$o#(t* I v N 1 1 <rrf 1 1 . frefwjttiomm. 

< 

Fn(Saquidcmeftele(flioaDcoPatreinChri(lo A& fr£ 
Mediatore ; fed Mediatorcrn folum peccatori- n* 
fausardinatum elfe , id vcro non eft limpliciter vc. ^onem 
lum. Nonergd valct confequentia. Dcinde verd, Arm * **■ 
mdaremusveramcfle, tamen nihil adverfuseos^? }" mm 
e(5cerei, qui hommem communiter in eleflionc p ^^ im 
reipicipranunciant. Mcdiatorem verd non cfle^^^ 
pccca totibus folum ordinatum ( ut nihil de il!a me- xat e ff e ef . 
diationc dicam ,quarincrcatione cVnatura Chri- dinatHtn 
fto t ribuitur : omma per tpfum fntta funt, gr finc ipfo Hediai* 
fitlurn cft mhtl cjuod fhttum cjl : m tpfi vita erat , & 
v*ta erat lux bommum t 3cc. loan • i . per quem Dcus 
$ond*du fecula^ Heb. t . &c. ) unico argurnento de- 
monllro cvidentiflime. 

QutbufcumqucChridus cft caput in seternum *$i\m 
a Patrc datus,eoruro cft Mediator : Angelis & ho- 4^m^4 a 
minibus datus eft a Patrc caput: ergo horum & illo* qnidexim 
f um tyediator eft. Angeli autem non pcccaveiunfc 
fion ergo Mediator folum peccatoribus ordinatus. ™* l / ,tMf * 
Singula, fi placct, cxcutiamus , ut rcm amphus te '"'[^ 
neap f % Capm quura dtciraus , tria confideramus JJ^ ^ 

I 4 exna- 



Digitized by Google 




%f6 Iac. A*%t. ai Pr^dest. 

tm ef ou cx natiine comparatione; ordinem , quo re ipfa , ft 
f*. dignitateiatquc aufioritatc phmas tenet m tot* 
corporc : pcrfe&ionem , qua omnes fenfus & mrc- 
t ior«, & cxterioxes in feic ut fonscorum , & mo- 
tusprincipiam , connnct : virtutemdemque , qua 
v>rtus omnis , fenfus, motus, & tota gubernatio itl 
alumcmbiaabeofolctinfluere. Secundumratio- 
tiera hanccft quidem Chriftus caput rcrurc crea- 
tarum omnium commumter ; captir, inquarr\na- 
curae fuperions , infenoris , & cotum omnium qu* 
in natura funt : fcd nos univerfalcm rationcra hanc 
tranfcendimus , quum caput datum maerernura 
contcmplamur. Acrcrniutis fccundum Dcum ca« 
paccs funt Angeli & homincs.-umfque Chr iltus cft 
caputinacrernumaPatredatus, non folum ut ia 
R0i*.8.£tcrnanB fint ( quod natura: (pintalis cft) fed ctiaro, 
idquefpcciatimpcr grariam,utirt aeternum haere- 
dcsfinta«crnacgloii£,tanquam hlij Dei^hatredci 
Dei, &cohaeredes Chiirti. Hi pcr \*fawt gratias 
inChrifto lefu omncs ad unum lincrn.gloriam pu- 
cadivinam vidcndtim^fiuendam ,atque prardicau- 
dam.iDcofuntordinati^&r corpus cx eis Chnfti 
royftiaIm,Ecclefiacttleftisconftituta. Deniquc uc 
| ! animulis caput illud eft, unde vhtus, fcnfus,motut 
influit in mcmbra corporis , in tota hac vita ; fic in 
tota illa aeterna vita corpus influentia a Chrifto ca* 
ite fuo vcgctatur; & membra fingu^eoimmura* 
ilitatemvitap, id eft.arternitatemobtinent, qucwj - 
fubfiftantincapitefuoChrifto , extra qtcm alio- 
quincflcntdiftluxura. Quaautem rationeChri- 
ftus Angelorum & hominum caput , cadcm Me- 
diator elhnam ut caput, adjungit fibi cofdem^quos, 
ut Mediator,adjungit Patri. Qudd Chfiftus caput 
Sc Mediator cft , re unum & idcm eft * ratjone fo- 
lumdiverfitasinteivenir^quiacaputtatione noftti 

adip- 



t 



Digitized by 



CUM F. IONIO COllATIO. t%f 

adipfumdicitur : Mcdiator yer6rationenoftriad 
Patrcm. Atqui> Angelos non rcdemit Chriftus , ul 
redcmirnos. Ccrtura id quidcm cft; fcdMediaror 
&R.cdcmpror intcr fc difrerunr,utgenus& fpccies. 
Chriftos AngclisMediarorconfcrvationiscrt,con- 
firmationifquc ; nobis verd & rcdemptionis Me-. 
diatorcft, & confervationis cx quo rcdcmpti fu- 
mus. Sic utrifque Mediator.quam vis modo diffe- 
rcnte, dicitur. Vcra igitur cft illa propofirio noftra- 
quibufcumqucChriftus eft caput in acternum i Pa- 
tre datus. eorum & Mediatorem ellc. Angelis au- 
ccm & hominibus datum cffc a Parrc capur, proiiu 
dc &Mcdiatoredocet Apoftolus Colof i.quum de 
Chnfto dicir//? imagoDt invtftbilu, puta Deum Pa* 
trcmfermenc& opcre % mz\\mkt\$ quos fibi dedit Pa* 
ter, repraefentans , ut Caput & Mediator ipforuroj 
primogenittaomnv creatur*, ncrope,quam prcde- 
ilinavit «V '«/o&tfi** & genuit Oeus pcr gratiani,uc 
filij fint lpfius : nam «^o^wir cft comparatio , & fic 
accipiendus locus. Dcinde vcri expjicans utruirw 
que lllud attriburum fubdir,primum quidem com- 
rn u niter, N amtn eo condita funtomma qua in ccelu 
funt y & 9*« tn urra % vtfibtlta & tnvtfibilta ( hscau. 
tem cxporm,ut ayyfaKmtfru lar vam aditnat,quos 
cpiftola illa expugnavit )ftve tbroni,ftvedomtnia,fi- 
veimptriayftvepotcftatcSihdComniaper ipfum &m 
ipfum condxtafunt , eftquc tpfi ante omnia , f> omnU 
intpficonjtueruut.dcitidc ver6fingularitcr, rcfpc- 
Oucorponsgloriofi,cujus proprium Caput & Mc- 
diaror cft, & tdem eft caput corporis Ecclefta qui ejf 
/^««^^confirraationcgratiarrrcdemptioncvc- 
tispnmogenUmex wrriw, quorumomnium cora« 
munis finis,*;/& interomncis ipfeprimas tcneus.Caa- 
fi, decretam Parris,prsdeftinantis Filium adopran- 
ditFilifriMouiamltbnttMatri, ut omnis pUmtudo m 

* J rotn- 



E 



1*3 Iac. Arm,' di Pr^dist: 

iuhaHtarct 9 cx qua habcnt Angeli & hauriunt^ 
/ pcr cum omnia rtconciiiaret fibt, frtla pacc pcr (an* 
gxwcm crucu cim t Scc. Evidentius. exponic cnp. z» 
quum deterrens ab Angcloruro cultu fpociePhilo- 
fophadicic, namincobabttatomnis pitnitudo Dei- 
tafu corporaltter , & eftu tn eo comptcu, qui cft caput 
amuu imperi) & poteftatis , nimirum Angehcg, ad 
cu jus cultucn follicitabancur llli. Nam dc omni fol- 
liatantcad Angclorum cultum ibidem poftca af- 
fumat,eum nonrcttncrc ttoc caput(At)gc\otum au- 
cemcaputdixcrat ) exquototumcorpudpcr commif* 
furac & conncxus jfuppcdttatum & compaElum augt* 
fittDct 4^wwro ItidemEphef i.Que. cumita mir A 
ommnoftatuendum eft, Mcdiatorem ordinatum 
cflc peccatoribus- at nonfolum illis,cum & Angc- 
lomm fit Mcdiator,qui in origine fua pcifticcrunt; 
Redemptorem vero peccatoribus (olum ordina^ 
tum elfe. Atque hoc ipfum alccio quoque modo 
Cto\f*m pofTimusexprimerc,fidicamus , Mediatorem or- 
HtdiAtt* dtnatum elle, cum ljsqui peccarepoteram, ne pcc- 
umAnge carent -, tum ijs qui peccaveranr , ut falvi fieicnti 
Iti • y ^ W4 'p eC catis ipforum, Eodem pertinct tuerquc intcr- 
unVnt ft P retat * om$ * n °dus. De nominc JeJ* cadem ratio* 
cnt bomi ^ roultisopns eft? Decimus Mediatorem & 
^mgt^.ftantibus&lapfisordmatum cifo, RcdemptQtcm 
fMgtnt. non mfi lapfis : ftannbus f ut pcrftcnt ; lapfis ut ie- 
furgant Sc pcrftent. Ex eo fcquitur , fcrvato plani 
codem argumcnrationisgcncre,quum cle&io fa- 
da in Chtifto dicatur, Dcum igitur homincm emu 
munucr hondura conditura , mimiitim in fcfc , & 
condicuminnatura,ftantcm& lapfum, refpcxiflc; 
id autcm cd r cttam in pura natura fua coujidcratums 
quod nrgas- De fequcnribus eadcm ratio, Ad argu- 
mentatjonem fccundam venio, tnquis,/*£ 
\U dtcttur txgtatia : Grat* duplieitcr d*ttur,q 



' Digitize 




cuif F.Iunig coiiATia.' 1*7 

euttttra opponitm \ &pofteriore Jignificato acctpienda Ai fectm* 
*& sn boc argHmentoiErgo non cjtfubla ex hommbus dam t*uo+ 
in pura natura confideratu, &c. Nonne vides , roi <*rm. 
frater, iri hac arguraentationc non valerc confc- ^ utt lwu ** 
quentiam a nondivifoad divifum, utvocant, 
axiuivocationcm efle? In propofitioneeratiadici- mHr * u f 
lurcoramuniter, inalhimptionecppolite : lnilla^ 
lirnplicitcr fccundum efleniiamipfius ,• in bac (c ^ # 
cundum quid ; nerripe, fccundum difrerentes ob|C - 
£k\ modos , qui nihil faciunc ad cflcutiam giati«c. 
Quin potius ita argumenrabimur? Ele&.o cft cx 
gratia; gratiaad eos refpicir, quos ftatuit & quos rc- 
ttituirinbonovindiratosarnalo: Elediocrgocof- 
dcm rcipicit. Quod cnira dicitur communucr , id 
narura« rariopoftulantcommuniteraccipi,uifi re« 
flrinxerit fubje&i praedicative ncceflitas ,aut ad- 
j\in6tidetcrmi»atio. Ele&ioncm autem commu- 
nitcr dici , dcmonftrat Angelorjim &horainum 
comparatioluculentiflSmc. Dicis, poftertore fignifi- 
^P^f^^f^4p^ ™ hoc argu : J?J£ 
mcnto & conftmtltoHt . H c #c,- led hoc non ht rcltn- (ortM p ts 
&ionc nominiS£r4ft4,qax in Deo & i Deo omnia oppomtnr 
compledtjtur, fcd jc#t<* h, reftri&ione objc&i : in hoc fieri r*. 
©bje&o rqftri2tioeft,puca homine, non in adjc&o. ftri&ont 
Quid? fi rufticus famulo mandaverit , ut agrUm co- obitUi. 
lat , quiagerprimotemporefirpurgandus , rum 
arandus,deindcconfercndus,&c. ancolcndi vcr- 
bum proptcrea ad unum quid reftrinxeris.^Gcnera- 
U rnanct , ac commune,quodgeneralccft,.five lf . 
commune i neque propter rarioncs fingulares ob- f J]| m 1 • 
je&i cner vacur illius gcncralitas, Non valcc igitur, 
urvides,ex vitiofa argumenrarione du&a confc- 
quenria: nec di&nm firoplicitcr ad id quod **r* « 
teftringcndum. ■ .•> i 



* • » « 



i ' 



Diqitize 



140 iAel Am.il PR*Df$n 

♦ * 

Jty&4 AkMINIl jfcv confiJerauo RcfimfL 
dd propofitioncm undcttmam. 

Ulv*t'f A Rgumcntah«cduo ut fiimifljma font,vitm 
ftinu ra- immotamancntadtuas te(poniioncs. Mon- 
thnkdm. ft lo q UO j a j p r i U s«illius vi$ & robur in co confift lt, 
.* quod clcftio nommum in Chrifto fa&a dicitur, uc 
inmUm Mcdiatore intcr Deum & nommes pcccatores,hoc 
(mcnttim recouciliatore & rcdcmtorc : undc ita conclufi. 
nftkicn* Qoicunqucin ChriftoutMcdiatoreintcr Deutn 
t UtMontm. & homincs peccatorcs , id eft, reconciliatorc & rc- 

M^i4ttf-dcmtoreiclcdcifunt,illiconfidcrati fum cligcnti 
tk voct Dtoutpcccatorcs. 

non mdL Atomnes homines qui in Chrifto elcai funt, 
tim ulm funtcle aimChnftout Mcdiatore mtcr Dcum & 
KtcJncilU' nom * ncs pcccatorcs, id cft rccowciliarorc & ic- 
tQTfwclt* dcmtorc. , 

4mt$t. Ergoomncs homine* qui in Chnftoelc&i funt 
confiderati (unt cligcnti Dco ut peccntorcs. 

tJ&Cajorphna cft. Nam primd non pcccarorei 
reconciliatorc & rcdcmtorc non mdigrnt. Eledho 
autemcfta&us fummopcrc necclTanus ijsquieli- 
guntQr. Secnndo, Quia Chnftus fpfe non cft a 
Dcoconfideracus at Mediator rcdtmpuoms , nili 
ui talis ordinatus cft ijs qui pcccavcrutit. Prstvi- 
nim peccan in Dcoordine pra?ccffit dtcretum 
quo ordinavit Filium fuum Mediatorem, qui z\>ud 
Dcum pro hominibus conftitutus offcrrct vidimas 
pro pcccatis. Tcrti6,Quia clcdio horainum a Dco 
nonfitnifim Mediatore ut.pcr fanguinem fuum 
xternam rcdcmtioncm nado. 

%Sft€imor patcr. QuiaChnftusMediatorhomi- 
num apudDeum non cft nifi qua Rccc6iliaf or,Rc~ 
demtor Sc Advocatus pccca»xum: Mcdiator in- 



<jui 
fio ci 



quara 



Digitized t?y C 



CUM F. IuHIO COtLATia ?4f 

<pf am qui Mediationis fuae a&u falutem pr*ftac ijs 
<juorum eft Mediator, i.Tun«2.v, j.& 6. Hcb.3.6. 
& fcqucntibus. Hcb-9« if. Hcbrstor.12.z4. Hinc 
fcquicur concluftQ : quia vcrx prxmifli , & tribus 
taotum terminisconftantC£ f formaquclegitimadi- 
fpofitar. 

lam vidcamus quae opponantur. Chriflus non . H !*■ 
cft (blam pcccatoribus ordinacius Mcdiaror. in- 
quis. Non crgo valct confequentia. Efto vcrum d n(u1tm ^ 1 
anteccdens, inde tamen non (equitur mcam con- ' 4 
feauentiam non valcrc. Nam ego in raeis pracmif- 
fish oc non dixi, Chriftum folum pcccatoribus eflo 
ordinatum Mcdiatorcm , neque hoc agitur inter 
flos quorum Chnftus in uni vetfum fi t Mediator; 
& quibus modis.Scd dc Chrifto cgi qua hominibui 
fpecianthotdinatuseftMcdiator, illisautemnon 
cft ordinatus Mediator mfi qua pcccatorcs : nara eft * 1 
crdinatusMcdiatorad tollendum pcccata mundi. *'* "1 
Hoc ergoagitur quomodo horoinum fit Mediator. jl^Jj* 
Eft ergo hic fallaeia ignorationis Elcnchi comraif- cfcri/f*ia 
fa, & i di&o (ccundum quid ad di&um fimpliciter. nH iJ n r m 
Ego enim ago de Mcdiatione Chrifti (ccunduro fit Mt4U+ 
quid, ncmpcqua pro hominibus illam fufccpit , tu xor , 
de Mediatione cius fimplicitct & univcrfum cofi-^iwrffc 
dcrata agis. Refle autem (ejungis confidcrationcm/^ ^cW 
mcdiationis quse Chufto in creatione & natura tri- *' , 
buitur: illa cnim cft prorfus altcrius generis 8c mo- fiS !I| 
di. Nam fecunduro illam eft Mediator Dci ad crea- M 
ruras;fccundumhanccrcaturarum apud Deum: 
iHacftomuiumcrcaturaruna , hsc carum tantum 
qxxx ad imagincm Dei (unt faQx : illa tendit ad bo- 
ni crcati & uaturalircommunicationcm cum crca* 
turis cmnibus infhmendam ; harcad boniinfiniti 
Sc fupcrnacuralis participationem crcaturis rario» 
nalibus Droftandam. Prtbai non taatum Dcccato* 
i... . ' '" 



* 



j 



Digitized by Google 



xibus ordinatum efle Mcdiatorcm ; fcd citra ullans 
necctjjtatcm. Non cnim hoc inter nosagitur* Pro- 
bandumt.bifuir c(Tc Mcdiatorem boroinum nori 
pcccatorum - y quod fcio t« noll« , utpotc aliter cx 
Scriptunsedo&om. Vidcamus tamcu argumcn- 
Arpme*- tum. Angclis ctiam cft ordinatus Mediator : at An- 
tu.y. i Me crcli non pcccavcrunt.ergoconfticurus eftMediatoi 
Satione |j0 n rantum pcccatonbus. Polhirn conccdcrc tcJ- 
0 tunrmhil cnim faat contra me;qui non dixiChri- 
f*rne<on ftumunivcrseordinatijMediationcmnon nifipec- 
• cator.bus.ReftrinxicnimMcdi3tionem cjusadho- 
jv;mm. 1 rmnes, ad ialuns illomm opus, admodum quo .)[- 
dcm falus comparata cll. Vndc,(i vernm cft hoc, ut 
eft 9 concludo argumcntationcm meam fiimam &s 
immotam manerCyquaprobavi^inChrifto utho- 
minum Mediatote apud Deum non nifi peccatorc» 
ele&os eiTe. Vclim tnam Reverentiarn id perpctuo 
memimilc,iiullam nobis dcelcclionc Angclorum^ 
aut Mcdiacione qua llli falvati funt , controveifiant 
ciTe > fcd dc hominutn tantum clcdtioiic 6c repro- 
feationc nobis agi,deque modo mediationts quo illi 
ialutem confcqauntur:fic cnim animadvcrrc t,quae 
eneratimfumta vera nonfunt, eadcro ad fpccia- 
cm hominum caufam adplicata veiiffima efle, 
Si Mitttm Quare non optis eft ut confidcrem ea quae de Chri- 
itdrAtiui fto ut Mcdiatorc Angelorum dkuntur.Si taitaen & 
tonfi*ine~ cirra id mihi bona toa venia liccar occupar i; pctara 
mr > pr» >ba Cionem iftkis propofitionis qua dicis. C hri* 
ilum cornm crTeMcdiatoicm quiotis caput i Pa- 
^4ior« m lrCfft daw*- P u «° cniromihicanlam , id poftula^ 
frAem ' w m wamncgandinoft<fccffe.. NamPftilip. a. di* 
***4ri. ckuiChrtftus nomen fupta omneMomiuaCcepijfe^adei 
ut eham ulefiia ipfumadotau mtcantur ; Troptereot 
*«od ejuum %n firma Dei ejfei ad mortem ufque truciS 

fi tUmffmhXbivifamwQgvd^ ficcotw 

ftiwtw 



Je 



Digitized by Gc 



i 



CUM F. Iumo COllATia Mj 1 

ft/tutus ctiam ccelcftium, hanc efle , quod Mediato-' 
ris munecc pto horoinibus apud Deum fanguinci 
fuo & morte fit fun&us. Si Mcdiator cflet Angclo* 
rum, non re&c ifta caufa allcgaretur cur AngeloJ 
rumquoquecaput fit conftitutus* fed illa media- 
rio fuit caufac loco adducenda. Hunc enira mihi 
duoiftaftfpjte & AfedUtori* nomina ordinem 6c 
refpc&um haberc vidcntur, uc bocprius, illud po- 
fterius Chriftoconvcniat, &quidcmillud capirii 
propttr hoc Mediatoris. Mediationis cnim a&i* 
jus libi acquirit dominij, cujus poflcflioncm illi tra- 
dit Patct quum capitis illum titulo infignit. Qtjool 
ctiam vult illa diftindio in fcholis Thcologicit 
wfurpata: Chriftus eft Mediator merith & effUdCuu 
Mcrito prius, indc efficacia. Nam mcrito fuo com- 
paratfibipopulum.bona illibeando ncccflaria SC 
jus poteftatemquc bona illa populo fuo impartien- 
di:unde fluunwituli Capitu.Sslvatoru^Ducu^Prinm 
etpH, Domini: fecundum quospro cfficacitate fu* 
in populum fuum influit bonorum illorum a&uali 
communicationc,quaB merito morris fuae obtinuit. 
Hcbracorura 2* dicitur Chriftus : Non Angelos fed 
femen Abraba ajfnmfijfe: Si jara id valct quod 110- 
ftridicuntjhancaflumtionemfafom ut pro illis, 
quoniam naturam aflomfit , mediationis munu» 
obitc poflit: vidct tuadignitat indc concludi pofle; 
Quum AngeloSfideftj naturam Angelicam nor* 
*llura(crit t proij.i mediatione funftum non eflc» 
Adde quod noftri Theologi firpiflimc dicunt-, Mc- 



tcr Dcum & homincs : quod interprctuntur de hu 
mananaturain uniore pctfonalcro ihiytf afTum- 
ta,ut hac ratione mcdius eflct,participaudocuna 
Patrerationedivinitatis, nobifcumquoad huma- 
aiutem. £t hiocdicitur duplici ftnfu 5 



' Digitized by Google 



144 lAC Arm: db Pk^bistC 
prius quod fit Deus & homo in unitatc perfbnsr^ 
inde quod talis exiftcns Dcum & homines muncra 
Mcdiarionisconjunxerit. Nonautemeft mediua 
intcr Dcum & Angclos. Addoquod Heb. j. i # 
dicitur ; omnU <Tonti$x ex homtnibm ajfumitur 
& pro hominibm conftituitur in ijt q*£ mpmd 
Dtum (agendd funt. ) At Chriftus ex Angclis 
non cft allumtus , crgo pro Angclis non cft 
conftitutus in ijs quar apud Dcutn pro Angehi 
agenda funt. Iroo fidcnter dico,nihil cilc quod An- 
gelorum caufa aut pro Angclis fiat aptid Dcum mc- 
diationisalicuiusopere. Adjungo aliud. Mcdiator 
nondcbetminor eflcnaturaquamillipro quibu* 
Mcdiatione fungitur. At Chriftus fccuudum natu- 
ratn fuam humanam morti obnoxiam minor cft 
Angelis. Hcb.2.9. FrgononeftMcdiator Angclo- 
l um. Denique , ut concludam a dico. Angeli lunt 
jriniftratorij fpiritus, qui minifterij caufa mit- 
tuntur proptcr eosqui hseredes erunt falutis. Jin- 
ftlis nonfutjecit Dcw nundum fiturum, fed Chrift» 
Jcfu primd , fccundario omnibus fratnbus ipfius, 
«juorum ipfe naturam in fe fan&ificavir & addigni* 
tatcm illamfccum cvcxit.' ErgoChtiftusnon eft 
Mediator Angelorum. Sed inquietaliquis; anergo 
Chnftus nullo modo Mediator Angelorum dici 
poteftf Rcfpondco. Mcdiatorcmdici duplicitcrjvci 
ctcaturarum apud Dcum, veJ Dei ad crcaturas. An- 
gclorum nego Mcdiatorcm apud Deura cflcChri- 
llnm. SedMcdiatorcm Dci eflcad Angelos non dif- 
fitcor. Hoc cnira cum capitis rationc coincidir, 
^uod nomcn fatcor Chrifto refpe&u Angclorunt 
corrpeteie^hret rarionedivcrsi ab ea, qui csput 
cft hcminu m fidehum. Vnio enim quac intcr Chri- 
ftomcft&honuncsfideles ard or eft & ftric"rior t 
cuam illa qu* iatrt tundcm cft & Angelos . pro- 

.— . , , • - - • — — • - •— w— — • . -.- . W0 



r 



1 1 



CUM F. Iunio COttATIO. lAr 

ftict humana? naturac confubftarltialitatcm , iqui 
Angcli fuht alieni*. Scd dc his fatis ; quae fivc ita ha- 
oeant livc non , nihu argumcntationi mcae nequc 
acccdit ncque dcccdit, omninoautem rocum facis, 
cjuum dicis , Redemtorcm lapfis tantura bidma- 
fcum cllc. , Indeehim concludo proppfitum mcum. 
Ergo iri Redenuorc no n nifi lapficlcclifunt. Ho-'"* °„ 

' • ' 1 r i ii • r i! 'n- »«tw«l. 

mmes cnim ndn funt.cledi ut (tarcnt led ut rciur- 

gcreric& pr2rtarenr,ut re£te adnotarti. Atqubmb- 

tjo cqhcluderc porcs,quum elc&io foila Cu inChri- 

fto,clcftioinquam hominum inChrifto Redem- 

ptorc, (iracnim.ifta funt (iipplenda) hinc fcqui, Vndtfeq%% 

quod Dcus hbmincm cpmrhunitcr ,nondum con- !* r r* -- 

.• . r 5 i * « fi hommes 

ditum nimuum m iclcA cpnditum m natura itan- WJ| ^ 

* |cm & lapfum rcfpexiflc Ego indc contrarium con- muniTeT 
cludi polle & debcrc arbitror. Ergo Deus c lcdlio- j\& \^f 0 \ 
/u: fua non refpcxit nifi lapfum, t ie&ione enim re- untum tc . 
fpexicinredemptorem , &Redcmtor non crt nifi frexifcelt* 
lapfoium., , . . . , , : . . 4ioneJui> 

.< Qucd adpoftfriusaigumcnrumattinct» cadcm ulv&i* 
cft forma relponfionis. Non utor vocc gratU arqui- fif**M 
yoce npn utpr ea indivise & divisc fimtih Fateor t»xmU 
illaro ufurpari duplicitcr ,pro gratia confervatiohis jfj** ft* • 
& reftauratioms,' fatcor ulurpari pro gratia indivife » * <f# " 

& fimpliciterfumpta, ^ Imfim 

te& divisc accepta.hcccft, pro gracia aut confer- \ m i m 
vationisaut felhurationis. Scdquiii AoC td rcrnr rtfticittttk 
anquia voccgcnerali^ squivoccutor^ftacirn^qui- eledmem. 
. vocationem committo. At ego illara hic ubiquc Negett 
codem modoaccepijprocacx qua homines non- Arm.je at* 
nulii funt eje&i. lllacftgratia qua reftauratio ci-gtmentdH 
qucmcdia funt prscparata , nonqua confeivatioi"0»di- 
^juiquemcdiafuntdeitinara. Hacccnimgratiaho- vifodddim 
ininibusnone 

£x UU fola falutem obtincnt , quotquot « ho- 

K nuNibUi 



Digitized by Google 



ia6 Iac. Arm. de Pradbjt. 

mirubus falvancur, In propofiiion* crgo gratiadi* 
crturoppuiJt£,&in anumptionc dicitur oppofirc, 
hcc hicrtccibicomniuniur^utcx boc fyllogifrno 
porcftclarcre.' 

,iut*>ift| Qutcunquc clcdki funt cx gfatia rcftaura- 
f^o^oi tionis , qtucinifericordiacft conjun&a, qux circa 
trtpjiu. peccatorcs tantum locum habct, llli ebgcnti uC 
peccatotcsfumconfidcrati. 

Atomncshomincselcdi/funtcUai cx grati* 
rcftaurationis, qus mifericordia eft conjun&a.quje 
cirea pcccarorcs rantum locum habcr. £rgo ora- 
ncshomincsclcfti (untcligcnti conficlcratiutpct- 
f catorcs. Gratiautrobiqucdicittx fccundura quid, 

refpe&u hominum t ncc hic ncc ibi cowmunitcc 
- firu fimplicucr. Imdcomuniter &fimplicitcr uliif« 
pari ncquir , ubi de cleftionc fivc Angeloruro iive 
hommumdiftindri&oppofiteagitur. Namgrari* 
; fimpliciter accepta ncc hi ncc illi cledi,aut falvan: 
fed umquegtaiiadiftmacufurpata: Angcli gratia 
confcrvationis,homincsgrariateftaurationis. 

Quando ,a. univcrlim & indiftindri dc eleftio- 
ne agitur, tum dc grsuia pt c\us caufa,univcrfe fim- 
^ pliciter&indiftinc^ccftagcndum-.gcncricniingc- 
ncralia funt tnbucnda^quae poftea Ipeciebus fingu- 
. , lisproilbruromoddapplicentur.CKiarcargumcn- 
Atgmtn* tatio illa tUa cft cxtra comrovcrfiam noftrara. Elc- 
uuowtm dioeftcx gr£m;gratiaeos refpicit quos ftatuit & 
**n* 9 & quos rcihtuit inbono vindicatos a raalo. Elediio 
qmctimd er g D cofde rcfpicit Non enrth agimus dc clcdtione 
dUn dt j n generc & iimphcitcr, quod fi fir, gratiae vox 
^Utiter & CX T ? c;r ? gcneratiro fuifler ufurpanda : lcd 

inMinat agimoscteelediionc hominum : quarcgratix vox 

jii»fi,pu.S cnCra '" r ^^ ex ^ 41 * ho« 

w.pme- minesfintclecli 4 . Ergoprartcr propofitum dicictsr* 
fum *p. gratiarcfpicic quos ftatuit,h«cniro f dc quaagi- 



• 3 



i 



Digitized by Gc 



euvt f. Iunio COUATIOV I47 

hms, gratia hon refpicit qiios ftatuittnullum cnim 
horhinumgratia ftaiuit, reltituit tantum circaquos 
cft occupata. At dicis unum eflc eflcntia gratiam, 
tum quaeftatuittum quae reftituit , diftingui tan* 
tum & reftringi rationc objcdli: Quid ifi noccon- 
concedaml nihilominus firmacrit mca conclufio. 
Nam nobis dc objc<fto& ranone cjus formalx cft 
q uaeftio, cujus rauone gratiam reftringi & diftingui 
dicis. Illa autcm reftriclio objc&i rantum valcc uc 
gratia, quam unam dicis dfe#ria , alitci fc cxplicarc 
& applicare debeat objccto peccatori , qukranon 
peccatofi,- imo ck alios fuos adfcus in illo curando 
*dhibcre, quam in ifto. Quare ctiam in adjc&o eft Cttmi* 
feftriflio, (ed confequentei cx ncccifitatc reftti&i •bie&o eB 
objecli. niaautcmdiftindiofurTicitadconciudcn- 
dam quod volo- n « e fi- 
Non enim cft quxftio dc objedis elc&ionis ef- ™™i 
(entia inter fe dive.rfis , fed dc objedti,quod unum |55 
idemquecfteircntiajdiverfaconCdcrationCjdiver- \ wnt ^ " 
faquc rationeformali. Simili illuftrabo. luftiria. iri 
I>eo cft una euentii , fuum nempc cuique tri* 
bues:obedienti quod ipfius cftcx divinapromiilio- jiiuputioi 
ne, & peccatori quod ipfius eft cX commmatione. ftmiU/Hm- 
Exeoautem quod juftitia obje&oapplicat rcrribu- f f * ^ irfh 
tioncm pttna^neceftario coIligit^robjcflumil^ud t ^* ,|, ^ 
pcena dignu m,& propterea peccato obnoxium eflc, 
ita quoque gratiac rcs habct. Granaitaquc unacft 
qauierti cilenrii , at modo va natur : uria cft fecun- . 
dum principium & finem ; nt fccundum progrcf* 
fu m , gradus & mcdia diyeriirlcatur;una cft iimplx- 
citcr & com m u n i tcr acccpta,oppoilte accepta & di* 
ftm&cdupiex cft, faltem rdpcclu aduum Oppofi- 
torum& diftindtorum. Ego autcra tpta hac mea 
atgumcntationcgratiam accepj , fccundum quid P 
quatcnjAsraodb/piogtcfTu, gradibus &jnedi}s va- 

K x »iatur r 



Digittzed by Google 



f^S IAC. ARM. D! pRiflDCST. 

xiatur, & quatenus oppofitc fumitut &divisc.Nol- 
la ergo hic commilla .cquivoc.uio, nulla argu mcn- 
catio facla i non divito ad divifumi , Milla fallacia k 
diftjfimpjicitcradidqucdcft ft cundum quid. At 
hx omniaucut*erael!t-nt ,n \v\ tamch advcrfus 
cos efticercnc ,wquis , qui hominem communirer 
jnelcdtont rcipici^tohunciant. lmcf harc eadem 
a rgu n enta probnm hon incm cbm muniter tn cle- 
dlionc rcl^xi nonpolle, falrem confideratum nori 
cfle. Si ei.ifr commurffrer coniidcratus , tum gratia. 
coromtiniter lurrra eft cle&us. Objc&um cnim 
con.munc commui.em \ cftuUt caufam. M non 
cft ekdrus gratia con muriiier Uimta,fcd bjppoiitc, 
diftinde, divisc fumpta, eft elc-dtus. Erto non com- 
*muniterc6nlidcratushotro,fed icftnclivccumcir- 
cumftanciapeccati.item.Si comunitercoriideratui 
homo tum cieclus inMediat*. rccnmn.uniter&in- 
diftintfc confideiato. Sed non cft ele&us in Media- 
i corecoinmunacrverimidiftinde/quiRcdcmtor» 
confideraro. Ergo non coRimiihifccr tonfideratus ia 
clcdriOne* fed reftiidrivc ctim circtimftatia peccari; 
'Ad fmiU quod erar prcbandum. Similitudo agri colcndi 
i iwltnxk huic fehtchtia? hoh conrradicit, imb lufFragatur.Si 
*gri. cnim rnfticiis filio agrtim cohndum tradat qui ve- 
pnbus fic obfituSr, &c propterea culturam pbfHalet 
purgatidns jundramj tum colendi vox licet uni- 
vcrsefumcahon ixftringaturad purgaciohchij ta. 
men applicata ad lflum talemagrum neceifarioin- 
. cludicadum purgandi. Vndelequitut, Siageriftc 
col: ncqtur ii ;i p r atfttm pttrgatibhi* * cigo fpinis 
&feunbusobiiturn efT^cuianalbgum,fi homofal- 
van nequir n r fiperacJtumreftiurationis,crgopec-^ 
catotcm r ile; peccatof ?nim folus rcftauraii capax^ 
&gratiailiafoiaidonearcftaurandicft» \ 



t 



Oigitiza 



T 



<qM F, IUM lO COUATIO» 14* 

Prcfofm Arminii i*. , 

Erti6. rationq non-eIecT;ionis fcu praetcriiio- Alidutk 
nis Non-clcdio leu pr^tcruip eft aclus divi #r- 




naruralemfeu.animalcm UnarurxcoycniciTirervi: f i flfi 
xcrint.) Athujufmodiaclu Dcus non vcrfiuur cir- eitclioncm 
ca hominesjucin puris naturalibus confideratos. five /»4- 
Eigo Deus non prafceritquofdamhomines m pu- itnWi* 
ris narurahbus co.nlidcratos. Minons vcntas ex eo ntm * 
cft. i.Quia nulla^tfthujufinodinaturalisfclicitas, 
qux iit tamquam rnvishon^inis > & illiuscxrrcmum. 
No*6lti :n'ulluscnira uncjuam aut ita fehx fuit t * 
autcft: Nequc potcntiapropiuquaj:xdcc.reto Dei; V,\ * 
fivcabfoluccconiidcrato f nnllusenim hominum 
anjmaliter beatns erit , fivc conditipnaliter , nequc 
cnim Deus (ub/conditione uJIi hp.mini hiijufc 
modifcliciratemJcftmayit; cflec cnim (ubcondi- 
rioneobedjenria7:.ac iU»im Dcus remunqraturfelt- 
citatefupcrnaturaii, 2. Quia pcccatum cft caufa 
nieritoria.icSKis diyiniplariti x qup ahcui ftamit-dc- 
negarcbeacitarem lpiritalc«> fcu ftipcrnaturalcrjri, 
perfuiui\)onem &inhabititioucm:Efaia?.;9, 
tjHiutu veftr* dtftcywinant mter vos & Dcnm ve- W 1 **?' 
jlrnm. Neque poteft ilja ncgatip fcliciraris^homini • f * t * i * 
nemrjf fa&a , aljtcr. qu?m u^pOrna confiderari, 
quam nccqflajio prxccdir peccatum aclu,cV cius de- 
ft inationem pcccati fuuin piyevifio. Ifta atgumcijK 
ttctiam ad tcliquas qu^ftiones. valcrq pqflunt. 

K j • Btj}o»* ' ' 



■ 

• * 



Digitized by Google 



Se$o»fi» lviKi* tdtropojttmtm ArmI- 

m4W / f^Efinitio non ele<ajonis fcu pracrcritioni* 
Adriftm L/ (quam & rchftioocra ^uguftinus vocat \ 
utiom miniroc jufta eft^ tnbus noroinibu*. Quia 
M4i#rrm rent j a q U3 t ponitur, inelt ut accidens, Si cnim di£* 
nftoniet f crcnt j a incft uc accidcn* , non eft bona definit \o A 
Ittmtuprs Eft autcm c l c aionis 6V reprobationis diffcrcnti^ 

iifwaT 9f«ne5«,cujus conicUatium accidens cft fclicita^ 
jim. m- fupcinatuulis > Ephcf.i.Kom,8 Pcindequiadefi- 
/aim tri- nitumnonrcferturad pnorcrn finem, fcd *d po- 
flicinomi- ftcriorem, quod vitiofum cft. Pnor finis cft au^na* 
nevitio- tiocurn Dco A' ^3««*?, poftenor vccofcbcnas, 
jiwfjfc. &quidemarHdentanus,u i t roododiximus.Tcrtio 
quiarcdundatdcfinitiovadduurenim , qued pofi- 
poniseft ,cum ramendefinitum Ijt puix ncg.wo- 
nis;qt*am ais,/Wd*'<? c. Qupdetiara vitiofc 
' ■ &tals6additiir,noncmrodati/tudA^oncltaio(cu 
prxtcritio^fcdlqpponitampliu^, Dcum non dare 
Veinde ne- jj S) quibus ld iam clt datum. A*que foapde maiore^ 
g# w^^Mmor ncgatur: naro Pcusinhocactu homincm 
uv ' % t rcfpicit communirer 5 crgo & boc mpdo in cororou- 
mrcfpicit. Sic falfam vidcs atgutncntationcm to- 
■ tam. Adminoris confirmatipiicro duabus argu- 
Jtd wnjfr- roemarionibusuieos. Prioxcpnfirmatcainuefini- 
nutmem tiouis paftem ,quam definuionjs etfe negaflm&s: 
Mm prio- itaquc nihil std nos.: Vcrumtamcn quia occafipncra 
ttm. prxbes,liccfetdequibu(dam (ubrooncre. ^Jegas 
Mli<tmfywfe»od$ felxcitAtem etfe n*ti$ralem , qu* fit 
* t*f»q*t*m (ints homimSy &{Um extremum. Si de na- 
tura haccorrupta dicis.fateot: uam arbor mala noH 
cditftuclttro bonum , multd minus bonura acqui- 

tit 



Digitrzed by Googte 



^ eYlM F. ItlNIO CO L t ATI O* Jfl 

tit fuum.St de nacura incegr a,ut primucn in Adaroo 
fuit, ncgo. Natur* enira mtcgcae (ua fucrat futo- 
ra nacuralis felicitas, hcct m fupernaturali pcr Dci 
gratiam p6iUbrorbcnda,ucuatoquamur : Atquc 
bxcfalicitastamquam uatcualisnnis hominis iiu \ 
•tcgri. & illius cxtccmum nacurale faic. Quir fe non* 
Qe res naruralcs omnes fuum bonom appctunt* 
C&m auccm nafura nihil per fe apperar., quod noa 
fitfftuitumeftaucemappecerequodnoncft.nepo* , 
f entia quidem;at nacura,fapientiu^muccificu opua, 
non eft ftulca ) omnmd fequirur bonum rei cuiuf- 
quc potennam nacura ellg,fi id rej nonatfequicur: 
qucmadmodum 6 atfcquaur, a&u cft. Quod fi 
lerutn naturalium omnium hxc conditio eft, vide, 
obfecro, mi fcater, quam vere illud de hoaune dicjp 
podit, eum fciicitate naturali, & fine naturali care» 
re,cumomniamnatuca(e ahter habcant.Nonpo-. 
fuicccrcenaturainillopt^ftantiirimo opificio cac- _ 
cuctviffc , malijsomuibuspcrvidiifc. Arqui nun- 
quam fuir , inquis. Faceor: nam Adam in ip(a via 
cortuic;Ted fucura fuic. Imwo necpotentia fuit,ais f 
falfum nam Deus fubconditionc viancncnd» 
$am Adama deftuvwcrat. Probo ex Dci ipfius ver- 
bisGstKLi.quadHCdmdnitexfruQuarbtrvifttH* 
moriendo moruris. Quidcft mors, nifi privaciocftf 
quxprirationifihabitus? Privatus ergo eft Adam 
Yita nacurali & fdicc illa conftirutionc ipfiu*, ^ 
quara in Hcdene obcinebat ; alioquin in ca pcr- 
manfurus fcliciter, fi in officso pctmanfiflct, donco 
promiflScvnemineocampleviflet Deus fupernatu- 
ralis vitae, quam acbor vitae in hono Edenis adunv» 
brabac. Excontrariocnim fcquitur % fi non come* 
diflcr, nonfuifle moricurumj (cd vivum vidcntcnv 
qucinfup-rioi^cmvirammigratuam. At,mquis A 
t&tdtiHtism filicitttc jupcruttHrtU rcvmntrttu* 

♦ 

• * 

* Digitized by Google 



X>#j0. Rcmuneratur quidem , (cd non ca folum» 
Conjunftc verum cft , exclufivc fal(um:ftam utri-^ 
qucreiicita^eremuneratur: Namctiam hoc terri* 
porc,quoplimmum aconditionc naturali Adami 
abfumus , piitati ia&a cft promifiio prdfsntis & fu- 
tur£ vitd, i. Tira.4. Fefellit tc, opfnor^, diiplcx cogi- 
tatio, finis,&modi. Fmem unicu,m Hleputavifti 
homini$,(upcrnatura.lcmillum, ^tqui ccrtiffi-' 
Stram eft illud, quod ajunt.fubordi nata iioh pugna-' 
re. Eft finis narurahs, cft & fupernaruralis. Vt naru- 
faiftafubordinata cft Deo, tta naturalia dmnis at- 
qucfupcrnaturalibus. Finis naturxnotka', qua na- 
turalis, hiccft,ut proxime accedat Deunv, fuperna- 
fOraliscftiut homo adurietur Deo. ' » p 
Aii illufa pcr riaruram porerar Adam contendc- 
tc: ad huhcpergratiatn ab illo cvchi.Modum veio 
shillum poffc rcbaris contmgcrc, quo urtaque feli- 
citasfimulconcurrciet, At duofpc&aii in caula 
hac oportuiriuhqrp fclicitatem tiarnralcm clfe prae- 
ftru&amltrpcrnaui^ clTc. 
Przftruclfaeft illi,& pnrvia. AH im nifi |am fclix 
in natura*,' fcquidem micgcrmnnhlfct, felrciratcrn 
alreram non atti^!lfct:fc!ic:tas natttrae fittura fuiflet 
!lIi,qujiproximc fiipcrn.a^uralcm acccllillct. Ctirn 
autcmftlicitatcm fupernituralerh cx fa&piniviC» 
fctJtum fuhftrudaci FuilSrt : rjaturalisfcliciras, & in 
fujwrfi^uraii fupraquam confu«r>mata. Si pcrfe- 
<9tio perfcdrioni additur,non tollitur minor,fcd mi- 
nori accrcfcit ; lit ignis igni,facultas vegctativa fcn* 
(itivac, utraquc rationali. Klipor m mai6rc t tan- 
quam m pnucipio fuo conqiiicfcit ; & amplius ab 
ca pcrficitur, quo amplius fua eifcdefintt, &fu 
perrcclions, al^eiius. (ra futurum cft in refurredlio- 
nemortUQrum.&vitaseterna. Natura hominis& 
Lur, & glorincabicur fupra naturx raodum. 

Ita 



Diflitized by 



t. 



CUM F. 1UNIO COltATlO. JJ$ 

Itt perfe&ionemnaturEobtinebit.utindivina illa, 
&: fupernaturah peife&ione conquielcat : denique 
hatura non abSlebitur^fcd fupernaturah modo ve- 
ftierur, ut de corpore dicit Apoftolus. i.Cor.ij. 
fcdhxc7iatf^y»;.Poftenor ar^urncntado Ck cfto, 
pecc4tumcttc*fiji meruon*%lliH4 *£ltu ncyttxvuHo- ^ **nfi« 
moin y*run&tii(AUbH& non babet peccatnm: necc*n- m *' ton * m 
[imigttiir meritoriam, & per confeqnens , Dens ticn 
habuic uiUm .t:?h4 ilUm ncg.ittvi cdnfim. Conccdi- 
rur totu$'pro(y(logifmus : negatur confequei, quia 
infert expartjculari: namid vcrum quidern eller, d 
adns negati vus Dci elfet ex caufa mcntoria folum; 
t-d hoc poilulatum cft a vcro alieniflimum. Omnis 
a&us ncgativi c^ufa aut in Deo,autin crcaturacft. 
Hj.usadus lguur eadem ratio. Non cft autcm 
hujus a&us caufaincrcatura: In Deo igitur Profyl- 
logifmum ncmo negaturus cft. ln (dla Dei vo- 
luntatc caufaeft, cur non lis Apoftoius, cur non VI* 
yas^taicm Adami aut Metufchelachi : m horrune 
cauia cft iuiquitas, cur a Dco ablit, 3c Deus ab ilto • 
nempe co refpeftu cjuo Etaias loquutus eft. Nam 
a[ioquiniionfolainiquitasincauiaeft,fcd & vo- 
lmitas Dei : qui,li vcllct , iniquitatem ut nubrm 
tolleret, hommemque adfmovcrct Gbi. Non cfte * f99 *>* 1** 
hujus a&us caufom III creatura probo, ut antc* pro- WIU g "**°* 
pof io.didum eft. Primuiti auftontatc Cbrifti 
Matt. i$. fic Pauli kom.$.& 9. & EphcO . Secun- *fon4to£ 
dd, rationc.-nametumipfum peccatumprimum rsott £s c*** 
non cft , nift ab a&u negativo Dei , cujus negativi f A m non 
aCtus m caufa efle peccaturn non poccft: namidcm tfft in 
non poteft effe fui ipfius caufa & confequens. Ele • mi»e. 
#ioautenj&nonclc<5kio antevertunt ctiam pec- 
catu n prtmum,utantcdernunftravimus: Itemque 
a&us pofiti vus & ncgativus Dei prxccdunt omm 
creatQra? a&ui^uVc bono, five raalo. Etenim nuliut 

r K j malut 



Digitized by Google 



1/4 lAC AlMi 01 PltiflDlfT. 

«alus a&us eft v quin & negacivus Dei prccHTcrk 
fiacntifc malura.Peccavit Adam,& Eva.ccnc non fi- 
ncadltt negativo Dci.quavis nullu ab cis peccaturn 
fuiflec negationem illara promcntum. Qux crgo 
caufa ilhus oegativi z&m, nifi voluntas Dei liberri- 
fHJU In fequcntibus vcrd pcccatis, efto fane 6c cau- 
farocritoriaa nobis,peccatum; 8c caufa hbera, vo- 
' luntas Dei: nam & peccaca, cum vulr>dclcc , Poccft 
Cnim^c non delec.quia non vulc. Quorum autcm 
dclcc peccaca p non potcft eorum pcccacum, quam- 
viscaufa mcricoria, a&um Dei ntgativum cfficcrc, 
Vide§ igicur, mi fraccr, cflc quidem peccacum cau- 
fam mcricoriam ncgativi ilhus a£tus,fed nec unam, 
nccfolara, nccfumpcr- proindc non neceflariam* 
Qdidawcmexaccidcntc non ncceflartf colligas? 
Tcrrio exemplo Angclorummam quid bonoscon- 
Cinuirai»aIo > & inbono confirmavitf Aftus Dd 
pofitivus,nempc ,ipfius *>Sfcp&w cx ele&ione: 
nam clc&i funr. Quid malos non cenrinuit k ma- 
lo,in quod rucrunt propria voluncatc? Adtus Dei 
ncgarivus ex non cle&jonc fivc pr*tericione,quarn 
&reIiaionemAuguftinusvocat. Et illud ipfum 
ae3uscle&ioniscft,qudd hi in bono fucrunt con- 
firmati advcrfus majum ; &ilItidrcprobationis, 

qu6diftidimi(Iifunc,quidcproprio (ut Chnftus 
Ipqukur Ioan.8. ) mendacium diccrcnt,atque pec- 
^atum commitrcrcnt. Etfi hic fcrapcr & in fcqucn- 
cibu$tc velim mcminiffejindignumcrrtf fadlum^uc 
inlocumfinisprpprij atquc proximi fuffiriatur rc- 
motumconiequens, aucevcncus ( qui finis ctiani 
fue mododicicur) felicitas fupernatutalis. Pro* 
prium 8c proximum cflct dici , pcccatum efle meri- 
toriam caufarn divmi illius adtus ncgativi, quo ram 
adoptat in fiho$ pcr Chnftum fibi hominci reli^ 
yios; Nam adoptionis ccjafedlaria cft fclicitas. Hoc 

vci& 



Digitized by 



CUM F/ IUHIO COLUTId. Iff 

Ycro,mifrater,veI natuta ipfa dici a nobis vetat. 
Deus filios hbi pacit vojuntatsfua,non quahtatc ip- 
forum, five bona, ut Angelos ele&os^ fivc rnala, uc 
nos. In Chrifto omneis rcfpicit, non autera in ipfis, 
ut Chriftus fit prmogemttu tnter maltos fratret. 
Rom. 8. Naturalcis hlios gignli per parences natu- 
ra iine ratione qualitatis lplbrum : & adoptivos 
nongignat Deus finerauoneiplorum/ Sibicotura 
in genicuri* natura vindiccc , gracia particulam? 
Deus meliora. Ejuftiem gcnens & iIIj propofitio 
cft> non pojfe tH*m ncg<thonem feltcttatu homtmfh- 
Stam afttcrcjuam utpoenam confidcrari. Priraum 
" cnim hic malc ^gitur dc negatione felicitatis,ubi dc 
jicgatione adoptionis aguur § qui proprius eft atquc 
proximus ele&ionis terminus , ut antc diximus. 
Hxc non eft piimo & pei fc propofiaa. Dcindc vc- 
16 fi de adopuohe agttur, falla cft enunciatio : nara 
jpor na non eft pcopric negatioadoptionis illius:pra> 
via quidem paen£cft,quia & peccati: fednoncon- 
cinuopccjia. Quiscnjmantcccdcns idcm cftedi- 
cac cum fuoconfequenre, coquc icmogffimo/Sin 
auiem dc felicitate( utccnfes ) dicitur, nequeelk 
yeracnunciatio lfta universe: nam ncgauoquideqi 
fclicitatis propter pcccatum confideratur , ut paena 
peccati ; fcd nejjatio felicitatis propter ordincm vo- 
juntarium , aut folam volu ntatem , non eft pocna. 
Adamo integro ncgabat felicitatem fupcrnatura- 
1 cm Deus , donec ordincm via? ptaeftitucat comple- 
yifle r . Non fuit Adarao poena. non eft privato ho- 
minipcena,quod non fit Caefar: nonigitur negatio 
fehcitatiscftpa;napcrfe,fcdpcr accidcns folum e 
cjuaexpeccatocrcaturat confcquitur ( utaiunt)fi» 
nalitcr. Eadcrn fecuri & illud carditur quod ais,»*- 
gationi ilii felicitatu neccJf*rto ptdcedere peccatum 
attu. Naro verura quidern illud eft dc ncgadone 

felici- 



i/f Iac. Arw. di P r if d i s t« 

felicitatis finalis, ut vocant : nos autem agimus dc 
negatione principij, cx quo fclicitas.id cft^ratiar 
adoptionisgratuit*in Chrillolefu, ltaqur ujhec 
cibi conccdamus , negition i ifti priirc ac^u pccca- 
tum ; tamcn & hoc addcndum ellct , pcccato prar- 
irc particularem rcli^ioncm Dci in primipio & 
progrcflu pcccui ; particularisautcm idi&ionis 
iifyusfundamcnturnnon clc&ioncm fcu prartcri-» 
tionem & rcprobationem cfte , quam non caufarn 
pcccati.icdantccedcnscrlc agnoCcimus; qnemad* 
rnodum ncc illud vcrum c(t uhivcrfalircr , quod di- 
cis t cjusatttvdc(linaticncm fcccatifutHriprgvifip pra- 
ccd$t. Nam pcccatt ftttun pra?vi£o Sc antcccdens 
ckl.&confequensn^ganonis.divinae iHius ; quia 
a&us illc divirtttl (ut vocant ) negativus anrejc 
peccatofaciundo, tcquitur vcrd infelicitatc finali 
cx peccarishominum ob[trud«da # , ut antc oftcn- 
fum. Atquchr lolutionesad fequcntia quoqut 
optimcDoiiuntaccommodan. 

Replica A kmi N II ftve cenftdtrath Rtftonf 
td propofitiontm duodtcimam. 

V' 1 ***- 'px Efinitip& dcmonftrario finc diftii)guuntur. 

^olnijfc dum.illatradlanda? quantiotu limpJici adhibctur, 
AmJicit, compofira?. £go autcm non cxplicarc hic icd 
U9H expli. probarcinftttui.C^arcdcfimtionisargMmcntomi» 
c*?t; ac hieoufqucufutpandumgutavi, quo ad probauo- 
promdtnon n em ejus faceret quod cgo probandum fumferam. 
faijft opm q UJC cau [- a c n^ j c n pnrcIecjrjonis fcu pi sctcri- 

V!? f * U tionis definitione ad normani artis accommodan- 
^ l9 ~ danonlaboravi. Si enimquod pono Kxrei mxvii§ 
vcrameft, ctiamfiad venratcm %*&ih* non per- 
vcnericfuffiecrit mihi ad probandurn quod propo* 

fui f 



Oigitized by Google 



CUM P. Iumio COll ATIO. IJ7 

fut. Quare etiam fubftitutis illis , quae tua Rc ve- 
rentia pro mci$ fubftituendaputat,inanebit nihilo* 
minus firma mea probatio : & proptereanon vidc- 
tur propofito noftto ifta corrcdkio neceflaria fuiflc. ^ . 
Eft mihi tamen aliquid ad lllud dicendum. Gcne- im ^} 
ratim.quod tua prudentia ariinud verterc potuit ™t ntmu A 9nm 
hic difttn&c agerede prideftinatione qua cft ad dttnr^tH 
gloriam ^nonqua ad gratiam & dc praeteritione, mogtntifr 
qud alicui gloria llla non praepan tur,non qua Dcus tiro; 
ftaruitnon communicarc gratiam. Hoc pacct cx 
propofitione o&ava mca. Quare abftincndum roihi 
fuu ab ijs qu$ fuiu generaliaad gratiam cV gloriarau 
lntcrillagehcraliaeftadoptioinfilios, cui incho- 
andx & provehcndxgratia cft prarpaiata^confum- 
mandzglona. Quemadraodumipfc tuinhacrc- 
(poufione alicubi dicis. 

Smgulatim ad ifta qnx corriguntur , dico. d 
primum. Inadbpttone fitacft diftcrcntiacflchtialis^ 4r,Wfl * 
eletlionft aci jzratiam & cloriam fimul, & rebroba- '13 M * Wf - 
tioms ao utra q,- in non adoptionc. Ergo noft cft llla 
difTcrentia eLdtionis ad gloriam tantum , neq; hxc Aiplm 
reprobationis a gloria tantum« Differehria cnim mm. 
generisfpccieidiffertritiaeile nequii. Ergo mihi 
hic ntflla fiiit adoptionis mentib facienda , nifl ge~ 
iitis ih fpecic contra lege m xi^KcAii dacerc voluif- 
fem. vAdfeundum. Ejgo finis nullius memini iu ^ + 
itla roea non-elc&ibnis dcfinitionc, vcl potius in 
partc definitiohis quam pofiii. 1 nrcgram enim po- 
ncrc nbnftudui. Nam fupernaturalis felicitasica 
glbrianbheft finiselc&ionis,fedraateria ; quarxi 
cu matemm in thedbus tuis behcdi&ionis nomi- 
ne comprchcnum in giatiam & gloriam partiri*». 
Scioautcm felicitatcm fupernaturalem non com- 
snunicarinobifcumnifi pcrahtecedcntera aduna- 
ttoneinnoftdcumJDco : quodfignificaiihacca- f 

dcm 



»7 V 



>-!» • 1 



\S% Iac* Arm." di P&ADirsr; 

dcmpropofitionemeahisvcrbis ,dtnegart filUitaC 
tem [upernaturalem perfui unitntm & inbabitatic^ 
ncm. At confiderctur dcfinitio prxteritionis in the- 
fibus tuis ufu-rpata. Trateritio eft atttu divini placU 
ti <juo Dcwab atern* ftatnit tjuafdam creaturad cH 
natura tvfirum rclinquere , ac non communicare cunt 
ij$ fuptrnaturalem gtatiam cjuk firmetur tarum nattt- 
ra inttgra amt corrupta trjftaurctur, *d declarattoncM 
" libertatis bonitatis fua. Vocibus iRis, tnnaturuipfa- 
rum relinquere ,comprxhcnditur ctiam cxclufio ifc 
fupcrnaturali felicitatc,aut non. Si non,irifufficicns 
ell definitio. Puto au tem te & lllam com prxhende- 
rc Voluiflc, alioquin thcfcs func impcrfe&ar y ufpo- 
cc qua* agant de prxdcftinationc qua giatia cV gloria 
prxparaturele&is,nullibi autem agant dc a&u nc- 
gaiivoquoDcujgloriam non-virft ncn-elcclis,ni- 
2 iftis vcrbis. Quamquam & iftis ver bis cx tuo fen- 
- t " fu eacomprxhcdi non poteft prxteritio, qua Dcus 
. . . alicuigloriarrinOn vuttiNamdefinisprxteritionemf 
. . * qux cft contraria prxparationi gratix : ut eft thctf 
14. prxparatio antcm pcrnx eft adtus afru mativus/ 
•i «quo vult pdcnam peccaton , glorjxnon riegaitive' 
icd affirmarivc oppofitam.Quarc curri vcllcm prx- 
uritioncm feu non elcdtionem , qria cft adhis qua 
Deus aliquibus non vult gloriam , defcr ibcrc,, vi- 
fqrn cft aliquo rriodo veftigijs tuis infiftefe , qui m 
* dcfinitioneprxtcritionisnollibicxclufibnis ab wo- 
5M«*- ^V&abadunationcDeimeminifti. Adttrtiunu 
Qux pcr parenthefin interjcda funt , explicatioms 
caufa addita c jfc patct, nob eodena ordinc & ratio- 
ncvcnirc indcfinitionera ,quaiftaalia. Scd&illa; 
xion vidcovitioscautfalfodidta . quamquamiftb 
modo,quotuvis,reIataaddefinitionera illam.No-. 
cant enim non adtum affirmativum fed ncgativurn. 
pmphafifcjut cft in figno cxclufioiiis (tanjum. / 



Dac» 



Digitized by Go 



o 



*tu F. Innim coiiaticJ tj* 

C*te velle felichatcm naturalem eft a&us affirroa* 
tivusy fed tantum dare vcllc cft a&us ncgativus,cx~ 
eludit enim alxam felicitatcm quam darc non-vult* 
£t quis cft aftus quoDeus nonnullis voluit tavtum 
{elicitatcm naturalcm,nifi prctcritio fcu ncgleftioJ 
Si reltnquere in natura eft a&us negativus,fccu9 
cnira male abs te ad definitioncm non-cle&ionis 
•dfcrt ur, qux eft prardeftinationi oppofita ncgati» 
v&non vidco quomodo harc vcr bz,d*re tantnmfe* 
UcitatemfnperuntttrtlemsL&ixn negativum nondc* 
fignent.Si ita rcfol vas,u t duos hic a&us diftinguaf* 
uoum quodare ftatuit Deus naturalcro relicitatem; 
altcr um , quo tantam dare illam 3c non aliana: tura 
fateor priorcm illum ufpotc affirmativum ad hoc 
pr jrrcntionis dccrctum non pcrtinere. Sed dc illa 
fcliditatc nunquam nobisa&umeft : itaque faciic 
intelligi potuit , me ifta verba ita fumc rc.ut notanc 
aftum ncgativum , nondandi aliam fclicitatcrn 
quam naturalem. Quum ver6 illa fcribcre cogita- 
vi dc vocerclmqucndi ofurpanaRd imitationcm 
tui,fcd incommodam putavi,quiaprzfapponitda« 
tionem fa&ara, & ego felicitatcm naturalcm non- 
dum datam putavi, fed dandam fiobedienter vivc- 
fct homo.In quo& te mihi aiTenticntcm habeo,ot 
paret cx refponfione tua ad propofirione roearo tct* 
tiam fub fincm. Perftatergodefinitio, & nihil in 
illa culpandum quod non exemplo tuarum t hefium 
poflit cxcufari ,quascgomihiinperpetuo hoctra- 
<£fcata habui antc oculos.Quod ut planiusadparear, 
lubct parallclos ruam & rocamdcfinitioncm op- 
poncre. Prarceritionem qoa negaturgratiata ita 
definivifti. Pratcrtto eft atltu divtmplauttjtto Dttts 
sbatcrno fiatutt ^uafdacreaturstinnnturaipfirttm 
- telinquere $ at non c§mmttnicare cttm tisfupcrnatura^ 
Unigr*tUm % qttk firnHtttr earttm ttatura inttgra, 



160 Iac. Akh. di Pr^diit. 

cerrupta injlaurctur y ad dcrfarationcm Idcrtatis b*~ 
nitatu fua* Pratefitionem quk ncgatur gloria Ci ad 
fcormara illius dcfinitionis analogicc definiamus 
ita fcabebit. 'Prattntto efr attus diviniplaciti qu0 
T)tw ab attrno ftatuit quafdam crcaturae in natura\ 
tffarum rclmqutu ac non communicare cum eis fupcr- 
naturalemfeUcimttm feu glortam t qua naturalu tila- 
tumfcltcitas aut abjbrbcatur c abfilvatur , aut Ifne* 
minia m£loriam Jupernaturalcm tranfmutctur ad 
declarattontm libertatis bonttatis fua. fex qua definir 
txorie cgb id pofui quod fufficicbaf rocb prbpofito; 
twllalfraude, quum rclicjha illis adjundU ncc pro- 

# finthccobfotargumentationimcse. Quare major 
trgumcntationis mex vcra eft, eriamfi non fit vera 
tit dcfinitio pc rfeda & reciprocc. Nam & cx f>ro- 
pofitione $ trxvrof veraprobari conclufio poteft, 
juxtadi&um dtomnt 0- nuBe. Venio ad minorcm 

Ulvitlt 'quam duobus arglitncntis^robavi^ Prius ar^umcn* 
ar^mt%t\\tum ah$ tc ribn$pFutatur , quia mutilu proponitur, 
ftimiqHO 'ideoqae mutarur inalium ftatum. Nohenimnc- 
Wiwrf w. g 0 horoini naturalcm felicitateni prarparatam , fed 
beufmu iddidi , 'quas fit finis Sc hominis extremum , quibus 
vcrbis fignificavi non dTe prxparatam illam fola m, 
fed&illam, verumcuhahac condirjonc utabfor- 
bcatur a fucccflura fupef hattuali. Explicationetn 
quamaddo^itaintelligivolo \ Ncrhpe,felicitaterri 
naturalem necaftunecpotentiahomini continge* 
tc polTe,qu2 fitfinis hominisfic ipiios extrcmumt 
Deusenim homini promitnt fub conditionc ©bc- 
* ' dientiaj.nonnaturalemfolam^fcd &.fupefnatura- # 
lem. In qua re cum te rnihi alTehtientetn habearn. 

• hincitaconcludopropofitum meum. Deus hulli 
hominiinprima natura confidecato voluic folara 
beatitarcnrncutralcm tanquam cxtremum cV fi- 
aera homims, cxclufa fupcroaturali felicitate. Ergo 

t)eus 



Digitized by Goog 



tuM Munio iS&iltiS iU 

Detis neminem iti prima natura confiderattiro ftm 
terijt.Sivc.h.prtteritio dicatur aclus quoDcui nOn« 
vult cUJpiam i upernafcuralc feliciratc , five quo vult 
lantum naturalem feiicitatcm, qua: cgocoinddct* 
puto, ad mcom propofituto aequalitcr facit. Ante« 
ccdenS probo fc Omnes enim homincs in Adarao 
confiderarttu r arqualiter five in primatva natura % Cu 
ve iri ftaru peccati, nifi acccdat difcrctio pct volun* 
tatcm Dci.Difcrerionem aUtcm fa&am tationc pri* 
tui flatus nego, & negationii pritnam rationcm ttft 
ftabilis | qUum dicii fciicitatem homihi utraroous 

tratparatam. Dcindcanod Dcusfuiprovidcntii 
omihi pfarpatavit, id eiaem noh negat pcr pntte- 
titionem eie&ioni oppofiram , nifi cx prarvifion* 
quod homo proVidcntifc du&ti ad illud non fit pct- 
Vehtutus, fed fua fpontc & libcrc dcflexurus. m»- 
paravit autcro Dcus ptimo horoini & in co otnni* 
dus fupcrnaturalcm fclicitatem^dcdit cnitn illi mc* 
dia ad illam coraparandam fufficlcntia acccdent* 
adjutorio grariae divinaf ( fi tamen boc cft ncccffi» 
riutn in irto ftatu ) quodillinotonegkt, nifi priui 
abcofueritdefertus. Quod vero opinat» mcdu- 
piicicogitatiohefinisnempc & modi falfumefte» 
<Sc me nncm unicum hominis fuifle cxiftimaflc , ii» 
eo> mi frarer, fallcris k ,nam verba ftica id pct fe non 
fctunt: ih quibus ego aperti intcr finc fubordini» 
tos diftinxi, quum mcntioncm fcci fclicitatii natti* 
ra!is,quamnegavicflcfinem &e*trctaum horol- 
fiis. Ergo concc/fi fclicitatcm naturalcm hominJ 
compercre; fccus illis vcrbis additit opus nonfuif- 
fct , fed non compctcrc ntfi»em& extremnmhemU 
nii y hoc cft , quo hihil uhcrius homini contincerc t. 
Qui fatctur homini coropercrc naturalcm fclicita* 
tem fcd non m fincm & exttenmm kcmmieitti noti 
tilc d0f{istmjmem hominii agnofck , toum fubor- 

L dimtiim 



^f* Iac". Arm, bi pMMit:, » 

natum ,ncmpefclicitatem natuukm ,& altertittlr 
pofhcroum f qui lit finjs & cxucir>un> bominift* 
njmpc fclitiutcm fUpcrnaiuralcm? Nonputoau*' 
t^TDfciSakipo«c,fclicitatcmc(lc fincmfc cxtre- 
naufn hominis. Rcliqua quardcordinc , qui eft 
in&r fchcitatcm naturalcm *5cfnpcinaturakro,dil* 
fcris.apprbbo ut vcrc" & eruditc ditta, icd ut ipfe &• ; 
teri* Wff^ funt.&^ad rcm ipfam argumcmatic* 
nis nficx non faciunt. Poftertor argumerjutto mc« 
. . etiam firma manct , fcd rc&£ difponatur , hoc pe- 
r *mmi A&us dftini placiti quo Dcus ftatuit alkui ho» 
fiumdioto ^ ini dcnifgare IxratitatcroTpiritualcm feu fupct- 
fnmor pro* riaturalcm,eft ex caufa mcrkoi ia qux cft pcccatunv 
>4f* frit. ^t prartcnfioefttalisaclus. Ergopucrcritioeftcx . 
peccato tanquam ex caufa roetitoria. Ratio wutjoy* 
rie i qutd tD* negstto non foutl altter qtuw fmn* cw 
fticrov4.ii iftam neceflaiio praeccdit pcccatum tan- 
qgam prppriailliuscaufa,fccundum modum mc 
t\\u Vndc fcquitur , Dcuraiftoadto verfiricirca 
fuuninc m rion ppiTc in puns natutalibus cx tra pcc« 
catu.m cbhfidcratum. fircvuer majorcm cVejus ra* 
^^S# m ^ • d ? lt i Q tuam tcfponfione^ 



C3 W?^^?'' N°P tam p«>bo. Quod cniin provi- 
ctcntia t)ci horomi fub condix^onc p^paravic , hoc 




Srae^critio non ncgat niS conditione noa 
ftita vcL violata. . Supernatutakro autcm 
yiatcro Deus homini pneparayir ptoyidcntia 
ua*r&c, Jp^indc iocus E faix plane indkat; Dentn 
iudacc^djtfcrtururo npn failfc, nifi id iniquitatc fua 
pcriti cl^nt. ' Rationem ma|oris probo. Quidquid 
cft^conjraj^num fclicitaus hpmini ut ad imagi* 
l^Jpef^ 

• c> ( CQncJtponcd 



R 


7T< 




1 




hM 


il 



uctak 



Dlgitized by Google 



CUM F. luwio COltATlO. tfj 

tkt tali pracpararura : namcftilli ut rali praeparata 

ctiamfeliciras fuperhaturalis. Ergo illius ncgatiO 
eft pccna; Deihdc nullus cft Scripturar locus, nden- 
tcr dico , cx quo dcceri polfTit illam ncgaticncm ali- 
tcr conlldcratam cfle aut confiderari poflc , quam 
^ua pamar rationem habct. Si pctna^crgo non pnr* 
parara nlfi peccaroribus. Sratutuha enfmhobiieft 
tx vcritarc, juftitiam punientem Iocum nifi circ* 
peccatorcs non habcrc Nunc ad relponfionem 
tuam. Mcus fyllcgifmus non inculitcxparticu* 

* tinVh.acltis i)tc Dci n; garlvus,de quo nofeis agi- ^JP^ 
nir,*cx caufa meriroria fwlum hoc cft.hon cft nifi cx re *r°*f* J 
i!!a caafa, & il le adus Dei nort eflet,fi illacanfa noa 
effer. PirticuIa(rbIdm)iion valctadcxclufioncvo» . 
Wnlatii Dci.Nam tcrtu eft pcccatunon c(Tc caufana 
pcrn* aftu , nifi qui intcrccdir voluntas Dci, pec- 
catum ptinirc juxta meritUm Volentis» alioquin po- 
reftpcccatum rollcre, & pctnirttcondonare. Et 
«Juomodo tibi in menterh venirc po tuir , illum qul 
prccarum ftartlit caufam meriroriam pccnar,voIun- 
rarem Dei cxeludere voluitfe; qiiam ipfa ratio cau> 
far merirori* aliaih infupcr caufam poftulet , quas 
itieritUtaexpthdar, cVprorhento fcrnaminfcrar» 
jPatcor non om nis a&us negativi caufatn e(Te in ho- 
thine, fed nequc ego hoc dix i : quorfum ehita id i» 
generedifputaremextraoleast? de a&u practcritio- 
jlisfcufion'Clc<flionisngo,qua Dcus homini nc« 
git fupernaturalcm felicitatcm , hujus egocaufafu 
ita m hominc & ab hominc cffc dico, ut nifi illa fir # 
a&us llle nunquam fit futurus. At probas hu)ug 
t ftus carjiara non eitc in homihe. Frimo , Autori- 
tate , dcindc rationc, dehique exemplo. ExtumU 
igtiim adnotatisid probarihcgo. Doccatur cjao- uum fJ * 

m odo illar fiat ay cccdcntia uhdc koc cbnfcqucni 



1 V 



fjuhn 1m deducatur. lam antc ctiam ad illas autoriutes pri 
«»« <ow4- ncccflitatc rci efttelponfum. 
fwrptoWf* ^4fi# quam adfcri id non magis probat. Pecca* 
imqkm turo primum, inquis, nancftmn ab aftu negativo 
^ tm ^Dci;&,Aftaspofitivus & ncgativus Dci prarcc- 
llkmmt. ^ unt own,< crcatune adhiii & , nullus malus aclus 
cftquincV ncgativus Dci prxccHcrit fincntis mi« 
]um, Conccdo haecomniarcdc inrclledta. Std k 
gencte ad fpccicm non valcr affirmariva , nifi uni* 
vcrfalc fignum acccflerit. Multi a&us negativi Dd 
prarccduntpeccatiaclui ^crgo ctiam adtos negari- 
vus prartcrittonis. ncgo fcqut* At de ifto zCtu 
controvertitur. Pcccatum primum cft aba&u n«« 
gativo Dci , fcd non ab a&u prartcritionis. A&ut 
pofitivus & negarivus prarccdunr omni crcarur* 
aduijfed non adtuselc&ionis & prcKritionis.Imo s , 
snquis , Elcdio & non-cle&io antcvertunt peccaw 
Cum primum. Quaaftu cxiftcns,fatcor, quaprc- 
vilum i Dco ncgo, Sed dc ifto an tcaa&uro. At vo- 
luntas Dei liberrima eft etiam hu jus negativi adtut 
caufc* Quisncgat?LiberumcnimcftDeovclpu* 
circ peccatum vcl condonare, neurrumnccefla. 
rium ctiam pcrpcrrarcf pcccaro ( intclligc ubi in 
Chrifto rcconciliatus cft mundo ) at ncutrum pot 
i fibilc nifi pcrpcrrato pcccato.Libcrnma Dc i volun* 

tas cft caufa crearionis,cau(a glorificationii, & cau- 
fa condemnanoflis, At crcat non exiftcntcs ; g)ori- 
ficat cxiftentcs & creatos , quin vocatos quo- 
quc & juft ificatos ; condcmnat non nifi peccatore* 
&inpeccatishincdecedenres. Libtruticrgo Dei 
nihil praeicribitur, eriamfipcccaturniftia&ui Dc| 
negativo prjsccdancu Sc neceflario faciamus. Vidcc 
j <rgo,virrevcrcnde,pcccatumcflccaufamracriro- 
Z riam,quaeillum'Deiaaumncgativum neceirad& 
praccedit; £r pioptcrca ndi mc cx caufii ncccfiarii 



'Digitizecfby Google 



euM t. tnmo cottATi* i#/ 

ffzeuncc collegifTc , Dcura non eflc a&u illo pr«« 
tcritionis ncgativo circa non pcccatorcm vcrfa» 
tuni. \gg lornm exemplum hic cft diflirailc , vcr- 
bohocmonftro. A&us DeinegativuSjinquis ,c* . 
taon-elc&ione five practeritione , quam & reli&io- 
ticm Auguftinus norainac,malos Angelos non con- 
tinuic \ malo. A c,inquarn,a&us Dei ncgativus quo itfem ' 
bomo a malo non cft impedirus , (edlabi pcrmif. ttibutrt- 
fus in peccacum , noncfta&us prxcencionis, fed tiombu 
a&usncgacivus providenci*, uc concra pwdcfti- *8m ne~ 
aationcm & prxtcncionerndiftinguitur. f&bo 
duabus r^cionibus. QuiaCxcx attu negactvopraete V* bm* 
litionis» jara orancs homines fimt praeceriti , oranes ? ei , m » ns 
cnim pcccaverunt. Deinde (\ cx a&u negativoprae- w fa%um 
tcntionis,tum peccarunt immcdicabiliter abfque t ff e putttbm 
fpc vcnue & remiflionis.inftarAngeloruraquipec- uonu . 
ca verunt.7V»4«i addo,quod a&us aliquis ele&io- 
nis przteritionieodcm rnomento oppofuae & hic 
locum habercdebebitaliquorum hominum refpe- 
ttu,qui nullas hic eft f ncquceirepoteft,-utpoteom« 
mbus fub lfta prarceritionc compr9henfis.A1agnum 
cftdtfcrimen intera&um negativumquoDeus re- 
liquit hominem in manu confihj fui a &a&um nc- 
gativum practcritionis , quod hic confiderandum 
cft. Nsque ad rem mihi raagnopere faccrc viderur, 
quodloconon^adoptionisutfinisproprij&proxi- - 
mi^pofuireraotumconfequcusnonfeljcitaten) fu- 
pcrnaturalcm. Nam praecer id quod adoptio in the- 
fibus cuis jam faepc atatis, formae non finis occa* 
pac locum ,dico Dcum adtu ncgativo quo non-vult 
altcui homini adoptionem , non nifi circa pcccato* 
f cs verfari poffe, falcem vcrfittum eflc. 

Ac pnrie , inquis , Deus (ibi fiiios volunutoi 
, (ed cx hominibus peccatmtm. In Chnfio ipfis re~ 
£icknotimip(is,+i$. £rgoutp#cc<tttr*/ A inquanv 

L $ non 



" Digitized by Google 



\U IacI Arm* ii Prjout; 

Qotx in ipfis f qui caufam habenribns in ipfisctt* 
ipfot rcfpiciat t fcd in ipfis , qua indigis ur m 
Chrifto tali Mcdiatorc confiderenmr. >TJ#- 
^irw gignit Oeus fme ratiout ipforum % dias: 
fiuc rdttent ipforum 9 faceor , mwiatur 
Deus ad gigncndum illos , 00« 46/9*? r<ifi*»# i/fo* 
r/a^quanccclTariaeftillis nongencratiofcdrc£euc* 
*' ' fJT/#. (frstisvinditat fibitotumtn femtur*,{c4ma* 
^iirvindicatfibicotumr«r<jwr^w«r. Dcum au- 
tcrafibi fihosgigncrecx hommibus, gencratibni* 
vocc iliter quam pro regcncracionc acccpta, putt* 
eflc u&%lktyw & contra Scripturam; agimus autem 
dc adoptionc ex prardcftinationis dccrcto. 
€ it*#ei# Ai rdtiontm qua propofaionem fyllogifmi mej 
ntink firmarara vcniamus. Dixi , in illa, uop poilo 
miu pQpo- negationem illam fclicitatis (upcriuturalis alite* 
[ttioMmo* quam atpcDnamconfiderari. Ncgationcrn feltcua* 
ok fet$m& t j s nonadoptionis. Agocnim hjcde negatio* 
VSkHT ncg!ori2C,nondcnegatione gratiar;ad illamautem 
pertinctnon adoptio,veI foJam,vel emm ad iftam, 
t\i velimdoccriquomodo ncgatio adoptiouis fa* 
€tz homini ad imaginem Uei condito , ratio* 
nem pcensnonhabeat, & proprcrpcccatumfa- 
&a non (it.Dicis quidcm lllam pcenar prarviam eflr, 
<juia Sc peccati. Egourrumque nego, AfHrmanri 
incumbit probatio. atcgo licet negans rationem 
racx negatiomVreddam , ur declarcm caufa? me» 
bonitatcra. Quiad imagincm Dcicondiruseft.ille 
graria crearionis cft Filius Dei.ut Lucas dicit $.cap. 

Adam 4utem fitit Dci , videlicet , Ftlitu , non 
gcnitus, fed fe&us , ut habct marginahs annoratio 
Teftamcnti Bezx. Et quodcreatiouisdonoquis ha* 
bct % id non adimirur ci , nifi praecpdente pcccati 
mcriro cx (uftitia Dei. Fclicitas fupernaturalis fivt 
\ illa dctur fub conditione Qbcdic wue legiSjfivc iuxt # 



fT0*4U 

fitit 40 



... 



Digitized by Google 



cum P # Iuni* eoitATie. \6j 

con Jirionern ftedecis gratLcferapcr haercditatis no* 
mineeftccnfenda:aulla prorjutla eft Adamo fub 
condttione obediemi*. brgo Adam tumfuit con^ 
fidcratusucFiltusDcL Nonergopoceftitli filiatio 
denegari ntfi pr jpter pcccatum & iuobedientiara* 
Sed ego de fchcttatts ncgationc egi. Dicis autcm 
illum univerfe conllderatam pccnam noneQe ^quiaJ 
illa quae cft pi opt j r ordincm vohintarium Dei norr 
cft pcena. At vehmegodoceri *ahq'jam negatio- 
nem fehciratis fupcrnaturahs tik proptetordinctn 
Voluncarium Dci citra peccati confiderationem. 
Probas. Adamo Deus fclicttatem fupcrnaturalcm 
negabar,donecordiflem viz pr*fti:uc$ complevif* 
fcr. Er hoc non fuic Adamo pecna. Rcfpondco. 
i€qutvoccdici neg.ittoncm felicitacis (upernatura- 
li*. Aliaenimeftrinalisgratiafcltcttatis ,alia tem- 
poralis. Vua cft pcremtona > altcra eft fubcondi- 
rione. De qua nos agimus flnalis eft & peremtotiau 
Nam prardcftimrioms & praaeritionis decretum eff 
perenuorium ,& auodahcui exillbdecretoprarpa- 
raturvcl negitut,noc fituhrccfruetur vel carebic. 
At tu agis de neg-uione tcmpoiali, doncc oidi- 
nem viaecompleatexoormxiuftiriarchviiiar, 8c dc 
negatione fub couditicuie, Scx praeftituco Dci noti 
•vivac: quae nega-riocfr juftx providenciardivinar. uc 
ccwittapraedcftinatioiiem& prarceritionem diftin- 
guttur. Imo tlla tua negatio, nonpotcfi ntficata- 
chrefticcdici. Quomodo eniratlle dicetur alicui 
negarefeltcitarem.qm illam fub conditione pro- 
minc?Conced<sautem negatiorri finalrs ftliciratii 
praeire pcecatum. Ego fublumo. At prarteritio feu 
non-elcdho eft negacio fclicrtaris final is. Ergo pec- 
catun^prarirpraeteritioni. Addendum dicis , pccca- 
toprztreparticularera rcli&ionem Dei in prmcipio 
& progrcuu pcccaci $ cuius rch&ionis fundametw 

L 4 tum 



r<S !a£ AauJ »t Pejioist. 

tam tft non-cle&io, praneritio & reprobatio. Con2 
cedopeccatopracirercluftionem Dei, quammann 
cofilij ipfius hominem rch nquit;fed illa non eft pai> 
©Cularu rclpe&u principij* Adamum cnirp & ai% 
CO oranci homines rcliquic ifta rcliftk>nc, q uarq 
accprateritioillius fundaraciitum eftc notefr, Ora- 
ncs cnim rcli&i in principiq peccati. Refpc&u vcro 
progciTus pcccati , poreft particularis dici ; ahquos 
cnimjndccxitnit&alios reljnquit m pcccato; &; 
hujut fiindamentum potcft dici non-cle&io fcu 
practeritio ,qua nonnulli relinquuntur in progteflil 
peccati, ailijs cxpeccato libcratis per elettionem 
gratuitam Dei illi practcrmoni dire&c oppoG- 
tam, Vndc fcqui?ur,nec id rcfti dici , quod prstcri* 
tio fcu non elcdlio fit pcccati antecedens. Quum 
tantum progreflus peccati jam pcrpctrari lit anictc- 
densiimo & cau(a pcr negationem pt ohibentis ptq 
greffum pcccati, gratiar, Quod vero diftin&ioncm 
cdtti negativi quo non vult alicui fchcitatem fih* 
pernaturalcm pfarcedat peccati prsvifio, id Uni» 
tersi vcrum cft. Adtus cnim prartcririonis non aiv, 
teit pcccato faciendo , ut jam fxcc cft oftenfum:cx 
tAuenimnegauvodiicriminante intcr hornmes 
noncftpcccatum, quod omnibus homjnibus eft 
communcrfcdcx a&u ncgativo coramuni. Piae- 
teritiocft a&us negativiif noncommunis fed difcru 
«ainans inter homincs. Etgo prarrcritio non cft 
tdkqs prxcedaneus peccato, Atquc ita probatianc* 
meas advcrfus tuara rcfponfionem firmatae funt| 
[uare e ttara a4 cclitjuas quatftipnc* d ccidcndtt vi« 



r 

Digitized by 



• aii F» Inntm collatio. i 

Frfipejiti* A&MINU if. 

NVnc vcri quod ad pr$parationc grati*& pcf * Afc* jp» 
teruioncm ilii oppolicam atcinec. non qu*d- Jtmttufc 
cux an Dcus aliqnos canmm , qualicercumque con- cuudm ' 
fideratos dignecur graua Ulucau , aliquos vetd ea- /«»«114». 
dem uon dignecur:id enim cx Scripturis mulcis lo- Cdn M* 
cis eft maniftftiifiraum, Scd qu*ftio cft, an prar- 
dcftwationis & prxtcncionis Illi oppoiitx a<ftu r ^ 
Dcus vetfcrur circahoraincs in puns naturahbus 
coa(idcracos;id cmhi certo periuaderc ha&enus, dtmqtuw* 
ncquc cx Thoma, nequc cx aliorum Thomz ailen- gium* 
ticucium.fcriptispocul. Obftanc auccm hujufmodi 
Wioncs, 

• 

Rcfiorfo Ivnii ad i$.fr0pofnimt# 

Arminu. 

ANti ftaruirous elc<3ionem Dci & aon-elc.i«HbM> 
<2ioncrocirca horaincin vcrfari coramuni- tm * 1 
tcr jdcvcnflimumcft. Tum in puris naruralibus mwmrrrf * 
ambiguedjci. Quapropccrnon cftnobis qusftio, ^fj^j 
pcrumvcrfecurciccahomtncs in puris nacurahbus rflfJ ^ 4W 
( ut accipjs ) confideratvs folura, li quis ad rem pro~ pr*. 
pius actcndcrit : Sed hxc potius eft qusftio , utrum fAuim* ' 
cciam cjrca homjnes ica coniidcratos vcrfecur. Nos &utu » 
afErmarausi Iroroo ctfi modo diccndi ^ prima fen- &cvaft 9 
centiadiffert;taracurcconvcnire ccnfemus roaxi- f ? ,, ^2J 
incfquandoquidem' hicfingularis refpc&usncque wui>mU 
iThoma^ncqucabahjsadieauscft, utcxcludan- [JJiC 
turpntcedentiaj Scdtantumutcxcludaturinhoc i t f, me9H jL 
trgumcntoconfideratiopeccati t utcaufx. Verum* jffitff^ 
caraen dcargumcntttionibus,prout 4dferuntut,agc 



Digitized by Google 



fyo lAC ARM. 01 P&4DBST. 

Jtep&cd Arminii fiu ctttjiderath Refltafi 
dd frappfitimm ij. 



KqjtAu TT Omtncm communitcr confidctatura 0 
mn. tUnd ITx&umeiredecretidequoagimus , nondum 
U*j dtko. tnihi ex hac rcfponiionc claruit. tn\6 muhis argu- 
mmt ionu fttgtis peroccationem allatisprobavicommunctn 
***** illam confidcratbnem locum non iiibcrc,& porr» 
**Vf™~ ahjsarguroentis iddataoccafionc probabitur. Dc 
umimdt* qosfoonis ftatu Ut hic proponitur litem non mo- 
^wwwfM. veo Efto hasc quaeftio. utrum Dcusctiam vcr- 
tufubmdt fctur prxdeftinationii 8c reprdbationisdecretocif 
ionfntsf. ca honnnes in puris naturalibus confidcratos«Hu ius 
ftdidt. egonegativamfuftineo. Affirmativatibinonpla- 
cct tantum, fed iu mihiin illara inchnarc vidcnsex 
thefibus & alrjs fcriptis tuis, ut etiam aherius iU 
( zmnm lius affirmativa»n pofuifle mihi vjdearis. Si cnim 
fuficn* prxdcftinans& pntteriens non confiderat homi- 
mti lurn nCm iu pjccarorcm-/ crg6coufideravitutcoudi- 
Miwrt? tum j n q Uaccx conditione habebat.vcl non con- 
tdmtut, 4i Klim ( e j con< i crl d lim# $^ ha:c valeant. Ego ubi- 

t^lm* ^ UC nc R°& adhuc ncgo Dcum pt^dcftinationis & 
•^^^prfftcntionis aclu etiamurcaillos utin puris natu- 
fijlmu whbusconfidcranturvcrlarr,fcddico tantumver- 
fari illo dccreto circa hommcs ut in pcccntis conli- 
* m % deratos. Dediffcrenriaautcmpriroat&fecundc 

(cmentia: jam ahquotics nobisdi<Aum. 

-• - * * . ■*.'„« 

PropfttiQ Arminii 14. 

^rlmum TJRimum,quia Adamus& omnes in co homi- 
Vm?!* * nes f un f con ditiingratiafupcrnaturalijquare 



. 'nemoin puris naturalibus confidcrari potuit. 
pUJ^j. Pfobator anteccdcns, Primd, quia omnes ad 

* ' « 1 *' imagincm 



• 

■ 

♦ 



Cygitize 



.V 



•J 

>■ 



- H.- 



CQM fc IdftlO COt*AT*0« 

imaginem &c fimilitudinem Dci iu Adamo con- pintmi 
ditit uU aucc.n elr gtatia fupernatuialis, ntjpun* c4» 
ditfum eft. Sccundo ornnibus lata eftlcix, qu* ^Mntgd» 
Ad uuo eft data; quod w i' • puct, quiaomncs in A* ******** v 
jdftmopcccatuw,& tranfgrefliows rci funr h&iJ* 1 *' vtfm *. 
Lcxautemilla fjnc gcatia iupernatuiali prapftail ^"TJSIS 
nonpouvt,quodproboex legisfubje&o , exap- in p H ^ nl . 
pcndice eius, cx inlhgitorc t ran(greffioms,ex miti- tHr ^ m *' 
gnionis modo. Lfi\ requirebat obedientiam crga confidtt* * 
Dciim, ut homo non fecundum homincm,fcd ic- w. y H 
cundum Dcum vivciet; quae vira cft , non animalis 
fcd fpiriruaiis,cuju$cauia in homineeft gratia fu- 
pwinataraijs, Appcndix fuit comminatto mortis 
corporali5&fpintualis,corporis & animx. Spiri- •* 
tualis pctna f & non tantum animali , fcd & ipixu 
|ua!i bono oppofita.addt nondcbuit ex aequitatis re- 
gula lcgi finc gratia fupernatuiali prarftabili ; pra> 
fertimeumeadcmlexobiervatanon pdiTct fuper- 
natarale bonum fcu fpiriruale adferre , utpotc quai 
potucrit finc gratia fupernaturali prxftarUniquum 
autem videtur/judd tranfercfliolegis potucrit me* 
reri mortem aternam & (piritualem , praeftatio au- 
rc m non potucnt a Deo cx pa&o divin^ bonitatis &c 
)n(titix obtinere vitam srtcrnam $c fpintualcrn* ln- 
ftigator fuitSatanas,cuiu$ fcopus fuit hpminem pcr • 
tranfgrcfljonem in morrera noncorporis modd, ^ >i 
fed & anima? detrudcre; 6c cui horoo rcfifterc , niG 
pcr gratiam fupernaturalem non potuit. Moduf 
tcntationis ineluclabilis bomini foit ,gratia " 
naturali dcflituto* 



• ta . 



Digitized b 



fyt Iac. Ahm. di P**»Mtw 

Ivnii *J pnpoftMttm 14% 
Arminiu 

'^Ljj! A Ntcccdcn$i!lud,iir^yirf4ipi^w(^«iwi«ii 
^1^1 JLJL C0 bomtncs finjji condttos ingratta fitpcrnatvroy» 
4* wfo~ /», ambiguum eftrdeinde proban non potcft,& cx- 
f«iiii sr- pofuimus antc propof. io. negatur confequcns , 8c 
pmHtii cftambiguum. Dc utruque antc cum fuenc a&um; 
6 t*09* m Ad probaciones venio. Probationcmabimaginc 
tiQntmi*. Dciibidem confutavimus,& (upematuralem noa 
uttdtnik e ff c pc r f c oftendimus ; Iicccrelanoncm& ordina- 
l f,m i* ' noncra adfupcrnaturalero graciaro habucrit, noo 
£«Tt/ cx natUM circntiave fua , (ed ab mftituto graci*. 

Mu.fcrgoncgacur^ucancc, Secundaeprobatiomsroaiot 
«#r#m /#• nonfincdiftindioneaccipicndaeft: namlcxAda- 
cund* fto» m° dau alia fuit comm unis,alia particularis.Cora- 
iiitomt. raunis, id cft,naturalis,& quar cum naturah co jun- 
&a,omnibusdatacft:panicularismmimc.* Fuic 
autcm lex particularis, nc comcdcrec dc fru&u ar- 
borisfcicnci* boni&mali. Noncftcredibileeam 
* lcgcm , quac parcicularis fuit inftituti , fuiile datam 

commumcer: non credibilc , (i omnes in mccgrica- 
tc pccmanfiircnc, inr Edcncn venturos ad cam arbo- 
icni, ut probarctur corum obcdientia. 
Ai IddeniqucScripturanondicit. Minoicmdc lc- 

■ gc communi concedimus,non co qu&d lex natura- 
Fis eflct; fcd qu6d nacura ipfa hominis, & lcx natu- 
ralis ipfius ad grattam crac ordinata. Nacurale , qu* 
narurale.inpoccncia hominis fuic ; quod ordina* 
cum & relatum ad grattam, prxftari non pocuic fino 
fupecnaturali gratia. Dclcgefingularifalfaeft ml- 
nor: Nama<ausfimpliciccr naturaliscft comedere 
de aliquo fcu&u , vcl non cotnedere* Fuit pcnci 

homincmfimpUcuccpotcftiscoincdcndi & abfti- 

ncndi 



. Digitized by Google 



enuT. I«mo cott ati#7 iy\ 

tvendi ab co ftuttu cx fa&o^icet non fueric utrutt- 
quc pcncs cum inftituto & otdinationc illa iuri» 
panicularis a Dco difl i. Falfa igitur cft in hac cau* 
fa minor. tam eniro potuit nollc, non attingere t no& 
vcfci fru&u.quam (acere con u\ idque nat urali po» 
tcntia (quaetumintegcrrima fuit) in rc naturali. 
Ad ftabiliendam minorem hanc probationes qua» 
tuoradfcruntur: Omnes (uc unoverbodicam )*A 
tnodumlegiscommunisperrincntcs. DefinguUi ? 
ordineabfolvam paucis* Ptimaad modumlcgis 4J p£ 
communis pcrtinet , qua 8c naturalis cft, &ad gra- mm prt» 
Ham ord inata. Concedimus ergo veram cflc affir- bAthnm 
mationc m dc legc communi : dc particulari, nega- Miatfij 
mus, qua Deusobcdienti&m in rc particulari.atquc 
fimpliciternaturaliliveanimalicxigebat*Naturalia . 
pote n t ix fuit a fruAu illo abftinerc $ aut cderej na* 
tu ralis v oluntat is fuit a expcnme n t u m maii 8c roor* 
tis, quam Deus praenunciaverat.fugerc.* ln rc na- : 
rurali fimpliciter horoinis obcdicntiam ptobavi* 
Deus, & in cadem mifer obedicntiae Dci renunci*» 
vj t propria voluntat e, no n ulla ncceffitate. Non ha- 
bu i t, quod iure quxr cretur t quum in re prarfacilf 
/ccundumnaturam , ultri obcdientiamdcbirana 
non prxftiterit Doroino,& vcrbo iUius Eva verbum 
fcrpentis 9 Adara uxomvcrburapnetulerk^quod 
Dcus cxprobavit. # 

Dixeris for t a (Tc, at fi gratia ad ft it i(Tc t , n on fuiflce 
commiflurus. Quid?ancrg&ctiamin re naturali* 
& firapliciflimc* quidcnaturali, feropcrgratiamdc* 
fideres, aut incufcs ceflantcm/ Proptcrci naturam 
dedit Dcus, ut in rc firopliciter naturali Adam mc- 
retur virtute naturali fua # Dedit auod fatis eft ; pl u» 
fatis po ftulag. Abfol vam Tertulluni vcrbis hb. vi 
tdverf.Marcion.cap. 7« S$ fhwrtbmmip$mifrm 

*rtotrtjtifa*tMm&p$*ft*$m>& 



iAe. Arm. db pRwtotsTi 

utique fruendae eat ex ipfl in(lituti$nit auftoritati 
fermi/erat^ftHendat autem quantumintpfi.fecun^uua 
ipfitm, id eft fcundum Deum % idtft 9 in bonum, (quia 
animaiverfm fepermittat aliqu'td!)quanttim%ciom 
iemttx frcuwdum mcttu ttbertatu tffw. Quis emm 
non b$c praftat ei 9 cui quid ftmel ftui preft* t ,ut prg 
anime & arbttrio fu$ftu$tur}9giturc$nftquent crat 9 
Uti Dem feccderet a libertate femelconcrffa homwi,t4 
$ft,ut contineret iu femtt ipji prefaennam & fnptu 
j. t< tentiam fitam, per qum Interceffijfe potmffet , quo mi- 
- uitt bom$m$l$ Ubertate fiaftut aggrcffm in pcricu- 
lum labcrctur. Si enhn mterceffiffet^ refadf ffci arbttt if 
hbertatem ,quamr$ticne& bonttatrpirmtjirat. Dc+ 
niqueputa int$rceffif$ f puta refcidiffe tttumarbttri) /*- 
. bcrtatem, dam revccat ab arkerc, dum circumfcrtpto* 
rmcelubrumaconfrefHfaminaarcttthcnnicexela- 
martt Afarcion. O Domtnttm fittilem , ihftabtUm^ hu 
fidelem,refcindenttm aua inftttuitl Qfr permifemt li- 
m^rumarbttrium 9 fimtercedtttcm 
fti eligat ubi femet ipfum trrorunout, ininfttikttotie 4 
$minrefciponc % &qu$fequuntur^Qvi>ddkis fpi* 
ritualie viracaupmht hrnine gratijtm fHpcrnatura* 
itm effe ,id ccrti venffimum crcdimus atque profi- 
tcmur: Scdaliostamenfpirirualis Vitac in Adam6 t : 
axquc in nobis modus, in quibos hanc vitam c fficit 
fola fupcrnaturalis gratia, cum Adam imaginem 
BeHotcgram & incorruptam tuft» grati* i\h ba« 
bucrir,acpraindeipirirualcm viram utroque, n** v 
turali & fupcinatuftli moda Scd hsec loci altcrhisi - 
M fm »- Sccunda probatio i Icgis appeodice eodcm modo 
di»^kfchaberplane. Haxvidcrur efle afgumcmatioj Si 
Dcus in caufacle&ionis & reprobstfiotiis veriato» 
cflct circa homincs in puris naruralibus confidm- 
cos fcadcmputaambiguitatceademquc hypothev 
^uamitff ri pcgavimtts ) t&oa ipftimifler panant 




Digitized by 



cumT. Inme eoilATio* t?f 

(jmltuajcm; nectantum animah, fcd & (pirituali 

bono oppoiitam in tranfgrcflbrts lcgis finc gratia 
fupernaturali pracftabihs; nam cx rcgula zquitati* 
cft (quod lcgibus duodccim cavcbatur Jutnoxic 
jxrnaparfit. Deus autepoenaminftuuit cjufmcdi: 
non crgo verfatuseftcirca bomincsin purisnatu* 
raLbus confidcratos. Kcc primum , quod in con- 
clufioneeft,anobisnondicitur. Scdcflo. deantc- 
cedente maioris nihil dica m; lam farpe didr uro» nc- 
gatur confcquens. nam vcra c flet piopofitio t fi 3c 
voxix five malcficiaA pccnx cx fa&o folum/quod 
lcx vctat ) & fpccic illius a :ftima rcn tur . Iaro avtcm 
aliamultafonr, cxqutbus roalcficiorum gravitaa 
iuftiffimc taxan folet.\At dor lcgis,ac£lor criniinis, 
cbie&um, finis, cucumftantis. Audicrlegisjnam 
gravior c(t legisandoritas ab impcratorc, qulro I 
tnbuno latae ; i Oco quam ab homine. ^u&or cri*- 
minis^five impcrans,five*rcus.Nam gravius cfl cri- 
xnenquodperduellisfuafcrit,quam quod Domt- 
ous aut Parer. Quod & in reoitidcm verumcft. 
©bjc&am ; nam gravius cft in parcntem peccarc» 
quam in jgnotum ; in fc & familiam fuam, quara io 
cxternum ; in Deum quam in hominem. Finis» 
Iiam graviuseft, fi fine lcvifljmo , aut nullo contra 
legem v encris, quam neccflarid : fi indignifluno iC 
impio,quam digno & bono* dc circumftantijs quid 
dicam?H*ciudiciomcofaris. Ececautem quik> 
gcm Dci tranfgrcdiiur, in harc incurrit omnia;quo« 
rurn vel primum unicum fufficit ad fpnirualem 
pcrnarn iuftiflimc infligendam. Tu Dcum legifla* 
torem conternnas? quqd fl fccundum adioccris » ut 
j>crducUem,hoftcmpublicum Dci & gcncris toi, 
atque publici audias." Tu rcccns Dei opificium , & 
colonus Paradifi, rccens Dci mandatum practcrfi* 

Las f 5i tcr tioro 9 tu in te , in cuoi ,in D«om ix t uaiy 

doH 



ijt Ia* A%*£ at pRit t>i$r; 

uon imprudens,quia praemonitusf fiee* nonne tibl^ 
mi frater, hac caufo v idcbuntur capitatiflirc*.' non- 
fte corporali pcrna & fpirituali dignarf qtix autcm 
in lcgc,communi rario, hsrc eadctn qudquc in par- 
oculari tcncnda cft. Lci foit parricularit 9 eaque iti 
f c naturali , quam homo p/arftarc potuit namrali- 
ter, ut antc diximus. Hic co indignius fortafle dixc- 
ris de re naturali pcenam fupernaturalcfti irroga- 
ti : Sed primum attende ad ea oriinia , quar mfidb 
diccbamus.Tranfgccflus cft homolcgcrn Dci,aquo 
rcccns bencficia naruf e. & grati* acccpcrat , & cui 
debcbat omnia ut Impcratori furamo.Tranfgreflui 
cft fnafore Diabolo.publico & conjuratiffimo Dti 9 
umverfitatis, cV gcneris huroani hoftc j cui auiem 
vel fcmel advencic , Deo renunciarc eft. Trank 
greflus eft homoreccntiffimUm opificium Deijoilw 
txis boni naiuralis & fuperpaturalis hatres*CoIonuf 

Eradifi , alumnus cctli, oranium dominus , foliuf 
ti fcrvus, & cartcra. Tranfgreflus eft homo, vim 
fibij&pcccatummortemque & mala omnta fibt 
#cfnisadfercns,Deum in fefe dehonc(Uns,de ven* 
turo malo prarmonitus i Dco vcritatis,& cutn ani* 
mofuopnefcius* Tranfgrcflus eft in tcleviffiraag 
facillimaque, & minima, quum totiul rotindi tegi- 
<c£coromodisabundatcr$ idque fine indigniffimo 
& planc impio , ut tamquam Deus cflitt fcieus faoni 
tftmali: qui auicm in re rainima fidelis &obfc 
•juens nonfuic* quomodo fuiflct futurus in raa- 



m 


m 







piditati fcrvient,ad cmnia ccelcflia & mui 
«os, prxrcrquira ad foroitcm concupifccntiaroco- 
lorum fibi ncferic obhtum y ad oronia furdus, pra- 
tcrquim ad vocesn Diaboli. ttic 6 alias circum- 
(tantias plaCeac percnrrcre % Deu$ bone , quot ic 
fic qoanu juftitfta* 4pQMU»m$> quamvis fe vcrif- 

6tom m 



Digitized by G( 



CUM F. IuNIO COtlATloJ 177 

fim«, cxiftentargumental Multis modis profetfo 
inflnita labcs , quae cafum infinitum attulit. Qu6d 
fiquishic mihidixerir ,indignum fuifle homincrn 
deretamcxiguacondernnari;is3t me viciflimau. 
diatha?cduo:primum indignum fuifle hormncm 
in re tamcxiguafummjillius principis & auctoris 
natur* , gratitf, & falutis fuar mandatum tranfgre- 
di: fccundd non cfle rem exiguam , qua; ad profef. 
fionem debiti obfeqaij in rebus naturalibus, atque 
adviam juftam bonorum fupernaturalium perci- 
piendorum fuitordinata. Voluit DeusAdamum 
hoc figno profiteri fuura religiofum & volunta- 
tium obfequium in rebus naturalibus ; voluit cum 
hacvia ad res fupcrnaturaleis capeiTendas ordine 
contendere. Hoccine exiguum videbitur,4ibi Dei 
voluntati,omnibufque bonis naruralibus & fuper- 
naturahbus in re tantilla refiftitur? Sed ul terius vc- 
niam. Vtrum, amabo te,mi fratcr>iuftius hanc por- 
nam hominiirrogatam putasin corruptionecon- 
fiderato, quam in puns naruralibus? Id enim fibi 
vulttuaargumentatio. Fgo vero contra affirmare 
»ion dubitavcrim.Dico Adamum gravius peccavjk 
fequ&d integcrpeccavit,quam fiin pcccatopofi- 
tus. Fafium in hominc fimplicircr attendc ; indi- 
gnius efle , fcio, pronunciabis, quod homo in ftatu 
integntatis fc peccato mancipat, quam fiinftatu 
peccati in pcccatufh prolabarur. lufiius crgo eft, 
Adaroum in ifto.peccato conGderari a Dco ut into 
grum,quam fecundumcorruprioncm, quae fupcr- 
•venit poftei. Hoc ad vcritatern juftiti* Dci facit. 
Quod autcm adijcis Jniquum autem vidttur , tjued 
yanfgreflio legis potuertt mererimortem aternamejr 
/piritualtm, &c« id cquidem i tc pronunciari mi- 
tor. Non enim ignoras Dei lcgem, fivccomrou- 
nctn , fivc fingularcm, cffc vix prafcntis ordinatio- 

M ncin 9 



17& IAC. ARW. DE Pr>€&IS*. 

ncm, fccundum qur m & Dt \m colimus hlc ojfi- 
^cium facientcs J & iltuc ad nietam grati* fupcina- 
turahsfcumur. Qucmacinoduinautcm viator,cui 
Dominus modum via? pra?icripfcrit, G a prs (cnptc* 1 
difccdu, cadcm opera Sc vix & mcta? tcnunciat pcr 
fc malcficio fuo; li manfcnt in vi«i,ofticmm facit:ita 
dc Adamo iudicium fieri ncceflc cft. Vjator^nftl* 
vix rcnunciavtt : nonne ergo & metx, quara Deus 
daturuseratpergratiam? h maniiilct , ccrte fuiflec 
mctamaflcquutuiusgratia^non rocrito. Cur au- 
tem. ? quia viam non tcncndo fervus viam & vitara 
amittit, uccaula prdpnamali iui : at Viat» cehcnd* 
aflcquicur vitam^utvixconfequentem. Vtriquc, 
morigero>& immor Jgero.propolka cft vita,ut cor- 
fequcns pcr gt.-tiam , non Ut mcritum. Hoc modo 
aflcquitur moxigcr gratiam,immorigtr fibieft cau» 

Mtettum p £ j 0 f ac ^oabdicar. Tcrtia: £rcbationi« * qua? eft 
ul ^wtabsr ^binftigatote tranfgtc&onis, & quarta? acentatio- 
nis modo,eadcm ratio. Tcrtia cft harc : non potuii 
refifttDtaloloJincgrAtiafuperUaiuraU: lexcrgo ftuf 
grattapipernJurait prfftarinon potmt. Et quarti: 
^Codmientationii tnciuttabtlis fuit homtm gratiax 
fupcrnatHralt defiitmoUex ergo finegratis fupcrnatu- 
rali non potuitpraflart. Pnmu m , tit dera utrum- 
que dc commum lcge , ut antc diftinximus *, tamcrt 
de illa fiugulari mciito ncgati potcft , quar rcm na. 
curalem in naturar potcftatc ptopne fimpliciterquc 
pofitam uupcravcrat ; ram cnim naturalc eft, noxt 
comedere, qucd cft malum natura autinftuucd, 
quam najtuialc c it id comcdere , quod bouum. 
ncshoroinemfuicnonpeccare; nam peneshc 
ucm fuit non ederc naturae faculratc Sccundd au- 
tem diftindtio nobis adhibcoda eft ad utramque ba- 
ium arguraentationum partcm , ctiam de lege Dei 

a>mmtf« 



ciiji F. Iunio coitATic* ti$ 

ccriimuni fumptam, in eo quod fupcmaturalis gra- 
tia dicitu r, Nam qucmadmodurn in natuta triplcx N 
cft opus providcntiac, fuftcntare rcm, qua eft-, rcgc- * 
jc,quiagit;& protcgere, quiirnpcditur,fivccoru \ 
jfei vare : ita cnam in pijs triplcx cft opufc gratiae ; fu- 
jflenrarecnim folereoS, &regete,& protogcrc.• AC 
jfemper quidem fuftentat, qui&infita& communis 
gratia eft permanesjr<?git vcro,cV protegit fivecon- 
fervat , quando& quomodo vult : iiarn fingulans 
eftadhis,&hbcr varianti^p-atiar , quia adfiftens, 
nohauteni infita. Hacdittin&ione pofitaficdear- 

* gumcntationibusiftisiudicium facimus. Nonfijic 
homofincgratia fupcrnaturali infita vcl habiruaii 
iinquam : non fuitfineadfiftcnte , jrtaeterquamin 
jftofingulari fi&p, iriquo Dcus non rcxit, noii 
praetcxit ipfum » quia rcs naturae fuir , quam fuutil 

- ipfius modiim prp innnita (apientia Dci attribu- 
tum expcnri oportuit. Seccftcrat enirin ( ut cunj 
Tertul liano loquar) ivqn quidem ab oriinis , fcd ab 

hujusg.ratiarfiipcrnatuialisadminiftratibne Dcus, 
ex quo hbmmi dfxerat, diftuBu quidtm tmhium ar- 
fyorumbuiw &orticbmtda,&'c* atquc naruix homi. 
his cx condidlo rem totam., & quidem foli commi* 
fcrat : im6 vero vojuntati hominis cx natorar lpfius 
lcge facultarem priftanq\aut non prarftandiobfc- 
quium in cd Qmni quod naturalc cft,omnino mari- 
cipavcrat Scd non potuit Diabolo rcfiftere; & mo- 
clus tenrationis fuit mel u&abuis. Ncgatur: nato frt 
rcaturaiirer potuit non ederc dc fru<5tii vctito , in co> 
potuit Diabolo rcfiftctc , & modus tentationS nont 
fuit incluftabihs: potuitautcm nonedercquia re# 
fuit firopliciflime naturalis , atque etiam ex condt- 
Ct,o ( ut modo dicebamus}in poteftate hominispo- 
,flta. Atnonfccit.ccrtc,quianoluir,fcdultr6inteh* 

itnonti wnfenfitiilius , cjuade rcantc iu ptbpofi- 

M x uoncm # 



■ 

f • ' Digitized by Google 



l8o IAC, ARM. t)« PrADEST. 

tioncra 7. etiam Auguflini judicium audivitno* 
Dc prxftationc commtir.is lcgis ratio diverlacft: 
quia( ut antcdiceLanuis )lcx&in natura veifatur» 
, & naturam ad fupcinatuialia ordinat : qux rcs (et- 
varinonpoteft.nec vcro Dubolo obfitti.liiiC iu- 
pcrqaturali gratia ad obfcrvatioi.cin illius. 

• 

Xephca Arminii feu copfidtr&tio Rcfionf. 
Aiftxnn- adpropofnio?nm 14. 

/roc. /*- A Damu i5comnc?Tncoccnditosc(lcingratia 
cnndd dt X\ fupernaturali, id cft in primo ftatu , non un- 
mtti f w " tum naturamfcd&fupcrnaturalcgratiam habuik 

tb^Aim* ^ c ' ^ lVC ex a< ^ u crcat * on ^ s ** vc cx fuperinfufionis, 
4no^hs 4r- hisargumentisquar hic adfexo, probare inlhruo» 
9 nmentii ^nde condudo nemincm in puris «aturalibus con- 
Adtmnm fiderariDeo pntdcftmanti & prartereunri (ive rc- 
ejromnts probantipotuiflc. jirgttmemtttm pritu dcfumtum 
intohomU cft anatura imagims Dciadqoam fcu in qua ho- 
uti condi- mocftconditus. Altcrumcxlcge quac Adamo & 
tos tjft in omnibusineohomimbuseft lara ,quamdico non 
gmiA /*. p r;E ftabilcmfmefiipeniatur.}ligratu. Depriorear- 

t?™* r * m L £*me*t4tione anic aobis didium ad refponfioncm 
li; prwno* r 1 • 1 n r /n a • 

imAoint P rc, P°htionisuccimac:ad llla me Iztcw/Pejttrtercm 

Veiiam l am confiderabimus, & prini 6 e)us riiajorera , qua; 
tnteexcnf ponit legem Adamo datam omnibus homiiabus 
f*m in /w- latam cllc; addira probanon^, quia onmcs honyncs 
fof 10. in Adamo peccarunt , & rci tranf^icflicnis funt fa- 
Alterum i Majorem atnngis ptobationcm praeterita. Ego 
legt homi- vidcbo quomodnliam infnpgis quas harc vi- 
wbntinA. JC$ [j a b cat jjjj ft a biltcridae. Dilfinguis inter legcm 
UeUmM Adanno ' aram »eamqueduphcem facis;aliarocom. 
VAtHf9 ' muncm & naturalem , aliam particularcm ; illaiu 



Er primi omn ibus latam eflc dicis, hanc non omnibus. Acci- 
qnidm pio quod dtcis dc comm uni & poftca adhibcbitut 

*u»t. adfir- 

* . * - -* 



cum F. IttHio coitATibr j8i 

ad ficroandum mcum propofitum. De particulari 
quod ais, uu iversc non conccdo. Lex enim illa d« 
arbore vetita partim fuic particularis inftituti f 
partiiii communis. Eft emm fymbolica , quare 
duabus piitibusconftans ,fymbolo& cjus lignifi- \ 
caco. Symboluro fuitabftinentiaafruduaiDoris 
y veticae^fignificatumabflinentiaabinobcdientia & 
malo,obediencia;que cxperirocntum. Quatenus 
nbdinentia ab inobcdicnua & declaratio a malo ea 
legeeftpracccpta,eatenus Lex illa eft communi*. 
Sed qua fymboli obfervationcm prarcipit lex illa 
^ duplicireradhucconiideraridebetivelcjuafymbo- 
" li fimpIicicer;velquaiihusfymboliobfcrvationcm 
praefcubit. Qu,a fimpliciter fymbjii alicujusob- , 
lervationem ad teftandam hominis obedientiam 
crga Deum Lcx pracfcnbir,ca ratione eft comrou- 
ni>: Nam voluillet Deus omnium hominum obe- 
dicnnamfymboloalKjuotivc hoceodem five alio - 
cxperin, ii contigttlct ilios in integritare nafci. Pro 
bo prirno. l. Quia voluir A iami : rdiquoru aiirem 
hominunicadcmfuuirafuiirctrario, fi nati fuif. 
fent in illo ftatu in quo Adan» eft conditus reipe&u 
irftagiiiis Dci. Secundo, Quiaconvenicmiflimum 
fuic utob^dientiae experimentum in re indiffcrcnti 
(umeretur: at lex rem indiffcrentem jubens vcl ve- 
tans cft fy mbolica 3c cercmonialis. Quatenus au- 
trmiilnisfymboliobf rvatio nempc abftinentia a 
fru&uarborisvetita? eftlege ifta praefcripta , poreft 
aliqua ratione communis, ajiqua fors parricularis 
dici. Communis ut Adamo & Evx tanqUarn hu- 
manigeneris radicibus tte lndividuisprincipialibus; 
inquibuscocum humanumgenus ut in origine & 
ftirpc fua tum contincbacur,eft praefcripta.Particu- 
laris, qua i jfdera ut individuis pcrfonis Iata , & qua 
fors alijs jam natis ,in fe non m pareutibus prirois 

M 3 cbnficte*» 



i|£ Iac. Akh. de Pa*dbst; 

confidcratis laranonfuiirec. Fors dico. Quia noyi^ 
tua prudentiaefle qui putcnt,fi homincs piirai pcr- 
flitillenc,omncsabijs nafcituros in Paradito cori- 
vcrfiturosfuiflci&nori fincratioiic probabili. 5l 
; cnim p*radi(Us lillc Ttrrcnus fuit fymbolum rcgni 
calcftis, «juodvidctqt^cxcOjquodtcriiuhicopluro, 
fcdes bcatorum Paradilus ih Scnptura dicituri fanc^ 
verifimilc cft nernirietn horainum ex lllotcrieno 
Paradiio caccClfunim fuifle : riifi fe pcr peccatum ii^i 
dighumcpplcftiParadiforcddidiHcc. .Sed ld rehn- 
quo m rnccttolCacterum quod & llla lex ( ut jam ai 
lacioncrn majoris'mea? propofitionis verijam^quam 
Adamus cft rranfiztefliis omnibus hominibu* lautf 
fir,prob*viargumcnto mvi&oquod to pmemiti. 
%<?itim N am omnc$ ul Adamo pcccarunt. peccatum au- 
Utto M*- tcracftlcgistranlerclTio.I^gem trariigredMiequic 
ioru qnm nQn c ^ Quare illa lex quam Xdainus eft 
h i ? . tranfgrcflhs % larafuicomnibus qujin jjtopvccaile 



. • - 



dicunttir. llla aurem Lcic nonfuiraba cjuAmqu^ 
patricularis rtbidicitur. Brcvius. Ha lex quarn om- 
> ncshomincsin Adarnbpcccando trai j^ieffj (unr, 
cftlauomnibus homintbus, At 1 gcm tie arbore' 
vetitaomncshominesin Adamo rranfgrctfi (unt. 
Adverfus nullamcnimaliam legem Adum pcccaflfe 
legitur.imd pcccati advcrfus illam commiih rci om- 
jncsdicimurin Scriptura, ' Ergoillaicxoninibus 
hominibuseft lara.Quocunque refpe&u mihi per- 
indeert,& xqualitcrfacitad fencentiac me*'-cori- w 
nrmationcm. 

Sal vamr AcJ roinorcm veyiio. Ar ki U)a finc gratia fupcr? 
dtindt Mh n arurali aon fuit praeftabilis* Coocedis dc lcg^ 
cprorauni, ncgas dc ijlaqua vctitus efus de illa f r- 
borc. illud accipio& inde concludo mcum propo- 
. fituro. Lcxqu«pr*ftarJnon potuft finc grati^ jfii- 
pmc urah noo dfbuit poni niUip qm gr^jaj iipfcrV 
^ naii 



»#r. 



itized bv 



COM F. lUNIO COllATI©, tf$ 

futu.rali a Dcoeflentdonati. Atlex cpmmanit 1 
praeftari non potuit iinp gratia fupernatorali. Ergo 
poni npn debuit niii grauafupematurah a Deo do» 
natis.. Pofira eft aucem Adamo & omnibusin co 
hominibus. ErgoAdara&oronesineohominc* x 
tiabucruncgraciamfupcrnaruralem. Ergp in puris 
naturahbusconuderari* Deoprasdeftirjanre & re- 
probante npn potueru/u. Hoc mco ptopotico fuf- 
fjcere poffet,. Acdiconeque hanckgera de arbotc 
yetica pracftari finc gratia (upernarurali poruifle, 
nonquidera qua.a&us cxrerriusabftinentia: a ftu- 
flu arborisjllms eft prsfcnptus ,ied quafub ilfo. 
fymbplo mandaca cft obediehcia, & homini injui*. 
dum,ut npn fccupdurn hpminem fsd (ccunduHi 
Deum viveret. (^od & cum facens , qtmrn dicis, 
flonfuifle^ene&hominemcum abftinere rum co» 
medereinfticucoillp.&ordinationc juris parricula- 
r.is a Deo dicli, licet umimque pencs eum fueric ex 
h&o, Praeftanda autem le x fuit homlni npn ex fa- * 
cl;o tanrum a fedeK ordinacjone ilja |uns.particul?- 
ris. Prob3tipncsiT)easqoasattuIi,dicisad.modum 
Jegrs comrounis perrmerc ,eftq,& hinc-concludo tHr P ro ^ 
propofiturrj.urajitc monftrayi , & docui in i{Ja le- tton " Mi * 
gcquamparricutatem vocas ahqmd elfe cqmmu- ***** 
nis legis. ErgOiS< ifthocrefpe&u^valent, & pnma Ptim^ 
quidem va!cc,urapparerexhifce jam di&is. Nam 
qua obedientiampuikilavit , non tatum in exrernd 
fii&o , fcd tn inrcrno^nim,urrc6ru conftautem , ca. * 
rarionefinc gratii fupcrnaturali ptaeftari non po- 
tuic Swii^jrieaprobatioatetchonpercepcavi- ^Wrfii. 
dctui fcnfui meo acconamodareo Ejus aucem mens 
haeceft, & vis in hpc confirtit. Quod fpiritualis pce» 
tsation poflit poni cranfgrcffione illius legis , cujfts 
legispracftationinon fic proraiflum fpiriruale bo- 
tiu.Hujus aatem legis prsfotioni fpicitnalc bqnuro , 

M 4. ™>n. 



Digitized by Google 



!$4 !ac. ARW. DE PRifiDEST, 

non cft promiflum , G quidem praeftari poflic abfqu» 
fupetnacurah gracia. Nam fupcrnaturaiisgratia& 
fupctnatutalisfelicitas func aualoga Vndc lequitur 
pcrrcgrcffum^ifpriiuahspccna iftiuslegis tranf- 
grcfliont eft poiita , tum ctiam fpirituale bonum 
cjufdem prarationiefle promilJum , & piopterca 
non nifi gratia fupcrnacurali prarftabilem ruihe : fc- 
cus natura fuo fatto alleqm potclt (upcrnaturale 
bonum. Hic autem coninieranda in tianfgicflio- 
ne & prseftatione legis t riplex dirfcrentia. Pnma, 
quod unica lcgis tranfgrcilio rocreaiiit pcenam, 
prcemium autcm non obiingat nifi ijs qui ad fincm 
ufquelcgcm fcrvarinr. Secunda,cjuod unius pi«- 
ccpritranlgrefliomercatur pcrnjm, at picemium 
non obtingac nifi ijs, qui omnia ipfis poiita prxce- 
pta fervannt. Tcrtia , Quod tranigrcflio prarccpti 
aeftimctur cx omiflione vcl fadh extrrni, vd intcrni 
affe&us. vcl utriufque fimul, infr.perex fiiiCi ade6 
uttrangreflbrhabcaturo/iiin uno lftcnun dtlin- 
quit: prarftatio autem judicctur cx enimbus ili:s 
jem&is, ncque perfcda a?ftirr.ctur mfi cx.mrcgra 
cauia. Qusverodegravirarepcccatia ptin is pa- 
rentibus pcrpetrati dicis,veciflima efle agnoicc.ne- 
quc puco vcrbis atcocicatem iliius dcclaran pofle. 
At unde colligis mcam argumcntationcm velle, 
quod juftius mfligatur parna homini prarcepturti 
ttanlgceilbquumin corruprionc & peccaro eifer, 
quam quumintegerclfctf Egobiciftanonoppo- 
fiii. ftd homkiemin puris naturahbus oppofui ea- 
dem fupernaturalia habenji. Huic tranfgrcdienti 
jiiftiiisinfligicur pcrna quam illi im6 ilh mjuftcfi 
le* non fuit praeftabilis finc gray ia (upcrnaturali ; 8c 
fi lcgts pnefhrio non habuit promiflioncm fpiritua- 
Lsbuni, iijjufte cranfgrcflbri ilhus Icgis mfligituc 
pccnafpiritualis. de duabus poftremis ratzonibus 

tnzir 



"Dig 



I 

CQM F. IUHIO COLLATIO. l8/ 

nieis&tuaadillas refponfionc nihil dicam, tum Tm/i^ 
quu m prxced^ubus piseraquc di6ta,tam quia mi- qHAtu. 
ni coucedi? hoSucrn line gcacia fupernacucaii ha< 
bitualinonfuidc. Vndcegocoucliido houpinem " 
in purisnaturalibusconiidciari non potuide pra% 
dcltinanci Dco.ucpoce quuin non fucrir ln puns na- t 
turalibus. In eoergoconknrinius Ardtcis* Hxc 
argumcnra nihil facmnt advcrlus fententiam,quae 
homiuem commun^cer coaliderac. Kelpondeow 
quodhjecargumonra ptob.mt homincm comrou- 
nicerconfidcraunonporuure. Non enun potuit 
confiicran ln puris nacuralibus. In fupernacurah- «. . _ 
bus autem confidcrarus non eft rcprobarus five ' 
prauentus. Nam reprobatione ku prscerinonc rc- * « 

linquiiurhomoinnarura quar mhii fupernacurale 
aucdivinumpoccrtjUteltmiuisihehbus. Deindc t 
fupcxnacuraiu lila habent comnvnfuracioncm & * * 
proporcioncm ad fupernacuralem fclicitatem er 
pcovidentw Dci. Poiro quibus Deus a&u provu v wi " 5 
dcnciajfuarafhrmauvo vulc iupernaturalem fclici- \ ? * 
ratcm , ijs non poreit aclu prxcermonis negativo "V t 
non-vellc candcm fcliciratcm , ni/i eos con/idcri* 

vic.urpcrmediaiftafupcrnaturaliaadeamnonpcr- , ) 

vcncucos j f?d vcl pcccatucos , vcl jam rcipfa trand 

gredos hbcra voluinacc (ua. Ahoqat ciicncduo con- 
trari) adtus Deicirca unura fubjedum rationc cjuf. 
dem &codemrcmporeconiideratum. 

Fropeptio ARMINII 15. Alurnny 

• C' Ecund6, quia graria praedeftinationis , (eu pra*- tum Ar*., 
k3 dcftinatione homini praeparata, eft Euangelica, 7"°^ &* m 
noaIegaIis;tlla autera non eft praeparata homini: ' l4 P r£j,tm 
nifi ut peccatori confideratb. Elfc autem Euange- * in * tione 
licam clarct^quiaptvfdcftinationiidccretumeft per- j^^fij 

M s cmptorium: # ' 



Digitized by Google 



itS Iac Arm. bi PiuiijifT- 

ffflgrfi~ emptorium : Ergo dc gratia noo lcgali , qua pmcft 
u t (6*jltt- f|onio non u ti p urpotclegem tranfgredicns, & ta- 
mu rtmtf- mcn f a j var j . j c j j c £ aan gehca , ^to falvan deber^ 
tttl£u aut ^ a ' utcexc ^du Dcindcqujagranapracdcftina- 
<fr ffim .u°n c P f *P a ^ rc- 
t*j**f. gencranonis,id eft,avcrfionis \ peccato.fc convcr- 

fiomsad Deum t pcr monificatioucrn vetcris,5c ?i* 

▼ificationem novi honunis. 

Re$on[u> 1 v n 1 1 <rrf 1 5 . popftthncm^ 

Arminii. 

Di^wjnit \>T Ajorcm accipio rec^intclleclam: ftrf m, 
jun^^rA- 2VJL quarfttonc dc minorc fcu aiUimptione ct- 
rnmEmw p Onct0i:i AiTumprionem , quam adfcrs ,diftinguo; 
Sf™* 9 ** 1 * namde graria Euangehca comrnunitcr accepta fe- 
tm ««* " conc Ium naturam, falfa cft-, fccundum nos, veriffi- 
f$ kngtl*- Non valcrauccm( ut fcis^) \ di&o(ecuridum 
fum&Ac- qaid ad id quod fimplicitcr* ^cm cxppnam paucis. 
qmrenum In gratia fupernarurah Eliangclica duar funt partesc 
qtultomi- unaconfervatiocorum, qui in graria funt: alrera, 
*ftmp«- eorum qui in graria non funt acquifitio» Hujus au- 
tMrum. temgratiae ahus ordo natura eft, alius fecundura 
Gm.t. no$> Naturalis ordocft , ut quifunt ingratia con- 
fcrvcntur (Jhoc Angelis pnrdcrtinationc & eledUo- 
ne fadtum ) deindc ut qui non funt in graria acqai- 
rantur, ut fit homimbus. Sccundum nos vero qui 
jamagratiacxcidimus,ordodiverfuscft:priusenim, 
acquirioportet eos qui funt pcrditi , ut facit Chr> 
ftus Euangeho : dcindc vcro confemri , ut fa& u- 
ros in*tctnumcft virtutcfua in ccelis, quum fi« 
miles Angelis crimus, Minor igitur ralfa eft fimpli- 
citcr.fi ducris , gratia Euangclica fimphcirer non 
cft prarparata homini, nifi ut pcccatori confidcrato: 
nirn homrni fimphciter coramuaiterque prarparata 

cft iq uod 



cnu F. Iumo cotLATicr; 187 
eftiquod etia Deus propofitoin Edcne fymboloar- 
poh;» vitxclt teitihcatushomini. Sinautedncnsde 
bacgratia Euangelica. i. hoc modo& oidinccan- 
ftitutajtni notem accipio quidemUed non valct con- 
fequucic>,ut modddiccbamus.Gratiaenim Oci fe- 
cundurri fubftantiam una eft Euangc hca,f<3d ordiife 
& iiiododupiex, qui modus&ordo nonroutathib- 
ftantiamrci. Quapropternihiiatnnuitad rcm, ut 
prohatcrur maiorjquam etiam,(i benc intelljgatpr, 
f eli^ioie affirmam us. Quod dicis pojfe bomtntm 
gratia Ugalinon utt, & tamcn /*rv*r/ a durum cft.ni- 
licommodcf ut fcio te fcntirc ) exphcetur:icd hoc 
nihil ad quaeftionem. Poftrcmi , qudd granam CiVriwp- 
fcuangchcam circumfcribis rerojfljone peccate-^"'* 
rum, regencratione, &c, tu ipfc , mi frarer , ex i|s W»- 
^usmodo diximus, videsimperfe&uroetfe: quia^*'"* 
confcrvationem prancris, alxeram eflentialem ilhus^ 
patcem. Ahoquin rcm ipfam conccdimus & cieda- dummpet- 

ielUmtfk 



> < 



Xeflic* A&MINII fivt confidtmio Reftonf 
' . > dJ fropofmoncm \ 5 . 1 

A Rgumcntatiomcacfthujufmodi. 
XX Grana Euangelica nou cft praeparata ho- Ktftrit 
rnminifiutpcccaroriconfidcraio. Am. <r- 

At gratia pra&deftjnationis fpu pra^cftinationc|"" , ' wf * wl 
fapminj pr$pawta,ci| &uangchcf{, J Hm • 

• Ergogritia prapdcftinationij non pr*pama^ m ^'" 
^orojninifiutpcccatoriconfidcrata gfff? 

Syllogifmus fuafigur|& modo,& tribustcrmi/ 
nisconftat, Qqare nonaliud, ncqoc plus quam mndfdL 
cft in praemjflj$ conclqdu- qt ur cnim gratia Euan-uit. 
gelicacomrnunitctconfidcrara duas habcret pat- 
tcs , ramcn cgo gratiam Eaangclicara , dc qua lo- 

quor, ^ . 



Digitized by 



l8? IAC. ArM. DB PRiCDBST. 

fimftMtt qqot » ac * unam P arrcm rpftrinxhnamdegratia 
fflftm fe Euangclica loquoi , quae homini cft pra-parata.Ho- 
mtell-.gcu miniautem non lUacoramunitcraccepra fedaltcr* 
dicit non tantum cjus pats eft prarparata : quae eft acquificio 
#4« qnx qorum quiingrati* noniiint: non confcrvatio ll- 
«AhjWk | lorum qui in gratia funt. nullus cnim hominum in 
fi^ € * m . gratiaquam in crcatione obtinuit , confervatuseft» 
qtu /jo»i- OHJnes cxcidcrunt. Quarc nulla hiccftfallaciaadi- 

mXlffri ^° f ccumium 4 u,t * ad di&um fimplicitcr. Gratiam 
tiouem iH cn ' m Euangclicam in majorc & minore ptorfus 
fufciiAU t c °dem modo fumo.non ibi fccundum naturam,hic 
nempe *c- fccundum nos aut vicc verfa , fcd urrobique fccun- 
qmuntcm, dum nos, ncmpc qua homimbus non Angelis cft 
qiutufo* pra:parara. Ergorumraajortumminor, tefatentc, 
k 5 P" f4f0 **ftvcnflr.iu. Atdicis fimpliciterfalfumcffe ; gra- 
V** tiam Euangclicam homini non cflc praeparatam ni- 
*Ad rxrr- ^ ut P cccat0 " confidcrato^co quod homini fimpli- 
nionem c " tCr com mu |Urcr qae prarparara eft,ut Dcus homi» 
Junij qnod m reftatus cft tymbolo arbons vitx in bdcnc homi- 
ixutiu fco-nipropofito. Rtfpondeo. i€quivocationem cflc 
miniftm- in praeparandi voce,eadifcufla veritas meacfenten- 
fliciter r> tiserir manifcfta. Praeparanogratiaceftampraedc- 

commnm- ftinationisaut providcntiae ut contra illara diftin- 
irr pup*- 

guitur. Providenna prseparatur gratia fufficicns , & 
uupt ; ^jr C fli cax ut nonnulli volunr , non finalircr efficax. 
y f ^ f ^Pra!deftinatione praeparatur gratia cfticax & qui- 
tiape rp ro- dem bn&htet talis. Pracdeftinatio enim addit fupra 
videtiam, providcnnam ccrtitudinem cvcntus ut loquuntur 
ftd per pu- Scholaftici, providentia pra?paratur gratia commu- 
deflwatio- nisquxefthominum promifcue; prardeftinatione 
nep upau- fingularis qua* cft electorum prbpria. Providcntia 
'* prarparaturgratiatumlcgalisrumEuangelica.Prr- 
JoU efl qtu aeftinatione Euangclica tatitum, providemia prse- 

homim Ht • r» iy* * t% 

pcccAioii P atatur S ratia tum ^nParadifo tum exrra Paradifura 
iouveuit. c ^ mmu «icabdis, Pra-deftinatiofae pr*pararurgra- 



CUM f. lUNI O COlt ATIO." l2$ 

tiaquae in Paradifocommunicari non potuk. lam 
vcro fy mbolo arboris vitae teft ificatus cft Deus gra- 
tiam commiincm non fingularera , gratiam lega- 
lem nonEuangelicam,gratiam in Paradifocoramu- 
nicabilcm, gratiam dcnique fufficientem non effi- 
caccm. Ergo gratia quaro Deus fymbolo arboris 
vitar cft teftificatus.eft providcntiae non predeftina- 
tionis. Hu jufroodi autem gratia Euangelica, quat 
finaliccr efficax, fingularis non communis, non nifi 
extra Paradifum c6municabil.s,& quar hominiprae* 
dcftinationc eft prxparata , nou eft alia , quam quaa 
hominiutpeccatoriconfideratotantum eft conve- 
niens. Degratia itaque Euangelica,id cft, hoc mo- 
do & ordme conftituta majorem & minore accipio. 
Quare confecutio valct. Et licetgratia fubftantm 
fiteadcm,modoquctantum & ratione varict , ta- 
men variatio iftius modi facit, ut gtatia ifto modo & 
ordine conftituta non poflit nifi peccatoricerto pre^» 
parari. Tota rcs planius conftabit, fi concludam ad- 
dui, probatiombu, airumtionis .Hius fy Uogifmi an- 
tecedentis. 

GratiaEuangeIica,qua homo re.ipfa ialvatur, f? ff 'X'M 
qug conftat remiflionc pcccatorum & regcncratio- *jH 
ae, non convcnit homini nifi ut peccatori confido ? 'JJJJ^" 

Wto. probAti$S 

A t.gratia pnedeftinationc pt« parara homini , cft n jb m$ dA j 
gratia Euangelica qua homo rcipfa falvatur, con- ui evtit* 
ftans remiflione peccatorum & regenerationc. ^ t Um. J 

Efgo gratia prardcftinaiione homini prarparata 
nonconvcnit homimmfiutpeccatoricoofidcrato. 
Etpcrconiequens, 

Deo prsrdcftinantc homo non eft confidcratusin 
puris naturalibus^quod crat probandum. 

Si veroquishuepa&ocondudar. _ 
Gratia Euangclica hominifimplici^r comnauni- 
tcrquc pr jeparau cft. At 



Uigiti2 



iSo Iac« Arm. di P D ! $ t, 

tioncm 7. etiam Auguflini judicium audivimus. 

Dc prarftationc cocnniur.is lcgis ratio divcriaeft: 

quia(utantcdicebamus )Icx&in naturavcrfatur» 
< & naturam adfupeinaruialiaordinat: qu# rcs ftf« 
' varinonpoteft,ncc vero Dubolo obfirtHiuc iu- 

pernaturali graria ad obfervatioi.em illius. 



i m 

Xephca Arminji feu coxfideratio Reftonf. 

y 

esm 



Mftcnn- adprofofhicnem 14. 

Jtnt. ft- ^ amu &omnmn co ccnditos cflc in gratia 



t nrufc rfr wt \ iupernarurali t id eft in primo ffatu , non tan- 
fMfw fw- tum naturamfcd& fupernaturalc gratiam habuik 

•^i _ hisargumenrisquae hic adfexo, probarc inirituo. 

f nmentu Vnde concludo nemiucm in puris «aturalibus con- 

Adamnm fidcraii Dco pncdcllinanti & prarrercunti live rc- 

drmnes probantipotuiflc. Arfpmcntnm prim dcfumtum 

intohomU cftanatura imaginis Dciadquam feu in cjua ho- 

nts condi- mocftconditus. AltcrumcxLge quae Adamo & 

tos tjft in omnibu$ineohominibuseftlara,quamdico non 

jpstfc pr^ftabilemfincfupernatur.jlicratu. Deprtoretr* 

f . - Lp m ^aUonediXM nobis dictum ad rcfponfioncm 

'mavmt prop on U° n isdccimse:ad illa me tcfemSPtftitiortm 

Vtix&m jamconfidcrabimus,& primocjusniajorera, quse 

sntttxcnf ponic legcm Adamo datahl omnibus homiiiibus 

fum in pto- latam ellc; addira probatimv, quia omncs honvncs 

fof. 10. in Adamo pcccarunt , & rei rranfjjeflionis funt fa- 

Alttrnm i Majorem atringis piobationcm praeterita. Ego 

Itgthomi- vidcboquomod iiilam infiingas»& quas harc vi- 

wbminA. ics habeat illi ftabilteridae. DilfWuis inter leecm 
damoUta* «11 1 1 v • ■ 

Wtiim&l Adamolaram ♦camqueduphccm facis;anarocon> 

vAtnr. ' muncm & naturalcm , aliam particularcm ; illam 

Et Primi omni bus latam efle dicis, hanc non omnibus. Acci- 

qnidm pio quod dicis dc communi & poftca adhibcbitut 

Mm. adfe 



) 



CUM F. ItfNlO COlLATlor l8l 

, ad ficmandum mcum propofitum. De particulari 
quod ais, uu iversc non concedo. Lex enim illa d« 
atbore vecita parttro fuic particularis inftituti, 
partim communis. Eft enim fymbolica, quare 
duabuspaitibusconftans,fymbolo&cjus lienifi- \ 
cato. Symboluro fuuabftinenriaaftu&uatDoris 
vetica; jfignificatuTiabftinenttaabinobcdientia & 
malo, obedicntiasque cxpenroentum. Quatcnus 
fcbuWnriaabinobcdicmia & declaratioa maloca 
legeclt prarccpta , catenus Lex illa eft communi*. 
Sed qua fymboli obfervationem prxcipit lex ilh 
^ duplicirer adhuc confiderari debet: vel qua fy mbo- 
' li iimpIicicer;velquailliusfyrBboIiobfcfvationcni 
praefcubir. Qija firapliciter fymbjli alicujusob- 
lervacionem ad tcttandam horainis obedicntiarn 
crgaDeumLcxpra:fcnbir,caratione eft commu- 
t\u: Nam voluillet Deus omnium hominum obe- 
dicnnam fymboloalKjuo Civc hoccodetn fivc alio 
cxpenri, »i contigtilet illos m intcgritate nalci. Pro 
boprirao. i. (^uia voluit A iamirreliquonlauccm 
hominum eadera futura fuiffct racio , fi nati fui£ 
fent in i!Io ftatu in quo Adans eft conditus refpe&ti 
imaginis Dei, Secin^do^Quiacoiivenicntiflimurn 
fuic utobjdiennaeexperimentumtn re indtffcrcnti 
(umeretur: at lex rem mdifici entcm jubens vel ve- 
tans cll fymbolica Sc ccrcmonialis. Quatenus au- 
temtfhus fymboli ob( jrvatio nempc abftinentia a 
fruftuarborisvetita? titlcgc ifta prarfctipta , porcft 
aliqua rationecomaiums, ajiqua fors particalaris 
dici. Communis ut Adamo & Eva? ranquam hu- 
manigcneris radicibus &individuisprincipialibus; 
inqutbustotum humanumgenus ut in origine & 
ftirpc fuaturacontincbatur,eft pra?fcripta.Particu- 
laris, quS tjfdern ut individuis pcrfonis Iata , & q*a 
fori alijs jam natis ,in fc non in pareuabus primfs 

* M } cbnficte* 



confideratis latanonfuiflet. Fors dico. Quia novi^ 
tua prudentia efle qui putcnt,fi bamines primi pcr- 
ftuitient,omnesabijs riafcituros in Paradifo cori- 
vcrfaturosfuiflei&nori fineracioiic probabili. M 
cnimp^radifiisillcitrrctius fuit fymbolum regiu 
corieftis, quod vidfctitfex eo,quod tcriiurnccxiura, 
iides bcatorum Paradiius ih Scriptura dic ituri fanc '* 
verifimilceftnemihem hominum ex ntotcrreno 
Paradiio cjccdfurum fuifle : hifi fe per peccatufn in/- 
dighumcqpleftiParadiforcddidiHtci .Sed id rehn- 
quo in mcctiblCacterum quod & llla lex ( ut jam ati 
fauonem roajoriamca? propofitionis veriiam jquanv 
Adamuscft rtaofgccflus omnibus hqminibu* lat* 
fit,probiiviargumcnt0invi6roquodtn prarrcrijlti. 1 
omnes m Adamo peccaiunt. Peccaium au- 
uuo Mi- tcmcfticgistranfercfllo.l^gemtraril^redinequit 
ioru cu j non c (i l ata# Quareilla lex quam Adarous eft 
> tranfgrcflus , latafuicomnibus qunn iHopcccaiTe 
• dicunttk. llla auicm Le* : honfuiraba cjuAmqus 

parricularis tibidicitur. IJrcvius. Ea lcx qiia*T om- 
nes homines in Adamopeccando rrai jgicfii hmr, 
eft lataomnibus hominibus, At I ccni tie arbore 1 
vetitaomneshominesin Adamo cranfgrciTt funt. 
Advcrfus nullam enim aliam legem /\dum pcccaflc 
legirur.imd peccati adverfus illam commiih "rci om- 
jncsdicimurin Scriptura, ErgoillaLexomnibus 
hominibuscft lara.Quocunquc refpe&u roihi per- 
indecll,cV2equalitctfacitad fencentiac mea?*:on^ 
rmatjoncm. 

sd vAtnt Ad roinorcm vtyiio. At lcx illa fine gratia fuper- 
dtmdt Mh n amrah aon fuit prsftabilis. Concedis dc legc^ 
* #r * cororaum, ncgas dc Utaqua vctltus efus dc ilia ar- 
borc. ili ud accipio 8c inde concludo meura propo-' 
. fituro. Lcx qua? praeftari non potuK fine j»ra?ia fu- 
pcrjaat urah non debuitponiniu i;s quigwUa^^P^r.' 

\ r ' haiuralT 



Digitized by 



COM F, XuNIO COLtATT©,* iff 

futurali a Dco eflcnt donati. Atlcx cpraipuiii* 
praeftari qon potuit iinc gratia fupernaturali. Ergo 
poni non debuit niii gratia fnpernarurah a Deo do* 
iiatis. Pofitaeft autem Adamo& omnibusineo 
bominibns. Ergo Adam& oronesineohominc* t 
feabucrunt gratiamfupcrnaturaiem. Ergp in puri» 
naturalibus confiderari a Deo prardefttnanrc & re- 
probante npnpotucrunc. Hoc mco propofito fuf- 
hcerepoflec.. Atdiconeque hancleg^m de arbore 
Vetica praeftari finc graiia fupernaturali potuifte, 
nonquWem qua.aftuscxtcrnusabirinentiie a fru- 
flu arboris. illms eft pracfcnptus , fed quafub ilte. 
fymbplo raandata eft obcdiehtia, 6c homini inju»- 
ftum,ur npn fecundurii hpminem fed (ccundum 
Dcu m viveret. Qyod & rum fareris , qu um dicisi, . 
ajonfuiflepencahominemrum abftinere rum co- 
medere inftituro illo & ordjnationc juris parricula- 
rjs a Dco djfli, licet utairnque pencs eum fucrit ex 
fa&o. Praeftanda autem lex fmt homwi npn ex fa- ~ 
£ko tanrum» fedex ordin Jtione il$a |uns.panicula~ 
ris. Probaripnes iTjeasqnasattuli,dici$ad.modum 
iegrs communis pertinerc ,eftq,& hincconcludo t * r ? rob *~ 
prupofiturn.ut ajHc monftrayi , docui in illa le- Jjjjf* Mt " 
gcquamparticuiatem vocas ahquid eife commu- 
nis legis. £rgo»S< lfthocrefpe&u^valent, & prtma Fimiu* 
quidem valct, utapparet^xhifce jam di&is. Nam 
qui obcdicntiampoilulayit , non ratum in exrernd 
fadco , fcd in internQanirnufrcdru conftaurem , ea. * 
rarionefine gratii funcrnaturali praeftari non po- 
tuit. S$cmnd*xt\cz probatio abs te hon pcrccpta vi- SiCWtdi^ 
dctm fenfui meo acxomrnodarc, E jus autcm mcns 
haec eft, & vis in hpc confi t1it> Quod fpi ritualis pcc- 
tiahon poflar poni tranfgreffione illius legis , cujfts, 
legisprxftationinon fit proroiflum fpiriruale bo- 
liq.Hujus autem legis piaeft^tioni fpirituale bqnuro t 



digitized b 



i$4 lAel Arm. di P r iC d e s t» 

non cft promifliim , fi quidem pracflari poflk abfqua 
. fupetnaturah gracia. Nam fupematuraiisgratia& 
fupetnaturaUsfchcitas furic aualoga Vnde lcquitur 
perregreflumjfifpitituahspcena lftiuslcgis tranf- 
grcflioni eft polita , tum etiam fpiritualc bonum 
cjufdem prafationiefle promillum , & piopterca 
non nifigratia fupernaturali prarltabilem fuilie : fc- 
cus natura fuo facto aflcqui potelt (upernaturaie 
bonum. Hicautemconiuierandain tianfgicflio- 
ne & praeftatione lcgis triplex dirrerentia. Pnma, 
quod unica lcgis tranfgieflio mercaiur pcenam, 
. prcemium autem non obiingar nifi ijs qui ad fincra 
ufque lcgem fcrvarint. Secunda.cjuod unius pia:- 
cepri tranfgtcflio mcrcatur pcenam > ac picemium 
non obtingat nifi ijs, qui umnia ipfis poiita prarce- 
pta fervannt, Tertia , Quod tranfgreflio p;a ccpti 
aeftimetur cx omiffione vcl fadh cxtrrni. vcl inrcrnt 
affe&us, vcl utriufcjue fimul, infupcr ca finc^ adc6 
uttrangreflbrhabcaturcjiiiui uno iftorum ddin- 
qmt: prarftatio autem judicctur cx cmntbus ili;s 
jem&is, ncque perfc&a a?ftimctur oifi cx. intcgra 
caufa. Qux vcrodcgravitatcpcccatia prin is pa- 
rentibus pcrpetrati dicis,vetiflima eflc agnoicc.ne- 
quc pnto verbisatrocitatem illius declaran poflc. 
At unde coliigis mcam argumentationem vclle, 
quod juftius lnfligatur pcena homini prarcepturh 

• cranlgreflb quum in corruptione & peccato eflec, 

* quam quum integer efletf Ego hic i(la non oppo- 
fui.led hominemin puris naturahbus oppofui ea- 
dem fupernaturalia habenji. Huic ttanlgredienti 
juftiusinfligitur pccnaquam illij im& ilh lnjuftcil 
le* non fuir praeftabilis finc grajia (upematutah ; 8c 
fil cgts praeftario non habuit promiflioncm fpiritua- 
lis buni, jui| uftc tranfgrcflori ilhus Icgis mfligituc 
pcenafpintualis. de duabus poftremis rauouibus 

mw- 



V 



CQII F. IUNIO COLLATIO. I?/ 

ineis&tuaadiUas refponuone nihil dicam, cum Tenh£ 

Suia in praecedejHjbus piasraquc dicia,cum qma mi- q**rtA* 
i concedis hoflfciera iiue gcacia iupernacurah ha- 
bituali non fuiiie. V ndc ego couclifdo horaineni 
in puris naturahbusconlnician non potuiiie pra% 
dcitinanti Dco.utpote quutn non fuent ln puns na- 
turahbus. In eoergoconlcnrimus Ardias. H*c 
. argumcnra nihil faciunc advcrfus fencentiam^qu* 
hominem coramun.ter coaliderac. Relpondeo. 
quodhaxargumanra probmc hominem commu- 
nicerconlidcrarinonpotmtfe. Non eniitl potuic 
confilerari in puns nacurahbus. In fupernacurali- • 
bus aucem confidcratus non cft rcprabacus fivo 
prxtentus. Nam ceprobatione fcu pvaetencionc rc- '; 
LnquKur komo in natura qua: tiiiui fupcrniturale 
auc divinum poccit, uc eit m tuts theiibus. Dein.ic 
iupernacuralu llta habenc comiTKufurationcm & 
proporcionem ad fupernacuralem fchcicatcra er 
pcovtdencia Dci. Porro qutbus Dcus aclu piovi- 
dcnciajfuarafHrmacivo vulc iupernatucalem fclici- 
tacem , i}s non poreit actu praicericionis negativo 
non-vellccandemfeliciratem,nifi eos conhdcri- 
vit.uc per media ifta fupcrnacurahaad cam non per- 
vcncucos:(?rdvclpcccatutos, vcl jamrcipfa crant 
greifos hbera voluiicacclua. Ahoq^i cirentduocon- 
irarij actus Deicirca unura fubje&ura racionc c]uf- 
dem & codem cempore coniideratum. 

Tropofnio Arminii 15. Alttnny 

SEcundijquiagraciapraedeftinationifjlcupraf- tmn Am.. 
deftinarione homini prarparara, cft Euangelica, ff* m 
nonlcgalis. illa aucera non elt praeparata homini: J_ i4 t ud * m 
nifi ur peccatori confideraro. Etfe auccm Euange r n * tiont 
licam clarcc,quia pr*dcftinacionfcdccrccumeft per- 

M s cmpcorium: 



I 

f 

: 

8 

I 



5 JL . 



Digitized by Google 



iKT Iac Arm. bi V iTS • 1 1 t. 

eroptorium : Ergodegratianonicgali,«juapoten\ 



homo non utt p urpote legern rranfgrcdicns , & ta- 
flg/ nmiy mcn f a | vat i . f c j j c Eaangclica , <gto falvari dcbc% 

gxnmm m *tdutc eidjndi. Dcmde qtua gratia praedeftina-' 



& rfffie- c, ' 0,! - c lP r *P a - ,:ala » c ^ 1 Cm iffioms pcccatotum» & re- 
ftftof. eenerattonis,id eft,avcrfionis a pcccato,& convcr- 
liontsad Dcum,per mortificatioucm vetcris»& ?t- 

vificationcm novihominis. 

« 

Bijponfw Ivnii «A \$.fropcfttbnm, 

Arminii. 

Vifbigiut T^JT Ajorem accipio rcdlc intellcclam: ftrf i» 
liwint^- 2VJL quaeftionc de tninorc fcu aifumptionc ct- 
rnmEiuir p0 ncruri AlTumptioncm , quam adfcrs ,diftinguo: 
* e *f*™*n. nam< k g rat,a Euangelica comrnunitcr accepta fc- 
$fm\qu£ cunc ^ um naturam, faifacft-, fecundum nos,veriflI- 
Jb Aii^flf- n»- Non valcr autcm ( ut feis ) \ di&o (ecuridurn 
0um&AC-<\ui<ladidq\iod fimplicitcr, I$*ern cxpqnam paucis. 
^nirfwtm In graria fupernaturali Enangchca dua? funt partcsc 
qtulnmi- unaconfcrvatiocotum, qui ingratja funt: alrera, 
$$*mpcc- corumquiiogratianonfuntacquifitio. Hujusau- 
iAtorum. tC mg ra tiac alius ordo natura eft , ahus fccundum 
Gm.z. no$ ^ Naturalw ordo cft , ut qui funt in gratia con- 
fcrventur (hpc Angehsprardcftinationc & elcclio- 
nc fadtum ) deinde ut qui non funt in gratia acqui- 
rantur, ut fic hominibus. Sccundum nos verd qui 
jim a gratia excidimus,ordo diverlus cftrprius enirn, 
, acquirioportct cos qui funt pcrditi , ut facit Chri T 
iftus Euangclio : deindc vct 6 confemri , ut fa&o- 
rosmartcrnqm crt virtutefua in ccelis, quum fi. 
miles Angelis cnmus, Minor igitur falfa cft iimpli- 
citcr, fi dixeris , gratia Euangclica (implicirer non 
eft prar parata homini, nifi ut peccatori confiderato: 
mro hommi fimplicitcx communitcrque prarparara 

cftjquod 



CtlM F* IUNIO COILATTOW igy 

$fl; quod etia Deus propofito in Edene fy rnbolo ar- 
boiis vksecll teitihcatushbmini. iinauteducnsde 
hacgraria Euangeiica. i. hoc modo& oidine con- 
ftitutajmmorcraaccipioquidemUed nonvalct con- 
fequuciQ, ut modbdiccbamus.Gratiaenim Dei fc- . ^ 
cundum iubftamiam unaeft Euangc lica,fed ordirie 
Bc rnoclodupiex, qui modus&ordo non mutatlub- 
ftantiarnrci. Quaproptetnihiiatunuitad rcm, ut r 
probarcturmaiorjquam etiam,h bencintelhgatur, 
*eli^iole a&rmam us. Quod dicis pojfe hommtm 
iranalegaltnonHh.&tamenfervotrt.durum cft t ni- 
jicornmodcf tit fcio te fentue ) expliceturrfcdhoc 
nihil ad quxftionem. Poftrcmb, qubd granaro Ciram- 
fiuangclicam circumfcribis rcrojflione peccatt-^"*"'** 
rum, regeneratione, &c. tu lpfe , rm frater f ex i|s nm 4-t*- 
tju*modb diximus,videsimperfe&uroefte: qui/" 0 ™* 
confctvationcm prstens, altcram eilentialcm ^x^ZZnm 
parcern. rthoquin rcrn ipfam conccdimus & crcdi- duivmpr- 

' . - « 

Beplic4 Arminii five eonfdtmio ief^nf, 
' m , *d propofittonem i $ . *■ 

ARgumcntatiomcacfthujufmodu •/' 
GranaBuangelicanoncft pr*parata ho- Ktptrit 
KTUninifiurpeccaionconfidcrato. Arm. Vr- 

At grana pra?deftjnatjoni$ fpu pr*dcftinauonc|' l,wfwr^r,,, 
hommi pn?parata,cft Euangcbci, | J Hum • w fc 

' Ergo gratia prardcftmationis npn cft pr*parata'% m ^- 
IjomininifiMtpcccatoriconfidcrato. fjft^ 

Syljogifmus fuaflgura & modo^cV tribos termi- f 
fttfconftar, Quarc nonaljud.neque plus qatoBtf/tf, 
cftinpraeroiflisconcludu- HturcnimgratiaEuan-owr. 
gelka comrounitct confidcrara doas habcrct par- 
tc«,ramcncgogratiam Euangelicam, de qua lo- 



' . t ' '* Digitized by Google 



CQM ft lUKI O COlLITIO, 1 l8$ 

tiaquae in Paradifocommunicari non pocuk. Iam 
vcro fy mbolo arboris virae teftificacus eft Deus gra- 
tiam communem non fingularerri , gratiam lega- 
lem nonEuangelica^graciarain Paradifocoramu- 
nicabilem, graciam denique fufficiencem non cffi- 
caccm. Ergo gratia quaro Deus fymbolo arboris 
vita? cft teftificatus.eft providcntise non predeftina- 
tionis. Hu jufmodi autem gratia Euangelica, qu* 
finalitcr efficax, fingularis non communis, non nili 
cxtra Paradifum c6raunicabihs,& quac hominipra* 
deftinatione eft prarparata , non eft afia , quam quas 
hominiutpeccacoriconfideratocancum cft conve- 
nicns . De gratia icaque Euangelica, id eft, hoc mo- 
do & ordine conftituta majorcm & minore accipio. 
Quare confecutiovalet. Et licetgraria fubftantm 
Ct eadcm, modoque tantum & ratione variet , ta- 
nieu variatio iftius modi facit, ut gratia ifto modo 6c 
ordincconftituta non poflit nifi pcccatoricertd pre^ 
parari. Toca rcs planius conftabic, fi concludam ad- 
dicis probationibus aliumtionis illius Cy llogifrai an- 
tccedentis. 

GratiaEuangeIica,qua homo re-ipfa Glvatur, fXfypM 
que^ conftat remiflionc pcccatorum & regcncratio- jP^Sp 
ae.nonconvcnithomininifi utpcccatori confidc- t| * "J^" 

wto. probiti*** 

Atgratia praedeftinauoncjjrffparata homini , cft n \\, m ^ 4 j 
gratia Euangehca qua homo reipfa falvacur, con- ui ewdi* 
ftans remiflione peccacorum & regcnerationc. ^ tim. J 

EFgo gratia prardeftinatione homini pracparata 
nonconvcnithomininifiutpeccatoricoofidcrato. . 
Etpcrconicquens. 

Dco prsedcfttnantc homo non eft confidcratusin 
puris nacuralibus^quod crat probandura. 

Si vcro quis hue pa&o con«ludac. ^ 
Gratia Euangclica hominifiraphcK-r comnauni- <^* J,%5 
terquc pr jeparau eft. M 



Digitized by Google 



190 Ia c. Arm. DB PRiBbSSt. 
•»mi/nrgM. Atgratia homini pridcftinatione praeparata 
mtmduo gratiaEuangclica. 




gi 

iommni Nampiiiho majcr faliaeft fimphciterfurma. Gra- 
terquepu- haenimconfervatiunis in ftatu primarvo ,quam cii 
paw* McC"J»m Euangelicam vocas icfpe&u Angc-loium 
inteUigA- non eft prarparata hdmini.Deinde quatubr funt tcr- 
tnu mini in fyllngifmo. Nam iti majore graua Fuangc- 
licafimpliciterdicitur ,lri minore fccuntium quid. 
Si dicatur in rttinori eodem.fumi woclo ijuo irj 
majorctum etiani minor fimphcuer falffc cft # Nam 
gratiaprardcftinatiorie homini prsparata efr graiU 
Euangehcafecundumquidj&hoftri refpeclu in- 
telletfa. VtortuisphrailbiiJ, fedtjuid(i ncgern, 
€Mtt4m Gratiamquae Angehsele&ione &prxdeftinanonc 
^^-eftraaa,Euangehcam ^10 ^01!^ & fxrtam illius, 
iK/^tf^q U bi dkis,probationcm? quod meo jufe pollcun 
jSjjS Naiti ifipriniis prour Euangclium ndbis exphcauir 
duts nt* i n ^ cr i $ utcris,ccrtumeftgratiam Angelis fa&arn 
ptjft dui fitiarigcHcam-dici hon pqflfe, Euangehj enim !uh> 
Srta*£dH 1X11 narc# ^ C ^P^"^ & credite tuargelio % {eu 
fnm. crcditc in Icfum Chriftum Filium Dei ; 6c rcnm- 
tcntur vobis pcccata,accipietifq; fpiruus fan&i do- 
HUrh, Sc indc vitain jrtcrnarn. Hacc Ahgtlisejc&is 
nullo modoconvcniunt. Sidicas,npnefteEuan-» 
gelicam eomodoquoEtrangcIium hotninibu$^»ec- 
catoribusaccommodatum eft; fimphcitcr tarncni 
Euangelicam dici pofle, utpotc fecundum quaroint 
fiatufuofuntconfervati. Patcrc,miftatcrutpro- 
ludOnernilliusabstcpctam v Ego pfo tcnuitate 
sneae capacitatis nullam aliam rationem iftins tuai 
i icntcmiarconciperepolTum :quam quod Chriftus 
cuam Afcgcloiyra Mcdfetw dfcitur , & Angeh ira 

• — -—j 



ktoM F. IttNlQ COLLATIO. ' Ifj 

Sllo elc£U dkunwr. Sednovittuadignftasidifrter 

' ^oAoscontroverti^&jamantealiquiddccooobtt 
di&um eft. Ego verO ctiam conceflo co quod Chn- 
ftus Mcdiator A ngelorum dici poflit , mihi pcrfua- 
dere non poflum gtatiam qu* Angelisfa£heft,ali- 
quo Chnfti meritOp fctt bpere quod pro Angelis 
apud Patrem peregiti ilhs paratam cViropetratam 
*flc. Gratia aoremquaito Chnftusnoniropetravic 
Euangelica dici, mea fententia, non poteft. DeiA- 
dc puro duphcem m umvcttum cfle viam modum ' 
& rarioherh obrihend* feliciratis srterrue fupcrna- 
knraltt. Vnam ftridte juftitiae&legalcra,alreram 
taifericordi* & Euangchcam : quemadmodqm 
fcriam duplcxcft fccdus Dci , opcf uro unum , alte- 
rum fidci^ unutn juftiti*i alterum gratre; uaum Ic- - 
gale i alterurp Euangclicum. Pcr illam viam & ra- 
rioriem fclicitas obtinctur perfedta lcgis creaturse* 
Deo dat* bbedientia: per hanc vero viaro 6c ratio- 
hem obtinetor felicitas inipbedicntisr rcmiffionc i & 
juftiti* lmplitatione. Ahamviaromens faumana 
fconciperc ncquit: faltem nulla alia facris Scripturii 

cft patefeaa. Hi duombdihuncintcrxcordincha-. \ 
v bcnr, ut ifte prxcedat , fic juftitia Dei , c*nditione ) 
ereatur* , & natura rei ipfius poitulaotc : alter mo- 
dus IcquatUr , fi quidcm pcr illum priorcra fciicitas 

crcaturacobtingcrcnequcat&Dcoviftim fit criam 
illum creatura: proponcrc , ^juod omnino tft puri 

putiarbitrij divini. Poteft.h.inobcdkntiapunirc vcl 
condonarc. V traque via 6c ratiocirca hominero cft 
c fur pata , ut Scriptura dcclarat mulris lbcis,& brc* 
. virer loco ad Rom. 8. v. 3 . 2^*** <j*od cr*t tmpofiibU 
lclcg^in^uoinfirmabacur ptr carncm % t>cm fuo ip^ 
fiwFUUmfimfimlitM&nccarnispm^ 
]pccc4tci pcccatnm ccndcnmavit in carnc.QiCA Ango 
Iqs vcrd puto iUcrm ptiorcm modu tantum ufurpa- 

* 



19* Iac. Arm^ DB P R i€ d i s t» 

tumefle, Deumque ftatuiiTc cum Angelis juxtafa^ 
duslegalc, juftuiar ftn6t^&.opcrumagcrc; in ho- 
roinumvcrofalutcomne fuum bonum explicare; 
quemadmodum txeonpparet quod Angeli pneva- 
ricarores citta ullam fpcm vcniae immedicab)liter 
pcccarunt,reliqui vcr6 non veniam malcfa&ojura 
obtinuerur qua: non commifcrunt, fcd in ftatu fno 
confervati&confirmatifum; forsgratia qux illis 
obtigitmcdianteChiifto,&gratiamcum illiscom- 
municautc - y recTc non illa, ouarr. Chnfl us aliquo 
fuo fado^ro ipfis apud Dcum perpetrato,ilhs m$- 
luenrautimpetravcrhv 

Sed hxc mtpfy&c. Ma phrafi qua dico homi- 
nemgratialegalipcfte non uti,& tamcn (alvari, 
idem volui , quod tu dixifti , Dcum poflc , fi vclir, 
iniquitatem tollereut nubem: 6V puto Apoftolum 
idcm dicerc. Rom. 4. Qm non operatnr ( ld cft qui 
Icgem non impler & propterca gratia legali non 
ur.tur, fcd credit in eum, qui juftificat impium , illi 
fides pro juftitiaimputatur. Sed hoc njhil ad propo- 
fituro. Quod autcm gratiam Euangclicam cucum- 
iciipfl rcmilTione peccatoiu & rcgcneraticnc , ni- 
hil ptccavi, Nonenimillamquacommuniterffi 
taraen ifta fir ) fed qua fccundum ncs confidcratur, 
cxplicui. At illaitaexplicata^partcmillamquse 
coniervationisdicitur t excludir, (mf\ confervatio- 
nisvoxfignificer perfeverantiam in ftatu teftauu* 
tionis ) Nos enim non fumus falvati confcrvaticnc 
inpnrr.qvo ftatu:nobis gratia confcrvationis in pri- 
inacvo ftaru non cft prardeftinationc praparata. Ce- 
cidimusenimomnes Sc peccavimus. Hic rurfus 
moncndum,ncs nihil de Angehs agcre,itaqoe quae 
Angelis & hominibusfuiitcomuma Jiic ex lege x*8* 
mcthodi cile contrahenda ut hominibus (o- 
lis convcuiancl iccusmfpccicdcgcncicdkemus. 

trcpofe 



• I * •» 



c-m F. IUMt* coi^Afio; 0| 
Profofm Arminii j& 

'•i ■, 

TErtio., quia rcliftio ocanine in natuta foti TmiW 
creaturae inquam cui Icx lata eft folS gratia 
praellabilis^eftcaufa neccati pcr remotioncm z\it tum Afm * 



djnationcmdecretoadfcnbit,undc ncccfland pec- ««/4 /*- 
caturocxiftit. t*ti, pew 

foftonfo Ivnmi *d froptftmtm 16. \ 

Arminii. pmktni 

t ■ > <■ . • •• . *. , _ , 

Rppbfino dc hominc iotegro ycrc non jpoteft 
i prcdicari ; nam lex Adimo in integritatc fuit symij!^ 
non fola gratia, fcd natura firoul & gratia prarftabi- em 
lis, cum narura iplius elfet re#c ad gratiam Ordina- ni iiirfgrt 
ra: dcfccit autem in rc narurali,& natura prarftabili, pdfcfi- 
que. non erat coroqnis legis,de qua hic habcrur fcr- f*m fik 
mo; fcd fingularis legis.ad fbla naturam rcfpicietis, J^J^WI 
atque pcrrjnejiris fibptfcfter^ & ab ca fola prarftabi- jfcjt** 
lis, ut Disus ipfc Adamb prarnunciavera^ur in pro- W ** 
pof. 14 anteoftendjrous. De nobis vcro^prout jam 
{umus.optime enuhciari poteft , legero fola gratia 
prasftari poflc. Immo ne prasflari quidem a ijpbis 
poreft, fcd imputatur per gratiam , & fide praehcn- . * 
diturperChrirtum prarflita. Prxterca & illud fal- Uem u*n 
fum eft, reltclionem creatmr* m natnra (ua\ &c. cath 4auonm A 
fim efft peccati per rtmetianem ant non ddtionem prt- fnhibmn 
cW^«iAr,fiinteHigiturunivcrsc t Tumenimpank-'* 1 ^ 
liscaufa cft peccati, quum removctur , aut non rc- K^ff 
inoycturprohibcns t fi^ebetur: finautcm non de-^T^ 
fcctor,partul»cau(a f>eccati jmeritd dici noa po- ^jJJJ 9 



k. ... 



Di^itized by Google 



„7 



194 I A C» A R M. DB PkvCDEST. 

«ntrmii tc ^* Sidcbctagcrc,inculpacft:finondcbct,lion 
fftjtitmt c & * n cu 'P a p cc "u, fi dccrt . Hoc natura ipfa doccr, 
ugufngn- &Clemens Alexandrinus dubbus locis Suomar. 
Idtp fivt cxponircommodifllmc, Jn Icgc autem& qaturalc 
tjmbolied eft aliquid , quod Adam prarftare natura potuit , & 
uenfuijfe. aliquid adgratiamordinatum , cui fola natura non 
[ potuit fufficcrc. Quamobrcm licct in legcra naiu- 

ralcm peccaviflct Adam,fi tamcn in re naturalifubi 
indebitagratiajpeccaviilet, fola voluntas ejus in 
culpafuiTrct,nondeftitutiogratiar ; prout accidiflc 
inillafingularilcgeconflar Adamodata. Eft igitur 
inanjs conclufio. Oe ordinationc pcccati & dccrc- 
toDci,&quidfitcmiinatiopropric acccpta , dixi- 
mus in propofirtf. Quod indc ncceflarid pcccatura 
cxtftat, eftinconfequcntis arguroentationisj cura 
Dciordinatio nihilagar indcbitum , fedisquipcc- 
catum facit; & mhil omirtat dcbitum , fed omnia 
praefter pcrficiatquc fapicntiflimc, Scd dc hac rc 
tocainpropofition.G.iatis. 

■ 

JtepUca Arminii five confideratio Re/ponf 
. . I' ad propofttionem 16. 

GxaiIa Vum gratiam dico non cxcludo naturam;illa 
fofiuone enim praziupponic hanc :. tantumdem autcm 

«xtnum va | cc jft a pliralis , (ola gr >ria prarftabiljs,arcjuc fi di- 
ncn txclu- ^ffcm, ugxx prxfhbilis finc graria., parricufa (fola) 

minim AXm non ac * cxc ' u ^ oncrn naturae kd ad nccciratiam gra* 
tiaj inclufioncm facicnte. Pofins vcrd illis antccc- 
dentibus; legcm homini datam quam praeftare non 
poteft finc gcatia,& gratiam homini non cfle da- 
ramjfequiturconclufio, pcccati caufim non c(Tc 
fcomtnem,fcd illumqui talem legcm pofuit,& prx- 
ftandi facultatem non tribuit : vcl ut rcctius dicam, 
tnmtranlgrcffioilliuslcgis pcccacum dici nequic, 

quura 



* w 



' Digitizecl by Google 



ciiM F. Iuhio cottATid? iff 

quum lex illa fit in jufta,Dei vclut metentis ubi non 
feminavit, quod abcft a bono& jufto Deo;& tcatiC* 
grcflio c jus fit neceilatia, non volbntatia, ab impo- 
tcntia non tranfgf edienduQuare ufquequaque ve- 
rumeft.-Qujnondar id finc quo pcccatum vitari 
ncquit, vcl removct id firtc quo Icx prarftari nequir, 
is vcr6cftautor pcccatiiVc!potius caufa quod fcx . 
illa non obiervatu r,quar non obfervatio tum pecca- 
ti rationcm habere ncquit. Condirioilla , fidebe. 
tur prohibens,fruftrahic additur. Ncceflaiidenirn 
debet Dcus homini potentiam prarflandi illam lc- 
gcni, quamilliponit,nifi fortc homo fe potentil 
pri vavcrit fua culpa , tunc Deiis ad cjus reftitutio- 
ncm non tenctur. At illc cafns in primo ftatu ant« k 
peccaturu ldcum nonhabct Hoc fcnfu conccdd \ 
ccirm cjui potcntiaxn ptsftatldi lcgern & vetandi 
peccatum non tenetur dare , non eilc autorem pec- 
cari fi non det-, fcd hoc addendum:Deuro teneri da- 
rc potetiam illam, fi dedit Icgcm cu jus prarftatio il- 
lara ncceflario requirir. Deus quidcm ncminiquid- DAtm d** 
piam dcbctfimpIiciter;ncmoenimiIIi dcdit ut rr-f&« »•* 
tnbuatureii fedporeft Dcusaliquofuoaiaufe de-^***- 
bitorcm homini facere,vel promiflb, vcl poftulario- r * m f dcm 
ne adius. Promiflb,fi pplliccatur fimpliciter vcl fub tm u& 
cbndittonejtumfimplicircrjaur prarftita conditione fo mini . 
c ft debitori Non tfi tnjttfttu *Din4 ut oblmfcAtut opt- ^m$ 9 Ji 
tuveftri. . Heb.6. Poflulationeaftusdcbitorcft promit- 
dandi potcntiam aftui itli praeftando neceflariam. ttt. 2. &i 
Si non dct & nihilominus poftulct a&um data legc, Ugtmjjndi 
tumipfccaufacft quod homolcgemillamtrAnfgre- ^jrif** 
dirur t non homo,Efaix 5 .Carterum dc arireccden- V**™* 
tibus illis, an Lcx honiini lata, fit finc gratia pra-fta- 
bihs necne ,& an homo fupcrnat uralcm grat iam in 
primo ftatu acccpcrit, in rcfponfionc propof. 10. ic 
I4«a&u eft fatis . Neq; ad rem facit quod dicit ur. Si 

N a» * homo 



196 Iac. Aru. de PracijV. 

hotno in rc naturali ( ubi indcbita gratia) pcccaviH 
fct,fola c jus voluritas in culpa fuilIcr,non dcftitutio 
gratiac : quis criim hoc ncgar? fi pcr naturae yircs 
$9f*T* lcxillapratftaripotucrir. Quodvcro hocaccidcric 

Zm^ihm in iH * fin #? lari lc 8 c Ada01 ° data - id perncgo. 
f»i*\um cauficncgationis jariaaritc ad rcfponf. 14. propof* 
Adimodi* nobis redditac funt. pcwdinationcpcceati &r quo- 
M» f <nr*- modo illud dccrcro Dci cx mcritc *Cal vini & dczt 
ffnne vius fubftcraarur propof.6.di&um eft.Dei ordinatio nt- 
fmjfe pw- hil agit indebirum,fatcori fcd talisordinatio pecca- 
fibiUm. t i qualcm illi Deo tribuunt, quia Dco non corivc- 

nit,nonmirum cft,quodcxea quidindcbitum Dco 

irrbuatur, 

Propofitb ArminJI 17. 

f.*ufj9> Jk Dtcrtiam quaeftionem quod attinet, in ca 
* fi*id$ jr^ non controvcrt j tur 9 an j) cus aliquorunt 

peccaturopraevidens, poenas illis mcritas prarpara- 
MjicfMk ftd an ita prattcritorlam & in natura reli&o- 
- rum peccarittn praevidcns paenam illis ab artcrno 
pr«paravcrk.Quodmihino»vidctur. 

Xttfovfi* Iunii *d propojttiontm if. 

Arminji. 

QVorum pcccaco metiras pocnas prarparavir 
Dcusjjnonfuntclc&i : crgofunt prartcriti 
atque rcprobati.^<^odautcmitafintpr«tcriti|tit 
con venir fapicnrix Dci, antc cft dcTnonftra t um. 

Arminii ftu confidtratii Rtflwfi 
ad propofitiontm 17. 



« ' * V 



Vod illi^quorum pcccatis mcritas pcenis prc- 



paravit Dca*,aon funt cle&i, unirc wc vcrum 

non 



. 1 



j ■ 



Digitized by Google 



♦ 

cbh F. Iunto cpitAxio. 197 

fion eft. ^ Nam & clc&orum pcccatis prsparavit jy em j iiri$ 
rneritas p&nas, tum cas Chrifto imponendo ut cx- t9 
piarct illa, tum ab ipfis clcftis aliquando cas repof. ptouo me- 
cendo , ut difcant quorgodoin auermirp tra&ati m«f*na 
mcrucrint , tra&andiquc fuerjnt* nifi Dcus ijjib- Wp 
turrrraiferca ftatuiiJcr. Atucrum eftfidepr*para- jfcfi f 
tionc pcr decretucp dc quo agimus imelljgaturJllo 
cnim dccrctp »on tantum peccati* mcrita; pcenas 
prarparantur % iid cuamreipfapcccatoribus& ia ■ 
axcrnum infljgunjur. Qum pptius illodecrcto, 
fcena peccatQ non pr*paratcit u t nxerita vel debira, 
(idutpcrmifericordiam ,qua5dcbitum nonnullis ittnl )hi 
temittitjnQn condonanda. Quam diftin&ioncrn mm qul 
poftulatofdqele<5tionis&pta^amnationis-ilU op- londmnt* 
Bofjiur. Ele&tocnim pamam mcrium & debuam tmutnt pt$ 
condpnat. Prardamnatip illi oppa (ita pcenara mcri- 1™ 
tara & dcbitam non cpndonat. lnfligitur crgo pcr . 
damnationcm prardamnarionis cx(ccutioncm non Jj2?S2 
ut mer ita ieu debita* fcd ut ^Qiicpndonata. Dcm* L 9 jjj± 



dcdiftingucndumintcr prarparatiortcm pcpuae fa» n §n con&i? 
3am aprovidcntia Dci jufta,& ptatparationem ntn&A* 
poenae factam dccrcto ptardamnationis di vinx» quc 
ele&ioni opponitut.lllam cnim cvadunt omncs rc- 
fipiiccntcs & credentes in filiurn. Hanc nullus cva* 
di»t# Qgia dccrctumprasdamnationiscftjrrcvoca- - 
b^e& pcxcmtotium. Quacftio atitcm noncft an Qnifknit 
Deus pce narriprarparayeri t ijs,qui ita pr#criti funt t & ^ 
u t convenit fapicntia? Dei:quis emm neget fi practc %if mi fu 
riri fint ahqui,ut funt,ita praueritos ut convcni t fa- %*xi & 
pjentia; Dci/ fcd qucer,itur*an iftorum itafcrarterito- fr*&*mM» 
rjira&innatura rcli&orurn * qucmadmodum cx- $w wwi 
nlicatumcft l .pcccatum pracvidcns Dcus,pocnam il- 
lis dccrcto prxdamnationis prarparaVerit, quod mi- ]^" t "V 
fynon fit vcrjfimilcargumcnta huius mcae fcntcn- 
xix probaiida? attuli > qua: jam corjfiderabirous. tcaf j4# 



» 



Digitized by Google 



% 9 l IAC. A%U. PM PRAPB^T. 

Tropftia Arminii iar. 

• * 

r Arm . xi jufti n on po tcft puro a£u clivini placiti prae- 

•t^miwoi- lct in3 >0 bpcccatum pratvifum, quod ex ifta prrae- 
tii p«n«M tcr jjj onc g, j n namra rcliftionc ncccflarjo illis pcr- 
wu tSlpctrandumfuiuSccund^panailhsordinatacft Ipi- 
f » Honpt • ntal» P 0308 *utem fpiritalis ordinari non potcft afc 
tnijf* i»|ri origincfu^dcfcauris,fipr*miumcxadvi;rfo fpirir 
|/4;4Mri 9 calc prarpararum nqnfuent in origmc pcrftitutis. 
uAntitur At pr*mium hu jufmodi illis f alibus non cft prar pa- 
intctpu* ratum : folis cnim naturse vinb^is potuerunt m ori- 
J^^^fft»Kfft«Q«% fc^itas (piritahs a^um nor? 

tiont j>«. P° tcft# 

Arminii. 

frt- A Adprimum.ncgatur. K.Adamum in cora* 
•wm «r- jfV munc fuifle a Dco prartcntun» &in natura 
relittum; fcd cx naturar modo permifJurn fibi in ia- 
" £o fingulari & nator.lt folum , quod pcnes folam 
naturam cffet; cumquediligcnura Dto pramoni? 
cum,& quafiexcondi&o a Depinformatum. i. nc- 
gatur cx ea praetcntionc peccatum illi neceftarii 
fiiillc pcrpctrandum. Nara fineccflari£,habitu$ 
finflctaqtqualitaspatibilisinnaturahominis: fuit 
•utem potentia ad uttum vis hbera, & contingcntcr 
ad hocaiitillad voIqntatclata.Nonergpnccellarii 
perpetrandum fuit. Contingcntcr icaque perpetra* 
vic f quod Scriptqra&confeiifus Ecclefi* femper 
tradiderunt) utpote ex potcntianaturae libcra.qua? 
voluntatis cft. Re&c cnim (apicns Ecclffiafta; 7, 
imni,DemjeciJf< hommm u8»m>ipfos *utm 



CUM F # IUNIO COltATIO. 1$$ 

^UdrtnrdthcimapJurtmM. Ad i. In propofirio- Ai /<*•»• 
ne addendum^^i^in hunc modum; paena illis dnm *rg«» 
ordinataeft eciam ipintaiis: nam utriufq; raodipcc- tnmm* 
na illis, nempecorporalis & fjpiritalis, inflituca cft, 
Scriprura tefte. At negatur aflumptio ,dicens pioe- 
mium hujufmodi non fuifle illis praeparatum com- 
raunirer,fiinorigineperftitiflcnt, Omnindenirn 
conftac fuiile propofitiim illis naturae firdere, & or- 
dinacione ad gratiam,fi perftiflcnt: quemadmoduni 
& fymboloarboris vitae fignificatum eft , & mortis 
denuncianone promuIgatum.Quid enjm rcors,ni- 
fi privatio huius Sc fururac vita??quac autem privario, 
ntfi failfet homini vita,h*ec naturi, illa vcrd ordina- 
tionegratiaepoftnaruralecurriculum virae huiusa 
DeoconCuminandaei 9 Hoc autem di&um proba- 
turusadijcis, (oluenim nttntA vmbu* potuerunt m 
tnginepcrfftre. Ethoc ncgatur: potucruntfolum 
iu uarunhbus rebus , in ordinatisad gratiaro raini- < 
mc, uc jam faepius oftendimus. Falfa igitur eft tot* 
argumentatio : Ar, inquies,certaeft ex hypothett 
Thomxargumentatio,quiin caufa eledionis ho- 
mincm conhderatum voluitin puris naturahbus. 
Nos vcro ad ifta refpondcmus m hunc modum. Dt ftntenZ 
i i \d nos non artingere,qui hominem a Deo in cau. tlA Tit- 
fa eic&ionis commnniccr fuifle confideratum affir- 
mimus. t. EtliThomasficinterdumloquirur,ta- 
n>en teftc accipi oportere , quia fumitur hoc loco 
«quivoce: nam aliaeft ratio elcdhonis , de qua ta- 
meneiufdemThomasmentera cxpofuimusin pro- 
pof. 6. alia conditionis Adarni , quum in pcccaturn 
Iapfus eft. Conftat autem ex omnibus Thoma? Icri- 
pcis,id nc per fomnium quidemipfi veniflc in men- 
tcm, quod Adara tum eflct in puris naturalibus. Id * 
cnim qui fencire poiTet , qui aperrc ubique clamat, 
boraincmfuiflcconditum in fupcrnacurali grana, - 

M 4 ttque 



ttiam» atquehqc ipfum cxprcfse contra Magiftrum fcn« 
Ww* tentiarum aflcriti Falfaigitur hypothctis, cV TW^ 
2 mc falsd adfcripta. Quod fi falia clt hy pothefn, 
$fj£*^ ctiarainanisarguraentaup. Nccfohs naturavirt-* 
ffi,"^ iibuspotuithomoinconditione& llatu fuo pcr* 
ftifli m- ftatcf ldcnimdiamalum.quamoiiginc^quiacvu 
itium i» dentius ) ncc illisfpiritualemfclicitatcimacquircrc z 
irttU {*• nonenim mcrce$opcrariorum cft fpuitalis fchci- 
ptnatmt- tas,fcd fihorumin Ghnfto hctcditas^ datapergra- 
tiaminohlaboreparta. 



Mcplj cd ArmiNU fivt conftdcratio Rcfl>on~ 
fioHkad frofcffitionihi 1 8> * ** .• 

$4l«Atit m Rgumcntum prius nititur hypoth.cG defini- 
fjlj: jT\tionisiquapfwritiointhefi fuiscftdcnv 

t *U w*- ^ 1 * 0 * Ea ^ c ^^t : <ft dtitini ptaciti 

uvuone aM * Dmakattrnoftatuitcreaturai quafdam tu na*> 
fwettli&io tura i/rferum rtlmquen , ac non iommunicare c*m 
ntinnuH- $ii fkftrnatutaltmgratiam qua firmctur natura «g-! 
r* ^nectf^ ruminttgra 9 autcorruptainfiauretur 9 ad decUratio* 
J|ik feqni ncmiibtrtatu bdnitatis fua. Naturaauttmilla t& 
ftuttm* auamhil fupernaturate autdivinumpotctt utcft thd- 
' fi«o.ejufdemdifputationis.Innaturacnim 
• &codcmmodoconCdcratatclinqriuntiirpr^tcriti t 
cxcjua & qualitcrconftderata cvchuntur pisdcftW 
aati» In tali natura reli&f , qua nihil fupcrndturalt 
antdmnumpotc^nonpoffam ptajftarc legerh finc 
gratia fupernaturati non pr*ftabilcm. Qmre ob 
hujufrnodi pcccatum perpetratum ad verfus legcrn 
m ipfis non preftabilem, pcena illis juftc praeparari ne- 
• Aiprimii quir, yri«M0*itaqucquod ncgatur,mihi przter 
qnod m u fcopum cflc videtux. Non cnimagimusde modo 
™l* im quo /Vdamus fuae naturac rcli&us & (ibi pcrmiflii* 
p * eft. Tum enim leli&io Adaruiin raanu cofilij ipliul 



kuw F, luNio coi.LATro. m 
tion cft decrcu praetcncionis, fcd providenriae , qu* 
Deus atra difciimcn praedeltinacorum & rcprobu- 
r um ver fatus eft circa horamem tccens creatum^c* 
quidcm neccflarid ex hypothcrl, quod hberumho- 
inincm cOndcrc voluir. Vcrum agimus dc rehcl 10- 
ncmnaxurai quseeft decrctipraeceritioms. bi di~ 
cas eos qui praucriti (unc confidcratos a Oco in Ada- 
moutparncipcscorundem, qux Adamus in prn • 
matvo liatu habuic; relpondco hc eoniideracos non 
eiic rchftos in naturaqua: mhil fupernaturalc auc 
amuum potcft. Qiuic harc hypothehs faifa crir, 
quac tantum liui vidciur definitiune prq tcriuonis lu 
tnctibuscuisufurpata. jid ftcundam ncganoncm Aiftt**** 
rcfpondco. £x rchdtionc in narura qu& mbUfuptr^ dm tuoi 
ntrmaUtut divmum potcft ( intdhgc ncquc per fe # ntginm. 
quod fatcor, neqiic pcr aliquod jpii fupennhifu 
utpoie cui ruhil lupcrnacurale addicura fucnt, cs 
hypochcli cu$dchnitionis ) ncccifarioperpccradum 
cit pcccacum ita rehcio, quod non poicft line gra- 
cia i u pcrnacuraii vttari. £it quidcm voluncas iibcra, 
fcd uon rcipe£fcu$ iilius a&us qui (iue iupernacurah 
gratia auc praeftan aut omirci ncquir. Queraadrao^ 
uum nec cadcm cii iibcra rdpectu tfttus quo vult 
univerf ale irad & i uum bonum. Ratio, qu*a in ho* 
minc cft patibilis qualicas propcndeiis m illum 
a&ura vcticura, motura voiuncateru ad ejuldcm 
a&us confcnfum & perpetracionem >& neceflarid 
iiaocura,fi voluntas pt edica non hc pbcccia rnocux ifti 
rcfiftcndijquaj potcntiacftgraciafupernacuraliscx 
rioftra hypochcli. Ad exphcauonehuius pteniorcm f US }ptoh^ 
pauca addo. AttUs Oci negativus, qui pcccatu ho - r ht AlUm 
rainis praeccflit,eftaut proyidcntue^aucrcprobacio- ntgnumm 
nis vel practcritionis qua contra providcnciam di- D« V* 



ftioguicur. Non rcprobarionis. Primo, Qaia a&us P 

— -hquos Twnipc^n.n cuca JJJJ 



• \ 5.' 



J. " 



)gle 



nmr Iac. Arm* m Pr^dest, 

tft n* omncs» neque cnimomncsfuntrcprobiti. i. Si 
protoi*»* cxa&ureprobationisvclnonfincco cxiftit pecca* 
pr*- tura , tum aliqui taryum homincs pcccant , aliqua 
non: nerope ij peccan t,circa quos Dctu a<2 u nega- 
fcf fr»w» t ^ f Q p rc t C ritionis iuac vcrfatur, non pcccant, circa 
quos code m ac*u non verfat ur:at omncs pcccaruut: 
crgd non ex illo a&u. 5 • Si cx reprobationis a £to 
ncgativoexifticpcccatum, jam fequitur Adamum 
& omnes in eo bomines cflc rcprobos. Adamul 
enim & omnesin co homincs pcccarunt. Falfiim 
autem coniequens» falfum igitur & antcccdcns. 
4. Ex contrano. Si cx adu negativo prar teritionis 
cxiftit peccatum hominis, tum cx a&u pracdeftina- 
tionis aifirmativo,qui lllieodetn momcnto eft op- 
ponendus, ( neuter cnim eft fine altero, & oppofite 
dicuntur)eft petlcvcrantia hominis in bono , fal- 
temquodadifturaa&umunicum. Atnullus ho- 
rno perfiftit in bono, in quo creatus cft , ex adu af- 
firmativo praedcftmationis. Ergo neque ex aftu ne- 

fativo rcprobatioais fivc prcteritioms cft pcccatum 
ominis. j. Quibus J)cusicmel exaftu negarivo 
reprob.ttionis ncg ;t cfficax auxiltum , cis finalitcr 
negat cfficax adxilium, al oquin rcprobi non funt 
rcprobi. Atomnibus homimbus non ncgatcfticax 
auxiliuiwfinaliter : nccniin omncs cflent reprobi- 
Ergo adtus llle qao omnibus homimbus femcl cft 
negatum cfficax auxilium non efta&us reprobario- 
nis. VcnimquiaaclusaliquisDci negativusprav 
ceflic peccatum hominis , fecus emm homo non 
peccavilfct. E<g6illca&uscft providenti*. Hic 
I* Actti m autcm <juo coniidc: anda. Primum, Quod peccatum 

pteeltnm * x ^ e g at,vo non «iftat necciTario, fed 

mon txiflctt ^nte iH° polHc ficn vel non fieri. Nam provi. 
uectfam; dentiaordmavit hominem in vicam anernara , & 
ftd fantc media coaiulit *d ilUra coafequcjidara fufficicntia 
« ' fcncccC, 



CttM F. laHIO COILATIO. *0J 

&neceffatia: relinquens(utdeccbat ex inftitutio- * **f 
nc prima ) homims arbitno ufum hbcrum iftorom PW J"» 4 
mcdiorura, & nolcns hberutem tUam impedirc, 
nc rcfcindcrct quod inftitue,rat,ut pulchrc Tcrtull. 
loco citato abs tc cx ltb. i.adv.Marcioncra refponf. 
14. Ex quo a&u Dci negatjyo nolcntis lmpedirc 
pcccatum efficaciter ( cui oppofitus a&us aftir mati. 
vus volendi cfficacitcr impcdirc fuificr inconve- 
nicns prim* inftitutioni hominis ■ & adtus affirma- 
tivusvolcndiirrpedircfinalirer fuiflet prardeftuia* 
tionisjexiftit quod homo pcccarc a£tu potuit > non 
quod adu pcccavit, vcrum quia Dcus pro infinita- 
tc icientic. fuc, vidit ab aeterno hommemccrto tero- 
porc lapiurura , hinc lapfus infaUtbihter accidit re» 
fpciftutargumilliusprarfcicntiscnon refpcdu ul- . 
Jmsa&us volumarisDcijfivc lllc afTitmanvus fir» 
fivcnegauvus.Quidquidcnimrefpe&u a&us vo» 
luntatis Deiinfaihbihteraccidit, idem ctiam neccf* 
finocvcnir, neccffitate riort confequentiae modo 
fed& confequentis. Hmc brcvtter licet noraredif- ^ imtn 
camcnimczinfhfottiittr&tstcejfirio ficri. il!ud eft mmn f A u 
exinfiniwre fciennae Dci , hoc ex a&u voluntatis Ubilwttd? 
Dci : jllud folam Dci tcientiam refpicir , rujus eft nectjftm 
contingcntiainfallibihter&certdfcircihocad ip- jErri. 
fam rciexiftcntiampertinet, cuicx voluntatc Dci 
accidit neccfliras. Secundo,Sic confiderandum, f^JL^ 

Juod providentiaDci non difuiminat przctfe inter tivum 
omines , qua elcfii funt & qua reprobi. Et pro- providcn- 
ptereaillea&usnegativusDeieftde omnibus ho- tutommu* 
nunibuscommunitcr& uniycrse abfque ullo dif nis^qni 
cnmine ele&orum & reproborum. Ex hifcc con- jpMoU 
cludo. Quia a&us llle ncgativus qui pcc*arura an- if<nmi- 
tcccffit noncft rcprobaypnis fcu prxteritionis , (ed n £ e J*"V 
providentixcontraillamdiftin<J«e, hinc fequitur' / 
JJcain praxctitionis a&u qcm cflc vcrfatura circa jj?" 

tionrines \> 



6igitfzed by Google 



2<X| lAC. ARM. DE PRjCBISY, 

► fndtft- homines cxtra pcccatum vcl ut nondum. peecato*. 
V»*** res confidcratos. Ncquc enim aftus aliquis ncga- 
VtmtM* t i vu$ p ra gtcritionis pneivit velordine vcl tempore 
ftittritio* hunca&um providcntiae iiegativurn. Nullqsetiara 
**^*^S c alius aftus praetcritionp intcr hqpc providentiae 
^jbV* 1 adhim&peccatuminjttrvcnit. Si intervenita&us 
mtei ut ahquispratceru^ 

utndnm vcnrt. Non hic, crgo nec lllc. Eflet cnim hrc a&us , 
ptuAtorts prxdcftinatioois.confervatio aliquorum in bono^ 
tonftitrn- &vindica;ioi peccato poflibili. At ncmo homi- 
w» ' nura in bono confgrvatus fuit & i pcccato poffi- 
" bili vindicacus: orohcs cnim pcccaycr unt. 

Nihil autcm hic opus probarc homiricm non ne^ 

ceflarid fcd Uberepcccaflc , illud cnim non contro-^ 

vertitur; fcd docendum fmt, pofita ifla prirtcritione . 

hominem nihilorainus libcrc & non ncccflano, 

peccaflc. 

. . Argumcmumfccunducriamnititur hypothefy 
f mn J ur jquam ct ruis.thefibus m.hidehimfifle vid;or,rc£tc 
• umenti dt M ^ cus tum,pro tua prudcntia judicabis. Hypo-\ 
l&nt ftiri'* thcfis cqpftat duabtu pmibus. Prior eft. Fchgiiss^ 
tntli pu- fupcrnaturahsnonpotcftacquin(uliusnAtur.T viri- 
ttritis pvt bus. Alter*. Lex Adamo lata potuit prxftari folis. 
inustnr* naturacviribus. Priqr pars cft vcra. jiltcr* cft in 
vlitlkpo- tursthefibus.Homorciinquirur innaruraquae nk 
< r4 \ hil fupcrnaturalc aut divinum poteft, A t {jptuit ta- 
mcn praftare Lcgem,alioquin Deus eft injuftusqui 
ponit Legem creaturx non pr$ftabil*m.Hinc con - 
clufi, quod Lcgis illius tranfg tcflioni non debqcric 
poni pcrna fpiritualis > cujus praflawoni hoh cft 
promiflum prsmium fpirituale fcu fupcrnaturalc* 
Atlegis f qu* folis naturac viribus cft prarftabilis^ 
pr^ftarioni premium fupcgiaturalc non proraif-T 
ium,(ccusnaturafupernaturale potcjit acquirerc. 
E»go legis ejuldcra tqnfgreffioni non .debuit pont. 

pcena 



CUM F. lUWlO COLLATIO, 10J 

panafpiriraalis. Subfumo. Scd Lcx Adamo lau 
fuit pracftabilis folm natma viribm , cx tuo fenfu 
ptouc cgo illuro pe rcepi. Ergo non dcbuit illi porii 
fmna fpiritualu. Eft au tc m ilfi pofita pctna ftmwa,- 
Hi. Ergofy*/te. Anvcrdiftaextbcfibus.tuiscon- uum 
fcquanmr ncc nc, jara non amplhis inquiratn quia Ar wUm 
nunc apcrt$ dkris prirois noftris parentibus pice-*to f«* 
roium (upernatutalc fuif&prarparatum fi in origi- ? m *J? 
nefuapciftitiflciit. Etpioptetcavalcrc jnVoiflamj^J*[Jj 
meam argumcnrationcm , utpotc cui byporhcfii^ r<ty !^ 
febtrahkur, qui nitcbatut. Ex co*utcm qtiod di- fi rg # gm | 
cis t fic concludo pro rota fententia. Q.uod homi- j n ^ 9t 
nibusomnibus fubconditione obedienti* , quam sei e* 
prxftare 'potctam ex dono Dci filis <*onceflb aut eo tmen 
concedendo inftituto gratMB, cft ptxpararum; id ip* egusiiwi 
fumaUquibushominumcert6& iicfinito Dei de» ^opomtnie 
rrctoncgarinonpotcft/nifi^prxvafi illorum ino- * r £ iM " r n, 7 
bcdicntia. Atvita«tcrn*omnibushoroiniboseft f,w f* ot 
pr*paratafrf>^ 

tc powranr. Ergo vita ctcrna ahquibus hominum 
ccrro & definiro Dci decrcto , hoc cft prartcririone 
ncgari non poteft, nifi pravifa illorum inobedica- 
s tia. Et proprcrea homincs Dco praetcrcunti funt 
confidcrati ut pcccatorcs , non igitur communitcr 
confiderati. Thoma fentcritiam non attingo nifi ur be femei^ 
*ft tuis thcfibus explicata. Liccat autero mihi pctc- ti« T&s* 
icJkThoma^ttt probcr Dcumprgteriifle hominem m * 
ici ftatu itotcgriraris , in quo v ov. natiiralia tantum 
icd&fupernaturatiahabuit,confidcratumt Fateor 
fpiritalem fcliciratcm cilc h^rrcdtratem filiorum, 
icd qu* alio pa£to conrteifiet pcrftantibus in ftatu 
primacvo^quam crcdcnnbus in Chriftum.llhs enirrt 
fuifsetdata cx Itge opemm 9 his daturcx lerefidci;iU 
lis ex dtbito ixerca f u i fset da ra u t opcrantifau Rom • 
4.4. his imjmtamrHtcrciUtutimex jrajia : illisdau 



■ • 



Digitized by Google 



10* Iac. Ak*. t>% pKMVlttl 

(wflkttxjuftUUltiu ,qua;dicit ?«i fctrit tn hm$ 
%'mt in iUu;His dacur ex juftitt* fidti » quar dicit , fi 
crtdtdcrm in cordt tuo f &c. Roro. 1 o. Dc ifto auttm 
ftatu priraacvo & pcrfc vcranria in illo,nobis fcrmo 
fuic. 

* 

» 

trttfofttio Arminii 19. 

Afgawm- Tt Idccur confidcrandum praeter harc oronia), 
rnm >4n». y q U0( j C ikm prardeftinatio , praetcntio, repro* 
gtntnle fatio nihtl ponant a&u in prardcftina to , prxtetito, 
cwtdlm * ^P 10 ^ 0 > idcm omnino fit , & codtm modo 
finntiint confidcratum fubjcdum exfcquutionis rn re,& dc- 
a*od idm crcci in mctjce di?ma. Quarc cum Deus non com- 
«»f- municargratjamaftu.ntfcum peccatorc, nempt 
pme % ob- gratiamprxdeftinatiorieprcparatam; nonpractcr- 
ieSm dt" eataftu-, nondamnct autpuniat nifi pcccatorcm: 
ttetidr r «r- confcqucns vidctur Deum non ftatuilfe gratiam 
fepmtk* jropartiri , nifi peccacorij non prarterire, non repro-» 
barc iiifi peccatorem. 

Xe/pcnfw Ivnii *</ 19. fropcfuioncm 

Arminii. 



A 



Ntequam d c rc dico , recordari opus cft , 
mony miae illius quarh in propof. a. annota- 
fradojH- vimus. Reprobareintotohoc fcriptomo4arnna- 
•atioiMffi rceft, & reprobatio damnatio. Mihtvero icproba- 
uibil dtt* tio,& pre.teritio fivc non-elcdtio uj^t idem.Quaro- 
f w»m i» obrcm ot rcs fit gv jdentior,non indigne fcfes,fi pro 
pudefimM- fcptobationis V t«ce dafnnationem fuffecero. Dicis, 
MUiMf ft&fii******* pratcrittonem, & damnationem nu 
J**im pro h<l ponere attu in praicfttnato y id cft , ptcdeftwarum 
* tibil in eo fivcclcclum^przterittjm^&damnatumcitraullam 
! fnffotu . conicmplauoncm qtaalitatis , quae in ipfo fit , a Dco 

digi. 



pigitized by Google 



cum F. Iunio coiiati* 10? 

cligi,pneteriti , & damnari. Ego vero divcr&m 
horumefferationem cxScripturisputo: nam cle- 
flioquidcro, & nonclc&io nihil ponunt in elc- 
&oatqucpra?terito; fcddaronatio lupponit pccca. 
tum,cxquodamnatur peccator: alioquin toturo 
pradcftmationisopnscftancrnum. Inhis itaque 
omnind eodem modo confiderari fubje&um opor- 
tere in re, & in rncntc factlc aflenrior : nara eligitur 
atque prxteritur eledtus & reprobus • ut bomo; 
damnatur, ut peccator. Quicligirur aut prxreritur Jit 
tit homo in exfecutione p ita in mcnte Dct eledus ifgft» r*. 
eft, aut pmcritus: qui damnatur ut peccator,ita eft proberi m 
praedamnatus. Alioquin adhisinternusdc cxternus kmwfi^ 
Dci variarent: quod nunqoam adraittendum. Hoc ddm * An 
benc inteltc&o , vides , mi fratcr ,qusrcumquc fa- jXjJjff 
pcrxdtficas 9 ea nullo modo poflc confiftcre. Dkis r mm ^i 
Deum non communkare grttiam prddeftinstione ffd- j tJl j # 
pdrdtam, id cft 9 filnt*nm mfi cmm pecc4tore % non frs* 
terire *8u nifi peecntorem. Hoc vcrd prim&m de 

!;ratiafalurari univcrscfimpliciterquefi dicis , ral« 
iim cflc docet Angelorum clc ctoruro falus,& * 
rum prarteritio. Quid enim?an pcccarorcs Angc^ 
los efegit ac przterivir Deus* vidcrit Origincs. Nof 
ccrtc in aha omnia. Deinde fi de gratia in hominem 
drcamfcripfcris dicere te; (cquitur crgo ex hac ip(a 
propofitione tua primtim homincm in integritate 
illa non habuidecommunicatipticm falutaris gra* 
tiat.quod ne te quidcm ipfum eflc didturum putcm. 
Ergo gtatia h$c cum hominecommunicarurquJl 
homo, licct non pcccator ; non folum autem curo 
Angclo* Si dicis , cum hominc fecundum quod 
nunc eft pcccator communicari gratiam a non ncga- 
mus; im6 iam cum ncmine nifi peccatore comuni- 
cari creditnus , qtiia ncrao homo cft non peccator, 
Nondanmati vcro aut puniri nifi f cccatorcm , id 

altrd 



3r 



icS Iac. Akm. *b Pr^bist. 

oltrd tibi conccdimus. Atque in hunc modura 
prs negatur condufionis t us, qu* eft de ele&ione 
&nonefcaiorfe; paksveiocdnceditur , qucde 
damnatione crft. 

StyffM ARMINH jflvt conjftJeratio Rejponf. 
" frofcpiiontm 19. 



tt l#r inGoroccmrcprobatipniscx tuofcnfu ufurpa- 
JSV JC vi/quod jam alicjuoties didurn fcmoftratum: 
SmS <W! a vcro P ro ca damnationis voceip fubftituls^non 
jJ^ajM- contudico. Argumcntumautcm ineuiji eon fu- 
ntmth mii vero (enfu, Non cnim hoc volo^prscdeftina- 
^rrnmo tum, prarteritum & danjmatum , cjrra confidera^io- 
&Tf#** , ncm utlius qualitatis qu? i?i ipfo fit a Dco elig^prae- 
49 fUiwd* teHri, damnarii quj poilum? quu.m ubicjnecQncr 
%K*rg*> cvinicerc pcccatum cflc conduipriem fetx qualiia- 
^T*tu t^m v inobie<a.odecrctidivini totius reqliiptam. Hic 
au * cm cft ftntu * vcruf ' P^ftinatio , pwcritio, 
^wrVi. ,pr*damnatiQota<aionesin agente.manentcs f fcu 
Ztifprn' ut a&us intcrni nullam in pbjeauiti cxterius infc- 
tt n$% jt- riiiit ex fe paffionem, fed exfccutio illbrum intcr- 
♦wjfcitiii- noruma&uum^quceconftat externis adibps.tran- 
W •» fn in rcs cxtcriorcs , & fn cfc aliqiiem cffecium po- 
fiN*** 9 * nitutThortiascxplicatinfqmma pritpaqoaeft.a*. 
j(H tr ^ i #unc j c apparct phrafi fcholafticis ufurpata.aliud 
^rff.m pqncre,aiiud fupponere in cleflo prancrito 



§fyf damnato. Qupd fi ijli aflus intcrni nihil ponunc 
iyidt in obje&o , tum fequitur obje&qm omnino idem 
frttfttv cflc & codcm modo confidcratum tum decernejiu 
tHOm peo totn cxfcaucnti; fi ve t um intc rni* aftibus tujm 
tWijfi»*- cxtcrniscitcailludvcrfanti Deo. Vndc concludo. 

""a Q oia ccttnnl Dcum ac ^° cxlcrno ^ on commu- 
jf fJP* nicare gratiam prsdcftinationc prarparatam ni<| 

jjjj^ ctim hcmiftc pcccatore,non prstcriic aftu CIIC ^ 

*» * _ * - 



CUtf F. IuMIO COLIATIO. 10$ 

hifi pcccatorcm , non damnarc adu cxtcrno nifi *K 
peccatorc.Hinc fcquitur Dcum aflu intcrno pr?dc- ******* 
(tinationis nori prseparare gratiara nifi pcccatori.non utl§n * : & 
prxtcrirc ftatuifle nifi peccatorem,non praedamha- ?]^gj£ 
rcnifipeccatorem, quodeft a&u prxdcftiQationil^^^^^ 
prseteritionis & prardamnationis intcrno iion verfa- ^ C(4U 
ri nificitca hominem ut peccatorem confideratum. roriju- 
QUod autcm Dcus gratiam prsedcftinariorie prarpa- tmmjuu^ 
ratarhnoncomrttunicatnifi cumpeccatorc , hon/w«tff» 
praetereat hifi peccatorcmr ( dedarhhationc nobist**» 
convenit)idveriflfiirumeflepato. Nequehulcve- . 
rirati quidquam obftat duplex tuurri argumcntum. t J^^ 
Quod cnim ad primum artiner,r efpondco id,quod fa^fc- 
tui piudentia refpohfurtitn pracvidir, nos non agc- mmmmah 
re dc Angciorum praedeftiriatione &c reprobationc, t igm rtt*. 
fed de hominis.quajre utut univerfe vcrum non fir mmUtmi, 
grariampraedeftinationepiaeparataranbn nifi pcc- <«tfr* 
catoribuscqnvcnirc , ut in Angelis, tamen hoC vc *&**** 
rurri eftdchominibusigrati^ voce ad illaqu^ horni- 
nii>us pr^deftinationc pr^parata cftjtcftrida.QuoA 
adalterumargumentum tuum quo mcx propofi- 
tioniabfutdum impingirur, eoquod inde fequitut 
homineminprima mtegritate non habuiflc com- 
municationerri ialutaris gratia?; RelpohdeO,Ho* 
rnonymia effe in vocibus faluraris gratiat. lUa enirn 
gfaria falutaris potcftaccipi progra/iaquar falutcra 
confcrrcptcft&fufBcienti;&procaquaclaIotc|ll ' 1 
ccrto & reipfa confcrt, & cfticaci : itcm pro gratU ' 
quam Dcus homini in primaevo ftatu contulit , & 
pro gratia quam homini confcrt in ftatu pcccatt , ut 
inde hberatus in C hrifto, vitam pcr illum cx roortc 
obtincat. Propofitio mea conccdit homincm prJo» 
rcra illam in ftacu integritatis habuiflc, & fic abfux- 
duravitat. Hanc autcm poftcriorcm antc lapfum 
faabuiflc, ncgat SQca propofitioj & firoul hoc abfur- 

O \ dum 



■ Digitized by 



a io Iac: Arw. db P*jEt>isr: 

' dum cflc negat.Haec autem pofterior nt>n illa ptiot 
cft gratia ptaedcftinatione prsparata. atquc hoc pa- 
; ' do tota mca argumcntatjo ftrma & imraota ma- 
©c& 

Halce igitur ob caufas, vir Revcrcndc , nondum 
mihiperfuadcrepoflum , quin obje&um adarqua- 
tum prardeftinatioms , prartcritionis , pracdamnatio- 
nis,ut homo ut pjccatoi a Dco confidcratus. 



4. 



• i.: 



Tropofitio Arminii 20. 



K T^T Equcvidcturmilii ha?c fcntenria ftabilirisr- 
xN gumento incccflana declaratione hbcrtatis 



gratiar,& bonitatis divinae. Vrut cnim facear dcda- 
tauoncm iftius libertatis cflc neceflariam , dicara 
tamcn & illam efle in ipfa crearionc & diftin&ione 
rczum declaratam , & porrd alio modo dcclarari 
potuifle^imodcbuiflc. Ajgiimentum a necctfaria 
juftitiaedivinardcclaratione non magis mcmovct; 
cum quia juftitia in Deo, ut uatura arqualircr fc hi- 1 
bct crga rotum fuum obje&um,& omncs cjus par- 
tes.nifiivoluntatcdivetfificetur: tum quia Deus. 
talem fc in Scriprura dcclarav ir , cui non fit opus ex 
juftitia lcgali peccatorem punirc ad jttftitic^ fuar ma- 
nifcftationem-fedquialiam viam nobiliorem no- 
Vtulqut ritad juftitiacfu*patcfadioncm.Ncqucargumcr|l 
tum a providcntix, natura dedu&um momcnture 
juJC* tebctc videtur ; cuiusfir pcrmitrcre irraliquiafurrw 
mobono& finc fiipernaturahdeficiant : quia ifta 
permifllo huic fentcntia? coniehtanec intellc&a, 
non tam providentKT fitftcntami & gubcrnanti, 
quaracrcantieft tnbucnda. - 

-•• ••„ * --t^f 



suii P. Iuhj* cotiATib. *aif 

^cfponjfo IVNII ad pr$poJttio»em io* 

Arminii. 

rOftqtiam deelc(&ione& rcprobationedidtaraj 
venitur hoc loco ad confideratibhera finis , efc 
quo bonita$mali(iavc a&ibnum faepc rtrcognofci 
folet. Triplex autem hic finis cxpenditur: libertatis 
divinar in gratia & bonitate,iuftitiae,& providentias; 
Etfi plurcs quidcrh adferri poflunt ; fcd ex hisczte* 
ra. Primus finisbppugnaturduobus argumcntis. 
Nam i. diciturlibertatcm Ahmcffcm tpfi cretttone A ^\^ 
& Mfti»ftiorterZr/iy# decUratam; crgo non fuiflc ~ L«h£ 
opus, ut in hacqudquedcclararetur. Ncgarurcon- jj^ rr4 ^j|f 
fequcns : nam nccfatis fuit increatiorie & diftin p vm 4J ^ g 
&U>n'e irerumdeclaran > iufi ih brogreflu & fihe mnu, 
quoqiiedcclarcturjnec vero,fi fatis dcclarata cft quod ducu 
iu hac riatura > & vita hujus feculi , fcquitur ergo in iwt i detUt 
fuperiore natura & tn vita fururi feculi declarari utm§ /*» 
non oportuillc. Cotra enim,fi in rcbus folum infc- ^ m f f * 
rioribuslibertatem fuarri declaraflet Dcus, acnon£ wn * ' 
irllupcrioribusad fcculumaltcrum pertinentibus; ViH4 * 
imprudcns videietur declarationcm digniorcm \ 
brnifilfc hbcrratis iiiar, aut non potuifle. Nara di» . . 
ghiorcflhbertatistlhus in rebus dignioribus tcftifi- 
catio. idautem bonum rhelius cft atque dignius, 
cuius mcliora & digniora funt confequcntia. Hoc 
Deura ncfcivifle , non potuiflc , aut noluifle quif 
crcdat? 2. Dicituflibcrtatemillam porro aliomods 
declarari potuijfe , iml dcbmjfe. Fatcor : nam 6c hoc * 
modo & alijs pottlit & debuir, prout a Deo fa&ura 
cft. Qtipd fi alio exclufivedicis, pro eo quod eft alio 
Sc nonhoc modo-, ncgatur , cVin prxctdentera 
proximc argumentationem fatis eft confutatum. 
Sccuadus fims fimili wr argumentis duobus oppu- 

Q x gnuur* 



Digitized 



%t\ m IfC. A&M. DB pRitDBST. 

^ ^f - S 0311111 ^" us ^rgurocntuio, illis vcrbis cornprae» 
J^j^'" henfum, quiajuftttia mDco ut natura aaualttcr 6 
tmod dnci* habct y icc. lbidem folvitur adie&ionc vcrborum il- 
t*r a decU- lorara % uifiavoiuntate dtvcrfificetur. Nam juftitia . 
titiont i* quidem in nob s fpedaitu: dut bus modis , ut babi* 
ftaia. tos ,& ut aftus ab eoproncifcens , & cmanans pri- 
mumintuSjdeindcforis: in Dcovcr&itidemduo- 
busmodisconfidcratur , utnatura, cVutnatur* 
adhis per voluntatcm fluens a natura & fecundurn 
- naturam Dci. Priorc modo juftitia cft ipfa elTcntia 
Dci; poftcriorc.opus eflencie. De priore modo vc- 
riflime illud dicitur , luftttia in Deo ut naturd acjua- 
Ittcr fi babet erga totum jfuum objeflum, ejr omnu cim 
fartu. Ecfi parricula, *f waf«r4,duobusmodisex- 
poni poteft; five mermc cpunt , uc fit fimtlitudinis 
Cquiracnccegoacefcriptfi putaverimj fiveK*3-«f 
ipw«f , prout Dei nacura eft iuftitia ipfa , ilvc eflcn- 
tia* EtenimeiTencia Dei cum fic omnii o fimplicif- 
fima, ittftitia , natura, etTentia, & catcera attributa re 
ipfa unum funt,licet ratione a nobis diftinguantur» 
^ De pofteriore au tcm juftitiae modo illud fubi jcicut 
fjuara coramodiffimc, nift a voluntate divcrfificttur; 
icd camen arquivocc. Nam jufticia Dci , ut natura^ 
nunquam diverfificacur , ne voluncate quidcm. 
Utcb. i* Quidenimfvellet Deus mutationem in cflcntii» 
innatura fuaf cuius propriumcft non dico orani 
modo, fed univoce unius folius & fempcr immuta- 
Mitas. Illa vero iuftitia, quse opus eft divinae cflen- 
tiacabeaemanans voluntacc; five incus five foris; 
illa profccl 6 infinitis modis divcrfificatur,prout fcrt 
(apientia & voluncaseius. Pofteriusarguroentum, 
ut paucis dicam fine tcrgivcrfatione , duobus roodis 
ih vitio eft. Nara primum etfi illud vcrum eft, fi 
Bcne mtclligatur, quod ais, Dcut talem in Scripturs 
fc dccUrsw , cw nonfit opus exiuftitiaUialtptccato- 

rcm 



i: 



/ ' - Digitize<J by Goooje 



COM F. IUNIO COLt ATIO.' 11) 

rmp$miread iufttttdt fu* manifeflatidnem % utpore 
cuius juftitia legalcra juftitiam omnibus modis fu« 
pcrer, atque infinitc.prout vctitas ty pura,& corpus 
umbram in tcrura narura folc t exccderc r tamcn id 
Dullopa&oex coconfcquirur , non etgo debuifle 
Dorainum ira peccatorcra puuire ad juftirix fui 
roanifcftarionera;autqu6ditapunit, ex jufticiale- 
gali cfle. Gontra verd jd potius fequitur , & Dcura 
pcccatorem it* punirc opqrtuiflead manifeftatio« 
ncra juftitia? fuae ; 5c quod ita punit , ld ex juftitia ip r 
fius eilc , quse iuftitiam lcgalcm excedir fuperarque 
modoexccUcntiflimo,ideft,dtYino;& quaead ju« 
ftitiam legalem nobis ip(a inibrmavit m verbo pro 
tnodulo noftro , ut juftitixilliuscxcellentiflima& 
umbraculum* Nihjl eft juftitia: uobis in lege cx r 
preflum , quod non infit juftiti? Dci , Sc ab ea pro- 
roanct cxcellentiflimc:in Lcgc & juftitiam noftrara 
expreflir a itabis debitam , & adumbravit fuara. ty 
tantummihiconfldcra., Deum efle juftitiam uni* 
Vocc, aur ( fi mavis ) eYTe principium univocum &; 
caufamomnisjuftiriarjut omnis boni; utrumquo 
illud quod diccbas fuftuleris. Nam fi univocc eft 
juftttia^iivc principium univocum & caufaomnis 
juftitiar, ergo huius quoq; iufti&e principium » cau- 
fa atque cflfe^or eft,non fotum mediatc adumbratae 
Icgcfed etiam eflfccte immediati operc ipfius.Natn 
tmde iuftitia iftalegis, nilii Dco,voluntate fua fa- 
picntiflima id quod cft, & quod agit prour eft » cx- 
priraente?Dcinde fi univoce iuftitia eft ptincipium- 
que juftitiae Dcus; non ergo cx juftitia lcgali punit , 
fcd cx fua , quamprohumanocaptuadumbravic 
lex, & quam non poteft non exprim t ere in creatis 
rebus cura in hoc, tum in venturo fcculo , uc dccla* 
ravir vcrbo. Illud vcroalterum magis eft vitiofura, 
quod dicii , Dmm alism viam nofnlnnm noffe *di*. 



jlttu fidpatcfhtttonem.Dcus ccrcc & iliam & al\a,m. 
tc omncs novit ac pcrnovit vias divino modo. Scp 
Cibimhaccaufa^mi frater , id femptrin mentcrp 
^cnire ncceflc eft, Deum nunquam non coi.rcm- 
plariomniafccundum tatibnem fingulaicm, & ia- 
tionem anivcrfi,cui praeeft* Secundum ranoncm 
£nguiaccm Ci negabiturDeum aliajn, yiam ncbilio- 
icm nollc ad patefa&ionem luftuue iazy unde, 
•roarxne, probaturusesfid cnim contti pns ellc 
^ pwbabhqsomnin^vidcbitur.cumDcusiJtfapic^ 

Ciflimus ,crgofapientiflimc viam nobihflimam m 
hac caufa cenuifle , ut ( qnod fapientia? divinx opus 
cft )patefieret jurticiaeiusadgipriam luam , d.ptu- 
Bicntum npftrum , & perfc&tonetri univctfi. Vc r 
lurotamcncfto.novcptDeus.aliam viam r.obilio- 
fcmad hancrem pcrficiendam,ut eft fcientiflirotis^ 
ncgo tamcn fecundum ratipnem univerfi aliam r,o- 
biliorcm viara cxftuiflc,qua, ldcofequerctut Dtus, 
quh aliamillam nobiliotcm yiara acl aliud mclju^ 
tuerit adhiberi. lntcreftenimfapicnticeDei,ut vigp 
omnimodse in \uftitia ipfius ommmpda psuefacien : 
c!a tencantur,6V fint tn uhiverfo c culis. omnm m cx- 
pofitae. Sit.c^cmpli caufa nobilior v ja patefacierd* 
admiraj^lis luftuix^iliusdivinz, ea qttx Xngclos 
icalos cxcrcuit xtcrnumquc cxercitutuseft.utdem 
jta cflc,an non vidcs faptentia? Dei cfsc, ut hic quo- 
quc divet fificetur divinae iuftitiae modusMtque ha?9 
AitA qua de fccundo atgqmento fatis. Tcrrius finis, qui cft 
adtertium t a Dci providcntia,unico modp ciidituj; cxceptionc t 
qnod dutt- ut T ocanr t quod iftapcrmiffio non tampreytdcnua fu- 
u ? * n ***' ficntanti & gnbcrnanti 9 qukm creanttcH tribftenda. 

inST' ^° oa vc "** lua * nc g atut tota exceptio , & ipfa tcr- 
' ininorum dcfinitione tacentibus nobis clidjmr. 
Agc tu mihi quandam vcluri lineam providehtiep 
divinae defcribe: cuius principiuro fcu priroa extrc- 



*U% F. ^IUHJO CQLUT40. 

mirascrcatioappcllat^r^emnn eftcreatio» prp- 
duclio a non clsc ad eCse, ut loquuntur:medlus ter- 
minus fitgubernatio, fuftentationem &ordinarib* 
ncm contincns : finis fcu pofterior eitremitas fie 
confummatio: hicvidecuipartipermiflioncm iU 
Jam fis adfcripturus. Crcatio cft a&u$ Dei foliiis> 
cuiusgiotiam eumttcreataulla roinimc comrou- 
t nicat: nam crcaraeft, non creans. Creationis autcm 
aclu datur efsc rebus, ut quod non cft \}crafKliK<Zt 
in natura* id fit;creatione itaquc datur homini ur fit 
homo , & infit homini , quicquid cft horainisqui 
crcatura eft: Atquc hoc m gencre Ubertas volunta- 
tis eft homini attnbuta. Quid autcm pertniflio efh 
non adlus Dei cft , fed cefsatio ab a&u: non dar cfse 
rci^ftd rctqua-eft ,,vue fuacpotcftatem tradiu Ha?c 
lpfa rktura loquuur: cieatk>nem,puta, ipermiflio- 
nc difkrregencre & diflerenria. Quidplura/crea- 
tio non cltpats ordinationis , fed principium , pun- 
ttura, tcrminus , ut itadicam : perraifGo verootdt 
natiouis cft ex pnriripio 1II0 pofito con&quenris ; 
n.oncrgocrcaiioniscft. Eftquidem crcationis,li- 
bertas voluu^tis m hominc - y fcd ut in facultare cfc 
fcnriali y non ut ln acttone tndc proccdcntc : quas- 
adtio proculdubid.ex q,uo facultas creata eft,&fui* 
qualitatibus inftrudia, a Dei oroWtionc eft , & or*. 
cbnatioapravidjentia. Equidem non video qua ta- 
tione permifllo primis p&rentibus fa£ca cteationif 
quas vcro nobis, ordinationi af&gnetur. Vtramque > 
unius generis efkc oportet.Deinde vcr 6 etiamfi nn- • v 
gcrem perroiflionem acreatione cfse,id quoque vcl 
teau&oreopu* efietprovidentiac^ cum providen- 
tiamcrcantematque ac fiiftenramem #gubeman- 
te nomines. 6 ft igirur te annucntc pcrm ifljo , pro- 
videritias: nobis ver<Sconfirmantibus > & te ( ut (pei 
10 ) aficmicatc, providcnria* gubcruaiuis yel ordi- " 

K - • O 4 nantis . ■ - 



■■■i 



Digitized by Google 



i%6 Iac* Ahm, db PR^nT, 

nancis cft. Quare uccdlnquc dixcris , ad rarioncm 
providentise OIius pcrtinct confequentia optirni 

m,in ZiTti* 

pcrmimo. 

Xephc* A&MiNH fif$ confidtrdti* Refionf 
adpropojitimem 29, \ 

HAdenus ipfara fcntcntiam examinavi , quae 
ftatuit objc^utn praedcft^narionis & prarteri- 
• > ttonis hominem, vel in puris naturalibus,vel etiam 
cum fupcnjaturalibus, extra tamcn pcccati ut cbii^ 
ditioni^ , jn obiedo requifita; , cpntemplationem 
corjfideratqm.Ercomprobafsemihi videor hpmir 
txct^ cleccfnenti Oeonon aliter quam pccpatorcm 
CQnfideracum efse. Nunc ad uia argumenta re- 
fpondeo,quar ad ftabilicndam illam fententiam ad T 
fcrn folent.Et cornmpnfttp tantum hujufmodi fetj-i 
{cnriam ex illis argumcntis nou confirnwri : Qua(c 
propofiti ratio poftulare yidetur,ut non tauttjm ifta 
mea CQmmonftratio rcfqtetur,(cd ctiam ut vis argu r 
snentorum illorum coroprobeiunquo pollremo la-? 
borc fupcrfedifti^ quppafto ycro mea, infirmcntur; 
jamfingulatimvi^camus. 
CflijW*r4* Prim*m argurntntHm \ neceftaria dedaratipne 
tio KepUc* Ijberratisgrati^c^ bonirausdivinae tolloprimb fim T 
'*^ 4 ^ r< 'blicitcrncgandoiftamneccfsitatcro , turacojpccfsa 
S£jT' ^ n ? ce te • ne i ando «odu^UIuro, qui cft ta. 
Mmmtt$* jp&eAio* u ^ icnfcatia tnihi adve/rfarm dcfcri- 
^ ftswA. ' Tbitur. Qua? negatipconfirtnatur.partim cjuodDeus 
ytm. fuae bonitatis libertatem dcclaravit; in crearione & 
diftindtione rcrutq .partim, cjupd pprro alio modo 
quam ifta tali prartcriponc , caiderri 1 liberratera de. 
Clarar? pptuit, irn&^cbuit Ha?c au^m quo. rnc- 
y husitjwUigaty^ 

ftffio^ n»y«5 P«i e«?tnuiaau? finiipU- 



CUM F. lUNIO COtLATIO. llj 

citcr fit necefsarius , nulla quoquc declaratio libex- ^JJ^JJf' 
tatis boniutis divinas eft firaphcjcer neceisana* ntie ff im 4 
Dcusetuminferna&eirentiahiuiiplius notitia cA rmmt jf fi 
beatus ,atqucinfe glonokis. $ecundu,Quiata- 
men Deo vifuro eit libero voluntatis a&u iuum 
bonumextrafecomniunicaieadboiiicatis lux dc- 
claracionem, videcurnoncancum ipfa bonitas de- 
claraiidafuiile,fcd&hbertas bonicans ipdus : qu6 
con itatcc Deuru iuum Donu m cum cieacuris nulia 
neceilicace Ccd mera voluntate com m unicai Ie : non 
in bon i fui augmencum, quod perfe&um eft,fed m 
mhili&creaturarumcx eo fadtaium complemen- V 
tunx pro modocommunicationis cum nihili parri- 
bus unguhs,tumcreatuns finguhs internoa&u vo- 
luncatis przparatac. Bonum aucem quod Dcus 
cummunicaic excra ic volmt t cft duplex relpe&u 
(ubjcdi cum quu id com m unicarc ftacuic , naiura- 
le 6c fupernaturalc. ln utriufque commumcacio - 
neaequumfuicut declararct nontatum bonitacem 
fua i n , (cd & libcriacem bpnicaiis & gtatiae fuac. lu 
nacurahs bom cpmunicatioue declaravit bppitati* 
fuae libertacem creatione & diilindlione rerum. 
Quum cnim lfti parci piima: naturac , cjuod cft purc V***^*- 
mhijuni, veIchaos,hancentitatcm & formara e&l™**™ 
impartirus, hincalwm coipfolibcrtaccm fuscom- * -^j 
rounicationisdcclaravit. lncoramumcationc bo- j m ^ ^ 
ni i upcr nacu ralis, eandem fuam hbercatem dcclara- nAtuulk 
vit,quum magnam partcm fuarum creaturai um in- & m /«- 
habilcra fccit ad fupernaturalium fuiccptionem.fo- ptrnAtwn. 
los Angelos & homines eorundem capaccs fccitj* boni 
nonnufloruroctiamipfo adtu parcicipcs. Iftoruro 
refpe&u, quorum omnes in unjvetlujn Angclosfc ^ 011, 
horoincs pnmos, inque ijs reliquos cx ipfis nafciru- 
ros fubconditione participcs fecic,nulla hujufmodi 
pra:tentio locuro habct , qux fit nonnullorum aut 

O S Ange^ 



Digitized by Google 



118 Iac* Arm. ,di Pr*»bst. 

Angelorum aut hominum> fed tantum, qu* cft re- 
liquaruracrcaturarum, casenira praetcrijtin coip- 
v . tnuniqatione honorum fupcrnatu^lium. At in 
cemmunicationc bonorum , quorum Angelos& 
homines non rcipfa participcs feqit , fed capaccs: 
1 ctiamdeelarandafujtlibcrta^bonitatis&gratiscdi- 
vinae t uthactationc conftarct Angelis & homuii- 
busnonexnarurxipforuro cxccllcntja & racnto, 
fed exgratia tum illa qua; omncs acceperunt , data 
cflc, tum illa porro, quorumcapacesfadti fuut da. 
tum iri. ffccc fo a agnofco & fareor fed ncgo mo-« 
dum dcclarandac in Rorum coiprounicarioae Uber 
tatis*divina; effe, hmufmodi pmetuionero : nega 
etiam hujufmodi pra:teririoncm a Dco ad dcmon- 
ftrandam iftam libcrtatem ufurpatam ellc & hoc 
volui, quum dixi, & porro aho modo declarari po~ 
tuiffeim6dehttili^ ;pcrvQculam 4/i<?,excludensiU 
J^J* 4 r# lum modun^qui pitftcritioue ifta cominctur. Si 
mkmft** 5P*WtW,qttOahomodo !ib>rtas.bonitatisdivina? 
teritioHit declataci po.tuerit lmo dcbuerit refponcko^quod 
dt qni hic a< ^ hominum caufkjn attinet ( Angeluruii) c*,m 
MgitHf po- icmpcrcxclufr) potuilledeclarari Uber.tatcm iltam, 
t^pit^ .fipraefcriberet Dcus coiidaioncra fub qua Ycllct 
dsbnetit communicare: dcckratam etiam cx decrcto aeterno 
dtcUun q Uum prafcripfit homini conditioocm fub qua 

io^tlm vitam xtcrnam • * ca g fatia ? > qu* p» *< cr i*» 

divintttr- ^ ata ' a ^ il^raconfcqucndampotctantclle neceffa-» 
lahomu ri a » c °nfequeretur« Debuiflc declaraji aho modo* 
jv«r. dcclaranda fuir. quia non ifta modo: nam iftc nec 

fapicnti* Dcincciuftitiarcjusconvcni^urpotcquOi 
crcaturx aliquorum bononyu ex dfvina bonitarc & 

jjratiacapaici cadem bona abfqu^jilja eooditionc 
lmplicitcr dencgantur. Ergoaliornodo , & qui- 
illoitjirem dixi. Nam deccrftetecreaturat al£ 

;^nw4a^i^mas cft e^^tt^ca«^^ 



CtJM F. luWO? COL^ATIQ* %19 

pondita, Deusnonpoteft njfi fub conditione fi fe 
inhabilem feceric bonis accipiendis . quorum capax 
fa&a cft a fuo creaiore V eruiu utui res habet ,com- 
pnonftrandumtibifin! , quomouo aigurr.enturrj 

Lhbertate bomra;«s & guciae divins valebit acj 
jjtilmorti praet< r fionem lcu non-ek£honcra M 
«jualb defcribiiiU r.us rhefjbus. ftabihendam. 

Alu rum argiMie:icum eft a jpitm* Dei declara* Cmfidm* 
tione iiec^i^-.' <a. Hqc afgumenum imptignp dua- &'pl«c4 
Jsus rapoiubus. uc aut.m inrclljgi qucat ijuomodp 
iftserneacratiuiHS>ayeiius iliud argumentum va. *^]jJ?T 
jcant, lcienduin me id ipfuni ut eft in ruis thefibus ^ vt ^ m ' 
ppfirum lufi \; igere volunle. Vei ba aurem hzc (unr j eiHn d m 
in ttuiibus: rheti i.Traparauopoeti&efl aclnsdivt- a , V twtn- 
m pUcttt qtio Dtns aff fterqo ftafntt ad dccUraUonttn tnm. 
jnfttti<tfH£pHmrccreatur*Sy ejttdt tn origtne fua no>i 
fncrant perftttHra^d^c. & t^cl. 1 8. Dcttspoenas pr<z- 
pArat qreatuw contra ordtncm ipfiHSpcccamris ac pro* 
fter pec$atHmreproba$dts ex necejjitate jnftttu frs. 
Quia his verbisdicicur rfjwiafja & pccnt prapara. 
fto ,qua? b«cproeodem(umuntur hcixcx ;ncccjjita~ 
t e jujitria dtvwa ,il)ud ego ranquam venrati minus 
conlonum duabus ratiQnibus confutare volui. 

c Prtorr*tto ci} riuiufmodij fi Deus popnas pr* pa- , Et P r '-* 
fatpeccatormuscxnecef]itarejui1itiap fuar , tum 
pmnihusinuniverfum peccatonbus praparat F ,a> ^r "w». 
jias,nempe dccrero prcdamnationis. At faiium cpn p xmAnt1if 
fequens Ergo & antecedens Confcquentia propo- r4tl0ttes 
fitionis eft cerra Qtjia quttm juftitia in Dco con- qnaedvtr* 
fideratur ut qataralis aftc&us B tum epdem modo fm ill«d aL 
ferfetur circa rotura fuum objc&um flr om oes cjus Uu fn$~ 
partes. Qbje&uraautemjuftitia?hicfunt peccato- 
res # Ergocircaomnespeccatores vcrfarur xquali- 
fer , hoc eft, omnibus pcenas prxparat. Et hoc ne- 
f efiltatis yox juftiti* addiu apcrte fi^nificar. Si 



►Digitiz 



iio Iac. Arm. di Prjoist. 

cnimnccelTariorxrnam prarparat peccatorifeus (eit 
pcccatuns, jam ommbus prxparat abfque difcri mi- ? ' 
nc . cademque voz addita juftirix indicat fic jufti- 
tia m confiderandam quatenus cft naturalis affcclus 
in Deo:&illaprxficiprardamnationi nonpotcftob 
caufam jamdicbm. Addidi autcm nifi dtverftficc- 
turkvolunuu^w fignificatum volui in Dei vo- 
luntatc Gtum eflc ut arFe&u ifto fuo naturali utatuc 
fimpliciter vcl (ccundum quid , circa omnes pccca- 
toccs , aurcircaaliquostantum :e6quc refuto non 
quodantedixi, (edillam neceflitatcra quc juftitix 
prxdamnantiadditur. Si cnim voluntate Dci illam 
j^ftitiamadminiftrante fit ut Dcus aliquibus pecca- 
torum pcrnas praparet, alijs non prarparct ftd coiu 
donet, tum non ex neceffitate juftitiae illa pHcdam- 
natio^feu reprobatjo(ut hicdicjtur)iDcoeftde- 
creta.Breviusdicam. luflitjam Dco afFe&acftad 
pcccatum punicndum,ur mifcricordia feu gratia ad 
condonandum ,abfq; ullo dtfcriminc illorum qui 
pcccatum commifcrunt ; fi juftitia cfiet a&us iui 
adminiftratrix jam omncs puniict pcccatorcs, fimi- 
fcricordiaadmimftratrixfui, jam omnibus condo- 
narct peccarum, quorura utrumqne fimul fien nc- 
quit & hac rutione akera sltcri declarationcm fu.u 
ipfiusprarrrpcret,quod ficnnondcbcr. QuarcDci 
fapicntiaillismoderandis pra?fc£la judicat utriquc . ' 
conccdcndumcfsc fuumlocum. Huius judiciura 

fcquensvoluntasDci,adminiftrar juftitiamquapar 
cft ut ctiam mifericordiap locus cfse queat,& mifc- 
ricordia.m w dccet,quo juftiriac viciffim fuus honos 
eonftcr. Qupd vcroiftavoluntatcdcccrnittir ,id 
neceilitate fadrum efsc vel juftitiae vel miliricor- 
dias, mco quidcm judicio, dici noo poteft. 

isflterautfocft hujufmbdi. SiDcusaliam viam 
^obiliorcmnpvicad juftuisfu* manifcftationero, 

1™* 



Digitized by Googl 



r ' 



CUU P. lUMIQ CQtlATIO. 211 

quam illa fit, qua fccundum normam legis pocn» 
prxparanturpcccaturis >tumdcclaratio juftitix fc- 
cundum normam lcgis adroiniftratx non cft ncccf- 
faria. Atptiusvcrum. Ergo&poftcrius. Majoris 
confcqucntia cft firma. Namfi duplcxviapatctad 
illuftrationcm juftitix divinx > tunc non cft neccfla- 
rium fimplicitcr ut unam Dcus prxcifc ingredia- 
tur. Ad roinorcm quod attinct,dcclarari potcft ju- 
ftitia Oci pcr exaftionem poenirum ab ijs ipfis qui 
peccarunt: potcftctiamdcclararicadem juftitiaper 
cxa&ioncm eatundcro pomarum ab coquifcva- 
dcm & fidcjuflbrcm obtulit ex Oci voluntatc pr» 
pcccatoribus. Hiccff tgnmDciquitollitpiccatum 
muudi. Ftcit ut *ui ncn n$vit piCCMtumfitz. Hxc via 
illa alteraeft nobilior & exccl)cntior:Clariul enim 
pct eam manifcftatut quantopere Dcus pcccatum 
exfccrctur, quam per illam qua poenam rcpofcit ab 
ipfis peccatoribus ; tum quod ibi pccnx fumtio vin- 
didae cupiditati adfcr ibi ab invidis glorix Dei po£ 
fct> & non foji juftitix > quod bic ficri nequit \ po» 
fcitcnirapanamidilccio qui ipfe non pcccavir* 
Deinde quod bac via rigor juftitix infcxibilis dcck* 
ratus cft, qux ne filio quideri! intcrccdcnti nifi pcr- 
(bluta pcent, pcccat ura condonar e potuh : imo fc- 
cundum quam, ne mtercedcre quidem filius potuit 
nifi(anguincfuofufo $ c^pcrillumpurgationcpec- 
catorumfa&a. Htnc concludo, juftitix fecundum 
lcgis notmim adminiftratxdcclarationcm ncccffa- 
liamnon fiiifle» «cproptcrcacxncccflitatc juftitiae 
divinx pocnam prxparatam non cffc pcccaturis; 
quum Dco Ubcrum fucrit peenas pcccatis debitas 
, ab ipfis pcccaroribus ablatas filio fuo perferendas . „ 
&pcrfolvendasimponcrc.Quxabs tccotmaadfc 
lutur , advcrfus illa mca faccrc non videntur.Dcw 
IM* faa uifoia puuu fiy $ ipfos pccwtQtei fi?c Y*r v Ttm 

dcm 



221 lAC. ArM. Df rq^DBsf. 

jwfw^i». j cm jpf orum . j^j } j j e r f ^ s c ft f ecunc j um n ^ 

mam le^is, hic cfl irudus llJurn tranfcendens <fe 
Euangcfio nobis pattf »dus. At utcrcjuc roodu* 
1 fuit ncccHarius. nqtiu t ahqitis K 7 ego Hicpofterio* 
cnim cft rotnbenefcljiiridivini; illepricr in hunc 
transfcrriporiiit. k t os peccifcrius fururus fuifler: 
ubfjue fangutr.u efttm effufiOne non eji remiffio peccd- 
torum. Horfum non faaunt illa quar dc juftiua Dei 
lcgalcm |u(httam excedcnte dicunftft ; ftam mea 
mensnonfujr iIla,quod juftitia e* qua Deus ipfe 
adpunidndumpeccatumfcrtur, &qua pcccatum 
punir, fit juftitia lcgalis ; fed quod puniat fecunduiri 
normam m lege p ucfa&am,quadicitur •* St eiertf 
WoritrU ; Et : muledtfttu qui non permdnet in omnibtu 
^firifitafkntwltbrolegisutfkciAtia^ Cauerura 
cV hicdoccnduii}fuit,quomodoargumcntum hoe: 
a neccflaria jufttti^ di vina? dcclarjtrone hajtjfrnodi 
prarparationem r cenarconcludat. 

tA TitmmentHm teruum a natura providcririar dc- ' 
w*w Rr ; d u # um c ft hujufmodi cx mcntc Thoma?., fumm* 

Gonem Au pcrn,,ttcr ^ »« alfqui it fummo bono deficiam , a'd 
min. U* providcntia-m Dcipcrtfnct. 

+erjk trr. At rcprobarc cft permittcrc ut ahqui i fummfr' 
%'mmtrgu. *■ bonodcficiant. 

• Ergo rcprobarc aiiquos,nertinet ad p roviden-* 
riam Dei. 

' Dixi hoc argumentum nullum habcre momen- 
tum firmandac fcntcntiae quam hic impugno: coh- 
traillam quar peccatum ut conditionem in objc&o 
rcprobationis fivc praeterit ionis rcquirir , probavi i 
Quia ifta pcrmiffio , huic fentenria: confentancc 
intclle&a non tam providcntia* fuftcntanti & gu> 
fcernanri,quamcreantieft rribuenda. Eftplicabo 
ftm fcnfun iftius wci argwncmi, dcindc cjus vim 



ebM P. Iqmio cottATio. it. 

trommonftrabo. Providcntiae trcs ponoacluSjCrea- 
uonem,Tuftentationcm fcu confcrvationcm crca--^! 1 
turae , & gttbcrnationcm cjufdcm, cxquc illis afti- %™ V 
bus dico providentiam crcantcm, fuftentantem , 6c cmnnm 
gubcrnanrcm. unicuique iftairumparticularcs qui- ajjjflk 
dema&usfuosarrribuo,qui fingulis ipfammpro- 
prij funt : Et a&us ctiam notsnulios cflcdico ; qui 
ita funt unius cxillis ut interea ab altehus adru pne- 
ccdcntedcpcndcapt:itauta6tusiHcnonfint in li- 
feeraporeftatc providentix illius unde immediati 
fluunt pofiri; fed ab a&u pr*cedentrs providentiar, 
fint circurafcripti &dcterminari. Qui a&us pro- 
pterea tanquam mifti rum huictum ifti providtn* 
tiae pofTum atthbui : huic qua immcdiatc ab illi 
fluunr.iftiquiabiftadeterminati funt,6Ab ciuj 
aliquo praecedente a&u neccflaricj dependente*, 
Quare & ifti a&us talcs non tanto jurc videntur tri- 
buendi ifti providenti* unde immcdiate fluunt, 
quam ifti quae formam illoxum & modum alteri 
prarfoipfit, ad qucro modum cV formam illa imme. 
diara BccefTario eft alligata , Sc propterca ad a&unt 
illum alrcri ifti tanquam prmcipaliort infervien* 
Ha?c noac applico. Permiflio qua Deus hominem 
rehquir in manu ccnfilij tpfim , lmmediate ad gubcr- 
nantem providcntiam pertiner; fed non cft liberae 
gubernarioms,verum circBratcripte& dctcrroina- 
t* adiu aliqtio creationis pratcedcnte, Non cnim 
potcft homtnem fibi vcl pcrmittcre vcl non per- 
i»itterc:ficcnimrc(cindercturi]uod jam divimrus 
cftmftiturum: (cd tenetur cx cowditionecrcationis 
ui homodonatus cft libcrtatearbirrij, homincra 
bi percmtere in manu confili) ipfius. 
Hinc cft quod dixi>illam permiflioncmnen ram 
eflcfuftcntantisaatgubcrnantis , quam crcanri» 
nonauccmncgan firriplicirtr gtaber^ 

namte 



' Digitized by Google 



*14 IAC. ArM. Dt PftifiDEST. 

* nacus cfse. Nunc confiderandumquopa&oillud 

X^flw* argumcntum ad probandum propofitum valcac 
^jfiKL P crmi ^' on °bishic duplct eftconlideranda. Vna. 
'mgfcJHm. quahomo in nutnu fmi Cinfilij rclinquitur 6c pec- 
l*mntm care pcrmirticur. Altera qua pcccator in pcccatit 
iMftinitu- rchnquitur&permktitura fummo bono deficcic 
dtuu finalitcr. Illa eft providentiz gubernantis ut didt um, 
fcd dctcrminatae ab a&u Crcationis ; haec cft provi- 
dcntiaegubernantis& liberar. Illa cft providcntue, 
hxc praeCeritionis ut contra providentiaiti diftin- 
guitur. Nam omnes horoincs fibi funt pcrmifli & 
reh&i in manu confili j fui , pofiri in Adamo , per* 
niifliquc pcccare, non tamcn omncs funt rcproba- 
cifcuprarteriti. Omncsver6qui in peccatis rclictt 
fu nt nnajiter & fibi permifti peccato pcrpetrato func 
icprobi & pr(teri(i.& qui prazteritt,ijdem funtom- 
nes rcli&i in pcccatis finaliter & a fumtno bono dc- 
ficcre pcrmim. Nuncdico. Si pcrmiflioacripitur 
pro reli&ionc finali in pcccatis, conccdo rotum fy U 
logifmum, utpote (cntcntiz ifti , qu* peccatum rc 
quirit ut conditionem in obje&o reprobationisiive 
prxtentionis,patrocinantem. llla enimpermiflio 
cft circa pcccatorcs. Si veroaccipiatur pro pcrmif- 
fione in manu arbitrijantc peccatum perpettatum; 
ncgo ifta permiflionc reprobationem dehniripofsc, 
Vndeappareteiillofyllogifrao nihil concluai pro 
fcntcntia fccunda advcrius cam quam dcfendo. 
Nam fccundafcntenriaprxteritionifcu pcrmiflio- 
ni& reli&ioni tribuit homincm cjxtra pcccatum 
confidcratum. lllc vcro fyllogifmus non poteft in- 
celligj nifi de permiflionc & rcprobat ionc circa pco 
catoresverfimte. Permiflioneenimquaprimiho* 
tninespcccarcpermifljfunt>ncmo a. fummobono 
4eficic,nifi accedac dereli&o in peccads : & rcpro- 
fcauooojicft Dexmiflioaua hnmin^ Deccate 




Digitized by Googlc; 



(CUM f. IUNIO COLLATIO. 11/ 

permifli. Vcrum^hic quoque doccndum fuit,quo- „ * 
tnodo argumentum illud a providsntia & pcrmif- 
fionc ifti fccuodx fcntenuac conhiraandae fitido- 
hcum. 

IHaadpropofiuim noftrum fatistaccre poflunt, l m l*~ 
fcd lubei aliqua dc providemia addere propterea JjJJJJ^"- 
quaj tudc illa dixifti : qua; non icoprobo ^abfit ; fed f - 
quia omittunt fingularUrn providenti^ partium in- inttt 
ter fc ordinationem & connexum. Imprimis quod dinAttone 
providcntiamincreantem.fuftentantem&gubcr- & connt- 
toantem didinxi , fcci non ram cx meo fenfu quatn xmt. 
D.Francifci Gbman,quiifta voceetiamcreationem 
fcomprarhendi n ultis locis teftatur. Thcfibus D$ 
provtdentsa Dei ipfius prfifcfidio ab Hadriano CoWim j 
lio Drogio difrutatU anno 96. rhcfi 9« ita dicitur: 
Hujm executtonts f qua proVidentie, dcaretura Deus 
exfequitur)p*rf« funt dua creatio & gubernatto ficz. 
fubqna guberndtione rerum continuatio & confirva* 
tto, nec non ordinatto legitima comprahenduntter. Lu 
bco de providei )tia Dei cap. i .ex Ciceronc; Dicoigi- 
eur <Dem provtdentia mundum & omnes mundi par- 
tu tnttto conftitutas effe % & omni tempore admwtflra- 
tt. Ex Ladhnno : Efttgtturprovidentiacuimviaa 
peteftate omnia quAvidemm& frtla funt & reguu* 
tur. Ejufdem librocap.7. Eaexfecutto dtflribuitur 
increattonemcr gnbernattytem bmm mundi. Itera: 
Caterumgubernattonis hutm partes fun\t dua confct- 
vatio & ordinatio mundi conftituti. Tu quoque idem 
fentisdifputatione de provtdentia Dei fub cc propo- 
fita anno 98. ut prima thefi ita dicitur : Trovtdentia 
vox latimfampta, aternum creationis gubernationis^ 
crdmationtffa decretum & exfecutionem $U$m conu 
fleSitar. Ncque magnoperc folicitus fui* de diftin* 
dione harum vocum > Gubcrnationis > conferva- 
t»nii,ordmauonis:angubcrnatioutramqueillam 1 

P cora* 



Digitized by 



xxG Iac. Aati de Pr^dest. 
corople&crctur ^an vcrdordinationcm,tantum te 
OJiuiaconfervationemdiftinguetetur. lam vcrd> 
quod ad patnum harum intcr k ordinationcm atti- 
ncr & conncxum,dico ficn po(7c ur poftenoris aftus 
cxprioiisahquoactu dependeat , atquc ita , ut ab 
illa priorc actus poltctions in unam parrcm dctcr- 
rnUitrrur» Hocdocunn exemp!opcimnTionis,qua 
Deus homincro rcliquit in manu confih) fui. Ulc 
adhis eft a gubcruationc Dci five aprovtdcntia gu- 
bcrnante,ar detcrminatus a creanteprovidcnria, 
cjuaehomincm hberum ccndidit & fua? poteftatis, 
cjuod ad iftam libcrtatcm attinet, alioquin obno- 
xiom Legi Dci. Ncque hic ullam in juriam facio 
providcntia? Dei v ncquc illi in univerfum libena- 
tem fu«aciioms adimo.Fatcorcnim providentiam 
Dci firophcifer Iib<°ram cfle. Nam quod hominem 
condidit hbcrc fecit : quod liben arbitrij illum fecit 
ctiamliberefccit. Atpofita una Dci a&ione pcr 
jpfamptovidcntiam Dci, potcft cx ca deduci altc- 
xius a&us providcntia? divina? neccilitas : quae nc* 
ccflitas dcpcndctcx liberadiipenfationcprovidcn- 
tiajanteccdenris. Aliud cxemplumadferam ,quo 
iderocomraonftretur. Dcus creavit Angclos ifta 
condirionc, ut , qui in originc fua non peiftabunr, 
aeternum fincvenia puniantur.peccaiunt nonnulli. 
Dcus providentisegubtruantisactu pcenam illis in- 
fligitadhi determinatoaaeationcprcccdcnte,adcd 
m nili mutarc vcht ftarutum creationis ,pccnam il- 
lis condonare nequeac Hac crg6 mca mcns fuic 
in iftis aua? ad rcrti) argumcnti rcfutationcm attuli. 
qua? abste non rcfutantur ,etiamfi obtincas pcr- 
mitfioncm elTc providennar gubcrnantis vel ordi- 
nantisjquod cgo lubens nfoiconccdo ifto feniii quo 
cxplKui Probandum fuir , illam pcrmillionem 
qua homo icLl&ds cft in xaanu confilij fm ipfius,effe 



CUM R IllNIO COtLATfO. Uf 

rcprobatiohisvelpraetcritionis; v«l permiflioncm 
quapermiiruseftafurarao bono finaliter deficcre 
locum haberecirca hominem non peccatorem,veI 
utnou pcccftoremconfidcratum. Quarc & illa 
vcrbaThoma^primafura.quaeft.ij.art. j. in re- 
(ponf. gcnerali ; Stcut cntmpr&dcftinatio includtt vo- f en ^ tAt ^ 
luntutem conftr'endtgr*ttam & gloriam y ka reprota- vetbotnm 
tto wcludtt voluntatem permittendi altaucm Csdere tn ^Mrim- 
cnlpftm , er tn fenndi damnationis poenam prv cui- dam Tfc#- 
pa: diligriuerexaminataaccuratam veritatcro non 
habcnt. Rcprobationi cnim nonconvcnit volun- ******* 
tas permmendi aliquerncadcrein culpam : omni- mm .f*7 
buscnim homiiiibuspermifit Deuscadere in cul- 
pam, Quod ctiam ex a&ibus quos praedcftjpariont 
rribuir pr^bari potcft. Volunras cnira conferendt 
granam & confcreridi gloham cribuitur praedefliu 
hanoni;quam gratiamrqua nbnnuilinon funt per- 
mifli-cadere iriculpam (ed confervati in primarv* 
iiitegritacis ftatu? NiKil minus,fedgratiam, qua 
nonnuili hberarifunt cxculpa , inquam oooncs. 
pcrmitfi funt cadere. Ergd reprobacionis a&us di- 
re&c fuic opponcndus ilii prardeftinationis adui: 
iftc autcm eft peruuflio manendi in culpa , fcu rcli- 
ciio in culpa, qui a&us negativus : & voluntas m- m 
fcrcndi pccnani proculpa , qui eft a&us affirmati* 
vus. Illc oppofitus prarparatiom grati*,hic gloriav 
Scd non mirum , hominem qui tot volumina crtt- 
ditiflima confcripfit,omnia & fingula accuratc cx*. 
minarcnoDpomiflc. 

• - ■ 

K 

* * rmjb 



aiS Iac. Arm. de Pradest. 
' Propofttio Arminii zu 

Offaefo «| Am fi libeat iftas fcnteririas duas in t?i fc confer- 
| rc , vidctur baec non probabilior altera futura; 
hmm 0 j, nox j a quippc confequentiae eiuldem abiurdo, 
\Tm cw» q uod cx *kcra probabilitcr deducitur. Quod brcvi- 
rvukwri «er ita raonftro. In prierc fentcntia hunc licct ordi- 
dcmonjlr^ nem obfervare, Dcusdccrcvit illuftrare gloriam 
$im fer fuam pcr mifericordiam & iuftitiam punicmera. 
Jj4»c dque Hoc non potuit, nifi ingreflb peccato: quare pccca- 
introdH» tutn n cccflari6 & infailibihter pcrpetrari debuit. 
tucept** fsjonpotuit, nifiab eo qui lcgi obnoxiusprsftare 
tem peccA- pq|p ns crat :perpetrari autefri infalhbiliter& 

% paiUm. n cccfl * no non potuit, a libera & contingcntc cau- 
f ' fa,quac& pcccare&nonpcccarepoflct,mfiillacir- 
cumfcriberetur & dcterminaretur a potentiore ccr- 
to & infallibiliter moturo vcl impulluro caufam 
, fuanaturaliberam&contingcntemad a&umpec- 
cati ; vel non daturo aut rcmoturo id quod ad vi- 
tanduro peccatum neceflarium ctat ; unde peccati a 
crcatutapcrpetrandincccflitasdepedtt& certa cxi- 
ftentia. Illum modumimprobant ,in huncindi- 
m nant przcipuiilliusfententiae adprobatorcs. lftc 
modus abhacpofteriorc fcntcntia ctiam ftatuitur. 
Naro crcatura in fua natura reli&a ncceflari& pcc- 
cat,filcx illifcratur non pieftabilis nature. folius vi- 
ribus. Statuit autcm Deus rehnqucrc crcaturam in 
fui naturi: unde quia peccatum ncccflariofeo^ii- 
tur , ftatuit quoquc ut crcatura pcccarct. Cur au- 
tem ftatuerit,reddi caufa non poteft,nifi quam prior 
fententia pofuit. Ira&haxfentcmiaalterailli mi- 




cum F. Iunjo eotiATio. xi$ 

Xejpo/tfio Ivnii ddn. frofofttumem 

Arminii. 

— 1 ( 

ANte oflendimus , quae du« fententiae dicun- Ctnfnrg 
tur , eas non rc aut fubftantia duas , fcd tan- Jj** * d 
tAm msdo cxponendi & fecundum quid diverfas nemprlm* 
cflc: Itaque unaro cfle hanc , nondico probabilem, & f einn ^ 
. fcd veram fententiam , veritatc Dci , & au&oritate ftntentu 
Scriptura? futfdatam. Pmerca fuis locis abfurdum, fiptmri 
. quod huic icmcntia? appingi tur, inine effe oftendi - propoftth- 
mus. Q^iatamc»fHcrcpcmur > & nosrepetamus ue 
paucisquid in hac obje&ione quo jurc dcfidere- Um * 
mus. Prmum illud, Deum iUulirare decrevtffe fuam 
glortdm per mifertcor&am &iuftttiam punientcm&n* 
guftius,dici oftcndimus propof 5 . Stcundb hoc non 
potuijje Deum fkcere>wfi tngreffpjpecci t o,ibidcm fal- 
tb demonftravimusaffiEmarunara & iufta manente 
crcatura fa&urus fuerat mifericordiamcV juftitiam, 
licetnon punientem. Imo qutdem etiam punien- 
temini)srebuspattitulariicr, qua; non vitio , fed * 
imprudentiafuiirentincommQ<W hoc enim fine ^ 
vino aut peccato poteft c uivi s otiam luJio cotit ^e- 
re. Tcrttb peccttumncccffartb perpetraridebutf < nc- 
gamus,tamquamexvicaufeuniverscaut ex pattc { 
cfRciemis.debmjfe mfalUbihttr agnofcimus,qu»a ln- 
fallibiliter fiiltin fcicntu Dci , u t fcientia , non ut 
caufa pcccati. Itaquc f\ii\udinfhllibiltterc(t vocit * 
neceflari6excgeticum,nccaliudfibi vult vox »e- . 
cejjarioquzm *w)*iWM#^,accipimus:fin aliud,prius 
negamus,pofteriusconcedimus. Namnequeab 
internacaufji,nequeabexterna ulla fuit peccandi 
primo hominincceffiras : dcproprio fccit volunta- 
tc libcrS, non neccflitatc ulla. Dcinde hoc non fe- ^ 
qafturcximpcrfeclis&falfis antcccdcatibus , ut 

P i mod6, 



Dpized by Google 



r 



modd oftcndimus. Itaquc & illud vcrum cft,/>«fr 
fctrari infalltbtltter peccatum potutffe k Itbcra & conp 
MgeMeC4*fiq»4pecc*Vit{ut di&boloruiti & homi- 
num voluntatc fa&um ) &non perpcuan infalli-3 
biliterpotuulcabeaquaerion peccavu,iu feccruric 
boni & ele&i Angch: & illud e diverio fahum,f*r- 
fttrm neceffanq p?tuijfc s fi ad neuflitatcm cauias 
«Uiuscfficicntisrc<pcxcri$,caufa: inquam extcinac 
&interna^caufaenim*c potiu,sprincipium voiun- 
tas fint, cuiusattributu,m eft liberus.tiuic ab o*.ni : 
ncceffitatefoluta,nuncfua neccHitatc conjuiicta, 
fcd taraen libcra, eoque produccns cfkclus conti n- 
gentes,non fimplkitcrf utin nauua fit ) ncccita- 
Xios. Quin ctiam cum perpctrartnei*jJ«wpotutJJe 
iicitHty oppofitum cft in appoiito, ut luquuntur. 
Vc'rburoemm f(^(quodin hoc icrmonc dicuur 
<x rationc Logicajper fc ponit contingentiam,hanq 
follitadvcrbiumww^irib. Quart* adfcruruur ad 
hanc gcncrationcm •pcccati pcr disjuu6ripnem 
conditioncsduac, quarum ncutra probabilis. Pnpr 
cft,nonrx)tui(1epcccaiiacontingcntecauia , nify 
CtrcHmfcrtberetHY & dctcrmmarttHr k poienttore cer- 
$o & tnfalltbilher neoturo vel tmpulfnro caufim con- 
tingentemad atJum pcccatt. Ncgatu t conditio : pri- 
mum enim contra naturam potcntfic cft , quac po- 
tcft per fe agere,aut non agcre : ii non potcft , nc 
potentiaquidemeft. Nifi foncdepaientiapartiali 
ahqua dixeris ; atvokn^bominis.noncit partia- 
lis potcntia : nam principium cft ; nulium autem 
principjum in partiales potentias vir prudcns um- 
^juam rctulent : Tqm fi circumfcribuur ,cV detcr- 
nunatur apocenriore , certeuta priricipju^aut ut;a 
caufa. Siutacaufa, iam vc^untas principium eilc 
definct: nam priocipiumcftcaufae ; non a canfa, 
^iusprinciptnmcftndcmiimulcaufa lui & effc- 

cjns k 



> I 



CUM f # IUNIO COLUTIO. 1JS\ 

i 

&us non eft. Si ut a principio fuperiore , atqui iiul- 
lum prmcipium fupcrius iic agic in inferiof e,uc toi- 
lat roodumpropiiurn ipfius , quod e^nugutt.na 
antcobiervavimus, Eft autem modus propnus vo- 
luutatis,libcrtas; adjun&umproprium,coiiCUigcii- 
tia,cum hbcr£ fir per fe ad hoc auc iliud mcljuabiliSv 
Prxtereaficircurailnbuur, &dcterm»nacui a po- 
tentiore, idaurtbefficicnce fic lingwlariter , aut ab 
ordinante communuer ad rationen» ordinacam uni- 
verti. Abordinantefierianccconfenlimasin pro- 
pofition. 6. Abefficientefimpliciccrdiciiaftuman. 
£go vero id anoltrjs proprie ad htroaii nego ; quo- 
rura, fi quae voces jnterdum id vidcntur iapcrc ,ra- 
tncniniquumefteasitaprxrupte in iftam ftncen- 
tiam rapi praetcr mentem atnftorum , & aijorum lo- 
corum quibus ie ipfi explicant comparationem. 
Sed hoc non demonitrabo ultcrius : nego iimplici- 
ter,ab cfficienre potcnciore fieri fimpliacer,ut prin- 
cipium & caufa contingens peccec. Bic tu, mi fcu 
ter,duos modos adfcrs : cfficientem unum, cVdefi- 
cientetn alcerum; utrumquc wmcn cfficiciucm fuo 
modo. Nam qiiiefficit,cum operc eft, & opuseffi- 
cit: quidcficit, ab operc abltincr, 6c ut abftiocat cf- 
ficit m iefc. Priorem modumannotashisverbis, 
fotentiore cerio tff inf jlltbiUter moturo vei tmputfur» 
caufam fua natnra Itberam & conftngentem ad allum 
peccati. Hunc modum ncgamus, & tu ipie,mi fra- 
tcr, negari agnoicisab homtnibusnoftris. De alce- 
10 igitur vidcamus , quam iftis verbis cxprimis , vel 
non daturo, aut remoturo id quod ad vthmdumpccca- 
tumncccjfarwmerat, unde pcccttia creatura perpe- 
trdndt neccffitas Jependet, ar certa cxtftcntta. Rur. 
fum hic modus bifidatus eft ; nempe , quod ille po- 
tentior aur non daturus eft caufe quod ncceiTanum 
foerit , fi abcft;. aut fi adcft, remoturus. quoruai 

P 4 ' uicr;v,s. 



ftjl lA«. A*M. »1 PRj*DBST. 

utervis ad gencrationem pcccati vidctur adferre 
caufam.Tria hic nobis iunt ordine exponcnda:dc to 
quod ncccflafium dicitur ad vitationem pcccati: dc t 
co qui non dat, aut ctiaro rcmovet, quod cft necef- 
(arium:&dcconfcquentia, quse mdc conficuur. 
JDeprimo, Qmnc pcccatum,id eft,inordinatus a&us 
contra lcgem , fivc communitct (pcdics, fivc lingu- 
laritcr , habitus aut aftus cft fingulafium : naro Ipe- 
ciesaurgcncranonaguntperie. Itaqucprim6&: 
per fcinagentc lnordinatum cft : ad rationem verd 
communis&univcrfi,pertInet iecundand. Qua- 
propter fi quid ad vitandum peccatum dicitur nc- 
ceflarium, id au t rarione fingularis agentis necefla- 
rium dicitur, aut ratione communis atque univer- 
fi. Ae univerfi quidem ratione nihil attinuit ut im- 
. pedirctur peccatum ; non foluroquia peccatum 
non poteft ioterturbare rationcm univcrlitatU 
hujus , & ordincm univcrfitati* continct rcdor 
fllius; vcrumctiam quiapcccatwm oer accidensad 
Wionem univcrfi facit , & ijluftrat {apientiam, bo- 
Hitatcro, gratiam, mifcricordiam^juftitiam, paticn- 
tiam, potentiam,&bonaomnia teclons univerfi- 
tatem hanc gubcrnantis. Igitur ratione univerfi ni- 
hil planefuitneccflariiitn vitari pcccatum firopli- 
m citer,nihiladdcclinandum peccatqm quoquc ne- 

cellanum. Nam (i adrationem univerlifuiflet ne-r 
ccflarium , curaffct omnind Dcus, ut Augu\hntu 
JZnchiridio ad Laurcntmm dpcet. At ratione agcntis 
fingulans neccfiarium cfle dixerit quifpiam* Certc 
fi ad fingulare bonum ilHus refpcxcris, neceflariura 
ipfividetureflc : Cumverdptxftctfingularibono 
communc univeriitatis bonura - y & ipjfum quoque 
peccatum , quam vis per accidens, fit de ratione il- 
, * lius-, peccatum autcm non fit nifi fingulariuro; om- 

^ ^noftatttendumilludeft, ra,tionem univcjfitatis 



Digitlzed by Google 



CUM F. IUNIO COLIATIO. IfJ 

non fcrre firapiiciter , ut dicamus nccefiarium efie, 
ut non lit pcccarum. Qiiocj 6 creat ura, fcit noa 
univerfiraci, ied fibi ncccflarium eiie, nc faciat pec- 
catuft; igitur impcdimcntum pcccati , non ab unu 
# vcriitate , non a raftoie iliius petcndum elt , fcd i 
fingulariindividuoagentC} prasiercim cum cidcm 
rccioruniveriicatis lir^ramfeccntpoccftatcmpec. 
candi aut nen pcccandi , pubhcc ex conditione na- 
turae iplius, cumque fu* lpuus via? dotmnum lniti- 
tuerit, dc potcftatc i ua ccruorcra fcccnt , # dc nc-. 
cefiicace finii particulans ipltus , ctiam commina. 
tioue adjc&a , pracmonucnt diligenciilimc. Quid 
cnim?recipiat Deus rcm dataro.Mmprudencis, aut 
inconftantis,aut impetcncis f uiflcc fadcum:quorum 
nihJDeoimpingipotcft. non dediflet?acqui hoc 
pactononaddidillct omncs modos iapicntiae fu«, 
6c homo defideraviifct rcm fibj non datam^qui lon- 
g;c amphoicmatquc (&tw*Tw planc ( fimiiem Deo 
tifejdefideraveitt. H*c fibenecxpendamusfquic 
i:b. i adverfua MarcioncmTcrtuUianus copiose cx- 
piicavit) profecio yidcmusncc rationeaniverfi. 
pec ratiohc fingularis agcntis fuifle neceifariura, uc 
aiiundcpcccatumimpediretur, cuius impediendi 
facaltacem bomo ipfc penes fc habuejit , $c nccetfi- 
tatcmfin.isgraviilimcex Dcocognovenc. PnncU 
p«um libetum Dcus indiderat: nosfapienccs fcilicet 
cx c vcntu iudjcamus fatSum malc a Domino: nam 
oraiftitifrcnedarccurlibcrum^falccm prarfticifle uc 
Ubertacem impediret.Z>* fecundo. Oftchdimus non 
fuiffe ncceffarium , ut irnpediretur pcccacuro ; ho- 
mims fuiffe, ut vicacet : non altcrius , ut homincro 
iropcdirct;quoprobacoduofcqucncia cvcrfa funr. 
Ver lim amplius addimus vericacis affcrendac caufc, 
nonfuifleDei, ut darecidquodadvitandum pec- 
Wiunncccirariuro cMtiniilo fingulati Adami &- 

p $ a& 



1J4 *AC. AllM. DB Pn*D»/r. 

Ao : priraum cjuia tara dederat j fecundd quia non 
potcratdare mfi rcccpiflct datum. iam dederat: 
nara hbcram voluntatcm homini indidcrar , quac 
principmm fuit libc rrirnum & fufficiens ad utfiira- 
vis,ncrapeadagendum, aut vicandum pcccatura § 
illud. Nccveropoteratdare impedimei.tum altc- 
rum , mfi reccpillet illud quod ante dcdetat ; nam 
principium erac natutale quod antedederat ; puti 
voluntashbera, inrebusnaturahbus domina pu- 
tc fimpiicitcrquc a Deo cooftituta , u«e cxccptione 
aot modificationeulla. Siinipediviiietivoluntas 
cerrc^utprincipiumcflcomnind defiviflet >aut in 
co fingulari fa&o principij condmo refrada fuitfct, 
quod Deus hominia natuta indiderat , & quod m 
eoipfo fado inregru a fe forc fpopoderat.Cur Dcus 
bomini cavcat in eo, cuius piena ip(i poteftatem fc- 
ccrar, & cautioncm prarcepcratf Eigo, inquies, fal- 
tem ne removilfetdatum.nauigratiarn hominidc- 
derar, fiic. rerao vet. Ncgo rcmovifle quicquam da- 
tum^nifi Vpeccato: ne gutiam quidem removir,. 
niG a peccaro , cWfhonjo cain abiecifla. Gratiam, 
id eft,donagrati^ Deushominicontulcrat ad opu* 
grati*, idcft,fecundumquod naturaad fupernatu- 
ralem gloriam eratordinata : ad opus natur* noa 
gratiam,fed naturam voluotatemqnedederat. Of- 
ncium natura* fuit,ut homonon corr>ederet,come- 
dcrctquc;officiu.m voluntatis cx inftituro Dei , ur 
noncomedecetde fru&u vetiro : hec>inquam,pu- 
rumpurum voluntatis officium •, ad quod grauam* 
nonoportuir accedere , quia ad res gratise fuerar; 
non natur*data. Detertio, Quodtertio locodici- 
tur , inde peccati a creatura perpctrandt tiecejfttatem 
dependerC) dcc; in quaeftipne dc fa&o Adami omni- 
no falfum cft. Nulla cnim ab ulla partc fuit perpe- 
srandipeccjti Adamoneceffitas: pura putalibcrtas 

fim, 

» 

± * Digitized 



CUM F. IUNIO COLt ATIO. l}f 

f uit, ut mod£> & ahas iacpe expreiiimus. Nunc verd 
qua conditione homo cit, oc id quidem clt propnc 
jtunphciterque vecuru. Nam a Yuiuiuace crcaturar, 
id eil, noftra pendet perpecraudi peccau ncceuius, 
quaiu linit voluntas Dei iapientjliima& ordinat: ab 
illa vero voluntate Dci iapicntnijma excoMtario 
pendet non perpetranch pcccati ncctiiitas com- 
mumcanonegrati*. Duriuiculuui elt u a voiunta- 
te Dei non ddiim, iive removentis granam , dutns 
peccaci pcrpetrandi ncceilitacem ptudere. btu rcr- 
ti certo rejpeciu poceft. Qmmq , propoiiuonem 
quidcm lliam concedirnus, qHbacreatM/atnfusn*- 
fura reitita tjecej}aribpeccat,ji /#* tlli fetutar ttan pra* 
JiabUu natura {olim vtrtbm. At lex ilia iinguiaris 
Adamo lata ^ fuit praeftabilis (ohus nacur* viribus, 
ptinpropot. 14. &i6 # conhrmaviruus. Kuu cigo 
tc>cahaecargumcntatio,& quaecuraque ci lupcr- 
ftru&a (unc, Ad lcgcm naturalem rtdam nacuia& 
gratia iuffuicus fuic \ ad hngularcm» nacura ioium , 
quiaresiolum naturae agcbacur^ idque raciliima. 
MinorimpropnacVainbiguaeft. i-Topna eicnoc? 
modo, 5tatuit aucem Deus creacuram m natura iua. 
Statmt reiirtijuere^xcixjat lmprppnc. Prius homo 
reliqmt Detim, quam Deus ho.nmem, utance ex- 
poiuimus. Falfa iguur conciuiio. Ambjgua cit pco- 
pter vanucij uim n verbi , ftatmf x quod fnc 6C m ic- 
quentibus uiurpauu. ^cd amoiguitatera liiam iii- 
pra in propof.6. iurtuhmus. ftutrerao quod uni 
lencenuae aitera praeponitur, dicicur lncommodc, 
cum re livc iubttanciaatque ratione non niti una ixt 
fenccncia,quamvtfmodo cra&anonis & icrmoms 
difFerens. Scd videamus quid iic , quod adptoba- 
tiouem hujus adferctir magis , quara lllm*. 

Kepiics 



1J* Iac # Arm, di Pr^dist. 

Eepltca Arminii fiu cMfidera$t* Rejponf. 
adpropofitionem 21. 

QVomodo iftae fentcnti* difFeiant jara ante ad 
rcfponf propofitionis primae diftum eft. An 
vero ifta prima fentencia & hxc (ecuuda vcritatf 
Dei & autoritate Scripturae fundat» fint jam di(qui- 
f imusL Abfurdum quod primae fenientiae impegi, 
cxca necelTario fequi jamantc oftendi : ncque cu d- 
lamutabipfis audtonbus explicata,&c. vindica- 
fti ababfurditate , ied autorum menti diffimiliter 
explicuifti',atque itaexplicatam demonftraftiabfui- 
diillius confequentia varic oppugnarj fed hoc cfli 
prxcer propofuum noftiuiq. Nam de fcnrenria 
ifta ita explicata, ut tu expfccandam arbitraris , nul- 
h nobis unquam fuic quaeftio. At hac propofitione 
non rcpeto idcm abfui;dum:fed monftrb iecundam 
fcntentiaraeadcm abfurditatc laporatc : & monftro 
hoc collacionc primac & fecundae fentemiac. hax 
) cft propofitionis iftius 1 1 . aeconomia & fcopus. 
0uareopjus crit ut videamus, Prhno,Quomodo id 

ipiumabfurdumprimoefentcntia?, Secundo,Quo- 
modufecundse rcctc & merico attnbuatur, & fimul 
quac pro utriufquedcfenfioneabs tc adfcruntur. 
ttobAM Quarcadprimamfcntentiaraquodattinec,non- 
fmi c<w nullis fyllogifmis dpcebo re&c cx illa concludi 
famntii Dcuraautorcmpcccaticffc, Dcinde vidcbo qu* 
f * t f "*i P r0 ca aDS tc ^ nt aNata. 

fenuntii Declaratiomi/iricordU literantu ex mijeria a&*a- 
penm\j[e li &jnftitUpumentu peccMum cfl necefaria txde- 
nnftown creto, Dei» 

^&t t alte mtfirtcordta c^* jttftitta ne^ttettnt declari 
fine exiftentia peccati &miferia. 
_ Ergoexiftentiapecc*t$&mtfcriaeflmeff**iaex 

dtcreto 



tOM F. lUMIO COlUTlo! 1)? 

dtcrefDchhoc cft. Ergopeccatumntceffarioftrpn* 
traridebmttxdecretoDci. 

Hujus fyllogifmi omncs partes ex (entemia pri- 
ma rc&c ex ipfotum authorum mente intcllccH 
funt defurnta*,- ut jam ante ad refponf. propofit, j, 
&6.cftprobatum. 

Hincfubfumo. 

Pcccatum rm pottfi ptrpttrari ncctjfario * causk) 
liberi & contingcntc , ntfi iUa circumfcribatttr & df 
ttrmintturipotentiorecausa >cuirtfifttrtuonpottit. 

At voluntat bominit tfi caufi hbera ejr tontith 
gens. 

€rgo pcccatumnon pottft ntccjfario ftrpttrari i 
voluntattbominit % ( qua? dcbet ciTeproxima caufa 
pcccati ) nifiiUa eircumfcribatur & dttertmnttnr a) 
fotcntiorc cattfi cui rtfifttrt non poieft. 

Addo autem modum dupliccm iiliusdctcrmin*» 
tionis. Vndeporrdconcludo. 

Caufi voiuntatcmnatura fua Meram & contiu- 
gtntem dcterminans ad fcccatum pcrpttrandum cft 
taufipcccatipcr iUam dcterminationem. 
i AtDtmtft caufi votuntattm taltmdtttrminant 
ad pcccatum ntccjftrio patrandum tx fentcntia uU 
prima. 

Ergo Dcm tft caufi pcccatipcr iUam dcterminatio- 
ntmfuam. 

Nunc ad ca , qu* in excufandar & defcndendx 
ifti prtm* fentcntia: adfcrs, vcniamus. 

TritmdKis, illud, DtHmdecrevttfepcrmijericor- Ctnftiett* 
diam &j«fittiampHmentemgloriamfuam iUuftrart, ttyptum 
anguftiusriici, atquc jd oltenfum refponfione dAfuklimk) 
propof. i . Rcfpondco» Non id qua?ri,an vcrc an fal- txcufanda 
«6, latiufiicananguftiusiddicatur, fcd an dicatur & 
abillisquorumcgofentcntiamabfurdi illius con- ****** 
fcqucnua gravavi. Pcobavi autcm ad propofitio- f^JJ 

ncm 



Digitized 



2)8 lAC ARM. 91 PRifffllST. 

pnntur. ncmfcrtiamillos hocdiccrCi & quidcm totideot 

M prt- vcrbis , ut a|iint forroalibus. 
mm ttn- Sccvndo dtcu,f. iWooffitrnM hoC nonpotmffefieri 

Adfetrm- & hoc monftracurn propcbtio- 

^ 4m { nc tcrtia. kcfpondco. Non qustt i an hoc falsd di- 
cattir an verc.fcd an illi quorum cgo fcntentiam ifto 
" «bfurdo rcfuto, hoc dicant. Dicunt autcm hcc & 
ferbis plams, ut cgo ibidcm ad propoiitioncm ter- 
tiam commonftravi. Quarc non/mhi fcd ilhs fal- 
fitas llla impada cft. A t hoc vcrum cft quod dicnnt: 
Mtferieordiaw & iu/itttam ( ut ab illis iumuntur) 
nonpoJfedecUrtrimlitngrefopeccato. Ratio. Quia 
pcccarum c(l ratio formabs objcdti illius juftitiae , & 
ut habcnsadjunclam miferiam confcquentcm , ii» 
liu* mifcricordia?. , 
t *d tir- Tertioncgaspeccatum infallibtliter autnecejfaria 
perpitrandebutjfe.at non id controvcrtitur.Naro & 
cgo feteor pcccatum non debuiflc perpetrari ncccf- 
(arid, &qiiicomradicunt > blafphanosdico in bo- 
nitatcm & luftitiara Def , Iicct ifttusconfequenti* 
tgnaros eife fatcar huius dogmatis patronos , quos 
co nomine excufabtles puto , quia dire&c contra- 
rium docent ali js locis. Sed, pofitis lftis duabus prar-i 
iniflis,dico necefsario perpetrari dcbmfse. InfatttbdU 
Ur concedu perpctrari dcbuilTe, fcd tantum ratiortc 
fcienriacDci ,at non infaBtbtliter ratione decret ;,q uod 
cft fa&ura a voluntatc Dei abfque przicientia prar- 
ccdente. Illi veroquosdixi prima? fentenriac auto- 
rcs,dicunt mfallibiliter (fr necefsarie perpetrari de- 
bmfserauonedecrett.necpotmfse infalLbilitcr aDea 
frafciri nift auia decretum er ordinatum aBco ut per- 
petraretur. Ncgavi autcm & adhuc nego penatuni 
fetmfsenccefsartopcrpetrari a libera & contingent* 
caufa. Ncceflarij cnim cffccius eft ncccllaiia 
Mufa^coAtingcnttf contiogens e VolnAta* autctn 

homi- 



by GooqIc 



- * - 1 



CUtt F. IUKIO COtLATlO* 1J9 

hormnis eft caufa librra Sc contingens. Quare ab 
ea non potuit pcccacum perpettari neccflarid.O/?p#* 
fitum <uttm m tppofitoeft non in meis fed tuis ver- 
bis. Non emm dixi , peccatum ftuifit perpttruri 
nectfsario: Ccduon potuifit ptrpctrurt ntcefiario. Vbi 
contradicens in adje&o non eft, quod parebit fi vcr- 
ba obfcrvantur hoc pa<fk>: fieri non pctcft ur pecca- 
tumacaufacontingentc&f libera ncceflarid perpc- 
tretur. Abfurda autem eft hax locutio ; potcft fieri 
ut caufa nccctfana ncceflariura efrcftura , feu effe- 
Aum fuum neccflartoprodiicar : deber eniro ficriJ 
Quod verd diftinguis intcr voccs infallibilitcr Sc 
neceflar id , id c* ipfius rci veritate eflc fateor. Infal- 
libilitas cniro eft (cientix Dei: neceflitas eventus ex 
decreto&voluntatcDeu Quoddifcrimenfiredli 
amulcisanimadverterctur , magnoperead multa- 
luro gravium inhoc negotio quxftionum folutio- 
nem ipfis fervire poffit : queroadroodum tii cruditi 
in libello de Adami Iapfucommonftrafti. 

Quartodicis zAktticonditioutt drnu per disjutt- ^dqmt^ 
Qionemadhanc generationem peccati , <pmum tm \. 
ntutratfiprobabilu. De utraquc viderimus. Quod 
udpriortm, illa non intcgrc abs te adfcrtur. Omitti- 
tur enirn patticula de qua tota eft controverfia , & 
qux addita firmat quod dico^ablata infirmat. Ea eft 
vocula ( neceflario J lta enim dicendum fuit. Priot 
cft, non pgtmfst ptctdri ntcefsarth k contingentt cau(i 
uificircumfcribcret«r % &c. Adverfus hanc propofi- 
tionem ea quac adfcrs non faciunt. Piobas quidem 
voluntatem horainis ut principium & potcntianfin- 
tcgram potuifle pcccarc liberc &c contingenter. at , 
quis ncgat? addo fi pcccavit non Iiberc, non peccaf- 
ft; & contradiccns cfse in adje&o dico,fi quis dicat, 
voluntattm pecc.Hse ncccfsano, idque non firopli- » 
eitcr fcd duplici roodcNam voltmtatn eft libcre fa- 



Digitized by Google 



*40 Iac. Arm". BI pRi*DltT. 

cere quod facit. Dcindc, pcccatum fi necefsarium 
cft, non cft pcccatum. Loquimur aurem hic cx hy- 
pothefi primaefententiarquam mihi fumfircfutan- . 
dam. Determinmnegaevoluntatem i potcnttore^ 
efuia non a caufaftv enim voluntas prtncipinm efse dc- 
ftnetmonaprinctpio t N*m principinm fnpertUdita 
agit ifi inftriore nt modnrn tUttu non tolUt. Concedo 
hec lubcntiffime tanquam vcri & eruditc di&a.Sed 
an ego dSxi volu ntatem dcterminatam cfse a potcn- 
tiorc? Nihil minus.Hoc cft <qiiod dixi:F*m non pof- 
ftutvolnntdinccefsmopcccetntftdeterminewr a pt- 
tentiorc. llla confequentia tibi fuit rcfutanda.fi qOi- 
dem mihi contradiccrc in hifcc voluifses , non aiw. 
tcccdcns, non confequens;de quibus inter nos non 
cft controverfia* Fatcot autcm fi voluntas determi- 
natur ut a caufa , jam volunta tem non cfse princi- 
pium: 1) ut a principio,jam non detcrminari,fi cnim 
modus illius proprius, qui eft libcrtas non tollitur, 
jam non dcterminatur. quare G determinatur^de- 
tcrminatur ut acaufa.Dcterminatur.autem:nam in- 
dc eft peccati neceffitas. Ergo a caufa. At ft k caufa 9 
jamvoluntas principium efsedeftnctyin^ui^.anod eft 
atfitrdum.Htcot % 8c proptcrea fcntentiam primrin, 
undc & hbc abfurdum fcquitur,merit& improbaru 
Quod addis dctcrminari aut ab efficicnte aut ab ordk* 
natCy dico non re&cdisjungi aut diftinguiharc duo; 
nifi ante commonftratum fuerit, quomodg ab ordi- 
*4«fwfvoceillaexfcmentiaCalvini& Bezac ufur- 
pata proordinatione, non rei fadfap in finem,fed rci 
faclendae ut fiat ad certum & praeftitutum fincnr 
confequendumjr/pcfVwifejungipoflTit.Voce autem 
eadem juxta tuam mentcm ufurpata.ut eft ufurpan- 
da, fateor ifta rcdc d iftingui,fcd de eo noh eft nobis 
queftio,verum de fcntetia Calvini & Bezac,qui non 
•Ua uandoita loauunturifcd Guorum illi iam (epiut 



Digiti 



• 



1 i'V 

'<>.!•>! 
. «>.'.» 



CVM F, IUHIO COUATIf Ut 

\mc cxplicata perpctua mcns eft&ief)f$ntife 
Cjuod crgd negas ab cflBcicntc rupcriorc firapiici- 
icrfieri.utprincipiurn &caufa contingchs petccri 
idcm & ego nego. Scd negandura tibi cft cx i&t fjhu 
iemi* prnnx fcquijhommcm ttecefstrto peccarefic bcd 
negjtio cdmmonftranda. Imo noriita toquendum, 
ficri nonpolTe (impliciccr abefficierite potentiorc, 
jut pririctpiriiri &c caq/acobdngens pcccei, fcd ficri 
non po (I c ab efficiente pof cpciore ut hprno rieceP. 
(atid pecccr. Ocfinit cnim homo tum cfle pririci- 
biuiii fui aclns &cai]faconcingens. Huncauterii 
mod*mpri6r;md\Qo\\lu$ improfyre, ied intclligc 
V€fb6:at noncommcnftiv.nt quopado illc friodui * 
niclocum nonnibjrat. % 1 
Vtdcamus fccundum mocturri , quei» ego notf 
pofui tanquara firoplicitcr ncccflarium:fcd quiavi? 
ci nccciltcatem peccati perpecrandi induci non po- ' 
Uiillcmii altcro illorum modorurri ; ldcirco pctr 
divifiotjcm urruraque pdfui. Vidctuf autehi otti- W *4ni ► 
cij tui hicfuiirc t primo/comriioniIrare/wri^/}^iirf Um * 

pcutum ntcijm^ P«&™W*' tter «r i 'Unifi t irik 
rnmmjdorum. SccunJo, Modnm uiHmajjtgnare ^ hffa 

quoboc fieripofset,imh & fattum efsct. Tertio, Do- dendam 

€erci!l*mmo<liim uuemt(se qni Dcum peccuii uuto- frimum 

rem non ftatitat. Nihil autcm horuth rWs,qtiarc/#*t*»ti4iii 

rxxui hxc omnia.preterire, tahqtiam a fcopodilpu- wnto 

tanonisno(trxrcccdcntia t & contra mc nihif fa- 

cientia. Scdcohfidciemuscaqu* rcfpondcs. Pri-'"^ 

rrio prolixcdoccs noriftufle nccenarium ncq; uni- 

verutatis ncque fingul aris hominis tetpcdtu Ut pcc~ 

caiura vitarctur. " 

NcmohocricgaT,ncrriocontrariumaffirmat. S! 

enim hoc, tum pccqitum com mifluoi non eflct: cft 

aaterncommillum. Ec quoraodopotuiftimeiftj 

fcnteatuc affincra fufpicari t qui ubiquc contcndo 

" - Q Dcutw 

«£.-•- ^***# 



I 



Digitized by Google 



i4i Iac. Arm, DI PRAfclST: 

Deum hortrinctnlibcnarbitrij & fuae poteftatis fc- 
ciffe , ut malum fpontc & libcre vitarc poflct, vel 
idem proprioarbitratu patrarc : cui conftitutioni 
Dei d\ic&i adver fatur hoc , quod dicitur de peccati 
vitandi ncce,flitate. Concedo itaquc non fuiife fira- 
j>licitct ncceiratium^ut peccatum vitatctur,hoc cft, 
tit peccatum non ficret. Sed fi liccat nobis paulifpcr 
in hacconfideratione , licet cxtra propofitum no- 
ftrumfit,commorari ; notabo nonnulla quacmi- 
hi non fatis tc&i di&a Vidcntur. Dicis univcrfitati 
faon fuiffc neceflarium ut pcccatum vitarctur » hoc 
cft,ut cgo interpr*tor,ad univerfitatis bonum nen 
pcrrinuifse ut peccatum vitaretur. Liceat mihi hoc 
An fttu* tua bona vcnia ncgare. Bonum enim univerfitatis 
tnm non fuir perftare in perfe&ione iftius ftatus, in quo uni- 
tmuve* verutas i Deoeratcrcata , & pcr creationis ordi- 
nUt bono n cro cbhftituta. At pcr peccatum univcrfitas ab 
totm m. i(U ^tftaione dccidil§ & VdMitdU cft . 

' Rom.8. 10. undc cxiftit deftderium literatittiu ak 
tUa vanitate. Nifi cnim hoc qpiverfititi bonura 
: . cflet,nondefideraretiduniverfitas. Nifi necefsa* 
■. rium efset, tiondefideraretunivcrfitas tota, Appc- 
; titus cnim omnis boni cft , & appetitus naturalis 
boni neccfiarij. Probas di&um duplici argumcnto. 
JPriwkquiapcccatura intctturbare rationcm uni- 
verfitatis hujus non poteft* Secundo ,quia pccca- 
\. tum pcr accidcns ad rationcm uni vcrfi fecit , & illu- 
ftrat fapiemiam bonitatem , gratiam , mifcricor- 
diam juftitiamjpatientiam.potentiam & bona ony 
nia re&oris univerfitatcm hancgubcrnantis. M 
frim argumentum dicoidmihi non videri verifi- 
inile. Ratiocnimunivcrfitatishaccfuitper crca- 
tiorfero & ordinationem Dei , ut homo Dco fubdi- 
tusifsetm cuius imagine & fifailitudine crat fa- 
dlusj hominirtliqaa creatura fubefitt, cjafc com- 

mocus 



CYM F. IVHIO COLLATIO. l^J 

modis&utilitatibusterviret , quiaad iroaginem 
Deiconditus crat.Peccatum hanc rationem & ordi* 
nem maxim£ interturbavit.Homo enim per id Ded 
rebellis fa&us eft, &cieatur$ non tantum dominio 
illius fubtra&a^fed & in illius exitium armatac j nifi 



f 









tiv&Kt<p*Kxk(l<m)&t£ji Ephef. i.v.io.ufurpatum intcr- 
prauanrur de reduflione oronium rerum ad prj- 
muraprincipiuroundcdeciderunt propter pecca- 
tum hominis. ProvidentixdivinacratioquS nunt 
omnia fuftinet & gubcrnat longe cft alia , qua foifc 
fet fi peccatum ingtefsum non fuifset in mundum; 
cjuemadmodum multis locis Scriptutx planiffimi 
comprobari pbteft. At,inquies 5 non.ita potuit intcr- 
tUtbare peccatum rationem univetfitatis huius, ut 
Deus id in ordinem redigcre non potuctit. Hoc fa- 
teor: fcd otdoilleeftnon iropedietis intejturbatio- 
nem,fed lllam infequens & corngcni. ln fecundb 
arguraento duoanimadvcrtendaptito , &corri- 
genda. ^Primum quod dicis peccatum ad rationem 
univerfi facere per accidens. nulto cnim modo, nc- 
que per fc, heque per accidens facit pcccatum ad ra- 
tioricm univct fi, Non per fc, quia non cft cx inteh- 
tionecreatorisuhivera , fcd eft ex inordinationfc 
creaturaj rationalis.Non per accidcnsjquia cufn to- 
ta harc reruro unlvcrfitas finita fit , etiam ratio cjui 
cft finita : & proptereabonumad naturalemciu* 
pctfe&ionempertinensfinitum ; cui finito bontt 
malumoppofitum, fcu dcfc&us ab illo aberran*, 
pet accidcns facere potcft ad rationcm univerfi,hoc 
t ft rcduci in bonum univerfi. At pcccatum eft ma- 
Jurh hon oppofitum finito bono fed infinito , utpO* 
te juftitiae & voluntati Dci. Quate nc per accidchs 
quidcin facerc potefl; ad ratione univcifuatis hujus 

Q x (w 



t44 Arh. DB PnSDtStl 

fuis terminit finiix Sc circumfcriptae. Poteft auccofc 
$>cr accidcns faccre ad bohi inhniri gloriam, pro- 
ptcrcaquodbonum infinitum illopotcntius coab- 
uti pouit pro arbitratu fuo , arquc hac racionc i«l 
qUod cft inordinarifllrouro in ordincro rcdigcrejor- 
dineminquam,non hiijusuniverfi, quemcxcedic, 
• fcdtotar» hancuniverfiratcmuanfcaukmcm , 6c 
folius infiniti boni tcrminis citcumfaiptum. Fieri 
cnironequitac crcatura aliqua ira cxrra ordinern 
fuumpropriumautuniverfumtotiuscvagctur, uc 
ordinc infiniti autons non contincatur. Scio qui* 
<fcm pcccatum ceiro refpc&u efse bono fi^ito op- 
j>ofitum,ncmpe horoini,cuius iropcdit felicitatcro, 
ar illam non iropcdir primd, nifi antea ut juftiriac & 
voluntati Dei oppofitum confidcretuf . 
An tttii Dtindc animad vcrfione dignum puto,quod pcc* 
latnr caruro dicis illuftrarc (apientiam bonitatcm, &, Dei 
ptctAtwn Rcibris univcrfitatem hanc gubcrnancis- Noneft 
tUnjluH hic efic& us pcccati, icd Dei abutentis pcccaco ad il- 
fif tm - . luftrarionem iftarum fuarum propiictatum. Alio- 
^ 41 * ^JVflui pcccarum fimpliciter Deum dcdccorac & igno- 
f*ff f*> roinia ^Bek. Scd pcc accidcm dicit ur peccacum id 
>rituu$ feccce,hocenirnacoromuni cft repetendurrt. M 
VaKtfto- ce£kiusmcojudiciodicettudepcccato,qiiod fitpef 
fit utm accidensoccafioilluftrandoe glonxdivina? perpro* 
wmvnfi* priejarum iftarumcxcrcitium. fct fm£ , uifi Deus 
utis. p»r iftas (uns proprieutcs triuo phaKdc peCca?o 
pornifser , idque in ordmem rediijcic, nullo tnodo 
*pafsusfuifset<IIudcvcmuc. 

Redeamns ad propofiturn. Dico hic iiOi) ^gi dc ne* 
ceditatc vitadi Dcccacum, Ctd de co qucd ctt ncccf- 
•farium ad vitandum pcccatum, hcc cft, fine quo ifa 
cari prccattim abhominc.cui lcx pofitacft, nonpo- 
ccft. Dc hoc vcr^ fatct is pcum dedific homini illa 
quar cranc neccfearia jpfi ad virandum peccacum, 

mm 



tUH'F. TlJNTO COILATIQ* 



*49 



^ua neque recq5erit, neque removetit nifippft- 
«quara homp illa (uo pcccato abjeciflet. In eo ha~ 
bco me tibi artennentem. Sed de hoc non contro* 
vertuur. Docendum,quomodo,fi homo peccatqtn 
vitatepotucric^iderohpmo nccelfanp peccare dc- 
buent, quod eft ex hypothefi fententjse quara im- 
pugno, Quaccnus autcmgratia necellaria fuericad 
Hanc vcl illam legem praefta^dam antea fatis cft per 
tra&uturn. Ego vcro lubcns fitebr illis ita cxplica- 
t|s, ut ru faqs , feqm nullam fuiilc Adamo neccflir 
taR*m pecpettandr peccatk.fcd hoc cft cxtra contro- 
vcr/nrn: im6 hoc cftcontra Ccilvxnum Sf, Bez.am: 
Scd dcrcendurn eft , nuttam fuiflc Adarno neceffita;- 
♦tempeccatipetperrandi , & Adamurri caroenne- 
Cellarii) ptcciile, fi fuerit nectflitas ahqua five 
pcx hunc five per illum modum ,vel aliuro qucrn^ 
Yis, quomodo Deus nbfl (it caula peccatk Quoci 
ego L>eo, ablir, ut impingam. fcd dico ex fcntentia 
jlla p;ima fequi , & proptcrea.il laraiaiprobandara, 
«fTe. «" 

Iam venio ad alceram fentcntiam, e.x cjua idem ab- * 
futdqrofcqindixi, fcd pcr hunc pofticn&ujii me-y 
dun. ' ; ' J 

Argumentatiofuit hujuiirvodi, 

Creatura illa neceffmo peccatjui in fua natura re- feqni ne~ 
liRalexpomtu* non prtftafcte tUiw natura virtbw, ttptetem 

AtbeminiinnatutafiearetiQo {ata eff lcx, nou 
frifiabilunaturittliwvmbu^ ^ mo De*m 

E'to hfivttf in naturarcliblw neeeffkri» peccevti. f mAti **" 

Et per conlequens, uew qm legem tllam dedst 9 & 
fiatmt hominem relinquerein natura, eft caufa ^fttod 
^fl/w*^w4rir.quodera,tdemonftrandum. 

Tropofitionem concedie , negata affumptione. De C#»jM«r* 
ca autem ar*a aSum eft. Quod u homo habcat **** 
vircs pwftandiilfam legem , & Deus illi cas non JEfa^ 

(J 3 ade- 

■ 



TrobdHtt- 

mi eon* 
feqnentia 
ex fecnnda 
fententia 



Digitized by Google 



1 



346 Iac. ^rm. de P&adbst. 

^SflM adcmit, ncque ufurri carum libcrum impcdijt, turn 
9[* " fatcor ihde non fequi , quod horoo nccdlario pci- 
cavcrit. Phrafis a qua in wiwor* utor, fi impropria 
cft & ambigua , ndn raihi imputancJum vcnit, qui 
in alicna fcritcntia cxplicanda & iropugnanda ufus 
fum phrafi ipforum autorum. Sic cnim in difpu ta- 
tione tua fepius citata thefi 1 j. lego : Pratcntio */? 
atlm diriniplaati, auo Dcm *b aterno fiatuit quaf 
dam crcaturas m naturMpfitrum relittquere. Caue- 
rum licct illo fy llogifmo , cuius minorcm cgo abs te 
in thefibus tuis porii cxiftirpa vi , ob mtnoru nega- 
W&fi 9* tb*** non poffim concludcrc quod cx illa (cnrcn- 
4m k fr- ^ricccffitas pcccati inducatur , pcufquc proptc- 
nio Mintf- rcaautor pcccatipcr eandcm confequcntcr ftatua.» 
%tm fupe- tur; tamen rion videq quomodo ifta miporis nega- 
twriurjtt- uocum fcntcntia in thcfibus abs tc expljcata con- 
mml f fid vcniat, &quomodoab cadcm llla fententia pecca- 
cati ncccffitas excludatur. Vtriufqucrationcm rect- 



JJ**'*dara. 

Uari cw» ¥ rior ** primum . Dicis ^ominem potuifse i js viri- 
fcnunxui ^u s?^uas a Dco acceperat ( five natura; five gratia: 
ihffibutip- yrindccft) fitMlatam prtftarc. Hujudnodi. 
4* fiif 2ulcrn homincm praicrttum cfsc dicis i Deo in thc- 
jfii. • fibus tuis, abfquc conditibne pcccati vel praevilid* 
* neejufdcro. HaKduocgonegointcrfcconfifterc 
. pofle, & probo. Qui capax eft alicujm gratta con} 
ditioncnaturafattmgratidtnquamfinequafinemad. 
fuemconditmeft , afscquincquitiMgrattasfta noi> 
jpteftftatui dcncganda niji pravifo ahquo cjm aSu 
- €juofcmhabtUm& indignum fcccrtc ad iHam acci* 
fikndaj^alk autcm atltu nonpoteft cjfc nifipeccatum, 
Raiio ma\orii. Alioquin Deus fruftra dedit cifc 
capacemiftiusgratiasiquodcftabfurdum. Addofi 
natura non dcficiat in ricceflarijs,Iong£rainus Dcus 
& confummatpr; dc&attntcm Dcus 



cau K Iuhio cottATip., 247 

in ncceflatijs, fihomininegct gratiam fine qua fi- , 

nemadque4ncondituscft,confcquincq6inquod >•-'- h 
ctiam eft abfurdura. 01»»» hominu tum primi 
tum (ofteri m i&U rejpeOu prim&yi ftatm conpdcr/tti 
fuerunt capacct ittiuegratia , & condtti ad finem , <]%% 
fine iflagratia obfimri nequit. Srg* nuBi bomini poj 
tuit Magratia denegati aut ftatut dcncganda \ abfjue 
eouttanauampeccatorconfidcrattu fitcrii. Minorem 
probo. Omnes homincsnempeeiusgratiaefaiuV 
capaccs. Primo, jf£**romnesad iauginero 'Dei^ 
conditi fuerunr. Secundo, Stcapuc «njunfucrunr/ 
tumdebueruntaftualiquoejuscapaccsfieriiUiqui 
eam etfenc accepturi;qui adtus non potuit efle prac- 
dcftinationis.Nam eft proccflus ininfinituin, fi pie^ 
dcftinationisa&usaliquis aliqucm capaccm faciac 
adgratiampracdcftinationis accipicndam, Dcindq 
pracdcftinationis noneft aliquem capacem tcddere 
grattac accipienda^fcd gratiamdaicfinipIicitef.Er- 
eddcbuitcflc aftus comraunis omnibus nomini- 
pus.. Si ta1i$,efg& omnes homines illkis gratiae capa- 
Ccs ifto aftu fa&i funt. quod coincidit curo co quod 
dixi, omnes capaces fuiflc. Quarehic doceri velim^ 
quo jurc Deus poflet alicui homini gratiam cujus 
capacem lllum fecif,& ftne qua> fineroad quem 
conditus eft,confeqiunequit,dcncgarc puro a&tt 
iui placiti, abfquc eo , ut homo ille fefuo mcrico 
indignum illagratia fecctit % Sc lnhabilera ad illam 
acopicndaro. 

P^mi*,neropc,quod abilla fentcntia,qu* thc # 
libus tuis cft cxplicau ., peccati ncceflkas non cx- th fr 
cludatur, fed potius cx Ulaconcludatur, doceo hoc Vf 

. . J£ ..... noiLk- 
S\tgM# gratt* ad firmandam bomtms tntegram fa nece £ ltAm 

naturam ncccjfaria % cft caufa cur bomo tUe lab*tur % id um p eaAm 

cft,peccct $ perrenHMionem fcnnon dationem neceffar^ ujid tx 

frohibentis. 4 %vit 



Digitized by Google 



t^S lAC* ARM. CE PRiCDEST. 

^'/^i* ^prateritio^m^ 

fatiofrattaadfirmandamtnteqram hominu naturan*> 
mcejaru^ l t 

$rgo buiufmodiprtfcfttio eftcaufa cur homo Uh*- 
tur \ hoc efi 9 pctcct $ per non-dattoncm nccejfartj probi* 

tJMajorif yeritas eft perjfe manifefta ; pecjuc ir^ 
Ijrmatur pcr e*ceptioncm , fi tltagratia homint de- 
bcatur. ^cbjctur enim illi fi nccefl^ria cft ad firman-- 
darrj nat^ram, finc cjua firmatione homofincm,ad 
«juem condi^uscft.confcqui nequir, 

t^^iiwr*» probo. TPrt- 
itritioefimStui divim pUctti^ quo ^Detu fiamt cun\ 
e^eaturUauibufdam non cqmmunicarc fupern*tura~ 
lcm gr*\tam,qua firmet ur itLa rum naiura t ntepa & C. 
Illa autem gratia cf t neccjfarta prmand* tntegra na^ 
eurahominii^wt nonefi necefyrt*. Sinon netefiaria^ 
tura potuitfiripa maiacre illanat^rair^graa^i^ . 
illagratia. Si firroa manerc potutc (uic itfa,tum po- 
^ucruwtilli parricipcs eife vita; ;riernx promitise 
perfevcrantibus in bono; & ucpotuerunt illi , cjui- 
pnsgratiam iUamnegaxc fi atstil ,etle non pratcriti* 
i\i hoc pugjnat cum lfta defimmne tpm %n tpf*\ tunif 
ffr coilattoncm *d reliquas thrfcs confiderata. Ergo 
ifta derwitionc fcquitur illam gratiam eflc neecf- 
fariam, cV proptcrca negationem ejufdem efle cau^ 
iarolapfusper ncn-datidncm necefiarij prohiben- 
tis. pcindtfinalti negatio y fupcrnaturalisfelicitatij 
* ficccf^arioautpracfupponit peccatura ,aut inducit 

peccatum,folis cnim peccatoribus negatur & poccftr 
^icgari fopcrnaturalis fclicitas. ' Yrturiuo ctt, nega- 
%io fina(is fupei naturalis felicitatis. Ergd nccefsario) 
aut prafupponit peccatum, au t iuducit.Um vero pr*- 
tcritio u t cft m tuis thcfibus definita nou pr&fupponli 
Peceafum. Erg9pccc*tumnecefs*rib$nducit m Qua 



Digitized by Googl 



cum F. Iawio^coLtA ria.^J49 

aiio modo quam eo queradixi non vidco. At rpon- 
ftretur alius, Scqaidem taji* qui Deum pcecati cuU 

f>a non involvat,& fic hzc fententia ab illa abfutdi- 
^telibcratafuenr* Adi»/aor*i»dicisquod irapro- 
pria cft & ambigua. Hoc fi fit , non mca culpa eft, 
fed tuiqni ica locmus es in thcfibus j 3 crcbro cita- 
tis, in illis enim funt ilVa ycth^ifiatmt rtltnauere . At 
noiutt tmpropria neque amhgu* locutio : Npfl 
improprta. Nain live horoincm non de(erentedefe- 
rar , fivedefcientcm;vocesill2ey?4r#iir^f/?rwfea 
reltncjuere proprie ufurpantur. non ambtgua , quia 
fniyllogiimoqbicjuccodcm fenfa vcrbum fiatutt 
u furpatur , queroadraodiirn in vcr bo ordtnauai 
commoniUavimus ad propofitionem fexram. De • 
diffcrcnria hujus fcntentuea pnma dic^um eft ad 
xefponf. propofiuon» prim*« 

Propofhio Arminii 22. 

* • 4 , ...» v 

T) Rimum enim Dco eligenf i ,non eligenci , prac- frlmd 
JL deltinanri , & prsctercunti fubjicit hominem uo Am. 
Condicurn, & quidcm ralem conditumqualis revc- ewimmm 
racondirus non eft: llla fubjicit Dco pYaedcftinari pMlk 
&reprobantihomiocmcondendum , & itacon-^' * f m ; 
dcndum , qualis rcvcra poftca cft conditus. * Mm fh 

jtfoji» Ivnii frofofitmem izi 

Arminu, 



Dlflcrentiara hanc a vero alionam eflc , fiipra A $ pYim 
in propof. 6 & xo. fatis demonftravimus.De- i^m 
crctumrefpicuhomincm condendum coromuni- ^ri». r<u 
fer,& cxcquutio homincm conditum fccundum tfcw*. 
tationcs ipfiu*. 



Digitized 



ijo Uc Ark. p> Pk^dbit: 

XifOu Ahminii fii cmftderatio Rcfttnf 
*d frppfitmtm zz. 

ulvab f^ 1 " nanc fccanda ra fcntcntiam minus cfle 
uuon* M~f probabilcra quam lit ptima illa, & quinquc 
prim qni tatiombus pfobayi. lam ad iUarum conilderatio» 
frobtu i«- ncm vcmamus, & primd dc prinu vidcamus. 
mdit Ar- Scntentia Calvini facit Dcurn prardcftinationck 
minimfen- rcrfantcm cirpa tale obje&um. , circa qualc vcrfa- 
y**T w cxfccutionc ip&; at h*c fc*Tupntia6cit Deutn 
m Tm £* p Jf dcftinatk)nc vctfantcm circa feomincm ut cft m 
*TobAb$tm n r ura conficjcrat us,qu* nihil fupcrnaturalc aut di- 
4*im pri- vinura poteft , circa qualcra ex£cutionc vcrfarinc- 
m*m- 5 uit » utpotc quum calis horao conditus non fit, qui 
(upernacufelium bonorum oianin6 particeps non, 
fuerir, fivc pcr crc4tione,fivc j^t fupcrinfuhoncra. 
N0tandu/n auren\quod praedcftinatio lntcrcrea,- 
goncm 8c fupcrinfufionem non intcrycniat , Sc 
* * qupd fuperinfufio non fit ptardcftinatiGnis opus> 
qucmadtlpduro in pracccdcntibus coramonftra- 
turn, dt. Refponfio quam adfers non vidctur a<t 
rcmftpctc, Namlicctdcc^tiimfa<aurofitantii 
crcat «onero bpmmivamen non vct fatur prardcfti- 
natio fccunda; fcntenti* confcntanec cxplicata nifi 
circa hoitUQom ut conditum cpnfidcratum. Ctea- 
tio enira non eft dc cxfecuti©nc dccrcti prardeft*na> 
ri<misifl»modointcllcftx, «Jklicctcxiccutionoa 
trcrfetur nifi circa conditura juxta hanc fcntcntiaro, 
lamcn qwftjo eftunde ptirnus cxfccutionis aclus 
cxordium fiwnat , fcd vidcantur qu* dida fon^ 
sciponK t r ^ * r °"~ 



tropefttk 



CUM F. lUHIO CCH.LATI*. 1/1 

Tropfitio Ailminh 23. 

SEcundo.quia non coniungic dccrcra incer fc co^ ttcnnis 
hcrentiamfticopula. Nara dccrctura de rclin- Jr^ 
quendisnonnullisinfua nacura copulac cura dc- min 9*** 
creco reprobandi per raodum pravifionis pcccati, PJr 
quara contingencem ftatijit , feu quod peccacu» SJSh % H 
concingens ftacuit ; ciim ex decrcco de praeceririone " i 

necctfario peccatum inducatuc : 6c proprerca illi ^ gm 
ncceilarij copuli, nqn cqnditionalj coniungcnda W4 . . 
cft reprobatio ,ex juftitia Dei/eorum quorurn non 
jnifereri ftatuit.Qtjat eriim res neccflario fc fequun- * • 
1 ur, illac ctiam dccrctas func a Dco decretis necella- ■ 
rid cohacrentibus: prauericio & peccatum cohzcent 
hecelTarid: ergo deereta de iftis funt vinculo ar&io- 
tc connc&eruja. . 



i 



f$Pifit IuNH dJ frofofitioritm%i. 

Arminii. 

Iuftameflecopulamdecretorum inter fe cohx-Jii fifwu 
rentium contra afiirraarous. Nam ab unodecre- 
to in aherum oportcc cranfitum aliqucm conve. Mtfawau 
nicncem eile ad cxfequucioncm lpfius. Tranfitus^ 
autem non eft ptopric & pcr fe de neccflita<c illius 
decrcti, fed cft contingentia?. Quemadraodumla 
prasdeftinacione iandlorum duplcx eft decrerum: 
p rius t eledt.ionis ficprscparahonjs eratiae ; poftcrius, ft*miC 
gloiiarja priore auccm ad pofteriu^nt traniitus mor- 
^CjquajcftcontinecnSjUcftipendiumpeccati: fic * 
ctiam in ptardcftinacione jcproborum continetut 
dcctctum duplex: ptius non elcdtionis,five pr*tcri- * 
tionis.five reprobationis & ajienationis a gratia; 
oofterius darnnatjonis ; a ptiore autem ad pofterius 

fic 




i 



fittranfiruspeccato & mone pcccat.i. confe£Uria£ 
interquxcamenfpatium graciosc rclinquit Deus, 
ut cxftct ipG$ etiam. peccatonhus & reprobi*pa-r 
ricnci* divina: docurocntum ad refipifccruiam ipfas 
rcvocjaitfis. NonejgqnccciIariamcppuJam, (cd 
contingcntcmin hacquoquccaufa ftatui oportUJC 
Querp^dmodumin Scrjpturispaflrira Deus pcqca- 
p/jAiii. tum 4 fc atyudicat, & (arfli frciiint: nam juftu*. 
Pominqs , juftitiaruna ay.a.ns, rcdfcum adfpick vul- 
tusejus. Ex dfcrctodtfrtteritionenectflartopeec*- 
tum i*d*ci,\<i ci\ y infalhhilitei, concedimus: quem- 
admodum cx co quod vct uw cft, neceffario eft pro- 
pofitjo vcra : fcd. vce* nece£s*rth ind$t$ieffietcnter. 
* fcniverscautexparte ull.a , l.xcrt cflitate (qtvoc.ant) 

confequenusautconfeqnenciar, id negapius con- 
fiantiflimc. Confequens decreti illi.us , non caufa- 
tum ( ut ita Ioq!iarj(ive noneftcclum ncceflanum, 
pcccntuiu e Je iiiinimc diftirerpuc. Subcjirut ad cpn- 
tirhia!i'Mirm Vic"H \\\v>$ lyllogiftica afgumentatiei 
yna, Gra um m .itiaroptioprobirt abfolutc firophci- 
, tfrquc anobisnonpoteit. Negamus pratcrmonem 
& peccatum cobtrcre ncvfianq pec fc: nam li cohaj- 
rc rent nepefTario , tkm pwerio cfleni;, quicuroquc; 
peccatum habent , quim c^uidana.cx ijs qui hatant 
peccarum f fant praer i eritjU \4 e$ A otpnes peccatores 
el\tm pr^tcriti^utocnnc^s Prajt$rjt;i funtpcccatoics: 
Eft autcm confcquen$ ftllum : ^rgo & anteccdcns, 
Imdqua^umquc mocjQdirftnint, ncceffitatc in- 
* quam &contingeriria A ca vicifliro cohaererc intcr 
. fcnoneftneceflariurn : idenim fi cfsct, nullum 
contingens fucurum cfiet. Murita necetsaria.Gne 
a conringcntia cohaxeotc fun t : cx con trario aurcm^ 
nihil ram contingens , quod non habeat aliquic) co- 
harrcnsncccfsari| # Itafchabentinter fcpractcritio 
&pcccatumfcwndum («: Secundurh hominerrt 

vcii. 



Diqitized 



cuu F. Xyntitf cb«Iii£ * tst 

Vcioin i js quiab Adamo fum » indc & corruptionc 
& lapfu ipfms, & qui pr*tctiti 2k Dco funt, prageri» 
tioncm & peccatum nccefiarib cohaerere confitc* 



ctiro prxtcri* 



cacta, carnen aoiuitua wwacupctum 
tionc vcl reprobatione ifta ncceftitas , U iimouuw 
lis : quemadmocfuniqui arsalicnumcontrahit , fi * . 
non eft folvcndo f nccefsario debitor pcnnanet. 
Cxtcra ame 1 funt cxpofitf» . . ■• .» 

Rcplica Arminu ftvt ctnfidcrath RefrotC 
fwnis dd prvftfitfanem 23. 

D Ecreta llla dicuntur neccfiaria copula con- s^varic 
jungeda ,quorumaltcrum finc altcro ncc eft fetunsU 
accefsepoteft. Hac copula connefti clcbct decre- 
lumpwpArationisgratiaecumdecrcto prxparatio- ****** 
aisglori*. Neutrom cnim cft finc aitcro , & ncu- PJJJJ^ 
trum fine alteto efic poteft. Quod ficadem copula jV c ^ 
f rxteritio & prxdamnatio funt c6njungenda,jam ttntHm 
vici quod voiui. Tranfitusaurcmquoi gratia ad wbiii;r«- 
gloriam tranfitur noncft ipfa copula qua unum <k-bibiim 
cretum akcti cdnjungitur,fed copula cft Dei volun. t$t 
tas* quapalterumfinealccroneminj vult, & qu*e f 
utrumquevulrcuivultaherutium* Tranfitusad 
gloriam mors eft»cui propoicionale in dccrcto pnc- 
ceritionis & pracdamnationis non cft peccatuo}« 
. Namobpcccaturoeft prardamnatio, ob moctem 
non cft gloria. Refpeftu habitoad pcccatum cjuf- 
tyie raeruu Deus ftatuit nonnullos damnate ; pcc- 
catutn Cnim fulum eft caufa mentoria ob quam 
Detis damnare poieft : tale nirftl eft tn rportc rcfpC- 
£ta gloriae, quae poi t mortem ex divina prffdeftina- 
tione&gratiafequuur. Quod autem mors non * 
c/Uopulaexeoappatet, quod mors cft ccanfitusk 



zj4 lA^ ^klr* w**pKMt>ittl 

gratia ad gloriam, & 1 rioh- gratia ad damnationetai 
2et*p<Eoam , intcrveniehtepeccato. Vna cnira co- 
pula&hullomododiverfincata oppofitorum ifto- 
ruth decrerorurb cffc neqtiit. Sed accipio Iioc quod 
de morte & tranfitu dicitur ^ & velim confiderari 
quod inde confequarur. Si robfs cft tranfitus & dc- 
cretoprirparationisgrati«adgloriam,turn fequitur 
decrctum pra: paratienis gratiae & glorifc cfTc circa 
peccarorfnu Nam mors non poteft eflc tranfitus 
decreti ad decrctum vel exfccutionis ad exfccutio- 
acm, cui homo objtcitur ex tra rationcm pcccati, ut 
conditionis in objc&o requifitae. Quod antem 
tnors ur tranfitus non fit pct fe & propric de necef- 
fitate tllius decreti , quo Deus alicui creaturae vult 
gtatiam&glonartvcencedo. Ateft de ncceffime 
cius dccrcti, quo Deus ftatuit hominem ad gloriarn 
fionperducerenifimorte intcrvcnicnte. Hocau- 
tem decrecum praefupponit peccatu m; Cseterufa 
quodex decrctp de prxtefitionepeccaturx) nfccefla- 
ri6 inducarur, antea eft probatumjprartcritione/ci* 
Erw uUr Ucct, ifa definita ot habent thcfcs wx. In aflum- 
m» j» *d- f jo rtt roc f fyllogifmi abcrravit pluma , pro voce 
ymfum. cn j m ^pcctatum^fhbftitucndaeft voxYtcprobatib) 
& hocpadtolegendum. Prxtcritio & rcprobatio 
( reprobatione ufiirpata pro prapparatione pcrnae ) 
* cohacrcntneceflari6,quodapparet ex ahteccdenti- 
feus,ubidi*i, decfcturri dc rcJinqnendis nohnulte 
in fuanaturacopulat cum dccreto rcprobandi pef 
tnodum prarvifionis peccih,&c. Hoc pa&o corre- 
fta aflumtio eft vcra , & iftoeodem argurnento . 
quod tu ufurpas, rpihi thm fciibchti illam verita- 
tcm comprobabam.Nam omnes przreriti funt r>ra> 
damnati ( ut iliam voccm pro reprobationis fubfti- 
cuam ex mcnte tua, qoam faot refponfo cxplicnifti) 
&omncspracdamDatifuDtpra*ccnti. Quaredfccrc- 

tnro 



CUVt P. IbHIO COllATIO? Xff 

tam dc practereundi* nonnulliscunVdccreto dc 
damiutionis lionnuilis eft neceilaria copula con- 
vcrcendum. Hic autem non copulantur neceflaria 
copulafedcomingente : conjunguntur cnim pcr 
modum praevifionis peccaci quod contingens fla- 
tui tur . Quum autem practeritio 6c prjedaronatio ne- 
ceflario intcr fc cohireant, etiam cohzrent prxter- 
itio 6c peccatum necefian 6 . Nam praedamnatid 
non flt nifi propter peccatum. Sed confideietu r rc- 
fponfio tua ad aflumtionem meam,ut erat a me per 
tDerrationemcalamipofita:iUaeft; non coharrerc 
inter fc neceflario pretcritioncm 6c peccacum.cuius 
contrariummcaaflumtio habebat. Ratio tua eft: 
quia fic onxn cs peccatores tam eflent ptetcriti» 
quamomnisprartetitifuntpeccacores. at hoc ve- 
tum non eft»omnes enim prctejiti funt quidem pec- 
catores » at non omnes peccatores funt pratcriti. 
Conccdo antecedens, nego confequcns. Non enim 
cft nccefle ut ubicunque ncccflana eft copula , ibi 
tjuoquc fit reciproca* Peccarum 6c prarteritio pof- 
(untneceflariacopuiacoharrere^etiamfl non rect- 
procentur. Homo 8c animal ncccflaria copula con- 
ne&untur , at non redprocantur. Et licet dicere 
omnem hominem eflc animal ncceflario , licct non 
licear reciprocc diccre,omneanimal efle homincm, 
At ver6confidcrctur t hiccaufa , quare veri dici 
queat omnes pratteritos efle pcccatores , non autem 
poflit vcr e dici quod omnes peccarores funt prartc- 
r 1 1 i. Annon hzc eft, quod peccatum fe latius cx- 
tcndatquamprartcxitio ,& pcccatorcs quam pra?- 
reritif iu fanc. u ndc mihi valde probabiliter con- 
cludi vidotur , peccatum prius cfle praeteririonc, ge* 
neraiiora enim natura priora funt fpccialionbus. 
Et ex hac talj reciprocationc cV inverfionc (om- 
nes pixtcriufunt damnari, & oraaesdamnati funt 

prxteriri, 



zl$ I ac* Arm. di Pr^dest. 

pfcctcriti , fcomnes prsceriti & damnati funf 
pcecatores , & qiiidam cantum peccatores, 
func prxcciric & damnaci, ) mihi concludcn- 
dam vidccur. Ergo pneccricio & przdamna- 
f cio func pcccacorum , & propcerca hominum fn 
peccaiis confidcracorum : quod ego cx propofiro 
4i(puco& pxjrcipuccomprofaandum fumfi. Atquc 
*hac rationc pcccarum prccedic cum prxtcritioneni 
rum pr*damnationem, 6c fi cfScichtia ejus natura- 
iisconfidcrccur, omncspcccatores crunc prircriti 
&damiuii > uonaliquitancum: Verum quia cfK- 
cientia pcccati naturalis vi caufx fuperioris, qua: eft 
Yoluntas Dei, irrpedirurin nonnullis:hinc fir k quod 
ilii pcccacores (unr praetenu & damnati, quoruth 
Deus mifcreri noluit , illi ncn prxterifl neque prac- 
damnarij quorum Dcus ftatuit mifeteri. Quas de 
cnodo cohaerentte iritcr nccdJatium & contingcns 
hicpcrtra&antur, meopropofitononadvcrfantur, 
triamfi vcra finc quod cgo puto non cflc exira con- 
rrovcrfiam. Necerfariura cnim &concingehs incc* 
gris aifcu ti js diflfcrant,adcd u t nulla ccs , (jualTcun- 
qut ii(a fic,fimul neccflar ja & conringe ns dici pcflic, 
hoc cft neccflatio & contingcntt r fieri , ut perfiftV 
raus in tcrminis. . Puco camcn fine cycepriene hic 
ncceilaiia confideracu dici non poffc , qucd lllc n&- 
ccflariodebitorpermaneat quiss alienum concra* 
xic & non ctt folvendo;addendum fuic,nifi fiac con- 
donacio dcbici icredicorc. illa enim ciceptiohe fub- 
larareciprocaciocricinter pcccacuro & datahacioi- 
nem hu jufmo«li: omncs pcccatorcs func damnati,& 
omnes damnati func pcccacorcs : Nam peccatom cft 
dcbicumquo obftringunturotnnes pcccacores» & 
non cacum racrCcur pcenam , fcd & punietur ccrtd* 
aifi fiaceiuscondonaciocVremiffio.. Verura&e* 
tttf,qu«hkdicis,naihividc6r argumchcum mea: 

fcntcntic 



♦ 

». 

Digitized by Go 



cUmP. Iunio COttATIO. 1$7 

fentcr i\x probandae dedacecc pofTe. Similia cnim 
poms p:-ccarum contiugenter facere,& ses alicnuni 
contrahere. kcm,}fcccatorem elfe nccclTano,prx- 
teritum dfe n-celi/irio ik dcbitotem permanere nc- 
cdsirii\ niii i lit lolv-rsd ). lnrcr hofce bis birios tcr- 
mjms t.nrrr fl- coii.jmatos , duo priores priccedunt 
n )turj,poitenoicsf^qi3untur;qu3re pcccatum prius 
eft pcrp:tratutn ab homine idque contingenter, 
Qti:i!ii pt-CLMt<..' ivn efsaiio eft conTututus : ltem, 
t^n-fvpr.rrerM^sa fvcor Ec quisignorat homincra 
ciinn liberepe* • av,r fe ptccato mancipiumfecifsc, 
'5; or. ».•-•' '..'n-A ivcc ;up nectfsario fubjatere , ufquc 
d.m iio. ratio fi.uper Mediatorem Chriftum? juxta 
dictu • Qutfws commttttt pcccatum y fcrvm eft pcC* 
tatr.ft f. vos i,h'4vcrit % vcrt ttbirieritijf. 

Trofftptib AaMiiSrii i^:; 



.4 



• — ' I 



^jT* £•'"/ ,quu hiarum relinquitindecTciisi hbh Tmi4 m« 
* j ie :■ iingcns intcrdectctum praetcritjonis& vo Armi- 
tc • ob.ui'jtiis. dct rctum deexiftentia pectati lnfal- *h&**> 
libilt & necefsaria: quemadmodum ex ipfa praneri- 
uone peccarnm, meo ludiciojicccfsatiocxliftit^cr 
rc;iK>:ionemprohibcijtis,btloquuntur. 

. - Reftonfw IvN lI 4*7 24« fropofuiotitri 

ArminIi. ' ' 

NEgatur opus efse ullo mcdiarijdecreti intcr- ^onfie 
ie<5tu,inter dccretum prarceritionis & dam- * AuniAm 
mtionis ( ficcnim accipis reprobationis vocemjaut 
ullum decretum interrnifsum cfsc ^qiiodex decre- 
torum iftorum natura fiti Nam hacc dccre ta cfFc- 
€fcionisdivinaefunr,qu9Dcusimmcdiat^cfficitpto - ' 
*i>lu;ntftcc fua , & iuftc pro faa fapicntia ; decretum 

K v^hV 



v 3 

Digitiz%d 



ZfZ lAC. AtLM. DB P R i€ d e s t. 

verd de exiftentia peccatiad mediatum opus natd* 
raepertinet, eoque modo efft#um cft ,quo decre- 
vit Dcus,id cft contingcnter a contingentc caufa» 
naro voluntas hic principium eft caularum contin* 
gcntium; & fihgularis ille rootus Adami in lapfum, 
caufafuit contingens lapfus & pcccati, quod no- 
ftro gcnencoripgit. Quamobremquod de exiften- 
tia peccati infall.bili & ncccfsaria dicitur , hoc mo- 
do diftingui neeelic cft. fcxifter tia pcccati, fi ad or- 
tum refpexeris.fuicinfallib^ 
necefsana autcm vi dectcti ut caufe : quia vim pcc- 
cati facicndi autfugiendi voluntati Adae Dcus libe- 
iam permiferat haturaeordinc m rcbus naturalibus, 
quam hmplirifliroe & fine excepfione ulla. Sic vi 
decreti illius necefsarium fuit ut homo peccaret, 
autnon pcccarer^ vivoluntatiscontingcns fuit ho- 
ininem peccare : denique motu voluntatiscontin- 
genter peccavit , quia decrecum contingentcr. Exi- 
f tentia vc ro peccati , fi ad a&um rcfpexeris , ex quo 
priroi parentcs lapfi funt , licet contmgcns ortu , ta- 
men clt jara infalhbilis & necefsaria uatur* ofdinej 
qua fit ut pcccati lftius elephantiafis , qux illis coh- 
tigjt, adjpofterosdefundatut. Nam malacaufa ma- 
los cffe&us profert, mala arbbt malos ftnaus : fcr- 
pens ferpcntcmgignit , elcphahticus elephanticos, 
Quod autcro naturaccft, ratione nullapiobabihdc- 
crcto rcrum fuperhaturaliUm adfctibi poteft : cxi- 
flentiapcccati urroqnc modo a natuta cft i non igi- 
turdecretisfupernaturalibus adlcribenda. Caufana 
affirmatioms adfers, qudd ex ip(a praeteritione pcc- 
catum necefsand cxiftit pcr rcmorionem prohibcn- 
tis hoc ver6pauI6antcin propofitionem aa.iudi» 
cio mco pcripicuc fatis fuic confutatura. 



CUM F. IUMIO COUATIO.' JJ£ 

Replica Arminii fivt confidtr&tio Rtflenf. 
ad propofitionem 24. 

Ommonftrandum hk fuit , quomodo fieri saIvmm 
V_-/ polTjtucdccretumprxcehtionis cum dccrcto ™" 
ptsdamnacio* nccc/rand cotercat abfque ncccf- ^^Jf 
ianacopula. Neccliariaautem cqpuli non clt pcc- p W j, 4 J j €m 
cati contingentis piamfio: fcd ut rieceilarid cohae- wndAm 
reant,quiaillud ptiteritionis confiderathominem ftntentiAm, 
non peccatorcm, hoc praidamnatiunis tantum pec- minw ejfe 
catoicm^ necelTe eft peccati exii^enriam elfe neccf- pnbtbUem 
iariam vcl vi decrcti prarteritionis 3 vel alterjus de- 4*^ m F*" 
creti divini ; talis nerape , quale Bcza defcribit. Lo- ~ 
quimur hic de cxiftentia refpedhi a£tusAdami,noa 
de eius neceffariaexiftentiarefpt&unoftra? corru- 
ptx conceptionis &nativitatis. Hoc cnim poftcrius 
priorisiUiuscffc&useft pcr modumn?criti,interce- 
dente judicip & fententia Dei,primi pcccati rcatuna 
omnibus Adami poftcris nbn roinusquam ipfiAda- 
mo & Evae inputantis ; propterea quo.d & ipfi in 
Adamo peccaverant. Illnd verd quod fub fiherodi- 
cis, quac naturalia funt decrctis fupernaturalibus 
non adfcribenda, fateor; fcd peccatum , fi eft neceG» 
fatium , hoc eft. ncceiTarid patratum , non cft natu- 
raie^nemp^a voluntate hominis ut principio fui 
a<3us : & fi naturale eft pcccatum, tum cius neceffi- 
tas non fuit decreto prardeftinatipnis , adfcri- 
bcnda a.Calvino& Beza. Hicautcm npndc rc- 
ipfa in fc cbnfidetata difputamus , (cd cx nypo- 
thcfi illjus fehtcmiae quas praeteritiohem cum 
prardamnatione ncceflatid copula conjungit, non 
praeexiftentc peccato tam prxtcritioni quam pra:- 
damnationi. An ver6 refutatum fit quod dixi de 
aecc&uia pcccati exiftcntia ex decreto t prsteritid- 

R 1 his 



■J 



Digitized by Googl 



l^O \AC % ARM^ DE PRiCDEST. 

nis per modum rcmoventis prohibens , Ifccr 
nicam conriderationem ad rcfponf pippof.22.con- 
ralerc. 

Propojitio Abminii- 25- 

QVayCo , quia non eft cdnvcniens condirioni 
crearionis & perpctuationis ftmani genens, 
quxcft utomncsin uno confidcrentur & ab uno 
ftntent* omues proveniant. iuducit cnim nomincs aut nun 
&c. ' confidcratosln Adamo,autnonomnesconfidcratos 
in AdamOjautdiverfirnodc confideraiosnn Adamo, 
inquam^rccens condito , nondum lapfo 



Qiurr* 

Utto At< 



Reffonfto I v N 1 1 ad i > . propofuionem 

Arminii. 

Ttefyonfio f~\ Vx totogenere difYerunt , differunt & modo. 
Ad qrtAu \£ Couditio crcationis & pcrpetuationis huma- 
Um ratio- n j gcneris eft naturalis(nam 67 creatioper redu&io* 
nem-Arm. nem naruralisciljUtnumcrounitasJincacqucpun- 
ilutn adfcribttur) condirio veib dedlionis & pr«- 
dcflinarionis totius eft fupctnaturalis : igitur & mo* 
do difFerunr. A difljmili & difpari non valct confe- 
quentia, In naturaqtiidem omnes m unnconfide* 
rantur, & abunoomncs piovcniunt: in caufattnro 
p/rrdeftinationis rton omncs tn unoconi.dtrintur, 
fcdin fc ipfis finguIi,necabunoomncs proveuioQC 
natutalirer, fcd a Dco umncs fupcfhaturalitci 10 
Cnriifo diftinguuntut. Homo (ccnndum naturam 
in Adamoconfidexatui univnu" tk (ineularitcrt fc- 
cundiim gratiarri in Chrifto foK; n finguljritcrrtUHl 
emmordonaturaccft , lld bcnciicium graria;. Prat- 
dcftinati ergo non in natura Sc fccundum naturam, 
ted cx oatura recundura «ratiam* confidcrantur; 

qu* 



V 



Kjj by G( 



tUM F. IUNIO COtlATIO. l6l 

«jujc petfonahs,ac non nataralis eft. Lw^naturre efts 
privilegium gratiae. Qua* er&o dc coufideratione 
in Adamo adreruniur,fru(Ua funt. 

• ■ * 

Replka ARMINII five ccnjidtraiio Ecfyonf 
ad propofttonem z $ . 




di pra;de(tinatioc<: repiobatio vera clie neqmt, qua: pro i atM 
i npmgirinconditionescreationis.lu^cliu^ 
ti ^o^nonconveniens^inconvenier.s pofuifiem. Nam ftnuniiam 
(upecnaturalis a<5ho poieft creata: naturas aliquid mwhspro- 
addere,ordincmque naturaeexcederc ; adverfus au- l>Abilme][* 
tem cicationem nilnl ftatucre. ^cd prj-deihnano ijttim pri* 
$c reprobatij ut abs te in thefibus funt rieclaratie, ntanu 
Satuunt aliquid adverfus ccnditicn s cieationiSj 
*crgo non poilunt inter doymata vciy locuro habc- 
rc Probo aiTii rr.pt um.-llatuis cn:m nonuuJlos pra> 
tenrumaconfidcrationcni pcc.cari. Humo auteoi 
extra pcccjtum confidcran qcqmt, nifi ut fuit m 
primxvo ftatu .quare ftatuir nonnullos in prime- 
voftacu conlidcratos prtftcfiri at feri neqnir, 

Suiam primatvo fiatu Uahueruni potennam perti- 
cndi in bono& non peeqandi , & propterca pof- 
funcpcr legis obedicntiam falvari: cV pcr confc- 
quens, qui tales,nonfunr prarteriti : quiapiactcriti 
juxta definitionem tuarum thcfium necciTarier a 
falutedeficiunt,im6ncceiTari6damnantur,licct in- 
tervenientc peccato. Si dicas neccflatio damnari 
poftquamprxvififuntpcccatutjjrcfpondeo , &fic 
ptarteritos poftquaro praevifi funr peccaturi,imo vir * 
fi pcccatores. Catcrumde diftmdioncdpplicis 
iftius confidcrationisatiquid dicendum eft. Conit-. 

R 3 derarvr 



Digitized by Google 



&6x Iac. Arm, de P r iC d e s t. 

dcraturhomines omncs inuno&confidcrararfin-' 
guliin feipfis! acconfidcrantur omncs in uno talcs* 
quales in illo funt,& cofiderantur in fe finguli^qua-* 
lcs in fcipfis funt; ahoqui falfa eft confideratio.Harc 
confideratio eft duplcx refpe<3u duplios ftarus. 
Confiderantur in ftatu mtegritatis primaevo, & con- 
fideratuc in ftacu pcccatidcfeaivo.In prim^vo ftatu 
cbnfidcraritur omnes in uno fbt in ongine &. ftirpe 1 
fua, qua ftantc ftanc. Confidcrantur iinguli inie- 
ipfisquaftantcs, & habcntes cx infticuto narurar & 
gratiac omneid quod ftirps primafive cx natura hve 
exgratia habuit. (gratiaj vocediflin&acontra na- 
turam^alioquinquidquid habuit homo,eft giariofae 
dohatiohis')Con(Iderantuc crgo finguh ut vcraccs, 
juftiifajri&i/ ln ftatu peccaticonfiderantur on-ncs 
in unoqui peccavit, & omncs m eo peccalfe confi- 
derantur. Confidcranturinfefinguli uthabenus 
dcfe&um iliatum rcrum quas habutilent ex gta.' 
tia, fi*ftctiflct ptimus ,' & ut fiabentcs pcccatum 
meritum peccati. Nuric qua omiics in uno confide- 
rantur five 1 ftahtc fivc laplb , nulla cft prardcftinatio, 
nulla prasteritio, feu reprobatio , liulla prardamna-' 
tkv Nam fic omnes elfem pra^dcftjnati & nulh re- 
probi, vel omncs rcprobati & nulli prajdelliriati. Er- 
go prxdcftiriatio & reprobatio locum habetcirca 
illos,qua firigbli in feconfiderahtur/ dchoccrgo 
non eft nobis quseftio. Sed quarritur in quo ftatu 
fint confidcTf ati firiguli Dco prardcftinanti & praetc^ 
euf ti? Tu dicis in ftatu primxvo) yel potuis cotnu* 
mtercbnfideratos: cgodicb precisecohfideratos in 
ftatu pcccati. Secus^dicodecrctumillud impingerc 
in conditio;nescrcarionis,utcft 4 monftratum. Et 
hoc cft ahfurdurn ; prbptcreaquod fupcrnaturalu 
naturalibuspoiiunt quidem imodebent fupcriora 
olfc, at nullo modocontMria, 
v * € Ptopofiti$ 



( ■ 



^UM F; lONIO COLLATIO. j£$ 

- * 

Trofofitio Arminii 26. 



Qr%f0,quiainducitdecretumacquivecum ,& QpintMU» 
fub condifipne divifionis tantum certum n » ^ntU 
i£qaivocum,quiagIoria & gratia,quae clcdhone & T^A* 
pracdcftinationcpprjparantur, funtarquivocae: aut f 
cnim cll gloria ex ignominia,per gratiam remiflio m ^ s * l 
nis 8c regencratipnis >% aut.eft gloria naturae uteit tafofo 
creata, tnbutapergratiam (upernaturalcn) tah na. q Hm prU 
turar fupqrinfufam. Certumtantum fub conditio- ««• 
ne divifionis, qui^neutram yult illi fimpliciter: non 
gratiam fuperinfofamnaturaj&gloriam perillam; y 
quiaillanon.eftqua hpmofalvatur & gloyficatur: 
non gratiamtemiffipnis & renovationis, quia lllara 
non potcft vellc nili pcccatori, Ergo cnm ifta divi* 
fionc eftintclhgenduro decrctum: volo hmc homi- 
ni gloriam & gratiam ; certo qmdem , fed aut hanc 
aut ilIam,prout,ha:c vcl lllaprodivcrfitatc ftatus illi ' 
cjicnecdiaria.. 

' Ecfyonfio, Ivnii ad propofttiemm 26. 

Arminii. 

D Ecretum aquivocum, &fubconditionedi- MV**-- 
vifionis tantum cermmcfic negamus. Non Um r * r,d 
eft a?quivocum, nam nomine gencris univerfali, & 
univerfah fignificatione dicitur,; quod autem itadi- 
citur, non cft arquiyocum, Ne.c gratia, nec gloria in 
decretoduplexifcd fub^ftamiajte^&ratione unacft, 
per gradus fuos in pbic&o diftincta. Vr autcm non 
cft vita in hprainc v duplex.natgraliter , licct per faa / 
incrementa augefcat na turac lcgc ; ita nec gratia auc 
glortaduplcjr, ficerper^fupsgradus in nobis prove. 
hatur. Vtraquc fupernaruralis eft gratia , tu m. quac 

R 4 " natu-- 



^ Digitized 



1^4 lAC * Arm.-di Pr^dest. 

mturaminftaurat gtatiosi ,tum qu*(uprarnodurxi 
natura:evekir:qiiicc]md hicdixeiis , fupcjnatutale 
cft 6V rc ipfa unum. Vtraque item fupcrnaturahs 
glOriaunivoce ; tum quac natura: tnodo ada*quata 
cft, tum quaefupra naturam : ha*cillamcomple&i- 
tur & quafi ablotbcc , ut maior lux minorem : ct(i 
utraq; luXj&quideznfuper^atinaUseft^cum iilam 
jpiamnaturaamiferit, repafrflrgraria» Ncque vcrd % 
dccrctum iliud fub c ouditionv tantum diviftonts 
Ccrtumeheputandum cft ; nam Detistotair luarn 
gratiam,ideit,utrumque modum illius vuk fim- 
pticiter elcclis iws Une modificatione aut cxccptio- 
nc ulla. 1 caquc & gratiam fcn?i(Iionis renovano- 
nifq; vuh illis & confert vcliit rnodum amccedfn- 
tem illius % &grauam gloria: iiiius caleitis, vclut 
rnodum confecjiKr.tcrn. Imdi: fiuijofJcr , urali.* 
<juid pra-tcrea gratie antecedem sde(ideiatetur,nut 
confequehc.s f.lotu nacuralis, (uncTnaiurahs . cV. il- 
quid prartcrca- eit ad diccndamquod v lo/id totum 
confcrct i>cus: qun gratiarncV gfrriamfu^ikcrcV 
vicuniversc, quT q»ic1em cficomnniHcaojbs.^ra- 
tiam autemrcmifli ><m& rcnov.-tirnis i on poctiV 
vclle Deus, niu peccatori & rariO;*.epecca''i,lcd ho- 
roinern rorum coimnuniter (pedlavtt Dcus. ctnfa- 
CcVcrgraciim cotanf fuam& applscaret fnpernatu- 
ralimodo. DccrciumcrgograriarcVgloriae limpli- 
citerxft inrcllige ndu nv, quia limpliciter & univeria- 
liter fa&urn, linc rethiitione,cxccptioneaut modi- 
ficationegram c\ glona? , quam cum fuis Deus 
commumcat Variei ts in objc&o eft & modo illius: 
gramverb& gtaria lllafimpliciffimc & univcrsc 
obiedo variodocrerackcollatanonfacit , ut gratia. 
& glona iri ie divctfa (ir: qucmadmodum ncc Solis 
Iux va rta eft, il adnos varic pervcmt , aut varie ifao- 
his percioicut* ' 4 * ' v - — ' 

' Rtflic* 



t\lM F % lUNIQ COLLATl O. Z6f 

Xeplica ARMINII five conftderatio Reftonf 
' ad propojitionem 26. 

HAnc mearu propofirionem non fatis percepif- txfUc*- 
fe videris. Quo autem hoc videas & eam tHr 
poirofccundum mearn mentem percipias^enun-i^V 0 ^"* 
^rabo illam verbis ribi ln nac marena uiuatis, tjuan- j ecmi(iam 
tuir potero. /liquivocum dico hoc dccretum quia je nUnttam 
gratia&gloriahoc decrcto prarparata: funt xqui- m/m v M e jf e 
voca?,gratia inquam aquivoca & gloriasequivoca. pnbabxUm 
Aliaenim eftgcatiaconl-rvationib&conhrmatio- ynim p n- 
nis in priinaevo mtegrsratis ttatu , alia reltaurationis m * m * 
ex fiaru peccati. Gioria etiam al:a ( refpedtu modi 
objecU J qua? lupra nacuram exukns lili, qux natu- 
ra? modoadarquutaclt, iupt:raddiiur>e>: aliaquap na, 
ruraccx ignommiapeccau & mifenoe libcrratardu- 
natur. 

Certum eii hocriecrcrumex conditione dtvillo- 
nis tanrum , quia ncc tanc ^ratiam ncc illam , ncc 
ilhusmodi glonam ncque hujus hommi vu!t fim- 
phciter , fcd alteram tantum uvegraticun five glo- 
riam fub conditknis. Non vulr hotnini fimplicifer 
gratiam confcrvarionis m primavo Itatu & glonam 
ex illa fcu per illam , quia illa non eft gr uia & glona 
qua homo fal varur & glorificarur. Non vulr homi- 
ni iimplicitcr grariam reftaurationis ex ftatu peccati 
& gloriatn ex ignominia,quia illam graciam & glo- 
riam non poteft fimpliciter vellc nifi peccatori. Er* 
go cum ifta dmfione eft intelligendum decretnm: 
Volo huic homini gratjam & gloriara , cert& qui- 
dcm fedaut hanc aut mam , prout hxc vel iila ,'pro 
diJMgitateftatusintegritatisaut peccati,illi crit ne- 

lam ,a 

v 

nem 



cdHRa. Nuncconuderabotuumrelponfum. Ne- 
gasdccrctunahoccirc aequivocunv,ego ajo.Ratio-'' 




R v 



Diaitia.ec 



166 f AC. ARMt DB pRiCDEST. 

ncm negationi tuae addis, qma nomine generis uni- 
verfah Sc univcrfali fignificationedicitur ; quod au- 
temKadkitur,noneftacquivocum: concedo hoc, 
nego illud,a)o cnim gratiam & glor;iam nomine ge- 
nens uiflyerfali dici quidcra , (ed non accipi fignifi- 
cationcunivcrfali,quaEcftaequivocati,o. N011 acci- 
pi fignificatione umverfah probo. Quia gratia Sc 
gloria communitei fumrac non funt^homini praede^ 
ftinationc praeparatae, fed quatenus oppofjtae dicun- 
tttr.Videquae dixilhad meara propol. 1 1. Nam hoc 
non potcft'dici praeparatum communiter , quod al- 
tera lui parte, vel fpccie prarparatum non cft. Im 6 
cpmmuniter pr^paratum hoc multd mmus dici po- 
tcft, quod ejuselt natura?, ut, fi una fui fpecic vcl 
patte (it prgparatum. alterum prsparatum efle ne- 
qucat. Iraautemrcshichabct. Gratiacommuni- 
tcrfumtacomprxhenditgratiam-conCryationis.in 
ftatuimcgriratiSj&rcftautationisex ftatu pcccati: 
gloria communiter furma comprshcndit gloriam 
naturac primaevae faperadditam, & gloriam cx igno- 
minia donatam lapfa? natura?. Neutrahominicom- 
muhitcrcftpra!parata,necgratianccgloria. Im6 (i 
gratia confer vationis in ftatu integritatis , & gloi 12 
naturcTuperaddenda hominieftpr$parata;tom ron 
potuit gratia reftauratipnis ex ftatn peccati - & glo- 
ria ex ignominiailli prarparari quia hac poftenorc 
gratia &gloria non indiguir , fi illam priorem gra- 
tiam&gloriamobtituut,& huic poftcripri gratias 
cV gloria: locus effe non poteft , fi illa prior gratia & 
gloria locum habuir. Siautcm gratiae reftaurationis 
cx ftatu pcccati & gloiiac cx ignominia Ipcus cft ah- 
quisr, runc gratiae confcrvarionis & gloriz per illam 
locus faclus non eft praedeftinarione Dci, Hy 
# paret meam propofitioncm non fatis abs te 



ptara, qui gratiae & gloriac duplicis illanj affc 




nem, \. 



Digitized by Gopgle 



cum P. Iu«V° coiUTio. * 7 

n> n „ ri fti ut etatia unaaltctam , glonauna 
«emcffe putalti , ut K" & , abiblvetet, 

eandcminftautatamiup . & ui;al 

juhabent^nacnmiaUccaroabtomt ^ 

nisexlUtupeccati: h* 1 bi nwu uj 

attecam alteta ablolv.t , Hj^Sg^ <V* 

^cftapatO^ 3 altaam 

Negas demde acciciu m 
vUionistantum «t £ m J J hi . 

^oagtau*. Nonv»te>«"°' a » t P" Km "-,„(,,(. 



i6S TacArm. pf Pmdest. 

fimpliciter, quiautraquc fimullocum habere non 
poteft. Nam prior excladit pofteriorera ranquam 
UOtl neceflariam, imo ne locum hafcerc potentcm-, 
pofterior excluditpriorcm tanquam non adhibi-^ 
tanijcxqua non adhibirionc priom^neropcgratiae * 
coniervationis in primo ftaru , poftcrior illa reftau- 
rationis ex peccato neccjtfariaefiecoepit , fiquictem 
homo cx gratia iaivandus cflct. Non voluit altcram . 
illarum fimpliciter& abfolute abfquc ccmditione. 
Nonconfitvationis,quia)lla homini noncontigit, 
contigilfct aurem fi illahominifimphcuer& cxprq- 
deftinarione prfcparata eilet. Non rcmifljonis pec- 
otorum & tenovationis , idcft, leltaiHationts ex 
ftatu peccati^quia lllam hmpliciicr,vclle nequit nilj 
peccnori:o\: i/Kiddccretum houdncm non ccmfi 
dcravit uV peccatorem. Voluir autcm fub conditionc 
divifioijis vclhaDCvcMtam.piout diverlitas ftatus 
fiomims vt I hanc vcl illam poftularct. Hujufn.cdi 
derrcriim fiibcondi:iovcdiv:fionis tnntnm c§tum 
clKr, planu 'v • eftvxrcrmims rectc lntJicdbs. Ex- 
emplo llluftnbo. Oainis enunriatiocfi vcra vel 
fAi a n?u ifano P r h.cc cft enny.i • ^ o. Hi^uti\ vc- 
n nerr^ario , vcl i ; ;»ifa n cc^aiio: nonkquiur. 
<-}uia f ibconchriov-.cdiv.linnrt.vcrnm cff cnnnrja- 
tionem omnem rfse JKcekciiio vciam \\1 falfaiv» 
r.uria enrn p irs hmphorer 6V fc)uncra eft ne.ef 
faria- Poftulat autcm natura decrcti piavieftinano- 
nis , ut iimplicjter vcrum Sc cerrumfir ^ De*u vult 
homhti gmtam confervationis tnftatu mtcgritatis ,vci 
fimphciterccrtumcx: verumfit : Detuvult bomini 
grttum reftaurattonis ex ftttupeccati. Non autem 
fubconditione divifionis, Deus vult; hominivel 
gratiam conlervationis, vel grariam rcftaurationis, 
Quum autcm praedeftinatio, ut abs tc efi\ defcripta, 
hoc poftrcmo modo habcat , re&e dixj ilim fub 

coudi- 



CYM F. IuNIO COLtATIO» l^f? 

conditionedivifionis tantum e&c certam : & pro- , 
pterea non cfse predeuMnario*em bona confequeii- Cdntu 
tia coricludo. St veripradcfimationis esl , vcllc gra. (onfideU* 
tiantconfirvationis fmpUciter & pracife i & ft iflam lionm 
non vuil , velU gratiam re(laurationis pracisi dr fim- <j*dm tu- 
pliclter , tum fecjuitur Dcum nec freflajfe bominem n \ M & ' ,/c 
communiterncc.(beclarcpotH%(fe. N f am volitio tfliks p* 
grattacxcfudtt practfepcccattfm^ voUtto gratta hutm 
mcludit prtcisi peccati conftdcrationtm: utroqut mod* 
pariter communis illa confideratio refittatnr. Commu* 
nisenim obtctlt confidcratio nec circumftantiam uilatn 
excludtty ncque ufU ccrtt rjr fingulari circumftautu cfi 
affigata. *At ifla prade/linatto graiuc confirvamis %n 
ftttuinregrhatisexcluducircumfianttam pcccati; & 
htcpradeftinatiogratureftaursntis exfiatn peccati, 
Cirtnmfiantta peccati eff pracisi ailigata. Decretum 
itaque pradcfttnationis non efi fimpftcitcr ejr univcrfi" 
li f er , aut communiter fnffum abfauc reftritlionc aut 
modtficatione gratta &gloru\fcd neccffariofaclumefi 
j& fieri debuit cum refirtUione & modtficationcgratU 
& gloria. Decrctum cnimpTadcftinationiscft qu9 < 
praparatur iHagratia , auabtrmc ccrto {alvatur , non 
tjua filvari pojftt.fi qpttdem ftattuafiauis bominis iUim 
applicationcm requireret , ntcquk falvaretur ,fi fiatui 
af%cui*ppUc*retur. flla atttem cjuatcrtb fafvatur bo- 
mo y dcbet epmodifcatadrrcfirtcla. Namauteonfir^ # 
Vationis or-AUa fahatur aut gratia refiauratknu fiU 
Vatur; aftcrtttra nectffuno. S/ una (alvatur , aftera 
filvarinon indtg<t nccjtte potcsf ; ft una nbn fatvatnr y 
alterafalvurtdtbetattt <t fulutei\(ft4dt ; rtr tfla cjuH 
filvcittfrjftprxdefttmihoncprjiprirjta , exchfa altc- 
rafimpltattr ejua nonfalvatur. Vaiietas mqtus ,eft 
in obje&o & modo il lius» A t nos, inquis, de varie- 
tareobjcih modiquc illius hic agimus: qua? varietas 
rauu cft,ut gracia cVglona ad hancvcl illam obje&i 
... . vane- 



Digitized by Google 



Xyo IAC. ARM. P R ifi D £ S T* 

varietaterafitreftringenda&modificanda : gratia 
cpnfcrvationis in liam intcgnratis & gloria pcr il- 
lam obje&o convcnir ut in natura piimarvaconfi- 
deratur,graha reftaurationis cV jgloria pci jllam con- 
vcnir obje&o cum pcccato & mifcria conhderaco* 
Neque potjft gratia aut gloria fimplicifljmc & uni- 
versc objedto vario pra*dcftinanonc dccerni aut 
conferri Prardcftinario eh:m neceilarid verfarur 
circaobje&urauniformc& univocum; hoceft,aut 
circa non pcccatorcm fimplicirerjaut arcapeccato- 
remmeque confercgratiam niii (ubjec"rouniuf-mo- 
di & univocb. Nam falvac fimphciter non pccca- 
torcm , auc ialvac fimpliciter peccarorem, nonac- 
commodar fe hoic velilli tali vcl tali, fed firaplicitcr 
accommodacferali&non alitcr confiderato obje- 
cto. Angelosfalvatfirophcitergratia confervatio- 
nis,nunquam enim decretaantcollutaeft iltisgratia 
rclbuiatiohis.homincs fimpliciter falvar gratia rc- 
ftaurarionis, nunqiiam illis drcreca auc collata eft 
grattaconfeivationisirrftacu inrcgriratis primaevo. 
Gratia quidero ( ut inquis ) m fe & fua cflencia una, 
eft, uc & gloria, at varie ucraqnc pro modo & ratio- 
tione objecli apphcacur:,eaquc eft incer applicacio- 
nemgraua: & obje&i modum rationermjuc reci- 
procacio ,utexappIicarioncgratix concludi pofllt 
racio objcdh, cx objccci modo viciflim colligi cojuf. 
modigracis applicacio illiobjcdlofetvandofit ne- 
ccllaria. Similiterdegioria. Similicudoalucefolis 
abstcfub finem ufurpaca , huic rei fervire poceft. 
Lux folisuna eademque luroenfuum corporijam 
ance illuminaco circurofpargic & lucidiu* reddit: 
corporicenebrofolumcn iuum immiuit& tcnc- 
bras pellicjucidumquc rcddic quod antca crai tenc- 
brofum. Si tantum efletdilcrimen inter corpus ll- 
luminatum&tencbrofura quantumcft inter ho- 

, mincra 



CVM F. IUNXO COLtATlO. l 7t 

minerointegrum &peccarorcm , tum folis radii • 
. fufficicntes illuminandocorporiilluroinato, non 
fiifficcrent illuminarltio corpori renebrofo jnifi vc 
hemcmcr auiti & multiplicati. 

' Fropofttio Arminh 27. 

X Vguftinifcntenriamiamnonattingam,quia DitmU 
JLJL fruftrancumid etfer , fi iftaThomar ,conftde. idtft,j u * 
ratione prior , mihi adprofcari poilir. H«itaque!»^ik- 
fumqu*hacvicctibi,&c. umm& 

* fofionft* Ivnii ad propofttioncm 27. fjj 1 ' tAm * 

arminu. . 

A V 8 uftinifcntc ^^ 

JL Amareiconvcnirccgofemper fehfi,&adhuc»iHi^ * 
ictma- (1 quofdam Ioquchdi raodos certa rarionc ab friorts ftn- 
ipfo pofitos fuilTe ftatucris,& unicam cireumftan- nmm 
ftantiamdiycrfara,ita comperturus es. £go Q\xod €Mmtt ^ A 
potui in hac caufa, tua caufa, mi frater, quam roaxi- * 
ma poruidiligcntia cV celerirate prarftiti , qu ia mc £ "V*t m 9 
aha nonraro interpcllant. Tu in bonam parrem m *£r 
accipc ftudiura meuro.fi non refpondcbit cxfpe<aa- TSSr 
noni im. Dcus ver6 pacis & veriratis fuaro illam tmSm *' 
lalurarem pacem in animo tuo 'obfignct , magis ac * 
magis , Sc utrumque noftrum ac omhes fuos dedu- 
cat gratiose in via vcritatis ad gloriam fuam & ardifi. - 
cauonem Eccleua: (ua: in Chrifto Iefu Scrvator© 
hoftro, Amen. 



■ 



Rcflics 



» 



Digitized by Google 



272. IAC ARM. DE PRiCDBSTi 

r 

Rcplica A R M I N 1 1 fivt confideratio ReftotU 
• • fionis ad prcpofitlvnem 27. 



Cenfet Ar- \ Vguftini fentcntiaobciicumftantiam pccca- 
minim ter- c i ao ipfoaJditim dccrcri,de quo agimus A ofc- 
tumftn- j c ^ 0jmu l lt i m abuttaquc praxedcinc fencentiadi- 
* nt \£? ! 'u ftat,quetnadmodam ex toio hoc tra&atu liqucre 
rnnMMrt g, $J Chim . c j rcU mfUntia pcccati ntccUario' 
w£e coriiidecandafuit deccnicnii Dco ,a&oq,ipfopKB- 
,mriid* ci^eftcorJucrata.tiimhcrincquit.quiu illfc tra- 
qltolrtiK ftationes&cxplicationcs C}tifdero dccrcti multum 
a recla via aberrcnt, quae pcccatum decernenti Deo 

*• prtcitit 6v- ncc ncceflario conftderandum futfle dicunt, neque 
ieaoiett* 1 2 ft lx jpf 0 confidctaciim efle. Acccdic huc quod 
fi - 4 ^, per folampcccati ctrcumftantiam obicclo decrcu 

a U ™ VI additam & wfifi cxplicatam ,otnr*cs abfurditatcs& 
\ ; vivblafphemixdccretop^ 

KtA bene io F n gi re P e}li ? oi7uv * * folid ^ Ut inCCn- 

' fequentes refutari. 
Erfkw^ HMtg6,vicCIaviflirr.c l imptscfchciirUmhabui f 
dJic R>- qux tu* refponfioni ad meas propoluiottes obji- 
flicam eerem,non tamanimo confutaudi ,quam latiorcs 
tuas refpofiones & cxplicationcs eliciendi , per quas 
' mihifatisfieriinhocnegotiopolTct&animusmcus 

pacari. Quareoto Dcurn utfi quid fcripfi quod ve- 
ritatieftcontrangm ,id mihicondonec , & verita. 
tcm commonftrcc; fi quid veritaticonfencancum 
protuli utin co me confirmet , & te airentientem& 
adrtipulantem mihirrikuat, quoper tc vcritaci aui 
dioriws major indies cohcihetur, eaque magisac 
roagis propagctur ad nominis divini glonficario- 
ncm& Ecclelieemolumcntum & incrementum iri 
PqrainonoftroIefuChrift©. Amcn, ' 

* APPEN- 



... • .«i « 



*7J 

THES ES in pracedenti coBatione aiiquo- 
j ri« «fctf* D.F rancisciIunii, 

de divinaTr^deJlindtionejob ipfo totidm 
rverhU compofiU <sr fub ejujdem praji. 

dioa GUILHELMO CODD/EO 

i» ^fcademia hac Lugdunenfi (BataVa 
anno 159? difputaU : itemque 
.-• bfeVtcult D. I a c o b 1 AoiiNir 
adeafdmnou. 



» • 1 



— 



Quia crebra nobis cft memio fa&a thcfium 
Doftoris Fa. Iunu dcPtedeftin* 
tionc,illas hic adfcribcmus, & 
brevirccquidinijsde.fi. 
dciemus,adnota* 
bimus; 



► 



Thefcs I. 




iaiininatiofrofriefecmium vieb 
itjmologiam iH Aetermimio ad /fJ 
• communiter verl ^m^V 
jfrw rationem totam erdmU adfwcm 
ftgnijicat 9 atque hoc modo actipimut. 

MTrimamThcfin. 
Deftiniiio eft objcfti exifttntis ad finero detemu 
n a t i o: part icula , fW,voci illi prxpofiti.notar cte> 
ffinationiis a&ura ipfaro a&felcm objt±ar cxw 
ftcmiarn amcccdcrc. - < - * 



*74 AtMMDts. 

a 

EJf £*/*r frdJifinuih *Bm dbini btntfU* 
C$t$ t quo Dem *b ttcrno fkmtndimtm frd- 
rum btntdttttonum in cbrtflo pr*var4vit 9 tjs qui 
falutis hdrtdtsfuturifunt^ dd Uudtm grttU gl+ 
ripfdfid. * 

Tox liliKMfC» fcu bcncplaci t i hic tc&i u furpatu r fiu 
cundum fcripcu ix icnfuro : fignificat enim par» 
ticulai*fcurxnc^ftc&um propcnfura Acbcne- 
volum Dei erga objedum fuum : non prarcift ra 
&c dctcrminata Oei volontatcm de ftatuto aliquo 
fiw.qualitcrufurpaturvox bcncplacitia fchola- 
fticii.quam volunutcm Dci dwribuunt into» 
luntaccm figni & bencplacitt 

tn CbrifiipTdftrarit] Nullzbenedi&iones prrpt- 
catasfuntin Chrifto homirffbusnifi qua? pccci- 
tohbui con vcniunt. Chriftus ipfe Uivatoc ho- 
minum pcccatorum tantum fefm appcllarur, 
mtUfiltsht fopnlum (uunudpectatii iffim: lm 
Chnftonemo beutdecitnr nifi fiaeiu. Gal. $.9. 
Ittque qmex fide bemdKMntur <*m pdth +4lffd- 
Imm. 

liietmfMutuhdrtdajbwifuuL,] Ipf* (alus cVhx- 
reditai vitat acccr** comprchenditur plcnitudi- 
ne iftarum bcncdidtionum \ quas in Chrifto 
Dcut pucparav it. E r eo alitcr fucrunt dcfcribcc- 
dt quibus plenitudo ula cft prarparata. Abfu td i 
•nira dicitur pratdcftinatio cffe a£us quo Dcus 
falutis harrcdiratem prrparavit i js qui falutis b*- 
redes crunt. Eodem enim dccreto ftatuuntut 
hcredes falutis quo ipfis prxparatur falutis hrre- 
ditas, comprchenfa inplcnitudittc bcncdiaio- 

aaa. 



A??IWDIX. xff 

munr pcrfons canquaro altera part marcric Ct i 
ob je&i przdeftinationis, non funt defcrtbcnda: a 
xcbus divinis quz ipfis ifta prcdeftinatione func 
prxparata*,<3c qujc altcfam pattcra matericfctt 
objecri prfcdcftirutiohis faciUnr. Stbmj definitio* 
ne re&iUs dcfcnbuncur ift* pttfona». Iiacnim 
habet- Prtdifltndtio dd vttmm j /?« tiVftj* tfl *_** 
*Dtm fidtUs fe* mdenttt, q*tt fidtm dtctrt dccrt- 
?•>, tiutm jnjltficdrt rjr dcctpmrt *d vitatou dttr~ 
mmmdkdttrntdicrfttti 
lAd Idudtmfltntfdjrdttd fu* ] Miillara novft fcrf- 
prura Dci craturo ptcdefttnacicJnJs horoinuns 
ciufaro 8c hncra, quaro quc mifericdtdia jun£a 
• Cft,cVdroipcccacoic$raifctof<juclocttiii habc^ 

tlt. 

* 

ACimtH (ndm Demi «trA? c^^<* cflj 
*#» i Cd*f**lia txtcma ,fed*biff$frdde* 
fti*d*sep*rifr*ftcifie*s: alwjtimmptfiet fttrl 
frddefimitto , m&e**fu ewmts $mm**fr4m 
*eJe*s* 

tAdftrtum. 

» - 

l>tatt:Cdir quidem pfxdeftinarto Dci rtscVcaufaa 
bmms, qUaipfaturo »&ua!iscxiftcnciaconfide~ 
racur;cft cnira ab *terno h€Ui fcd fcquitur non» 

• nuIlarUm ref Um cV caufarum in mcttfcfic prar- 
tcittitU Dci pnretiftCntiam t & <jttidcro pcceatt 
•bbomincpc/petricitfineqttdj tiCcdkgtida» 

* «cctalisChriftUs^nccift^ bcncdiaidttesTocimi 
cfga horoincs haber c potuctu m< licct ct g* pr*% 

dcftinacioh*cacauficxtrinfccanon fit.cftta. 
mcn i pcccaco occafionata, ut locjuuntur. 



»7« ApriHBix. 

s affe£lm tU erga eos quos flacust adoptart^ 
fiios ptr Jtfum Chrifitm ,fccutsdupi fropojttum 
eUSiotsufu*. 

* Ad Quarmm. 

Eodegd bcncplacito , quo benevolc Deus affcftus 
cft crga altquos, ctiam placuit ip(i eoflcm adop- 
tare in fihos. Ergd noti rc#i defcript* hfc pcrto- 

t fuccrgaquos Dcus bencvoU affcctuscft: imo, 
quiabcncvoliaflcfius cftcrgaillos, idcircocos 

' adoptavitinfilios. 

Adopmrefiltos] Noca hfc adoptidnetli non porit In- 
tcr bcncdi&iones przparatas, fed ab ea defcribi 
perfonas quibus Wncdi&ioncs prarpatantor, 
Confcxatuf hoccum rcfponfiont tuaadprimam 
',- mcara propoGtioncm. Vtautcmplaniiisijicon- 
, cirmitas iftius dcfinitionis i apparcat , agc ita defi- 
' niiiut Prxdcftinatio: Pradcftinatio efi dffus 
hanejflacHi dtvini , a uo Dem ab aterno adoptionem 
jUtalcm & ejm confaucns vitam ascrnam in Cbfi- 
fto praparavit, ijs quospUcuit adoptare in fiiios,& 
qm falutk haredes fustt fiituri. 
'jtdoqtartfitios pcr Jcfum Cbriftssm] Chriftus Icfus 
hic cqnfiderandus non modo. tanquara ftmda- 
me ntum q uo nitirur cxfccu tio iecrc ti, fcd ctiam 
Ut fundamcnrum quo ipfumdecretumnititur: 
■ adeptarrtur cnira in illo tanquam in capirc .no* 
flltiji tfaqqe illccaufarum ordinc ptius conftitu- 

* tuseft& prardcftinatusuteffct* caput noftrum, 
. indc nos irt co pnedeftinati tanquam menjbra 

ipfius. Quodidcirc6raonco,nonqu6dcxifti- 
' ^crjjcc^axvctoa^^ 

1 vkkara D. Bczam in caput Ephcf. pri- 



mua* 



Afriu»!** 157; 

mum erdlnem longc* alium ftatuercqui mihi io- 
vtrtere rc&um Praedeftinationis ordme yidetur^ 
Secuadumpropoftum clctttonu fua] Hoc probofi- 
tum elc&ionis non eft aliud quim benepiaci- 
cum Dciquotencvolcaffecluseft crgaaliquos, 
fc quo placuit non nullos i n C hnfto adoptarc in 

filios. vcrbaauteratuaitafunrpofica.acfii.lhjd 
propofuumaliudcflctabiftobencplaciro. * , 

v : " t} ; * ' ; 

ESt itacjue Dem ipfe film, qui prddtjfinat , 
fiiff/Sf Prddeflinationisfud, & prdparationU 
iUim quam provofiit in ftipfojtcundum bentpk^ 
citumiffudvmntatisfud. 

VI 

PRopHredhicalimdbdttrnofui(fedicitur^U 
efi , antt omnes res & cdufis in rebm ifft\ 
ant i rtbm^quas prddtftirMtt ex^itum. 

t^dSextam. 

Sj ifta rhefis ctiam peccatum hominis , tanquaro 
conditioncm in objc&o Prardeftinationis illius 
requidram, e$cludic,non re&c dicttur Prxdefti- 

* mrio anreccdece pcccaji pr*vifioncm:ut ut cnim 
pcccatum Deum ad pradeftinaudum nonmow* • 
Cicfeft cnim propriumpcccatiefFcdum ttamDei 
mercri ) camen haee talis Prsdcftmatk» norfmS 
eccafione peccati fa&a ch\quod Dcus in tempo- 
xefuturum ahaucrno ,pio infinitate fuc fcierw 
ciae,prxvidiu 

VII. 

MKsdterh Trddtfiinationu eff dupkxe 
rcs divins, & perfins b#um(utur4p*r. - 

ftifcs. 

• 5 jy ; Ad.sp 



Digitized by Google 



*7t Amn»s*. 




Rcf dhrim & pcrfonac illarum futucar parricipc t 
nutuura imcr fe rcfpcftura babent,ita ut cx nt- 
rura iUarura rcrum dc pccfonaruro qualitacc con^ 
cludipoiTu, & viatTiracx qualicacc perfonarun* 
colligt natura rcrum iftarum divmarum, Rca 
•nirapcrfoQitaccommodaruunJc pcrfonartaki 
calibui rcbui indigenc ad ialutcro. Sic c x gfatia 
c cra iflGonis pcccacorura 8c rcnovacionia Sp 1 nt ua 
fanfli coUigirani , hominci quibus ifta prarpara* 
cur cffc pcccatorcs? i rcm , fi hommei func pc cca- 
forci .collinitur gratiam talcra illii ncccilariaai 
fflc» 

T% Erum divin4rum y qu£quidemcx Frtdffo 
*\ nsttonc fint communicdbtUs , gtnm eft 

mdtflii: qu^m cir^fcphit bic Apoftt- 

(&i quodiou fit 4C non partialu^ quod ftitittM 
4C n$n carnahs : quod c# txuypbis 4C n*n natn- 
rslu.fedtQt^mnaturamfupcrans, qupd dcniqut 
inChriJiof\t y idcff, divina prmapto& fundd- 
mento 9 utCbrsJ}*Hjttdtcr»um PrtdejltnatoruM 

Phrafisifta,qua rcs dmnx dtcuntur cx prardeftina* 
rionc com m u nicabiles, mjhi naturac pr scJcfti nar 
tioniscovcnirc iuud v;detur. Prcdcftinatiocnina 
non facit ut rcs illar lint cammunicabijcs, fcd rc- 
ipfailUs co^mmunicat. Communicabilcs h&m 
funtrc*illap pcr (anguinem&morrcni rcfurTC. 
aionpmcj- Chnrt i, per qui nobis illa bona apud 
Parrcm func acquiiita & impetraca. Quum- 
guepriusfc alicjuid commumcabile quama&u 

comrou* 



A»>lN»t*« tff 

emraiunieetur , hinc (cqiiirar .ptcdeMniW- 
nemmorcc & tefarreftionc Chriftiefle pofte- 
riorem in prsfcicncu Sc prseocdinacionc Dei. 
VndeqaMconcludipoOicintelligentibas di(pi- 
cscndum relinquo. 
Q*$d$m*li4*t**nc<rn4lu] SpiriuIcinSaipca. 
cisnoncancamcarnaU/cd «Scanimali eppomcut; 

uc videre eft i. Cor, a. 14. & i . Cor. 1 j. 44« 4** , 
4*. Qjjaraquaro carnale aliqaando eciam id 
quod animale eftinfe coraplc&aruc 
Qutdiv fau&mtt 44 u$n naturuJis ] Supercxlc- 
fttaopponuncur hifcc mundanif Sc ccrrenis bo- 
nis in Scripcura,nacur( qua calis comreniencibust 
acquc hoc paaocacleftc & naturale opponuncoc 
lnuir ccte • 

QuU dimquti* Chrijl$\ Chriftus bencdiftioncf 
iUumortefuaimpctravir: idemcafflemiParre 
accepitcommunicandascumfuis: ineodcmad 
parricipacionera earundero prsdcftmancur fi- 
dcles. 

Dirintprincipk & find*m*nt*} Bcnedidio eft di. 

? ina principjo,nam pnncipmm c jas cit Dcas Pa- 
. ter brnedicens : at fundamcnto divina codcm 

Juukmfcnfunondkmu. Nam Chxiftus futt- 
ametum iftius bencdi ftionis cft.non qtuDcus, 
fcd qua &#ify«ir£Kmcdutor, Gdvator & caput 
Ecclefue. Q3*Chjriiriconfidcr.uioiit Euange- 
lica fcripcura ubiq;diftinguituc ab illa qua C hri- 
ftus uc Dcui conndetatur, uc loanu7. * • ibid. 14« 
v. u uTinu u $. 6» u Pcc. 1. 18. 19* *o. au 

i.Cor.f. 19. &c. 
VtCbrftmfit*ttr*umprddiltM4t$r*m csp*t] Am 

Chriftasficcapucconfticucuspracdcftinandis, a* 
w6 jam aace pMcdcftinatis video difpucari 1 
Tbcoloflis. Egonacurrordine prxircputo dc- 

& iii} cretura 



s 



Digitized by Google 



eretumqup Chriftus conftitutuf cft caput falf 
yandocum iftodccrcto quoahquiih Cluiflo ad 
ialutis participationcm funtdeftinati. Chriftut 
H.ut noftcrapud Dcum racdiator & faccrdos illa 
feona pr omciuit, qux crunt communicanda pc t 
pr*dcftinationem,& fimul capitis dignitarcm.te 
poteftarem illa bonacommunicandi- mde aftu a) 
ratre illa boni accepif, & Capifis, B>egj$,Princi- 
pifq; titulum adeptus cfyCenfummatwjeu tqnfc- 
frstmfhQmcftduter ftlutu tternt ommbm qui 
fpy»4»^#/Mf»r.Deniq; in iftoprardeftinari fideles, 
utillor^ra Jx>norum panicjpe* eflcnt pcr unio- 
ocm cum ipfb. Diligit ctum pcps it\ Chnfto 
fluos vijx srtcrnap parricipes faccr? ftatu jtj at haec 
dilc&ocaufacftprzdcftinationis. Etquidcm in 
Chrifto nato, mpttuo, ref^qta^o , & j*m capitc 
Ecclcfijccoqftituto. Ar Dcm diiexit mundunu 
inquic; aliquis, ut darct filtum. Ref pondeo, dile- 
fiioncm iftam efle gradu ab hac quar praedeftina- 
tionis caufacft diftin&am, cique prarcedaneam. 
lllicnim qu£ mifit filium ncmini voluit ccrro 
yitara «tcrnam ;tmo nc vcycqvijdcm pofui(,ut- 
pote quac tum nulla crat,Chrifto illam nondurn 
pcr mortem fuam prqmeriro. Tu vcr6 quia 
Chriftumfundamentum&caputporii^redefti- 
»atorum,eoipfodeduare vidcris,qu6dChriftus 
fit datus caput prarcfcftinandisin 4II0 ad vitarn. 

IX. 

HArum btnediciionum fumma capita funt 
du0 ; gratia ejrgloria , llla homints agens im 

frdfinti^hacpcHintiscohfummanda. 

X. 



f 



PErfbnafunt crtatura ex natura (qu£ nihil 
fuptrnaturaU aut divinum pottff^fuprqna* 



turam 



Digitized by Gdbgle 



4»fg«9 : ISt %U 

$urdmcvehcndd f &adrcrum divindrumpdrtu 
dipationcmtranfmtttend* ptpcrtutvrdii vtrimc 

Dci. 

MDecmtam. 

Hicapertiflunc liquet praedcftinationis obje&um 
abs te poni bomina in naturi fua.qua nihil fupcr- 
naturnlc aut divinum potesl, con/klcratos, huc eft, 

' ut cgo dixi, in purit naturattbut conjiderutos, citrs 
fupernaturtlta &cqrruptionem quapoftea advenin 

' Sednori eft hoc adarquacum objectum dcctcti 
faiijus. EvcdHo .n.qux fccundam prasdeftinatio- 
pcm fit,non cft cx natura,fed ex peccato & igno- 
ininia. Re$ divinae,quarum participatio pfxdc- 
fhnatione cft prcpaiata,non conveniunt homini 
jn natura, fcd in pcccaco & mifcria conflderatp* 
Supctnatutalisillavinus Deieft, quam cxercct 
lo Chtiftopotemia& fapientia Dci, ad falutem 
voc^tis ludaeis & Gcnttlibus. Ergo applicanda 
jiomint non in natura pn weva,fcd iq pcccato 8c 
mifcria coiifidcraco. 

XI. 

Ornu efl adoptio m fitios per lcfum Chnflum, 

* idcff/calutffa rclatio & ordtnatio.qua nobif 
a p :o benfidicitur ontnis bencdtttionis fpirttualifi 
c* t»Tc vrxyuw in Chrtfio commttnicdtione. 

AdVndecintAm. 
r faedeftina tio c ft m wo9e<n*»,i taquc adopcio noa cft 
fo ma pracdcftinat ionis. Forma emnu dat*ef[$ 
r$i § & adoptio non dat cfle prxdcftiaationi , 

• ied a praedcftinatione accipic fuum ciTe : eft. 
que primum per fe 8c lmmediatum opus divinaj 
praedeftinationis , cujus confcqucns eft vita 
& hcreditas carlcftis. Neque telatio illa rca* 

' Iit&otdinatioqua nobis bcncdicitur, cft for- 

S V VUplXm 



Digitized by Google 



ma nnedeftinationis: tii illi ordinatio ou nobit 
» bencdicitur cft etccutio prrdcftinatioott Dci: 
4cd tp6 pMEBttHM bcncdifiionu cft(btmapfas» 
deftinationis:per illara cnim habet prcdcftioatio 
fuuracflc* Eft cnim imetzu &3tcroailUprs« 
paratto t tttfc prsdeftinatio* Ycl, fi accuratiuc 
diccndum fir. non ipfa ptacparatio bcncficiorum 
•ft foctm prrdclbiuuocus, illa cnim frSa cft pct 
Mcdutorts ChrtfUmortcm:fed prcf aratiocom* 
municttionis iUatnm bcncdi&ion.um com crc- 
dcntibtu inCJbriftum. Poflctaddi ccrra prarpara» 
tio » facuudum quam ccrtd ill^quibus prrpari- 
ta cft part ictpatio , cootingit communio bcoe&« 
ciotura CHflfti* 

Xll 

Hrjm form^ ordo eff in frdparstione fo/L 
tm i ferfondrnm quidcm fer eUffionem, 
vocationem (fr ***x*<p*Kawn¥ in tbrifoixertm 
ver\ % pcegutiofam bencdtSltoni incbo*tienem % 
frovefiioncm & confhmnutionem gkrufam 
ferfrHd conjnntfionc Cbri/li. 

Ad Dmdccimtm. 
lam * cr& ordo illius pneparationis tanquam fbrtns 
dcclarari porcft , turopcrfonarum, rqra rcrum 
rdpcdu. Pcrforue in mcnte Dci prcparanrur 
quum illis dcftinantnr clc&ip ex raundo,v ocatio 
•d unioncm cura Chrifto, & dv*xt $ *K*(m*t ia 
Chufto; rcs vcro prarpatantur hoc ordine, ot il- 
larum gratiofa communicatio dcflinctur in» 
choanda, provehenda, c*c tandem conftmmii*» 
da;tncboandainChcifto 9 provchcndain<K>dem t 
fedcoofammandapedeaa unione Dci. H*c 
cnira cft coniummatio fxlkiutu fupcrnarura- 
Ui,utDcu«fir oraniain omnibus. Sitamendo 

confunU 



confammaiioQt mcdiatoria tgttor t fatcor illaoi 
ficripctfcaacQojonftioneqhrtfti, fcdh*cte|N 
dicad confummationcm piinqpalcpft, qu«dk 
unio cum Dco» adquam pcrvenimus perfe&J 
wiionc Chrifti. Nam Cbuftus tradct regnutm 
fuum Patri4.C0r.1j. Vtit$f$mm*mHlm 

XilU 

FlnucHUmgratUgloritft Dti t qudnosgr** 
tu pbi tfftcitgrdtos in fko kkStonU fi+ 

Ai Pecimarn-tcrtidm* . 
(jrstid aui D<m mt fb*gr*t*t frit wfil* diliStvnm 
yij,cft gratia. noq nili peccatoribus conveniens. 
JLaus ift w gratf* pantatqr £><t & djuo h m*r* 
tum tft & rerixit : nmtum prepter ptccuU mftrs 
& rcrtxit prepterjuftificatkuem noftrdm. LauS 
ifUDeotribuiturapcccatoribos, quosDcuspif 
fsnguinem filufmredtmutxmuni trHmjtdmm & 

f f XIV. 

HVic prsJtftin^tiont quod controrittm t9 9 
proprit dtci und voct non pottH: qmdprg- 
dtftmti*n¥*** & contrdriorum vari*\ 
ftam prtpArttitni grttu ctmtraridtjl prdttrt» 
th 9 frdpdfdti$nighrt4ctntrdrid rtfrobdtiovtl 
ftnd ftdpdrdtti 



1 •» 



Prcdeftinatione pneparatur gratia. & gloria* Husc 
prxparationi unquam aotui affumativoQppo* 
nitura&usncgativusnon prcparandigtatiamlc 
glociam . 6c a&os affirraarivus prcparandi lUa 
qux contraria funt affirmati gtao* & glori* 

i Hic vcro prcparanoni grari$ tantum ncg^ 

ttvui opponioir pcancritionis 9 9c pnrpataaaoi 

gloti* 



{S4 ApriNDix. 

gloriaa^iw umum affirroarivut reptobationia 
velpamx prxparacionis. Vnde jurc concludcrc 
poflc v idcor, hunc t ra&atu m ppn confta re om- 
Bibus fuis parribu s ablolu t c : mfi fortc a&u s tf. 
firroati vus non fu qui opponi poffi t prarpara iio ni 
gratix. Ateft talis.indurationempe.cxcacatio 
Sc in fenfum reprobum traditio> quae npn poteft 
adtibustantuin ncgativis commpdc &integrc 
. exphcar u Ncgatjo yctd gloriae ceeleftis eft actus 
ncgativus oppofnus praparationi glorix. Hic 
syuandum , quod vox rcptcbtttonu pro pine pra- 
p4r^iiwyj/«/5r^,quamairefpoofo3d roca* 
pofitioncs ncn-etenioncmkuprdtcriticnem fign*. 
ficare propne affirroas. 

XV. 

p Rattritio til aiim cfrvini pkciti,q*oDtw ab 
* dttrnoftatutt quafdam crcaturas in nAtura 
ipfarum rtlinqutrt^ ac non communicart cum ck 
fupcrnaturakm gratiam , qua firmttur carum ' 
natur.a inttgra , aut cprrupta wftanrttur , aidt* 
cUrattowmUUrtattibonttatufu*. 

is*d Dectmtm-quinUm. 
P^ccritipdcfimtur cx ncgatione graria? rant$m, 

non gIori«x,quum tamen gloria negctut ij&cm. 

Rcdfi autcm dicitur a&us divini pUcitt , non be- 
; »^/^m;proprcrca quod placitum fit generale 

nomcn ad quodvis Dei ftatutum & dccreturo* 

kncplacitura includat propcnfuro & bcnevo- 

lura arTec^ura^utantediaum eft. 
Innatnra ipf 4 rum rchnqucrc ] hinc ctiam apparet 

objcdhim prsdcftmanonis tibiefle homincsyin 

naturacomlderaros. 

^pcfn4tur4(cmgrati4mt]uafirmctm carum intep* 
natura,auccorrnptam^otUr\ Si h*c*ctba% 

prcde. 



prseieftinationc hominum finguUri.arcipienda 
fiint, tum non rc^cufurpatacftifttdiftindio* 

" Namgratiaquafirmaturintcgtarmura, noncft 
dccrcto praner iuonis ncgata-Na omnibtts homi- 
nibas ci tra difcrtrnen ele&oruro & rcpioborum 
► ncgata cft # Ncgatio vcrd gratic qua corrupta na> 
turainftaurccur,cftpropriaprartcritionisdccmi f 
&propterca objcdtumprsrtcritionishomo cou 
ruptus, & gratia inftaurantc indigens. 

Siddtct*r4ti*nm libertatis tomtdt* fiut] Libertit 
bonitatis Dei non tantura dcclaratur qunm 
Detis uni bonum lutim ctfmunicat , aJtcri denc- 
gat; icd etiam cum non communicat nifi coadi- 
tione illi qua ipfi vifu ra eft: fed rateot flr ifto pa* 
&oiiberrarem bonitaHs l)ci declarari. Vcrum 
non tantumlibcrtas bonitatis, fcd & juftitia Dci 
dcclaraturpractetitionc^qaalem nobis dcfcribit 
fcriptura. Dcus cnim ex juftitiaetiam pr*tc« 
ririone utitut qua vult nonnullis ob peccara 
gratiamiuaronegarc. Etpcccatum unicacaufa 







t • 





tctftionis. XVI. 

HAEe prtttriti* ftne eulpatH: nm homM 
Dtus ptrftHiontm mturd dtiit % gratim 
nie&ct ncmtni: EBtnimgratia, trgo indtbiu. 

» ^ InTiecimem fextam. 

~Deus fimplicitcr & abfolutc grariam uemini dcbc t, 
l ' (cdpdicft fe dcbirorcm gratic, faccc c duplici mo- 
* * &o t prtmffiene &c paftutattone atlus. Promiffionc; 
quando daturum fe eft policitus, fivc fub cdhdi- 
tione,fivc citra conditionem. Poftulatione a<3us; 
v quandoabhomine talem aftumpoftulatquifr» 
uc cjiis gtatia hfrroim non cft prsftabili* ; tora 
V cnim 



tnim ad darioacm ejui tcnctor ; S t w m mk nH 
mnftmiudvit. XVII. 

PRdparatic ftfld ttt divini fUciti i f*# 
Dm *b dtcrn* ft*twt> *d dtcUntmttn jm» 
$itU fud, fumrt crtdtnrdt qtu in t&igiht fita ntn 
fntrunt fttfiitwrdftdi Dto ortgmu AHtortJtfi* 
4r vittifitttt fudjtfttiut*. 

In Dtcim*rn fcptiwtm. 
A&um tfKrmativum prxdeftinationi oppofirurri 
appellas pr* pa rat lonc m pttot i at illc cppofitu t 
prxparationi glorix affirttiaic: qui oppoutUS cft 
co m mu nicationi gratix affirrrtativc hic declara* 
tus non cft. lllum cgo indurationc & cxcxcatio- 

ncm appellahduputo,&hicqUoq<ttadandum« 
funirt Cristurdt cfu* in irigiut f*4 non futrknt perfit- 

luru] HocdccrctumaDcofacluranoncft, nifi 
p oft pcccati (u t ur i ccrtaffl prxvifioncra § ncquii 
cxiftimcr pcccatum cx illo dccrcto neccflario dc- 
duci , quemadmodum ncnnu 1 li Do&orcs noftri 
fcntiunt. 

t*B§ & vitjtfitsti fnk diftttm* ] Declarandam * 
quomodoillefaftofuo dcficiataDco, qui jara 
. antc prxtcricuscfta Dco, iniftius gratix com- 
m u n icat 10 nc qucj neceflaria eft ad cvitandam de« 
fcdlonera a Dco. Quumquc om nc$ prxtcriti 
ctiam fint prxdamnatijVelim cxpl icari q uomodo 
pxstcririo & prxdamnatio ncccflarid cohcrcaftr, 
Ji prxtcritio citra pcccati confidcrationc» h(U 
fii, prxdamnatioautcm fton nifi ob pcccatu», 

Declaratio juftitix Dci ctiam in practcruionc loctM 
habc t ,uc diclura cft a nrca* 

XVIII. 

ITdqu^infrtdtflmdtucmnidfacit T)tmt* 
icntflMit$frddtJHns$mi$ fisv in ttsqui 



Digitized by Goo 



A$9t**l% *9? 

fnmffMdeftinni. frtteritim mimtnfUsm 
<vol*»utu f*4, & f4*m fr^fmrstcreotnru coirs 
mdinemiffm ftcutttrit, ocprefttr ftcuuru 

' fr$tsmdiieMme^utej$tpii4fi4. 

tn Dtcimsm-fibvnm. 

Prxdcftinatione Dcnt falutcmcurat pnrdcftinaro* 
nim : iu tamen ot muki a&us providcnrix Dd 

• ad idcm eftc&um concu rranr^quos umen a£ut ' 
itaDcusadminiftrar, utiodcccrtofaluscxiftir, 
q uod cft prardc ft inationis. Multil ctiam pro- 
vidcnrcr fuar a&ibus uritar Dcus ctgacos qui 

. ptttdcftinari non fiint > fufficientibui quidcm ad 
fal utcm ,non tamcn cfficacibus ,quia boc cft pr^- 
tfeftiaarionis.Hoc crgb difcrimcn annotarepto- 
videnti* & Dnrdcftinationii hoc loco non cft ik> 
furdum, neqoc pnrtcx tem. 

?r0ft4rp$c<*$*r0proiiuJu] Ethfc tcprobafionb 
voccpropamarprxparationcafuscs. 

XIX. 

QVodft frsdefimotim (ut /#) comrsrU /+> 
Utitur rtfrobotio, fguroti didtmtf ff**~ 
dochich qmfrofter4»t$90*dktiHl4eB 9 im4fa 
freprium fericulofnm tjrcS offtnftone ce*t*8ttm $ 
4*t difttnflc {^f^& declifsciimt ) exf$*e*du 

Intefponficnc rua ad propofioncm mcaro fccun. 
daro, iu dicis: R$pf#*t* trmm modu dtenm, $m$ 
$0mm$mi & d$t$bmfin{nUril>m. Commnm cnmu 
pr£t$ritn*em & dnmnntkmem c$mpUBttnr. S#- 
cmdin medm fmgnlarv $ft y *nnm $p*$mtnr$l<Ch$~ 
mi>& *** tltfHomm fimfic^ fcn prdtcrnumem. 
T$nimu$m^ninl^u$^mnnmr$pr$^i$pr$d4^ 



* €m % fecuntmfr9prtw % ttrtm metonymhm y 
% tti*mc*t*ckrtfttcum dtci fojfe. Vbirtpr0k*tt$nio 
9 proprium fignificatum appellas/juod in thefibut 
cV ahbi figur*tum Jicis. A voce autem ifta non 
abft inedum eft,quia in fcripruns ufurpatur- hoc 
autem vidcndum ut etiam in fcnfti fcnpturii ufi- 
tato fumatur; 

I\ Stdutem dogrHdth hujuc tradttio mixitne 
f neceffdrid,fidextre } fohrie t dc revtrenter tra~ 
cittur; id fft, nec dliud, nec dUter^necin dltum fi- 
mm f (fUdm S ,S . doctt \tum explscdndo tum dppli- 
ctndo trdddtur,eonftlto D. Pdult ddhibito- 

H C 79 CU(p£QVetV* 



i ■ * i •% •» ' f - *■ I . 

f*um» . 



lu fice/imum. 



v — • »• -w -j^ - w • ' • C . <, « ••» 

Qyod i n Scripturisfandtis docctur 8c inculcatur,id 
nonpotcft no arftimari ad falutero uhlc & neccf- 
farium, Iicc t ncccffitatis gradus finr gjvrrfi. Prat- 
'dcftinationisautc & illioprx>firi reprobarionrs 
ulogma in fcf ipruris docetur & inculcatur, quare 
>. cV nece ftar iu m eft. Sed videndum quse & qualis 
j^U/a fit predeftinatio qu 9 in fcriptur is ur hcceflajit 
9 traftatur^quarque fundamentu^m fafuth noftrs 
dicitur. Omnino .a. proba & ncceflam eft tua 
rooneIa,qui injungis praedcftinatlonisdogma cx 
lcriptmris pure pute defcribendum ; non aliud, 
non alit:t, npnalium in finem doccndum quarn 
S.S.docct. Sediri exercifio hujus rcfeft dimcul- 
* tas. unufquifque enim vult videri fua fccundura 
fcripcuram diceta Mihr certum eft in hac tua dc- 
fcriptionc ce rion ubiquc fcripturam haberc prx- 
' viam, fed alicubiabcrrare, quod latiuj cft per- 
waftaruaa i n noft ra coll tf ione. 

1 1 h 1 a.
Internet Archive Audio

Featured

Top

Images

Featured

Top

Software

Featured

Top

Texts

Featured

Top

Video

Featured

Top

Mobile Apps

Browser Extensions

Archive-It Subscription

Save Page Now

Full text of "Iacobi Arminij ... amica cum D. Francisco Iunio De praedestinatione per litteras habita collatio"

See other formats
